Նեսո (արբանյակ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Logo stars (green).png
Spacer-133x3.gif
CD 2c.png
CD 2c.png
Նեսո
(S/2002 N 4; Նեպտուն XIII)
հին հուն.՝ Νησώ
Հիմնական տվյալներ
Հայտնաբերվել է 14 օգոստոսի 2002թ.[1][2] թ. (Մեթյու Հոլմանի և Բրետ Գլեդմանի կողմից)
Հեռավորությունը Նեպտուն 49 285 000 կմ[3]
Ուղեծրային տվյալներ
Մեծ կիսաառանցք 49 285 000 կմ[3]
Էքսցենտրիսիտետ 0,5714[3]
Սիդերիկ պարբերություն 9740,73 օր
(26,67 a)
Թեքվածություն 136,439°[3] (Նեպտունի հասարակածի նկատմամբ)
Ֆիզիկական հատկանիշներ
Շառավիղ 60 կմ[4]
Միջին խտություն 1,5 գ/սմ3 ենթադրված
Ալբեդո 0.04 ենթադրված[4]
Մթնոլորտային տվյալներ

Նեսո (հին հուն.՝ Νησώ ), հայտնի է նաև որպես Նեպտուն XIII, Նեպտուն մոլորակի անկանոն բնական արբանյակ։ Հայտնաբերվել է Մեթյու Հոլմանի և Բրեթ Գլեդմանի կողմից 2002 թվականի օգոստոսի 14-ին, չնայած այս հայտնաբերումը չէր նկատվել մինչև 2003 թվականը[2][5]։

Ուղեծրային տվյալները[խմբագրել]

Նեպտունի անկանոն արբանյակները

Նեսոն պտտվում է Նեպտունի շուրջ ավելին քան 48 միլիոն կիլոմետր շառավղով, այսպիսով հանդիսանալով մոլորակի հայտնի արբանյակներից ամենահեռավորը։ Ունի չափազանց թեքված և էքսցենտրիկ ուղեծիր, որի համեմատությունը Նեպտունի մյուս արբանյակների ուղեծրերի հետ ցույց է տրված դիագրամի վրա։ Հորիզոնական գծից վեր գտնվող արբանյակները ունեն համընթաց շարժում, իսկ ներքևինները՝ հակադարձ։ Դեղին գծերը ցույց են տալիս պերիկենտրոնից ապոկենտրոն ընկած հեռավորությունը, ներկայացնելով էքսցենտրիսիտետը։

Նեսոյի ուղեծիրը համեմատելի է հելիոկենտրոն ուղեծրերի հետ։ Այսպես, օրինակ Նեսոն իր ապոկենտրոնում Նեպտունից հեռանում է մոտ 72 միլիոն կմ, իսկ Մերկուրին իր ապոհելիոնում հեռանում է Արեգակից ընդամենը 70 միլիոն կմ։ Արբանյակը Նեպտունի շուրջ մեկ պտույտը կատարում է ավելին քան 25.5 տարիների ընթացքում, ինչն Արեգակնային համակարգի արբանյակների համար հանդիսանում է առավելագույն արժեքը։
Նեսոյի ուղեծիրը չափազանց նման է Նեպտունի մեկ այլ արբանյակի՝ Փսամաթեի (S/2003 N 1) ուղեծրին։ Ենթադրվում է, որ այս երկու անկանոն արբանյակները ծագել են ավելի մեծ արբանյակի տրոհման արդյունքում[4]։

Բնութագրական տվյալները[խմբագրել]

Նեսոն ունի մոտ 60 կմ տրամագիծ, և ենթադրելով, որ այն ունի 1.5 գ/սմ3[6] խտություն, կարող է ունենալ 1, 6×1017 կգ զանգված։

Անունը[խմբագրել]

Նեսոն իր անունն ստացել է ներեիդներից մեկի պատվին։ Մինչև 2007 թվականի փետրվարի 3-ին պաշտոնական անուն ստանալը Նեսոն կրում էր նախնական S/2002 N 4 անունը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. ՌՇԼ (2011-07-21)։ «Մոլորակների արբանյակների հայտնաբերման տվյալները»։ Ռեակտիվ Շարժման Լաբորատորիա։ http://ssd.jpl.nasa.gov/?sat_discovery։ Վերցված է 2011-10-24։ 
  2. 2,0 2,1 Գրին, Դենիել Վ. Ե. (1 հոկտեմբերի 2003). «S/2001 U 2 և S/2002 N 4». ՄԱՄ թերթիկ 8213. http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/08200/08213.html։ Վերցված է 2011-10-24. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Ջակոբսոն, Ռ. Ա. (2008)։ «NEP078 – ՌՇԼ արբանյակների էֆեմերիդները»։ Մոլորակների արբանյակների միջին ուղեծրային տվյալները։ http://ssd.jpl.nasa.gov/?sat_elem։ Վերցված է 2009-09-23։ 
  4. 4,0 4,1 4,2 Սքոթ Շեփարդ, Դևիդ Ջուիտ, Ժան Կլեյնա (2006). «Նեպտունի շուրջ «նորմալ» անկանոն արբանյակների որոնումը». Աստղագիտական ամսագիր 132: 171–176. doi:10.1086/504799. 
  5. Հոլման, Մ. Ջ.; Կավելաարս, Ջ. Ջ.; Գրավ, Տ. (2004). «Նեպտունի հինգ անկանոն արբանյակների հայտնաբերումը» (PDF). Նեյչր 430 (7002): 865–867. doi:10.1038/nature02832. PMID 15318214. Bibcode2004Natur.430..865H. https://www.cfa.harvard.edu/~mholman/nature_final.pdf։ Վերցված է 2011-10-24. 
  6. Ֆիզիկական տվյալները ՌՇԼ կայքից

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]