Գալիլեյան արբանյակներ
Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գալիլեյան արբանյակներ, Լուսնթագի 4 խոշորագույն արբանյակների (Իո, Եվրոպա, Գանիմեդ և Կալիստո) անվանումն է։ Դրանք Արեգակնային համակարգի ամենամեծ արբայնակներից են և դիտելի են փոքր աստղադիտակով։
Այս արբայնակները հայտաբերվել են Գալիլեյ Գալիլեոյի կողմից 1610 թվականի հունվարի 7-ին իր կառուցած պատմության մեջ հայտնի որպես առաջին աստղադիտակով։ Արբանյակների հատնագործման մեկ այլ թեկնածու էր գերմանացի աստղագետ Սիմոն Մարիուսը, որը դիտել էր այն 1609 թվականին, բայց չէր հրատարակել հայտնաբերված տվյալները։ Կան նաև կողմնակի փաստեր, որոնք հուշում են, որ արբանյակների մասին տեղյակ էին Հին Բաբելոնում և Հին Եգիպտոսում՝ հիմնվելով այն հանգամանքի վրա, որ իրենց առասպելաբանության մեջ Յուպիտերի անալոգը հանդիսացող էակները ունեին կամ 4 որդիներ, կամ էլ 4 շներ։
| Անվանում | Նկար | Տրամագիծ (կմ) |
Զանգված (կգ) |
Խտություն (գ/սմ3) |
Ուղեծրի շառավիղ (կմ) |
Ուղեծրային պարբերություն |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Իո | 3643 | 8.93×1022 | 3.528 | 421 800 | 1,77 օր | |
| Եվրոպա | 3122 | 4.8×1022 | 3.014 | 671 100 | 3,55 օր | |
| Գանիմեդ | 5262 | 1.48×1023 | 1.942 | 1 070 400 | 7,16 օր | |
| Կալիստո | 4821 | 1.08×1023 | 1.834 | 1 882 700 | 16,69 օր |
| Արեգակնային համակարգ |
|---|
|
|
| Արեգակ |
| Մոլորակներ · Գաճաճ մոլորակներ : · Փայլածու · Արուսյակ · Երկիր · Հրատ · Սերես · Լուսնթագ · Երևակ · Ուրան · Նեպտուն · Պլուտոն · Հոմեա · Մակեմակե · Էրիս · |
| Գաճաճ մոլորակի թեկնածուներ: Սեդնա · Օրկ · Կվավար · 2007 OR10 |
| Մոլորակների խոշոր արբանյակներ։ Լուսին · Կալիստո · Գանիմեդ · Եվրոպա · Իո · Տիտան · Էնցելադ · Միմաս · Հաբեթ · Տեֆիյա · Դիոնա · Ռեա · Օբերոն · Տիտանիա · Արիել · Ումբրիել · Միրանդա · Տրիտոն · Քարոն |
| Արբանյակներ / Օղակներ: Երկրի · Հրատի · Լուսանթագի/∅ · Երևակի/∅ · Ուրանի/∅ · Նեպտունի/∅ · Պլուտոնի · Հոմեայի · Էրիսի |
| Աստղաքարեր · Փոքր մոլորակներ · Աստերոիդներ/Աստերոիդի լուսիններ · Տրոյացիներ · Կենտավրոսներ · Տրանսնեպտունյան մարմիններ (Պլուտինոներ · Քյուբիվանոներ) · Դամոկլոիդներ · Գիսաստղներ |
| Տիեզերական փոշի · Փոքր մարմիններ · Երկրային խմբի մոլորակներ · Աստերոիդների գոտի · Գազային հսկաներ · Կոյպերի գոտի · Ցրված սկավառակ · Օորտի ամպ |