Գալիլեյան արբանյակներ

Վիքիփեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Յուպիտերը իր չորս արբանյակների հետ։ Դրանք են, վերևից ներքև, Իոն, Եվրոպան, Գանիմեդը և Կալլիստոն։

Գալիլեյան արբանյակներ ― Յուպիտերի 4 խոշորագույն արբանյակների (Իո, Եվրոպա, Գանիմեդ և Կալլիստո) անվանումն է։ Դրանք Արեգակնային համակարգի ամենամեծ արբայնակներից են և դիտելի են փոքր աստղադիտակով։

Այս արբայնակները հայտաբերվել են Գալիլեյ Գալիլեոյի կողմից 1610 թ-ի հունվարի 7-ին իր կառուցած պատմության մեջ հայտնի որպես առաջին աստղադիտակով։ Արբանյակների հատնագործման մեկ այլ թեկնածու էր գերմանացի աստղագետ Սիմոն Մարիուսը, որը դիտել էր այն 1609 թ-ին, բայց չէր հրատարակել հայտնաբերված տվյալները։ Կան նաև կողմնակի փաստեր, որոնք հուշում են, որ արբանյակների մասին տեղյակ էին Հին Բաբելոնում և Հին Եգիպտոսում՝ հիմնվելով այն հանգամանքի վրա, որ իրենց առասպելաբանության մեջ Յուպիտերի անալոգը հանդիսացող էակները ունեին կամ 4 որդիներ, կամ էլ 4 շներ։


Անվանում Նկար Տրամագիծ
(կմ)		 Զանգված
(կգ)		 Խտություն
(գ/սմ3)		 Ուղեծրի
շառավիղ (կմ)		 Ուղեծրային
պարբերություն
Իո Io, moon of Jupiter, NASA.jpg 3643 8.93×1022 3.528 421 800 1,77 օր
Եվրոպա Europa-moon.jpg 3122 4.8×1022 3.014 671 100 3,55 օր
Գանիմեդ Ganymede, moon of Jupiter, NASA.jpg 5262 1.48×1023 1.942 1 070 400 7,16 օր
Կալլիստո Callisto, moon of Jupiter, NASA.jpg 4821 1.08×1023 1.834 1 882 700 16,69 օր
Ստացված է «http://hy.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D5%AC%D5%A5%D5%B5%D5%A1%D5%B6_%D5%A1%D6%80%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%B5%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80» էջից