Իո (արբանյակ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
1rightarrow.png  Տես նաև Իո (այլ կիրառումներ) 
Իո
Io highest resolution true color.jpg
Իոյի լուսանկարը

Կենտրոնի մուգ կետը ժայթքող Պրոմեթևս հրաբուխն է, նրա երկու կողմերում ծծմբի օքսիդով ծածկված սպիտակավուն հարթավայրեր են, դեղնավուն տարածքները վկայում են ծծմբի բարձր պարունակության մասին։

Այլ անվանումներ Յուպիտեր I
Հայտնաբերումը
Հայտնաբերել է Գալիլեո Գալիլեյ
Հայտնաբերման ամսաթիվը 8 հունվար 1610
Ուղեծրի տվյալները
Պերիզինը 420 000 կմ
Ապոզինը 423 400 կմ
Ուղեծրի միջին շառավիղը 421 700 կմ
Էքսցենտրիսիտետը 0, 0041
Սիդերիկ պարբերությունը 1, 769 137 786 Երկրային օր
Ուղեծրային արագությունը 17, 334 կմ/վ
Թեքվածությունը 2, 21° (խավարածրի նկատմամբ)

0, 05° (Յուպիտերի հասարակածի նկատմամբ)

Արբանյակը Յուպիտերի
Ֆիզիկական տվյալները
Միջին շառավիղը 1 821, 3 կմ
Մակերևույթի մակերեսը 41 910 000 կմ2
Ծավալը 2, 53 × 1010 կմ3
Զանգվածը 8, 9319 × 1022 կգ
Միջին խտությունը 3, 528 գ/սմ3
Հասարակածային մակերևութային ձգողությունը 1, 796 մ/վ2
2-րդ տիեզերական արագությունը 2, 558 կմ/վ
Պտույտի պարբերությունը Սինքրոն
Առանցքի թեքումը անհայտ է
Մակերևույթի միջին ջերմաստիճանը -163oC (110 K)
Ալբեդոն 0, 63 ± 0, 02
Աստղային մեծությունը 5, 02 (հակադիր դիրքում)
Մթնոլորտը
Մթնոլորտային ճնշումը կան հետքեր
Բաղադրությունը 90% ծծումբի երկօքսիդ

Իո (հին հունարեն՝ Ἰώ ), Յուպիտերի արբանյակն է, Գալիլեյան արբանյակներից Յուպիտերին ամենամոտ գտնվողը։ Հայտնաբերել է Գալիլեո Գալիլեյը` 1610 թվականին։

Անունը[խմբագրել]

Անունն ստացել է հին հունական առասպելներից մեկի գործող անձ Իոյի պատվին, ով Զևսի սիրուհին էր և ում հետապնդում էր Հերան։

Նկարագրությունը[խմբագրել]

Իոյի վրա գոյություն ունի ավելին քան 400 գործող հրաբուխ, և այդ պատճառով այս արբանյակը համարվում է Արեգակնային համակարգի երկրաբանորեն ամենաակտիվ մարմինը։

Տրամագիծը 3 642 կիլոմետր է, և այս ցուցանիշով հանդիսանում է Արեգակնային համակարգի արբանյակներից մեծությամբ չորրորդը` Գանիմեդից, Տիտանից և Կալիստոյից հետո։