Պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտ
Պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտ կամ ռեստլինգ (անգլերեն՝ professional wrestling, կրճատ` pro wrestling), ոչ մրցակցային սպորտի կամ սպորտային ժամանցի տարատեսակ, որն իր մեջ է համախմբում ատլետիկան և կատարողական արվեստը:[1] Համարվում է իր տեսակի մեջ եզակի սպորտաձև, որն իր մեջ պարունակում է թե՛ դասական և թե՛ բռնվածքային ըմբշամարտի տարրեր, ինչպես նաև ունի ժամանակակից հավելումներ` բռնվածքների, նետումների կամ ակրոբատիկ հնարքների տեսքով:
Այս սպորտաձևով զբաղվողները կոչվում են ռեստլերներ կամ պրոֆեսիոնալ ըմշամարտիկներ: Քանի որ այն չունի մրցակացային բնույթ, հետևաբար անցկացվող մարտերը տեղի են ունենում նախօրոք գրված սցենարներով: Մարտին մասնակցում են հիմնականում երկու հոգի, երբեմն նաև երկու թիմ՝ յուրաքանչյուրում երկու կամ ավելի ռեստլերներ:
Մինչև մարտի սկսվելը հաղթող կողմն արդեն նախորոք որոշված է: Հաղթելու համար անհրաժեշտ է ռինգի վրա գտնվող «անգիտակից» հակառակորդին մարմնով ծածկել կամ ծալել նրա ոտքը, իսկ այդ պահին դատավորը (ռեֆերին) պետք է հաշվի մինչև երեքը: Կարելի է նաև բազմաթիվ ակրոբատիկ հնարքներ կատարել կամ զանազան բռնվածքներով ստիպել մրցակցին հանձնվել (անգլ.`submit): Այսպիսի շոուները հիմնականում տարածված են ամերիկյան երկրներում և Ճապոնիայում, չնայած կան բազմաթիվ եվրոպական դպրոցներ, որոնք տվել են մի շարք նշմարելի կարիերաներ ունեցող ըմբիշներ: Ռեստլինգ-շոուներ անցկացնող կազմակերպությունները կոչվում են «պրոմոշեններ» (անգլ. promotion)։ Ներկայիս ամենախոշոր պրոմոշենը WWE-ն է (բացվում է որպես World Wrestling Entertainment):
Բովանդակություն |
Ծագումը [խմբագրել]
Ռեստլինգը ձևավորվել էր դեռևս 19-րդ դարում, երբ Միացյալ Նահանգներում հաճախակի կազմակերպվում էին կրկեսային համարներ, որոնց ժամանակ մարզիկները թատերականորեն մենամարտում էին։ Ռեստլինգն իր այժմյան տեսքը ստացել է 20-րդ դարի 10-ական թվականներից:
Շոուի կառուցվածքը [խմբագրել]
Շոուն իր մեջ ներառում է.
- նախորոք պատրաստվածություն
- յուրաքանչյուր ռեստլերի հրապարակային մուտքը դահլիճ, որն ուղեկցվում է թեմատիկ երաժշտությամբ
- բուն մարտ
- երբեմն մարտից հետո հաղթանակած ռեստլերի պարգևատրում գոտիով կամ այլ մրցանակներով (տիտղոսային մարտերի դեպքում)
Գոյություն ունեն կանոններ որոշելու «հաղթողին»։ Դրանք են.
- 3 վարկյանի ընթացքում անշարժ մրցակցի ոտքը ծալել և վեր բարձրացնել`
- Մրցակցին ստիպելով հանձնվել
- Մրցակցի կանոնները խախտելու հետևանքով որակազրկվելուց և այլն։
Տերմինաբանություն [խմբագրել]
Ռեստլինգում օգտագործվող հիմնական եզրերն են՝
- Ֆեյս (Face) - Այն ռեստլերն է, ով հանդես է գալիս որպես դրական կերպար, սիրված է հանդիսատեսի կողմից և մաքուր ու ազնիվ է կռվում:
- Հիլ (Heel) - Բացասական կերպար մարմնավորող ռեստլեր, որին հանդիսատեսը չի սատարում:
- Թուիներ (Tweener) - Չեզոք կերպար
- Դիվա (Diva) - Իգական սեռի ըմբշուհի (WWE-ում)
- Գիմիկ (Gimmick) - Ռեստլերի ռինգային կերպարը` շորի դիզայնով, պահվածքով, երբեմն նաև դիմակով
- Տիտանտրոն (Titantron) - Ռեստլերի վիդեոհոլովակը, որը նրա թեմատիկ երաժշտության հետ հայտնվում է մուտքի մոտ գտնվող հսկայական էկրանին և ողեկցում նրան մինչև ռինգ մտնելը:
- Չեմպիոնական տիտղոս - Որոշակի կատեգորիայի չեմպիոնատ: Հիմնականում լինում են առաջնային և երկրորդային կարգի: Առաջնային տիտղոսները հաճախ կոչվում են աշխարհի տիտղոսներ կամ ծանրքաշային տիտղոսներ: Գոյություն ունեն մի շարք տիտղոսներ, որոնց անվանումները տարբերվում են` ըստ կազմակերպության օրինակ`
-
- World Heavyweight Championship - Աշխարհի ծանրքաշային չեմպիոնատ (WWE)
- Intercontinental Championship - Միջմայրայրցամաքային չեմպիոնատ (WWE)
- United States Championship - Միացյալ Նահանգների չեմպիոնատ (WCW, WWE)
- Cruiserweight Championship - Թեթև կամ միջին քաշային կարգի չեմպիոնատ (WWE)
- X Division Championship - Իքս դիվիզիայի չեմպիոնատ (TNA)
և այլն
- Բուքեր (Booker) - Մենամարտերի և այլ իրադարձությունների հեղինակ, սցենարիստ
- Պրոմո (Promo) - Ըմբշամարտիկների հարցազրույցներ, երկխոսություններ կամ ուղիղ շփում հանդիսատեսի հետ ռինգում կամ ռինգից դուրս: Պրոմոները կազմում են շոուների անբաժան մասերը և մարզիկներից պահանջում են լուրջ խարիզմատիկ ունակություններ
- Ջոբբեր (Jobber) - Ավելի քիչ պոպուլյար ռեստլեր, ով ըստ նախորոք մշակված պլանի պետք է պարտվի առավել հայտնի ռեստլերին: Կազմակերպությունները հիմնականում վարձում են ջոբերների մի քանի հանդիպման համար:
- Հարդքոր (Hardcore) - Ռեստլինգի ավելի դաժան տեսակ, որտեղ ընդհանրապես չկան կանոններ,և մրցակիցները նույնիսկ իրար կարող են հարվածել աթոռներով, սեղաններով և այլ գործիքներով:
Հայտնի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ [խմբագրել]
- Ալբերտո Դել Ռիո
- Անդերթեյքեր
- Անդրե դը Ջայնթ
- Անտոնինո Ռոկա
- Բատիստա
- Բիգ Շոու
- Բռոկ Լեսնար
- Բրետ Հարթ
- Էդդի Գուեռեռո
- Էդջ
- Էյ Ջեյ Սթայլզ
- Թրիփլ էյչ
- Հալկ Հոգան
- Մետ Հարդի
- Յոկոզունա
- Շեյմուս
- Շոն Մայքլզ
- Ջեֆ Հարդի
- Ջոն Սինա
- Ռեյ Միստերիո
- Ռենդի Օրտոն
- Ռիկ Ֆլեյր
- Ռոբ Վան Դամ
- Ռոք
- Սի Էմ Փանք
- Սկոտ Հոլ
- Սթինգ (ըմբշամարտիկ)
- Սթիվ Օսթին
- Վլադիմիր Կոզլով
- Քեվին Նեշ
- Քոֆի Քինգստոն
- Քրիս Բենուա
- Քրիս Ջերիկո
- Քրիստոֆեր Դենիելս
- Քուրտ Էնգլ
- Օուեն Հարթ
Արտաքին հղումներ [խմբագրել]
- Պաշտոնական TWNN էջ
- պրոֆ. ըմբշամարտի ամենահին ձայնագրություններից-Մեդիսոն Սքուեր Գարդեն, Հունվարի 30, 1920
- Պրոֆ. ըմբշամարտի տիտղոսների պատմություն
- պատմություն
- OnlineWorldofWrestling.com - Ռեստլինգի աշխարհ
- ProWrestlingEvents.tk - Մոտակա համշխարհային շոուները
- ProWrestlingHistory.com
- Ռեստլինգը Կանադայում
- "Ռեստլինգի աշխարհը",Ռոլանդ Բարթեզ (1957)
- Թի Էն Էյի պաշտոնական կայքը
- Դաբլյու Դաբլյու Ի (WWE) պաշտոնական կայքը
- Ռեստլինգի նորությունները Ռումինիայում
- Պատվո Ռինգի (Ring of Honor) պաշտոնական կայքը
- Ռեստլինգի ֆորում
Ծանոթագրություններ [խմբագրել]
- ↑ Ռոլանդ Բարթեզ, "Ռեստլինգի աշխարհը", Առասպելներ, 1957
