Ամուսնություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Ամուսնությունը տղամարդու և կնոջ` պատմականորեն ձևավորված, հասարակության կարգավորվող հարաբերությունների ձև է, որով սահմանվում են ամուսինների իրավունքներն ու պարտականությունները միմյանց, զավակների և հասարակության նկատմամբ։ Ամուսնության համար անհրաժեշտ են կնոջ և տղամարդու ամուսնական տարիքի հասնելը, փոխադարձ կամավորությունն ու համաձայնությունը։ Ամուսնությունը գրանցվում է ամուսնաընտանեկան օրենսդրությամբ սահմանված կարգով, որով հաստատվում է ամուսինների իրավահավասարությունը՝ անկախ ռասայական և կրոնական պատկանելությունից։ Մարդկանց միջև կարգավորված ամուսնական հարաբերությունների առաջին ձևը խմբամուսնությունն էր։ Հասարակության զարգացման ընթացքում աստիճանաբար սահմանափակվել են ամուսնությունները մերձավոր ազգականների միջև։ Մայրական տոհմի զարգացումով ձևավորվել է զուգամուսնությունը. երեխաները մնացել են մոր տոհմում, ազգակցությունը ճանաչվել է մոր գծով։ Տնտեսության մեջ տղամարդու առաջնակարգ դերի հաստատումով առաջացել է մենամուսնությունը։ Հայոց մեջ հնուց ընդունված էր մենամուսնությունը, օրենքով արգելվել է մերձավոր ազգականների ամուսնությունները։ Հայաստանում ամուսնությունն ամրագրվում է ամուսնաընտանեկան օրենսդրությամբ և գրանցվում Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման բաժնում։ Կան նաև պայմանագրով կարգավորվող ամուսնություններ. ամուսնացող կողմերի միջև կնքվում են պայմանագրեր, որոնցով սահմանվում են ամուսինների անձնական և գույքային իրավունքներն ու պարտականությունները։ Նրանց փոխհարաբերությունները հիմնվում են փոխադարձ սիրո ու հարգանքի, անհատի և հասարակության շահերին չհակասող ընդհանուր հետաքրքրությունների վրա։ Ամուսնություն չի թույլատրվում ազգականների, հարազատ և խորթ եղբայրների ու քույրերի, որդեգրողների և որդեգրվողների, նաև այն անձանց միջև, որոնցից մեկն այլ ամուսնության մեջ է, հոգեկան հիվանդության կամ տկարամտության պատճառով անմեղսունակ է ճանաչված և այլն։ Մինչև եկեղեցու անջատումը պետությունից Հայաստանում ամուսնությունները կարգավորվել են և՜ եկեղեցական, և՜ քաղաքացիական օրենսդրությամբ։ Հայոց եկեղեցին դեմ է եղել երկրորդ, ինչպես և գաղտնի ամուսնությանը, արգելել է մինչև չորրորդ սերնդի հարազատների ամուսնությունը։ Այժմ եկեղեցում կատարվում են ամուսնական պսակադրություններ, բայց դրանք օրենքի ուժ չունեն։ Կաթողիկոս Ներսես Ա Մեծի և Արշակ Բ-ի նախաձեռնությամբ Տարոն գավառի Աշտիշատ գյուղում 356 թ-ին հայկական եկեղեցական առաջին կանոնադիր ժողովն արգելել է մերձավոր ազգականների ամուսնությունը, բազմակնությունը և այլն։

Աղբյուր[խմբագրել]