Տիտան (արբանյակ)
Տես նաև Տիտան (այլ կիրառումներ)
   (Titan) Τιτάν |
|
 Տիտանը տեսանելի գույներով |
|
| Հիմնական տվյալներ | |
|---|---|
| Հայտնաբերվել է | 25 մարտ 1655 թ. (Քրիստիան Հյուգենսի կողմից) |
| Հեռավորությունը Սատուրնից | 1 221 870 կմ |
| Ուղեծրային տվյալներ | |
| Մեծ կիսաառանցք | 1 221 870 կմ[1] |
| Էքսցենտրիսիտետ | 0,0288[1] |
| Սիդերիկ պարբերություն | 15,945 օր[1] |
| Թեքվածություն | 0,34854°[1] (Սատուրնի հասարակածի նկատմամբ) |
| Ծագման անկյան երկայնություն | 28,758[1] |
| Պերիկենտրոնի արգումենտ | 179,920[1] |
| Ֆիզիկական հատկանիշներ | |
| Շառավիղ | 2576 կմ[2] |
| Մակերևույթի մակերես | 83 մլն. կմ²[2] |
| Զանգված | 1,3452 × 1023 կգ[2] |
| Միջին խտություն | 1,8798 գ/սմ³[2] |
| Հասարակածային մակերևութային ձգողություն | 1,352 մ/վ²[2] |
| Պտույտի պարբերություն | Սինքրոն |
| Առանցքի թեքում | 0° |
| Ալբեդո | 0,22[3] |
| Մթնոլորտային տվյալներ | |
| Քիմիական կազմ | 98,4% Ազոտ 1,6 % Մեթան Ճնշումը — 146,7 կՊա[4][5] |
| Մթնոլորտի ջերմաստիճան | 93,7 Կ (−179,5 °C)[6] |
Տիտան (հին հուն.՝ Τιτάν), Սատուրնի արբանյակն է, հայտնաբերվել է Քրիստիան Հյուգենսի կողմից 1655 թվականին: Արեգակնային համակարգի մեծությամբ երկրորդ արբանյակն է: Երկրագնդից բացի Արեգակնային համակարգի միակ մարմինն է, որի մակերևույթի վրա ապացուցված է հեղուկի գոյությունը[7]: Սատուրնի խիտ մթնոլորտ ունեցող միակ արբանյակն է: Տիտանի հետազոտությունները թույլ են տալիս ենթադրել նրա վրա կյանքի պարզագույն տեսակների առկայությունը:
Տիտանը դարձավ առաջին հայտնաբերված Սատուրնի արբանյակը, 1655 թվականին այն հայտնաբերեց հոլանդացի աստղագետ Քրիստիան Հյուգենսը[8]:
Տիտանի տրամագիծը կազմում է 5152 կմ, դա 50 %-ով շատ է, քան Լուսնինը, ընդ որում Տիտանը զանգվածով 80 %-ով մեծ է Երկրի արբանյակից: Տիտանը չափերով մեծ է նաև Մերկուրի մոլորակից, չնայած զիջում է նրան զանգվածով: Ծանրության ուժը նրա վրա կազմում է մոտավորապես Երկրի ծանրության ուժի յոթերորդ մասը: Տիտանի զանգվածը կազմում է Սատուրնի բոլոր արբանյակների զանգվածի 95 %-ը:
Տիտանի մակերևույթը հիմնականում բաղկացած է ջրային սառույցից և նստվածքային օրգանական միացություններից, երկրաբանորեն երիտասարդ է, հիմնականում հարթ, բացառությամբ քիչ քանակի լեռնային ձևավորումների և հարվածային խառնարանների, ինչպես նաև մի քանի կրիոհրաբուխների: Տիտանը պարուրող խիտ մթնոլորտը, երկար ժամանակ թույլ չէր տալիս տեսնելու արբանյակի մակերևույթը, ընդհուպ մինչև «Կասսինի — Հյուգենս» սարքի ժամանումը 2005 թվականին:
Մթնոլորտը հիմնականում բաղկացած է ազոտից, կա նաև քիչ քանակով մեթան և էթան, որոնք ձևավորում են ամպեր, որոնք հանդիսանում են հեղուկ և հնարավոր է նույնիսկ պինդ տեղումների աղբյուր: Մակերևույթի վրա կան մեթան-էթանային լճեր և գետեր: Մթնոլորտի ճնշումը մակերևույթի մոտ գերազանցում է Երկրինը մոտավորապես 1,5 անգամ: Ջերմաստիճանը մակերևույթի մոտ կազմում է - 170—180 °C:
Չնայած ցածր ջերմաստիճանի, Տիտանը համեմատվում է Երկրի հետ, նրա զարգացման վաղ ժամանակաշրջաններում, և չի կարելի բացառել, որ այս արբանյակի վրա հնարավոր է պարզագույն կյանքի տեսակների առկայությունը, մասնավորապես ընդերքային ավազաններում, որտեղ պայմանները շատ ավելի մեղմ են[9][10].
[խմբագրել] Ծանոթագրություններ
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 R. A. Jacobson. (August 15, 2009)։ «Planetary Satellite Mean Orbital Parameters»։ NASA/JPL։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-22-ին։ http://www.webcitation.org/617VryYmR։ (անգ.)
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 R. A. Jacobson et al.. (2006). «The gravity field of the saturnian system from satellite observations and spacecraft tracking data». The Astronomical Journal 132 (6): 2520—2526. (անգ.)
- ↑ D. R. Williams. (August 21, 2008)։ «Saturnian Satellite Fact Sheet»։ NASA։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-22-ին։ http://www.webcitation.org/617VsWbMU։ (անգ.)
- ↑ Niemann, H. B. et al. (2005). «The abundances of constituents of Titan’s atmosphere from the GCMS instrument on the Huygens probe». Nature 438 (7069): 779—784. PMID 16319830. (անգ.)
- ↑ Coustenis, Athéna and Taylor, F. W. (2008)։ Titan: Exploring an Earthlike World։ World Scientific, 154—155։ ISBN 9789812705013։ Վերցված է՝ 2010-03-25։ (անգ.)
- ↑ G. Mitri et al. (2007). «Hydrocarbon Lakes on Titan» (PDF). Icarus 186 (2): 385—394. http://www.lpl.arizona.edu/~showman/publications/mitri-etal-2007-lakes.pdf. (անգ.)
- ↑ «News Features: The Story of Saturn»։ NASA/JPL։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-22-ին։ http://www.webcitation.org/617Vt08C3։ Վերցված է 2007-01-08։ (անգ.)
- ↑ R. Nemiroff, J. Bonnell. (2005-03-25)։ «Huygens Discovers Luna Saturni»։ Astronomy Picture of the Day։ NASA։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-22-ին։ http://www.webcitation.org/617VtVVQM։ Վերցված է 2007-08-18։
- ↑ O. Grasset, C. Sotin, F. Deschamps (2000). «On the internal structure and dynamic of Titan». Planetary and Space Science 48 (7—8): 617—636. (անգ.)
- ↑ A. D. Fortes (2000). «Exobiological implications of a possible ammonia-water ocean inside Titan». Icarus 146 (2): 444—452.(անգ.)
|
|||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||
_large.jpg)
