Գալիլեյան արբանյակներ
Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գալիլեյան արբանյակներ, Յուպիտերի 4 խոշորագույն արբանյակների (Իո, Եվրոպա, Գանիմեդ և Կալիստո) անվանումն է։ Դրանք Արեգակնային համակարգի ամենամեծ արբանյակներից են և դիտելի են փոքր աստղադիտակով։
Այս արբանյակները հայտաբերվել են Գալիլեյ Գալիլեոյի կողմից 1610 թվականի հունվարի 7-ին իր կառուցած պատմության մեջ հայտնի որպես առաջին աստղադիտակով։ Արբանյակների հատնագործման մեկ այլ թեկնածու էր գերմանացի աստղագետ Սիմոն Մարիուսը, որը դիտել էր այն 1609 թվականին, բայց չէր հրատարակել հայտնաբերված տվյալները։ Կան նաև կողմնակի փաստեր, որոնք հուշում են, որ արբանյակների մասին տեղյակ էին Հին Բաբելոնում և Հին Եգիպտոսում՝ հիմնվելով այն հանգամանքի վրա, որ իրենց առասպելաբանության մեջ Յուպիտերի անալոգը հանդիսացող էակները ունեին կամ 4 որդիներ, կամ էլ 4 շներ։
| Անվանում | Նկար | Տրամագիծ (կմ) |
Զանգված (կգ) |
Ուղեծրի շառավիղ (կմ) |
Ուղեծրային պարբերություն |
|---|---|---|---|---|---|
| Իո |  |
3643 | 8.93×1022 | 421 800 | 1,77 օր |
| Եվրոպա |  |
3122 | 4.8×1022 | 671 100 | 3,55 օր |
| Գանիմեդ |  |
5262 | 1.48×1023 | 1 070 400 | 7,16 օր |
| Կալիստո |  |
4821 | 1.08×1023 | 1 882 700 | 16,69 օր |
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||
