Մարի Կյուրի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Մարի Քյուրիից)
Nuvola single chevron right.svg Անվան այլ գործածումների համար տես՝ Կյուրի (այլ կիրառումներ)
Մարի Կյուրին

Մարի Կյուրի կամ Մարիա Սկլադովսկայա-Կյուրի (ֆրանսերեն՝ Marie Curie, լեհերեն՝ Maria Skłodowska-Curie; Նոյեմբերի 7, 1867, Վարշավա - Հունիսի 4, 1934, Սանսելմոզի շրջակայք, Ֆրանսիա), , ֆիզիկայից (1903) և քիմիայից (1911) Նոբելյան մրցանակի կրկնակի դափնեկիր, Փարիզում և Վարշավայում Կյուրիի ինստիտուտների հիմնադիր, ականավոր ֆրանսիացի ֆիզիկոս և քիմիկոս Պյեռ Կյուրիի կինը։ Ամուսնու հետ ուսումնասիրել են ռադիոակտիվության երևույթը, հայտնաբերել են ռադիում (լատիներեն՝ radium - ճառագայթող) և պոլոնիում (լատիներեն՝ polonium (Polonia - «Լեհաստան») քիմիական տարրերը։ Մարի Կյուրին առաջարկել է ուրանի հանքաքարի մշակման և զտման դասական մեթոդ, երկար տարիներ ուսումնասիրել է ռադիոակտիվ ճառագայթման հատկությունները, նրա ազդեցությունը կենդանական բջիջների վրա։

Նա նաև եղել է Փարիզի համալսարանի առաջին կին պրոֆեսորը։

Լեհաստանում Մարիան շատ ծանր մանկություն է ունեցել՝ նախ քույրերից մեկի կորուստը, այնուհետ՝ մոր։ Դեռ փոքր հասակից նա աչքի էր ընկնում իր աշխատասիրությամբ։ Մարիան շատ էր աշխատում, նույնիսկ քնի և սննդի հաշվին։ Այդ գերծանրաբեռնված աշխատանքի պատճառով, դպրոցն ավարտելուց հետո նա նույնիսկ ստիպված էր բուժվել։ Մարիան ուզում էր շարունակել իր ուսումը, սակայն այդ ժամանակ քույրերի ֆինանսական հնարավորությունները սահմանափակ էին, և Մարիան ու իր քույրը պայմանավորվեցին, որ սկզբում Մարիան կաշխատի իր քրոջ ուսման համար, իսկ հետո քույրը՝ Մարիայի ուսման համար։ 1894 թ․ Մարիան հանդիպում է Պյեռ Կյուրիին, իսկ 1895 թ.-ին ամուսնանում են։ Նրանք միասին սկսում են ուսումնասիրել ուրանի աղերի արձակած անսովոր ճառագայթները։

Սակայն Պյեռըը վաղ է հեռանում կյանքից՝ 47 տարեկան հասակում։ Մի անձրևոտ օր, երբ նա անցնում էր Փարիզի փողոցներից մեկը սայթաքում է, ընկնում կառքի տակ և անիվը ճզմում է Պյեռի գլուխն ու նա տեղում մահանում է։ Ամուսնու մահից հոտո Մարի Կյուրին Պյեռից ժառանգություն է ստանում նրա Փարիզի համալսարանի ամբիոնը։

Մարի Կյուրին մահանում է 1934 թ.-ին ապլաստիկ անեմիայից։ Նրա մահը նույնպես գիտական արդյունք հանդիսացավ ռադիոակտիվ նյութերի հետ աշխատող գիտնականների համար։ Աշխատելով ռադիոակտիվ նյութերի հետ Մարի Կյուրին զգուշություն չէր ցուցաբերում և նույնիսկ որպես զարդակախ օգտագործում էր ռադիումով անոթ։

Մարի և Պյեռ Կյուրիների գործը շարունակում են նրանց դուստր Իրեն Կյուրին և նրա ամուսինը՝ Ֆրեդերիկ Ժոլիո-Կյուրին։

Աղբյուր[խմբագրել]

  • Գ. Յա. Մյակիշև, Բ. Բ. Բուխովցև «Ֆիզիկա», 1992 թ, «Լույս» հրատարակչություն

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են