Սերգեյ Տանեև

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սերգեյ Տանեև
Taneev.jpg
Ծնվել է նոյեմբերի 25, 1856({{padleft:1856|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:25|2|0}})[1][2][3]
Ծննդավայր Վլադիմիր, Ռուսական կայսրություն[4][3]
Մահացել է հունիսի 19, 1915({{padleft:1915|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:19|2|0}})[1][2] (58 տարեկանում) կամ հունիսի 6 (19), 1915[5] (58 տարեկանում)
Մահվան վայր Dyudkovo[2]
Քաղաքացիություն Ռուսական կայսրություն
Կրթություն Մոսկվայի Չայկովսկու անվան պետական կոնսերվատորիա
Ստեղծագործություն(ներ) Երկրորդ սիմֆոնիա, Q2740676? և Q2916733?
Մասնագիտություն կոմպոզիտոր, երաժշտագետ, երաժշտության ուսուցիչ, երաժշտություն տեսաբան, համալսարանի պրոֆեսոր, դաշնակահար և գրող
Աշխատավայր Մոսկվայի Չայկովսկու անվան պետական կոնսերվատորիա
Sergei Taneev Վիքիպահեստում

Սերգեյ Իվանովիչ Տանեև (ռուս.՝ Сергей Иванович Танеев, նոյեմբերի 25, 1856({{padleft:1856|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:25|2|0}})[1][2][3], Վլադիմիր, Ռուսական կայսրություն[4][3] - հունիսի 19, 1915({{padleft:1915|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:19|2|0}})[1][2] կամ հունիսի 6 (19), 1915[5], Dyudkovo[2]), ռուս կոմպոզիտոր, դաշնակահար, մանկավարժ, գիտնական, երաժշտական-հասարակական գործիչ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1875 թվականին ավարտել է Մոսկվայի կոնսերվատորիան (Նիկոլայ Ռուբինշտեյնի դաշնամուրի և Պյոտր Չայկովսկու կոմպոզիցիայի դասարանները)։ Զբաղվել է համերգային գործունեությամբ։ 1878 թվականից դասավանդել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայում (1881 թվականից՝ պրոֆեսոր, 1885-1889 թվականներին՝ տնօրեն)։

Կարևոր նշանակություն է ունեցել Տանեևի, որպես կոնտրապունկտի, ֆուգայի և երաժշտական ձևի դասարանների ղեկավարի մանկավարժ, գործունեությունը, աշակերտներից են՝ Ս․ Ռախմանինովը, Ա․ Սկրյաբինը, Ն․ Մետները, Զ․ Փալիաշվիլին, Ռ․ Գլիերը, Գ․ Կոնյուսը, Բ․ Յավորսկին և ուրիշներ։

1905 թվականին հանդես է եկել ի պաշտպանություն գործադուլավոր ուսանողների իրավունքների, հեռացել պրոֆեսորական կազմից։ Եղել է ժողովրդական կոնսերվատորիայի (1906 թվականից), երաժշտական գիտական ընկերության (1908 թվականից՝ «Երաժշտատեսական գրադարան»), բազմաթիվ համերգային կազմակերպությունների և կոլեկտիվների հիմնադիրն ու ակտիվ մասնակիցը։ Աշխատակցել է Մոսկվայի երաժշտա–ազգագրական հանձնաժողովին (1880-ական թվականներին գրի են առել Կովկասի ժողովուրդների, ուկրաինական բազմաթիվ երգեր)։

Հսկայական նշանակություն ունեն Տանեևի պոլիֆոնիայի պրոբլեմներին նվիրված տեսական աշխատությունները։ Տանեևի կոմպոզիտորական ստեղծագործությունը բնորոշվում է բարոյա-փիլիսոփայական ուղղվածությամբ։ Գրել է «Օրեսթեա» օպերան (ըստ Էսքիլեսի, բեմ.՝ 1895, Մարիինյան թատրոն, Պետերբուրգ), «Հովհաննես Դամասկացի» (1884) և «Սաղմոսի ընթերցումով» (1915) կանտատները, 4 սիմֆոնիա (առանձնանում է 4-րդը, 1898), խմբերգեր, ռոմանսներ, կամերագործիքային երկեր (կվարտետներ, տրիոներ, կվինտետներ)։

Հայ երաժիշտներից Տանեևին աշակերտել են Գ․ Ղորղանյանը և Կ․ Սարաջևը։

1908 թվականի հունվարի 17-ին Մոսկվայում կայացել է Տանեևի դաշնամուրային Ռե մաժոր տրիոյի (երկ 22) առաջին կատարումը, որին մասնակցել են հեղինակը (դաշնամուր), Կ․ Սարաջևը (ջութակ) և Մ․ Բուկինիկը (թավջութակ)։ 1915 թվականին Սարաջևը «Մուզիկա» («Музыка») ամսագրում հրատարակել է Տանեևի մասին հուշեր։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118642669 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Г. Риман Танеев // Musiklexikon: Перевод с 5-го немецкого издания / под ред. Ю. Д. ЭнгельМ.: Музыкальное издательство П. И. Юргенсона, 1901. — Т. 3. — С. 1246–1247.
  4. 4,0 4,1 4,2 Танеев Сергей Иванович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. 5,0 5,1 5,2 Ռուսերեն Վիքիպեդիա — 2001.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 562 CC-BY-SA-icon-80x15.png