Քվազիարբանյակ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ընդհանրացված քվազիարբանյակի ուղեծիր

Քվազիարբանյակ կամ Կեղծ արբանյակ, մարմին է առանձնահատուկ ուղեծրով (1:1 ուղեծրային ռեզոնանս) մոլորակի հանդեպ, երբ մարմինը մնում է մոլորակին մոտ շատ ուղեծրի պարբերությունների ընթացքում:

Քվազիարբանյակի պտույտը իր ուղեծրով Արեգակի շուրջ պտտվում է ճիշտ այնքան ժամանակում որքան և մոլորակը, բայց այն ունի այլ էքսցենտրիսիտետ (սովորաբար ավելի մեծ), ինչպես պատկերված է նկարում: Երբ որ դիտվում է մոլորակից քվազիարբանյակը դանդաղ շարժվում է ձգված ուղեծրով, հակադարձ պտույտի ուղղությամբ:

Ի տարբերություն իրական արբանյակների, քվազիարբանյակի ուղեծիրը ընկած է մոլորակի Հիլի գնդից դուրս, և անկայուն է: Ժամանակի ընթացքում այն ձգտում է փոխվելու այլ ռեզոնանսայի ուղեծրի, երբ նրանք այլևս չեն մնա մոլորակի անմիջական մոտակայքում, ապա հետո հնարավոր է կվերադառնան քվազիարբանյակի ուղեծրին:

Մոլորակի հետ 1:1 ռեզոնանսային ուղեծրերի այլ տեսակներ են պայտաձև ուղեծիրը և շերեփուկ-ուղեծիրը (Լագրանժի կետերի շուրջ), սակայն այս ուղեծրերում գտնվող մարմինները չեն մնում մոլորակի լայնության հարևանությամբ բավարար քանակով պտույտների ընթացքում աստղի շուրջ: Պայտաձև ուղեծիր ունեցող մարմինները ժամանակ առ ժամանակ անցնում են համեմատաբար կարճ տևողությամբ քվազիարբանյակի ուղեծրերի[1]: Այսպիսի մարմնի օրինակ է 2002 AA29:

Օրինակներ[խմբագրել]

Կրուիտնիի և Երկրի ուղեծրերը:
Երկիր

2011 թվականի տվյալներով, Երկիրը ունի հինգ հայտնաբերված քվազիարբանյակ՝ (3753) Կրուիտնի, 2002 AA29, 2003 YN107, 2004 GU9[2] and 2010 SO16.[3] Այս մարմինները մնում են քվազիարբանյակի ուղեծրերում տասից հարյուրավոր պարբերությունների ընթացքում:[1]

Վեներա

Վեներան ունի միայն մեկ քվազիարբանյակ՝ 2002 VE68: Այս աստերոիդը նաև պատկանում է Փայլածուի ուղեծիրը հատող աստերոիդների և Երկրի ուղեծիրը հատող աստերոիդների խմբերին: Այն մում է Վեներայի "ուղեկցորդը" վերջին մոտ 7000 տարիների ընթացքում, և ամենայն հավանականությամբ դուրս կգա իր այժմյան ուղեծրից մոտ 500 տարի անց:[4]

Այլ մոլորակներ

Հիմնվելով հաշվարկների վրա կարելի է ասել, որ Ուրանը և Նեպտունը կարող են ունենալ քվազիարբանյակներ,[5] սակայն քվազիարբանյակի ուղեծիրը կմնա հաստատուն միայն 10 միլիոն տարվա ընթացքում Յուպիտերի և մոտ 100,000 տարվա ընթացքում Սատուրնի մոտ: Այս մոլորակների քվազիարբանյակներ մինչ այսօր չեն հայտնաբերվել:

Արհեստական

1989 թվականի սկզբում, Սովետական Ֆոբոս 2 ԱՄԿ-ն տեղակայվել էր Մարսի արբանյակ Ֆոբոսի քվազիարբանյակի ուղեծիրում, 100 կմ միջին ուղեծրային շառավղով Ֆոբոսից:[6] Հաշվարկների համաձայն, սարքը կարող էր մնալ այս ուղեծրում ամիսների ընթացքում, սակայն նրա կառավարման համակարգի խափանման պատճառով նրա հետ կապը կորել է:

Տես նաև[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. 1,0 1,1 M. Connors et al. (2002). «Discovery of an asteroid and quasi-satellite in an Earth-like horseshoe orbit». Meteoritics & Planetary Science 37 (10): 1435. 
  2. Brasser, R.; et al. (September 2004). «Transient co-orbital asteroids». Icarus 171 (1): 102–109. 
  3. Braconnier, Deborah (April 6, 2011). «New horseshoe orbit Earth-companion asteroid discovered». PhysOrg. http://www.physorg.com/news/2011-04-horseshoe-orbit-earth-companion-asteroid.html։ Վերցված է 2011-04-06. 
  4. Asteroid 2002 VE68, a quasi-satellite of Venus
  5. P. Wiegert and K. Innanen (2000). «The stability of quasi satellites in the outer solar system». The Astronomical Journal 119 (4): 1978–1984. http://www.iop.org/EJ/article/1538-3881/119/4/1978/990367.html. 
  6. The orbit is erroneously called "quasi-synchronous"

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]