Աստղալից գիշեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox artiste.png
Աստղալից գիշեր
De sterrennacht
Van Gogh - Starry Night - Google Art Project.jpg
տեսակ գեղանկար
նկարիչ Վինսենթ վան Գոգ
տարի 1889[1]
բարձրություն 73
լայնություն 92[1]
ստեղծման վայր Սեն Ռեմի դե Պրովանս[2]
ուղղություն Պոստիմպրեսիոնիզմ
ժանր բնանկար
նյութ Կտավ, յուղաներկ
գտնվում է Նյու Յորքի ժամանակակից արվեստի թանգարան
հավաքածու Նյու Յորքի ժամանակակից արվեստի թանգարան
կայք
The Starry Night by van Gogh Վիքիպահեստում


Աստղալից գիշեր (հոլ.՝ De sterrennacht), հոլանդացի պոստմոդերնիստ նկարիչ Վինսենթ վան Գոգի առավել հայտնի կտավներից է։ Ստեղծվել է 1889 թվականի հունիս ամսին։ 1941 թվականից գտնվում է Նյու Յորքի ժամանակակից արվեստի թանգարանում[1][3]։ Վան Գոգը նկարում պատկերել է Սեն Ռեմի դե Պրովանսի ննջասենյակից բացվող գիշերային տեսարանը և երևակայական գյուղ[4]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սեն Պոլ դե Մոզոլի հոգեբուժարանը

1889 թվականի մայիսից մինչև 1890 թվականի մայիսը՝ Գոգենի հետ վիճելուց և ականջի բլթակը կտրելուց հետո, Վան Գոգը անց է կացրել Սեն Ռեմի դե Պրովանսի Սեն Պոլ դե Մոզոլ հոգեբուժարանում։ Վան Գոգի եղբոր՝ Թեոյի խնդրանքով, հոգեբուժարանում նրան թույլ էին տրվել զբաղվել նկարչությամբ[5]: Վան Գոգը այստեղ ստեղծել է իր հայտնի գործերից մի քանիսը՝ «Հիրիկները», Կապույտ կոստյումով ինքնադիմանկարը և «Աստղալից գիշերը»[3]։

Վան Գոգը «Աստղալից գիշերը» նկարել է մեկ գիշերվա ընթացքում։ Պատկերել է իր հիվանդասենյակի արևելյան պատուհանից բացվող տեսարանը, որի մասին նա 1889 թվականի մայիսին իր եղբորը՝ Թեոյին գրել էր՝

Aquote1.png Պատուհանի ճաղերի միջով ես տեսնում եմ ցորենի ցանկապատած դաշտ, որի վրա առավոտները իր ողջ գեղեցկությամբ բարձրանում է արեգակը։ Aquote2.png

Վան Գոգը այս տեսարանի գծանկարներ է արել օրվա տարբեր ժամերի և տարբեր եղանակների ժամանակ։ Թեև նրան արգելված է եղել աշխատել հիվանդասենյակում, բայց նա կարող էր թանաքով կամ ածուխով ճեպանկարներ և էսքիզներ անել, հետագա աշխատանքներում օգտագործելու համար։ Բոլոր գծանկարներում հիմնական տարրը անկյունագծով անցնող ալպիական նախալեռներն են, որոնց Վան Գոգը արհեստականորեն հավասարեցրել է նկարի հարթությանը։ Վերջին էսքիզներից մեկը՝ «Սեն Ռեմի դե Պրովանսի ցորենի դաշտը» (F1548), այժմ գտնվում է Նյու Յորքում։ Երկու օր անց, Թեոյին գրված հաջորդ նամակում Վան Գոգն հայտնել է, որ նկարել է «Աստղալից գիշերը»[6]։

Էսքիզ «Սեն Ռեմի դե Պրովանսի ցորենի դաշտը» (F1548). Մորգանի գրադարան և թանգարան

Նկարը Վան Գոգի, իր պատուհանից նկարած պատկերների շարքից միակ «գիշերայինն» է։ Հուլիսի սկզբին նա գրել է եղբորը՝

Aquote1.png Այսօր, մինչև արեգակի բարձրանալը, երկար զննում էի տեղանքը, որտեղ միայնակ և շատ մեծ թվացող առավոտյան աստղն էր միայն[7] Aquote2.png

Ուսումնասիրողները պարզել են, որ այդ ժամանակ Վեներան Պրովանսում իսկապես շատ պայծառ է եղել, և հավանաբար նկարում՝ կիպարիսից աջ պատկերված խոշոր աստղը Վեներան է[8]։

Լուսինը ոճավորված է պատկերված, քանի որ նկարելու պահին այն գտնվում էր այլ փուլում[8]։ Պատկերված գյուղը նույնպես երևակայական է, քանի որ Վան Գոգի հիվանդասենյակի պատուհանից ոչ մի բնակավայր չի երևացել[9]։ Գյուղի համար հիմք է ծառայել Սեն Ռեմիի հակառակ կողմում գտնվող բլրի լանջի բնակավայրի էսքիզը[6]։ Ըստ մեկ այլ վարկածի, ավելացված գյուղը հնարավոր է Վան Գոգը նկարել է հիշողությամբ, հիմք ընդունելով իր ծննդավայրը, քանի որ գյուղի եկեղեցու գմբեթի ծայրաձողը հատուկ է հյուսիսային երկրներին[10][11]։շ

Նկար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նկարում պատկերված է գիշերային բնություն։ Առաջին հայացքից դիտարկելիս ուշադրության կենտրոնում են հայտնվում հատկապես աստղերն ու լուսինը՝ իրենց վառ արտահայտվածությամբ։ Բացի դրանից` վան Գոգն օգտագործել է որոշակի հնարքներ երկնային մարմիններին ավելի դինամիկ տեսք տալու համար. լուսինը կարծես գտնվում է շարժման մեջ։ Նկարի ձախ հատվածում պատկերված են դեպի աստղերն ու լուսինը ձգվող ծառեր՝ կիպարիսներ։ Հետին պլանում երևում է փոքրիկ գյուղ, որտեղ տիպիկ նիդեռլանդական գմբեթով եկեղեցի կա։ Վան Գոգը օգտագործել է իմպաստո տեխնիկական՝ ներկի տեղադրումը թանձր շերտով, ինչի շնորհիվ երկինքը շաղված տեսք ունի և կարծես շարժվում է։

Նկարչական նյութեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նկարը ուսումնասիրել են Ռոչեսթերի Տեխնոլոգիական ինստիտուտի և Նյու Յորքի Ժամանակակից արվեստի թանգարանի աշխատակիցները[12]։ Պիգմենտների հետազոտությունը ցույց է տվել, որ երկինքը նկարված է ուլտրամարինով և կապույտ կոբալտով, իսկ աստղերի ու լուսնի համար Վան Գոգը հնդկական դեղին ու դեղին ցինկ է օգտագործել[13]։

Պրովենանս[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վան Գոգը նկարն ուղարկել է եղբորը երկրորդ խմբաքանակով 1889 թվականի սեպտեմբերի 28-ին[14][15]։ Վինսենթի մահվանից կես տարի անց մահացել է Թեոն, և Բան Գոգի նկարները ժառանգել է Թեոյի այրին՝ Յոհաննան։ 1900 թվականին նա վաճառել է «Աստղալից գիշերը» բանաստեղծ Ժյուլիեն Լեկլերկին, որը վերավաճառել է այն 1901 թվականին Էմիլ Շուֆենեկերին՝ Գոգենի հին ընկերոջը։ 1906 թվականին Յոհաննան ետ է գնել նկարը Շուֆենեկերից և վաճառել Ռոտերդամի Օլդենզիլ պատկերասրահին։ Միբչև 1938 թվականը նկարի սեփականատերը եղել է Ժորժետտա վան Ստոլկը Ռոտերդամից, որը վաճառել է նկարը ֆրանսիացի նկարների առևտրական Պոլ Ռոզենբերգին, իսկ 1941 թվականին Ռոզենբերգից նկարը գնել է Նյու Յորքի ժամանակակից արվեստի թանգարանը, որտել էլ այն գտնվում է մինչև այսօր[16]։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Vincent van Gogh : March 30th—July 29th 1990. — Milan: Mondadori, 1990. — ISBN 88-242-0023-0
  • Boime, Albert (December 1984). «Van Gogh’s Starry Night: A History of Matter and a Matter of History» (PDF). Arts Magazine.
  • Loevgren, Sven (1971). The Genesis of Modernism: Seurat, Gauguin, Van Gogh, and French Symbolism in the 1880s. Bloomington: Indiana University Press. ISBN 978-0253325600.
  • Naifeh, Steven and Gregory White Smith (2011). Van Gogh: The Life. New York: Random House. ISBN 978-0-375-50748-9.
  • Pickvance, Ronald (1986). Van Gogh In Saint-Rémy and Auvers (exhibition catalog, Metropolitan Museum of Art). New York: Metropolitan Museum of Art, Abrams. ISBN 0-87099-477-8.
  • Soth, Lauren (June 1986). «Van Gogh’s Agony». Art Bulletin. 68 (2): 301.
  • Whitney, Charles A. (September 1986). «The Skies of Vincent van Gogh». Art History. 9 (3).

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Վան Գոգի կտավներ
  2. http://www.vggallery.com/painting/p_0612.htm
  3. 3,0 3,1 «Վան Գոգի արվեստը» պորտալում նկարի մանրամասն նկարագիրը
  4. Անրի Պերյուշո, Վան Գոգի կյանքը, թարգմանիչ՝ Կ․ Լ․ Սարիբեկյան (La vie de van Gogh), Երևան, «Հայաստան», 1990, էջ 90 — 471 էջ. — 30000 հատ, ISBN 5-540-00941-x։
  5. Պատմություն
  6. 6,0 6,1 Naifeh, Steven and Gregory White Smith (2011). Van Gogh: The Life. New York: Random House. ISBN 978-0-375-50748-9
  7. «Letter 777: To Theo van Gogh. Saint-Rémy-de-Provence, between about Friday, 31 May and about Thursday, 6 June 1889»։ Vincent van Gogh: The Letters։ Van Gogh Museum։ 1v:2։ «This morning I saw the countryside from my window a long time before sunrise with nothing but the morning star, which looked very big.» 
  8. 8,0 8,1 Whitney, с. 356
  9. Boime, Albert (December 1984). «Van Gogh’s Starry Night: A History of Matter and a Matter of History» (PDF). Arts Magazine.
  10. Pickvance, Ronald (1986). Van Gogh In Saint-Rémy and Auvers (exhibition catalog, Metropolitan Museum of Art). New York: Metropolitan Museum of Art, Abrams. ISBN 0-87099-477-8.
  11. Schapiro Meyer (1950)։ Vincent van Gogh։ New York: H. N. Abrams։ էջ 110 
  12. Yonghui Zhao, Roy S. Berns, Lawrence A. Taplin, James Coddington, An Investigation of Multispectral Imaging for the Mapping of Pigments in Paintings, in Proc. SPIE 6810, Computer Image Analysis in the Study of Art, 681007 (29 February 2008)
  13. Van Gogh, The Starry Night, illustrated pigment analysis, ColourLex
  14. Van Gogh Letters Project, no. 806
  15. Pickvance, Ronald (1986). Van Gogh In Saint-Rémy and Auvers (exhibition catalog, Metropolitan Museum of Art). New York:
  16. «The Provenance Research Project»։ Museum of Modern Art։ Վերցված է 16 August 2014 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]