Իո (արբանյակ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
1rightarrow.png  Տես նաև Իո (այլ կիրառումներ) 
Իո
Io highest resolution true color.jpg
Իոյի լուսանկար: Կենտրոնում մուգ կետը` ժայթքող Պրոմեթևս հրաբուխն է, նրա երկու կողքերում սպիտակավուն հարթավայրեր, ծածկված ծծումբի օքսիդով, դեղնավուն գույնի տարածքները վկայում են ծծումբի բարձր պարունակության մասին:
Այլ անվանումներ Յուպիտեր I
Հայտնաբերումը
Հայտնաբերել է Գալիլեո Գալիլեյ
Հայտնաբերման ամսաթիվը 8 հունվար 1610
Ուղեծրի տվյալները
Պերիզինը 420 000 կմ
Ապոզինը 423 400 կմ
Ուղեծրի միջին շառավիղը 421 700 կմ
Էքսցենտրիսիտետը 0,0041
Սիդերիկ պարբերությունը 1,769 137 786 Երկրային օր
Ուղեծրային արագությունը 17,334 կմ/վ
Թեքվածությունը 2,21° (խավարածրի նկատմամբ)

0,05° (Յուպիտերի հասարակածի նկատմամբ)

Արբանյակը Յուպիտերի
Ֆիզիկական տվյալները
Միջին շառավիղը 1 821,3 կմ
Մակերևույթի մակերեսը 41 910 000 կմ2
Ծավալը 2,53 × 1010 կմ3
Զանգվածը 8,9319 × 1022 կգ
Միջին խտությունը 3,528 գ/սմ3
Հասարակածային մակերևութային ձգողությունը 1,796 մ/վ2
2-րդ տիեզերական արագությունը 2,558 կմ/վ
Պտույտի պարբերությունը Սինքրոն
Առանցքի թեքումը անհայտ է
Մակերևույթի միջին ջերմաստիճանը -163oC (110 K)
Ալբեդոն 0,63 ± 0,02
Աստղային մեծությունը 5,02 (հակադիր դիրքում)
Մթնոլորտը
Մթնոլորտային ճնշումը կան հետքեր
Բաղադրությունը 90% ծծումբի երկօքսիդ

Իո (հին հուն.՝ Ἰώ), Յուպիտերի արբանյակն է, Գալիլեյան արբանյակներից ամենամոտն է Յուպիտերին։ Հայտնաբերվել է Գալիլեո Գալիլեյի կողմից 1610 թվականին։ Նրա տրամագիծը կազմում է 3 642 կիլոմետր, և այն հանդիսանում է Արեգակնային համակարգի արբանյակներից մեծությամբ չորրորդը. Այն անվանվել է հին հունական առսպելներից մեկի գործող անձ՝ Իոյի անունով, որը հանդիսանում էր Զևսի սիրուհին և հետապնդվել է Հերայի կողմից:

Իոյի վրա գոյություն ունեն ավելին քան 400 գործող հրաբուխներ, և այդ պատճառով այս արբանյակը համարվում է Արեգակնային համակարգի երկրաբանորեն ամենաակտիվ մարմինը: