Գալիլեյան արբանյակներ

Լուսնթագը իր չորս արբանյակների հետ։ Դրանք են, վերևից ներքև, Իոն, Եվրոպան, Գանիմեդը և Կալիստոն։

Գալիլեյան արբանյակներ, Լուսնթագի 4 խոշորագույն արբանյակների (Իո, Եվրոպա, Գանիմեդ և Կալիստո) անվանումն է։ Դրանք Արեգակնային համակարգի ամենամեծ արբայնակներից են և դիտելի են փոքր աստղադիտակով։

Այս արբայնակները հայտաբերվել են Գալիլեյ Գալիլեոյի կողմից 1610 թվականի հունվարի 7-ին իր կառուցած պատմության մեջ հայտնի որպես առաջին աստղադիտակով։ Արբանյակների հատնագործման մեկ այլ թեկնածու էր գերմանացի աստղագետ Սիմոն Մարիուսը, որը դիտել էր այն 1609 թվականին, բայց չէր հրատարակել հայտնաբերված տվյալները։ Կան նաև կողմնակի փաստեր, որոնք հուշում են, որ արբանյակների մասին տեղյակ էին Հին Բաբելոնում և Հին Եգիպտոսում՝ հիմնվելով այն հանգամանքի վրա, որ իրենց առասպելաբանության մեջ Յուպիտերի անալոգը հանդիսացող էակները ունեին կամ 4 որդիներ, կամ էլ 4 շներ։

Անվանում	Նկար	Տրամագիծ (կմ)	Զանգված (կգ)	Խտություն (գ/սմ3)	Ուղեծրի շառավիղ (կմ)	Ուղեծրային պարբերություն
Իո		3643	0893 8.93×1022	3.528	421 800	1,77 օր
Եվրոպա		3122	0480 4.8×1022	3.014	671 100	3,55 օր
Գանիմեդ		5262	1480 1.48×1023	1.942	1 070 400	7,16 օր
Կալիստո		4821	1080 1.08×1023	1.834	1 882 700	16,69 օր