Փոքր մոլորակ
Փոքր մոլորակ, երկնային մարմին, որը պտտվում է ուղեծրով Արեգակի շուրջը, և չի հանդիսանում, ոչ մոլորակ, ոչ էլ գիսաստղ: Փոքր մոլորակներ են՝ գաճաճ մոլորակները, աստերոիդները, տրոյացիները, կենտավրոսները, Կոյպերի գոտու մարմինները և այլ տրանսնեպտունային մարմինները:[1] Առաջին փոքր մոլորակը Սերեսն է, հայտնաբերվել է 1801 թվականին: Ավելի քան 570 000 մարմինների ուղեծրերի մասին տվյալները պահվում են Փոքր մոլորակների կենտրոնում: «Փոքր մոլորակը» անվանումը օգտագործվում է այսպիսի մարմինները նկարագրելու համար սկսած XIX-րդ դարից:[2] Նույնպես օգտագործվում էր պլանետոիդ (planetoid) անվանումը, հատկապես խոշոր մարմինների դեպքում: Պատմականորեն, աստերոիդ, փոքր մոլորակ, և պլանետոիդ անվանումները համարվում էին շատ թե քիչ հոմանիշ, սակայն հարցը չափազանց բարդացավ Լուսնթագի և Նեպտունի ուղեծրերից դուրս բազմաթիվ մանր մոլորակների հայտնաբերման հետ զուգընթաց, որոնց հնարավոր չէր կոչել աստերոիդ:[3]
Մինչեւ 2006 թվականը Միջազգային աստղագիտական միությունը պաշտոնապես օգտագործում էր «փոքր մոլորակ» անվանումը: Իր 2006 թվականի հանդիպման ժամանակ միությունը դասակարգեց փոքր մոլորակները և գիսաստղերը գաճաճ մոլորակների և Արեգակնային համակարգի փոքր մարմինների:[4] Մարմինը կոչվում է գաճաճ մոլորակ, եթե նրա սեփական ձգողության ուժը բավարար է, որպեսզի այդ մարմինը հասնի հիդրոստատիկ հավասարակշռության, այսինքն, ունի էլիպսոիդ ձև: Բոլոր այլ փոքր մոլորակները և գիսաստղները անվանվում են «Արեգակնային համակարգի փոքր մարմիններ»: ՄԱՄ-ը հայտարարում է՝ «փոքր մոլորակ սահմանումը դեռևս կարող է օգտագործվել, սակայն նախընտրելի է Արեգակնային համակարգի փոքր մարմին սահմանումը»: Այնուամենայնիվ, համարակալման և անվանակոչության հարմարության նկատառումներից ելնելով, ավանդական տարբերակումը մանր մոլորակների և գիսաստղների դեռ շարունակվում է:
Բովանդակություն |
[խմբագրել] Խմբերը
Արեգակնային համակարգում հայտնաբերվել են հարյուր հազարավոր փոքր մոլորակներ, 2009 թվականին հայտնաբերման արագությունն էր 3 000 մեկ ամսում: 535 000 գրանցված փոքր մոլորակներից՝ 251 651-ի ուղեծրերը բավարար չափով հայտնի են, որպեսզի այս մարմինները ստանան անվանումներ:[5][6] Նրանցից, 16.154 ունեն պաշտոնական անուններ: 2010 թվականի սեպտեմբերի դրությամբ, ամենափոքր համարով չանվանված մոլորակն էր (3708) 1974 FV1;[7] բայց կան իհարկե և անվանումներ ունեցող մոլորակներ 240 000 համարից վեր:[8]
Փոքր մոլորակների խմբերը հետևյալն են՝
[խմբագրել] Տես նաև
- Փոքր մոլորակների ցանկ
- Արեգակնային համակարգ
- Արեգակնային համակարգի փոքր մարմին
- Պլուտոիդ
- Քվազի-արբանյակ
[խմբագրել] Արտաքին հղումներ
[խմբագրել] Ծանոթագրություններ
- ↑ «Unusual Minor Planets»։ Minor Planet Center։ http://www.minorplanetcenter.net/iau/lists/Unusual.html։ Վերցված է 23 December 2011։
- ↑ When did the asteroids become minor planets?, James L. Hilton, Astronomical Information Center, United States Naval Observatory. Accessed May 5, 2008.
- ↑ "Asteroid", MSN Encarta, Microsoft. Accessed May 5, 2008. Archived 2009-11-01.
- ↑ Press release, IAU 2006 General Assembly: Result of the IAU Resolution votes, International Astronomical Union, August 24, 2006. Accessed May 5, 2008.
- ↑ JPL։ «How Many Solar System Bodies»։ JPL Solar System Dynamics։ NASA։ http://ssd.jpl.nasa.gov/?body_count։ Վերցված է 2010-09-27։
- ↑ «Minor Planet Statistics»։ Minor Planet Center։ http://www.minorplanetcenter.net/iau/lists/ArchiveStatistics.html։ Վերցված է 2011-02-26։
- ↑ «Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (1)-(5000)»։ Minor Planet Center։ http://www.minorplanetcenter.net/iau/lists/NumberedMPs000001.html։ Վերցված է 2011-02-26։
- ↑ «Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (240001)-(245000)»։ Minor Planet Center։ http://www.minorplanetcenter.net/iau/lists/NumberedMPs240001.html։ Վերցված է 2011-02-26։
| Արեգակնային համակարգ |
|---|
 |
| Արեգակ |
| Մոլորակներ · Գաճաճ մոլորակներ : · Փայլածու · Արուսյակ · Երկիր · Հրատ · Սերես · Լուսնթագ · Երևակ · Ուրան · Նեպտուն · Պլուտոն · Հոմեա · Մակեմակե · Էրիս · |
| Գաճաճ մոլորակի թեկնածուներ: Սեդնա · Օրկ · Կվավար · 2007 OR10 |
| Մոլորակների խոշոր արբանյակներ։ Լուսին · Կալիստո · Գանիմեդ · Եվրոպա · Իո · Տիտան · Էնցելադ · Միմաս · Հաբեթ · Տեֆիյա · Դիոնա · Ռեա · Օբերոն · Տիտանիա · Արիել · Ումբրիել · Միրանդա · Տրիտոն · Քարոն |
| Արբանյակներ / Օղակներ: Երկրի · Հրատի · Լուսանթագի/∅ · Երևակի/∅ · Ուրանի/∅ · Նեպտունի/∅ · Պլուտոնի · Հոմեայի · Էրիսի |
| Աստղաքարեր · Փոքր մոլորակներ · Աստերոիդներ/Աստերոիդի լուսիններ · Տրոյացիներ · Կենտավրոսներ · Տրանսնեպտունյան մարմիններ (Պլուտինոներ · Քյուբիվանոներ) · Դամոկլոիդներ · Գիսաստղներ |
| Տիեզերական փոշի · Փոքր մարմիններ · Երկրային խմբի մոլորակներ · Աստերոիդների գոտի · Գազային հսկաներ · Կոյպերի գոտի · Ցրված սկավառակ · Օորտի ամպ |
