Նեպտունի տրոյացի աստերոիդներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Նեպտունի տրոյացի աստերոիդները L4 կետի մոտակայքում, կից ներկայացված են պլուտինոները համեմատության համար

Նեպտունի տրոյացի աստերոիդներ (անգլ.՝ Neptune trojan)  - սա Կոյպերի գոտու աստերոիդների խումբ է, որոնք շարժվում են Արեգակի շուրջ Նեպտունի ուղեծրով 60°-ով առջևում (Լ4) կամ հետևում (Լ5) պտտվելով Նեպտունի ուղեծրի Լագրանժի կետերից մեկում։[1]. Այս պահին հայտնի են այս խմբի միայն 7 աստերոիդներ, որոնցից վեցը գտնվում են Լագրանժի L4 կետում, որը ընկած է 60°-ով առաջ մոլորակից մոտավորապես 5 մլրդ կմ հեռավորության վրա[2]. Անվանվել են այսպես Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդների նմանությամբ։

Այս խմբի առաջին աստերոիդը հայտնաբերվել է 2001 թվականին «Խավարածրի խորը դիտարկում» ծրագրի շրջանակներում, որը կազմակերպվել էր ՆԱՍԱ-ի կողմից[2], բայց նրանց առանձնացնել առանձին խմբում հաջողվեց միայն 2003 թվականին[3]. Աստղագետների համար մեծ նշանակություն ուներ 2005 TN53 աստերոիդի հայտնաբերումը, որը տեղի ունեցավ 2005 թվականին։ Այս աստերոիդի առանձնահատկությունը կայանում է նրանում, որ այն ունի շատ մեծ ուղեծրի թեքում (ավելի քան 25°) խավարածրի հարթության նկատմամբ, որը կարող է վկայել այս տարածքում բավականին մեծ թվով աստերոիդների գոյության մասին[4], քանի որ Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդներից շատերը ունեն համարյա մինչև 40° ուղեծրի թեքում[5]. Աստղագետները համարում են, որ մեծ տրոյացի աստերոիդների քանակը, որոնց չափերը միջինում 100 կմ են, կարող է անգամներ ավելի լինել քան Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդների քանակն է[6][7].

Եվս երկու աստերոիդ 2005 TN74 և 2007 RW10 ի սկզբանե հայտնագործման պահին դասվել էին այս խմբին, սակայն հետագայում հանվել էին այս ցանկից։

Իսկ 2005 թվականին «Փոքր մոլորակների կենտրոնը» հայտարարեց առաջին Նեպտունի տրոյացի աստերոիդի հայտնաբերման մասին L5 կետում, դա 2008 LC18 աստերոիդն էր[8]. Գտնել աստերոիդներ L5 կետի շրջակայքում չափազանց դժվար է, քանի որ այս կետը համընկնում է մեր Ծիր Կաթին գալակտիկայի հարթության հետ,  - դա հենց երկնքի այն հատվածն է, որտեղ չափազանց մեծ քանակով աստղեր կան, և գտնել այստեղ փոքր և թույլ ճառագայթումով մարմիններ չափազանց դժվար է։

2008 թվականին հայտնաբերված աստերոիդը (2008 LC18), հավանաբար, 2014 թվականին, կդառնա «Նոր հորիզոններ» ծրագրի թիրախներից մեկը, երբ այս սարքը կանցնի այս տարածությամ մասի մոտով, իր ճանապարհին դեպի Պլուտոն[7]. Սակայն մոտեցումը չի լինի բավարար մոտ, այնպես, որ դեռ մնում են հույսերը գտնելու ավելի մոտ մարմին «Նոր հորիզոններ» ԱՄԿ ճանապարհին։

Նախնական
նշանակում
Լագրանժի կետեր Պերիհելի
(ա. մ.)
Ապոհելի
(ա. մ.)
Ուղեծրի թեքում
(°)
Բացարձակ աստղային մեծություն Տրամագիծ
(կմ)
Հայտնաբերման
տարեթիվը
2001 QR322 L4 29.428 31.349 1,3 8,2 ~140 2001
2004 UP10 L4 29.351 31.259 1,4 8,8 ~100 2004
2005 TN53[4] L4 28.253 32.284 25,0 9,1 ~80 2005
2005 TO74 L4 28.733 31.824 5,2 8,5 ~100 2005
2006 RJ103 L4 29.345 31.005 8,2 7,5 ~180 2006
2007 VL305[1] L4 28.131 32.171 28,1 8,0 ~160 2007
2008 LC18 L5 27.547 32.468 27,5 8,4 ~100 2008
2004 KV18 L5 24.589 35.662 13,6 8,9 ~100 2004
2011 HM102[9][10] L5 27.691 32.409 29.4 8.1 90-180 2011

Տես նաև[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. 1,0 1,1 «List Of Neptune Trojans»։ Minor Planet Center։ http://www.minorplanetcenter.org/iau/lists/NeptuneTrojans.html։ Վերցված է 2010-08-13։ 
  2. 2,0 2,1 «Neptune May Have Thousands of Escorts»։ http://www.space.com/scienceastronomy/070130_st_neptune_trojans.html։ Վերցված է 2010-5-26։ 
  3. Jiří Grygar։ «ŽEŇ OBJEVŮ 2003 (XXXVIII.) – DÍL B»։ Astronomický ústav Slovenskej akadémie vied։ http://www.ta3.sk/zne/zneXXXVIII2003B.html։ Վերցված է 2010-5-26։ (չեխ.)
  4. 4,0 4,1 Sheppard, Scott S.; Trujillo, Chadwick A. (June 2006). «A Thick Cloud of Neptune Trojans and Their Colors» (PDF). Science 313 (5786): 511–514. doi:10.1126/science.1127173. PMID 16778021. http://www.dtm.ciw.edu/users/sheppard/pub/Sheppard06NepTroj.pdf։ Վերցված է 2008-02-26. 
  5. Jewitt, David C.; Trujillo, Chadwick A.; Luu, Jane X. (2000). «Population and size distribution of small Jovian Trojan asteroids». The Astronomical journal 120: 1140–7. doi:10.1086/301453. http://adsabs.harvard.edu/abs/2000AJ....120.1140J. 
  6. E. I. Chiang, Y. Lithwick. «Neptune Trojans as a Testbed for Planet Formation». The Astronomical journal. http://www.arxiv.org/abs/astro-ph/0502276. 
  7. 7,0 7,1 David Powell (30 января 2007)։ «Neptune May Have Thousands of Escorts»։ Space.com։ http://www.space.com/scienceastronomy/070130_st_neptune_trojans.html։ Վերցված է 2007-03-08։ 
  8. Scott S. Sheppard (2010-08-12)։ «Trojan Asteroid Found in Neptune's Trailing Gravitational Stability Zone»։ Carnegie Institution of Washington։ http://www.dtm.ciw.edu/users/sheppard/L5trojan/։ Վերցված է 2007-12-28։ 
  9. Աստղագետները հայտնաբերել են նոր Նեպտունի տրոյացի աստերոիդ
  10. Նեպտունի տրոյացի արբանյակները Փոքր Մոլորակների Կենտրոնի կայքում

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]