WWE

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Դաբլյու-Դաբլյու-Ի
New WWE Logo.png
Տեսակը Բաց բաժնետիրական ընկերություն
Հիմնադրվել է Հունվարի 7, 1952 (պրոմոշեն)[1]
Փետրվարի 21, 1980 (ընկերություն)[2]
Հիմնադիր(ներ) Capitol Wrestling:
Ջես Մաքմահոն
Թութս Մոնդտ
Titan Sports Inc.:
Վինս Մաքմահոն
Գլխամասերը Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Ստենֆորդ, ԿոնեկտիկուտԱՄՆ
Գլխավոր անձինք Վինս Մաքմահոն

(նախագահ, գործադիր տնօրեն, մեծամասնական բաժնետեր (70%))
Ստեֆանի Մաքմահոն (ապրանքանիշի պատասխանատու)
Փոլ Լեվեսք
(փոխնախագահ, սցենարիստ և այլ պաշտոններ)

Ջորջ Բարիոս
(ֆինանսական և ռազմավարական գծով տնօրեն)
Քևին Դան
(փոխնախագահ, հեռուստատեսության գծով գլխավոր պատասխանատու)
Մայք Լուիսի
(«WWE Studios» կինոստուդիայի տնօրեն)
Միշել Դ. Ուիլսոն
(մարքեթինգի և եկամտային կառավարման տնօրեն)
Սպասարկվող տարածքը Համաշխարհային
Արդյունաբերություն Սպորտային ժամանց, կինոարդյունաբերություն, երաժշտություն
Արտադրանք Հեռուստատեսություն, հրատարակություն, ֆիլմեր, համացանց, մերչենդայզինգ
Ծառայություններ Լիցենազավորում
Հասույթ Green Arrow Up Darker.svg 659,33 միլիոն ԱՄՆ դոլար (2013)[3]
Գործառնական շահույթ Green Arrow Up Darker.svg 138,00 միլիոն ԱՄՆ դոլար (2013)[3]
Զուտ շահույթ Green Arrow Up Darker.svg 99,00 միլիոն ԱՄՆ դոլար (2013)[3]
Աշխատողների թիվը 700+[4]
Ստորաբաժանումները
Դուստր ընկերություններ
Սեփականատեր Վինս Մաքմահոն[6]
Վեբ-կայքը www.wwe.com


«Դաբլյու-Դաբլյու-ի» (անգլ.` WWE, Inc., լրիվ անվանում` World Wrestling Entertainment, Inc.[7][8]), ամերիկյան ժամանցային կազմակերպություն, որը թողարկում է պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի շոուներ, ինչպես նաև զբաղվում ֆիլմերի, երաժշտության թողարկմամբ, ապրանքանիշերի լիցենզավորմամբ և վաճառքով։

«WWE»-ի կենտրոնական գրասենյակը Ստեմֆորտում

«WWE» անվանումը կապված է նաև պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի համանուն կազմակերպության (պրոմոշեն) հետ, որն հիմնադրվել էր 1952 թվականին։ 2011 թվականի դրությամբ այն սպորտային ժամանցի ասպարեզում համարվում է աշխարհի խոշորագույն կազմակերպությունը, որը տարեկան թողարկում է մոտ 320 շոու և հեռարձակվում ավելի քան 150 երկրներում` հավաքելով ավելի քան 36 միլիոն հանդիատես[9]։

«WWE»-ի կողմից թողարկված իրադարձությունները, ինչպես ցանկացած այլ ըմբշամարտային ընկերությունների շոուներ, զերծ են մրցակցային բնույթից և բացառապես կրում են սպորտային ժամանցի նշանակություն։ Շոուների ժամանակ մասնակիցները գործում են ըստ նախապես մշակված սյուժեի և հանդես գալիս բեմադրված մարտերում։ Մինչև 1981 թվականը ամերիկյան պրոմոտերների միջև գործել է ջենթլմենական համաձայնություն` հանրությանը ցուցադրվող մարտերի ոչ սպորտային բնույթը չբացահայտելու համար, սակայն տարաձայնություններից խուսափելու և խառնամարտից տարբերելու համար «WWE»-ն առաջինն է բարձրաձայնում պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի բեմադրված լինելու մասին[10]։

Ընկերության նախագահի և գործադիր տնօրենի պաշտոնը զբաղեցնում է Վինս Մաքմահոնը։ Մաքմահոնների ընտանիքին է պատկանում ընկերության բաժնետոմսերի 70%-ը, ինչպես նաև ընտրելու իրավունքի 96%-ը։ «WWE»-ի գլխամասային գրասենյակը գտնվում է Ստենֆորտում (Կոնեկտիկուտ նահանգ), ունի նաև ներկայացուցչական գրասենյակներ Նյու Յորքում, Լոս Անջելեսում, Լոնդոնում, Շանհայում, Տոկիոյում, Սինգապուրում և Մումբայում[11][11]։

Պատմությունը[խմբագրել]

Capitol Wrestling Corporation[խմբագրել]

Ջես Մաքմահոնը բռնցքամարտի հաջողակ պրոմոտեր էր, ով 1926 թվականին սկսում է համագործակցել ոչ պակաս հայտնի պրոմոտեր Թեքս Ռիկարդի հետ։ Մաքմահոնը և Ռիկարդը սկսում են բռնցքամարտի դիտարժան հանդիպումներ ցուցադրել Նյու Յորքի «Մեդիսոն Սքուեր Գարդեն» մարզապալատում։ Միևնույն ժամանակ ըմբշամարտիկ Ռայմոնդ Մոնդտը ըմբշամարտային կազմակերպություն է ձևավորում և սկսում այնտեղ ներգրավել ըմբիշների։ Պրոմոշենը մեծ հաջողության է արժանանում, սակայն կոլեգաների հետ ունեցած տարաձայնությունների պատճառով Մոնդտը լուծարում է ընկերությունը և համագործակցության նոր ուղիներ փորձում գտնել։ Ավելի ուշ Մոնդտը սկսում է համագործակցել Նյու Յորքի այն ժամանակների հայտնի բռնցքամարտային պրոմոտերներից մեկի` Ջեք Քարլիի հետ, ում մահվանից հետո Մոնդտին է մնում է մարտական ակումբը։ Մոնդտն սկսում է համագործակցել մի շարք այլ պրոմոտերների և սցենարիստների հետ, որոնց թվում է լինում նաև Ջես Մաքմահոնը։

Մաքմահոնը և Մոնդտը 1952 թվականին հիմնադրում են «Capitol Wrestling Corporation» ընկերությունը, որը 1953-ին միանում է «National Wrestling Alliance» (NWA) ցանցին։ 1954 թվականի նոյեմբերին Ջես Մաքմահոնը կնքում է մահկանացուն, և նրան փոխարինելու է գալիս Վինս Մաքմահոն ավագը[12]։ Մոնդտը և Մաքմահոնը դառնում են բավականին հաջողակ պրոմոտերներ, քանի որ նրանց կազմակերպած մարտերը տեղի էին ունենում Նյու Յորքի խիտ բնակեցված հյուսիսարևելյան մասում։

WWWF[խմբագրել]

Բրունո Սամմարտինոն և օպերային երգիչ Մարիո Տրևին

1963 թվականի հուվարի 21-ին տեղի է ունենում մարտ ումն ըմբիշներ՝ Բադի Ռոջերսի և Լու Թեզի միջև. հաղթող է դառնում Թեզը և հռչակվում NWA ծանրքաշային կարգի չեմպիոն, սակայն Մաքմահոնը և Մոնդտը հրաժարվում են Թեզին ճանաչել չեմպիոն և ի նշան անհամաձայնության անջատում են «CWC»-ն «NWA»-ի կազմից։ Այս կերպ ձևավորվում է նոր՝ «World Wide Wrestling Federation» (WWWF) կազմակերպությունը։ Ապրիլին Բադի Ռոջերսը դառնում է WWWF աշխարհի ծանրքաշային չեմպիոն։ 1963 թվականի մայիսի 17-ին Ռոջերսը կորցնում է տիտղոսը Բրունո Սամմարտինոյի հետ մրցապայքարում։ Մարտից մոտ մեկ շաբաթ առաջ Ռոջերսը սրտամկանի ինֆարկտ էր տարել։

Գոյության սկզբնական շրջանում, համեմատած այլ ըմբշամարտային կազմակերպությունների, «WWWF»-ն իր շոուների ցուցադրումն ավելի պահպանողական ոճով էր կատարում[13]. շոուները կազմակերպվում և ցուցադրվում էին ամիսը մեկ անգամ, այնինչ մրցակիցները սովորաբար իրենց մարտերը կազմակերպում էին ամեն շաբաթ։ «WWWF»-ի մարտերը գրթեթե միօրինակ էին, ծրագրի շրջանակներում դրական կերպարով չեմպիոն ըմբիշը (բեյբիֆեյս) պայքարի մեջ էր մտնում բացասական կերպարով ըմբիշների (հիլ) հետ։ Շոու-ծրագրերն հիմնականում բաղկացած էին մինչև երեք մարտից[14]։ Սկզբնապես «WWWF»-ի մարտերը գրեթե ամբողջապես լցնում էին «Մեդիսոն Սքուեր Գարդենի» դահլիճը։ Ավելի ուշ ընկերությունը հեռուստատեսային ժամաքանակ է ձեռք բերում, բայց այնուամենայնիվ 1970 թվականին սնանկ է ճանաչվում։

Մոնդտն ընկերությունից հեռանում է վաթսունականների վերջին։ 1971 թվականին Վինս Մաքմահոն ավագը որոշում է «WWWF»-ը կրկին մտցնել «NWA» կազմի մեջ։ 1983-ին անցկացված «NWA» տնօրենների ամենամյա խորհրդի ժամանակ Մաքմահոնները և վերջիններիս աշխատակից Ջիմ Բարետը հայտարարում են «WWWF»-ից հեռանալու մասին[15]։

World Wrestling Federation / Titan Sports Inc. (1979-1999)[խմբագրել]

WWF-ի ոսկեդարը (1980-1992)[խմբագրել]

1979 թվականին կազմակերպությունը վերանվանվում է WWF (World Wrestling Federation, Ըմշամարտի համաշխարհային ֆեդերացիա)։ Նույն տարի Վինս Մաքմահոն ավագի որդին՝ Վինս Մաքմահոն կրտսերը հիմնադրում է «Titan Sports» բաժնետիրական ընկերությունը[16], որն իր գործունեությունն սկսում է ծավալել միայն 1980 թվականի փետրվարի 21-ից։ 1982 թվականի հունիսի 6-ին Մաքմահոն կրտսերը հորից և վերջինիս կոլեգաներ Առնոլդ Սկալանդից, Գորիլա Մանսունից և Ֆիլ Զակոյից ձեռք է բերում «CWC»-ն։ Մաքմահոն ավագը ըմբշամարտին ավելի շատ վերաբերվում էր որպես սպորտ, քան թե ժամանց, ուստի չէր կարողանում հարմարվել որդու նորարարական ներմուծումներին։ Մաքմահոն կրտսերն սկսում է մեծապես ընդլայնել ըմբշամարտի արդյունաբերությունը և կատարել աննախադեպ փոփոխություններ, որոնք պետք է մեկընդմիշտ փոխեին սպորտային ժամանցի ողջ ընթացքը։

Հալկ Հոգանը 80-ականներին

Մաքմահոնը նախևառաջ պայմանագիր է կնքում «AWA» (American Wrestling Alliance) մարզիկ Հալկ Հոգանի հետ, ով սկսել էր լայն ժողովրդայնություն վայելել Սիլվեստր Ստալոնեի հետ «Ռոքի III» ֆիլմում նկարահանվելուց հետո[17]։ Որպես Հոգանի ռինգային մրցակից Մաքամահոնն ընտրում է Ռոդի Փայփերին։ Կազմակերպության այլ մարզիկների շարքը համալրում են Անդրե Հսկան, Ջեսի Վենտուրան, Ջիմի «Սուպերթռիչք» Սնուկան, Սքանչելի Մուրակոն, Աղբանոցի Շունը, «Պարոն հիասքանչ» Փոլ Օրնդորֆը, Գրեգ «Մուրճ» Վալենտայնը, Ռիկի «Վիշապ» Ստիմբոտը, Նիկոլայ Վոլկովը և Երկաթյա շեյխը։

«WWF»-ը սկսում է բավականին բարձր եկամուտներ վաստակել և եթերաժամ է ստանում հեռուստատեսությունում։ Ծրագրերը ցուցադրվում են Միացյալ Նահանգների ամբողջ ծածկույթով։ Այս երևույթը սկսում է զայրացնել մրցակից պրոմոտերներին, քանի որ վերջիններս առանց այդ էլ մի կերպ էին կարողանում դիմակայել մրցակցությանը և շուկայում արդիական մնալ։ Ի հեճուկս մրցակիցների, Մաքմահոնը կարողացել էր եկամտի այլ աղբյուրներ ձեռք բերել գովազդից, հեռուստատեսային գործարքներից և տեսաերիզների վաճառքից։ Ավելցուկային եկամուտը Մաքմահոնն օգտագործում էր նոր ըմբիշներ գնելու համար։

1985 թվականին Մաքմահոնը առաջ է քաշում ռեստլինգային շոուների նոր ձևաչափ՝ PPV (Փեյ-փըր-վյու - Pay Per View, ամենամսյա իրադարձությունների ցուցադրություն, որոնք դիտելու համար հեռուստադիտողները պարտավորված են որոշակի գումար վճարել)։

Մաքմահոնի գաղափարով ստեղծվում է իր տեսակի մեջ եզակի փեյ-փըր-վյուն` «Ռեսլմանիան», որն իրենից ներկայացնում էր ըմբշամարտի եզրափակիչ կամ գերեզրափակիչ իրադարձություն։ «Ռեսլմանիաներն» անցկացվում են ամեն տարվա ապրիլ ամիսներին և հավաքում բազմահազար հանդիսատեսների` գրեթե նույնական լինելով ամերիկյան ֆուտբոլի «Սուպերբոլ» իրադարձության, կամ ՈւԷՖԱ-ի չեմպիոնների լիգայի հետ։ «Ռեսլմանիան» դառնում է WWF-ի այցեքարտը։ Այս հարցում Մաքմահոնի գերնպատակն այն էր, որպեսզի «Ռեսլմանիան» լինի հրապուրիչ և դիտելի նաև այն մարդկանց համար, ովքեր պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտով այդքան էլ չեն հետաքրքրվում, ուստի առաջին «Ռեսլմանիայում» մասնակցելու համար նա հրավիրում է Միստր Թիին, բռնցքամարտի լեգենդ Մուհամմեդ Ալիին և երգչուհի Սինդի Լոպերին, ինչպես նաև գործարք կնքում «MTV» հեռուստաալիքի հետ` որպես ինֆորմացիոն գործընկեր։

Հաջորդ տարիներին «WWF»-ը շարունակում է աճել շնորիվ Վինս Մաքմահոնի և բեյբիֆեյսային կերպար Հալկ Հոգանի։ 1985 թվականին NBC համազգային հեռուստաըներությամբ սկսվում է ցուցադրվել «Շաբաթ երեկոների գլխավոր իրադարձություն» (Saturday Night's Main Event) հաղորդումը։ Պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտը վերջին անգամ խոշորածավալ հեռուստացանցով ցուցադրվել էր 1950-ական թվականներին։ Ութսուկանների ռեստլինգային բումը գրանցվեց «Ռեսլմանիա III»-ի ժամանակ (1987), որն անցկացվում է Պոնտիակի (Միչիգան նահանգ) «Պոնտիակ Սիլվերդոմ» մարզաստադիոնում և հավաքում ռեկորդային 93 173[18] հանդիսատես։ Շոուի գլխավոր իրադարձությունը Հոգանի և Անդրե Հսկայի մենամարտն էր, որն ունեցել էր նույնպես ռեկորդային 33 միլիոն դիտում[19]։

Նոր սերնդի ժամանակաշրջանը (1993-1997)[խմբագրել]

Բրետ Հարթը որպես գործող WWF չեմպիոն (1994)

1992 թվականը «WWF»-ի պատմության ամենաամոթալից և աղետալի տարին է դառնում. ջրի երես է դուրս գալիս մի շարք ըմբիշների կողմից ստերոիդների չարաշահման մասին սկանդալը։ Ստերոիդների դատաքննությունն ընկերության վրա արժենում է 5 միլիոն ԱՄՆ դոլար, ինչը չափազանց բացասական էր անդրադարձել առանց այդ էլ վատ ֆինանսական դրության վրա, քանի որ այդ տարի «WWF»-ի հասույթներն ամենացածր մակարդակի վրա էին։ Մաքմահոնը որոշում է կրճատել մեղավոր ըմբշամարտիկների և գրասենյակային անձնակազմի որոշ աշխատակիցների վճարը։ Կազմակերպությունից հեռանում են մի քանի այցեքարտային մարզիկներ, այդ թվում նաև Հալկ Հոգանը, և սկսում հանդես գալ «WWF»-ի բոլոր ժամանակների ամենավտանգավոր մրցակից «World Championship Wrestling» (WCW) կազմակերպությունում։ Վետերանների հեռանալուց հետո ինքնստիքյան տեղ է բացվում երիտասարդ ըմբշամարտիկների առաջընթացի և կերպարային զարգացման համար։ Գլխավոր երիտասարդ մարզիկների շարքում էին Շոն Մայքլզը, Բրետ Հարթը, Ռեյզոր Ռամոնը և Անդերթեյքերը, իսկ ութսունականներից մնացած վետերաններ Ռոդի Փայփերը, Ջիմի Սնուկան, Տիտո Սանտանան և Բոբ Բեքլանդը պարզապես օգտագործվում էին որպես ետին պլանի ըմբիշներ։

1993 թվականին «WWF»-ը ստեղծում է նոր շաբաթական հեռուստածրագիր «Monday Night Raw», որն սկսվում է հեռարձակվել երկուշաբթի երեկոներին։ Հեռուստաշոուն դատապարտված է լինում հաջողության և ընկերության համար կայուն եկամտի նոր աղբյուր է դառնում։ Տեսնելով մրցակցի ունեցած հաջողությունը՝ «WCW»1995-ին եթեր է հեռարձակում իր իսկ հեռուստաշոուն՝ «Monday Night Nitro»-ն, որը նույնպես սկսվում է հեռարձակվել երկուշաբթի օրերին և հենց այն ժամանակահատվածում, երբ եթերում է «Raw»-ն[20]։ Կազմակերպությունների հակամարտությունն այս կերպ թևակոխում է մեկ այլ փուլ. շաբաթական հաղորդումները սկսում են ավելի բարձր վարկանիշ և դիտում հավաքելու համար մրցակցել միմյանց հետ, որը տևում է մինչև 1996 թվականը։ Վարկանիշային պատերազմը հետագայում ձեռք է բերում «Երկուշաբթի երեկոների պատերզմներ» (Monday Night Wars) անվանումը։ Գրեթե երկու տարի «WCW»-ի «Nitro»-ն կարողանում է գերակա դիրք գրավել՝ հիմնականում «Նոր համաշխարհային կարգուկանոն» (New World Order, nWo) խմբավորման շնորհիվ, որի կազմում էին «WWF»-ի նախկին ըմբիշներ Հալկ Հոգանը, Սկոտ Հոլը և Քևին Նեշը[21]։

Չնայած «WWF»-ում հանդես էին գալիս բարձրակարգ մարզիկներ, և մարտերը բարձր մակարդակի վրա էին անցկացվում, այնուամենայնիվ ընկերության ֆինանսական դրությունը շարունակաբար վատթարանում էր։ 1994 թվականի ապրիլից մինչև 1995 թվականի մայիս ընկած ժամանակահատվածում կազմակերպությունն իր խոսքերով կորցնում է 4,4 միլիոն ԱՄՆ դոլար, չնայած 1995-ի մայիսից մինչև 1996-ի ապրիլ ժամանակահատվածում ունենում է եկամուտ 3,3 միլիոն դոլարի չափով։ Ընկերությունը խոշոր չափի կորուստ է արձանագրում հաջորդ ֆինանսական տարում՝ 1996-ի մայիսից մինչև 1997-ի ապրիլ՝ 6,5 միլիոն դոլար։[22] 1996 թվականին «Raw»-ի միջին տարեկան վարկանիշը կազմում է 2,6 գործակից։ Փեյ-փըր-վյուների միջին գնման գործակիցը կազմում է 0.63, իսկ շոուների հաճախելիությունը նվազում է մոտ 5000-ով։

1997 թվականն ավելի աղետալի է դառնում «WWF»-ի համար. որպեսզի ավելի շատ մարդ այցելի շոուներին, ընկերությունը կտրուկ նվազեցնում է տոմսերի գները, մասնավորապես այդ տարվա «Թագավորական կռիվը» (Royal Rumble) դիտելու համար մեկ անձը կարող էր վճարել ընդամենը 10$, իսկ «Ռեսլմանիա 13»-ի մեկ տոմսն ընդամենը արժեցել էր 25$։ Այնուամենայնիվ նշված երկու իրադարձությունները ձախողվում են՝ չկարողանալով լցնել դահլիճը։ «Թագավորական կռվի» համար վաճառվել էր ընդամենը 47 514 տոմս, իսկ մինչև շոուի մեկնարկը թվով 12 511 անվճար տոմս բաժանվել էր մարդկանց։ «Ռեսլմանիա 13»-ը, որը կոչված էր լինելու տարվա ամենագլխավոր փեյ-փըր-վյու իրադարձությունը նույնպես չի կարողանաում ամբողջությամբ լցնել դահլիճը, հնարավոր 18 197 տոմսերից վաճառվում են միայն 16 467-ը, մնացած 1737 տոմսերը կրկին անվճար տրվում են մարդկանց՝ որպեսզի դահլիճը լցվի[23]։ Մինչ օրս «Ռեսլմանիա 13»-ը միակն ռեսլմանիան է, որը դահլիճն ամբողջությամբ չի լցրել[24]։ Միևնույն ժամանակ Վինս Մաքմահոնը փորձում էր իր ընկերությունը դարձնել հանրային, այդ իսկ պատճառով պետք է զերծ մնար երկարաժամկետ ֆինանսական պարտավորություններից[25]։ Նույն թվականի սեպտեմբեր ամսին տնօրենների խորհուրդը որոշում է փեյ-փըր-վյու իրադարձություն կազմակերպել Մեծ Բրիտանիայում։ Չնայած տոմսերի բարձր գնին, «WWF One Night Only» կոչվող փեյ-փըր-վյուն կարողանում է ամբողջությամբ լցնել դահլիճը և ֆինանսապես լուրջ հաջողության է հասնում։ Հաջորդ ամիս իր մեկնարկն է կատարում «Hell in a Cell» փեյ-փըր-վյուն, որի գլխավոր իրադարձության շրջանակներում անցկացվող մարտը ստանում է գերազանց` 5 աստղ գնահատական «Ռեստլինգ օբզեռվեր» հանդեսի գլխավոր խմբագիր Դեյվ Մելցերի կողմից։

Վերաբերմունքի ժամանակաշրջան[խմբագրել]

Դուեյն «Ժայռ» Ջոնսոնը Տրիբեկայի կինոփառատոնի ժամանակ

«WWF»-ի և «WCW»-ի վարկանիշային պայքարը թևակոխում է նոր փուլ, երբ առաջինը փոխում է արտադրվող հաղորդումների բովանդակությունը` դրանք դարձնելով ավելի մեծահասակային։ Գաղափարը պատկանում էր Վինս Մաքմահոնին և սցենարիստ Վինս Ռուսոյին, ովքեր ընկերության թևակոխած նոր փուլն անվանում են «Վերաբերմունքի ժամանակաշրջան» (Attitude era

Բացասական կերպարի` որպես դրական կերպար ներկայացնելու գաղափարը կարծես թե դուր է գալիս «WWF»-ի երկրպագուներին։ Սցենարիստները մատուցվող ավանդական ռեստլինգը վերածում են «փողոցային կռվի». մարտերն ստանում են ավելի ագրեսիվ բնույթ, ռինգային և կուլիսային գործողություններին ավելացվում են դաժան բռնության և էրոտիկ բնույթի տեսարաններ։ Այնուամենայնիվ 1996-97 թվականների ընթացքում «WWF»-ը շարունակում է առաջնակարգ մարզիկներ կորցնել, որոնք սկսում են հանդես գալ մրցակից ընկերությունում։ 1997 թվականի ավարտը նույնպես սկանդալային է լինում. «Survivor Series» փեյ-փըր-վյուի գլխավոր իրադարձությունը WWF առաջնության համար մղվող մրցապայքարն էր Շոն Մայքլզի և գործող չեմպիոն Բրետ Հարթի միջև։ Շոուն պետք է անցկացվեր Կանադայի Մոնրեալ քաղաքում։ Լինելով կանադացի` Հարթն հաղորդում է Մաքմահոնին, որ չէր ցանկանա տիտղոսը կորցնել հենց Կանադայում, ինչի հետ Մաքմահոնը սկզբնապես համաձայնում է, սակայն մարտի ժամանակ, երբ Շոն Մայքլզը Հարթի վրա փորձում է կիրառել իր իսկ այցեքարտային հանձնվեցնող հնարքը (շարփշութեր), ռինգի մոտ գտնվող Մաքմահոնն անմիջապես հորդորում է մրցավար Էրլ Հեբներին հնչեցնելու մարտի զանգը և արձանագրելու Մայքլզի հաղթանակը` չնայած տեխնիկապես Հարթը չէր հանձնվել։ Այս վիճահարույց երևույթը պատմության մեջ է մտնում որպես Մոնրեալյան բանսարկություն (Montreal Screwjob)[26]։ Պատահարից հետո Հարթը, ով արդեն 15 տարվա վետերան էր, հեռանում է «WWF»-ից և սկսում հանդես գալ «WCW»-ում։ Հասարակությունը քննադատություների տարափ է տեղում Մաքմահոնի հասցեին, ինչի արդյունքում վարկանիշները կրկին սկսում են նվազել։ Ենթադրվում է, որ Վերաբերմունքի ժամանակաշրջանը մեկնարկում է հենց Հարթի հեռանալուց հետո։ Օգտվելով այս ոչ-սցենարային պատահարից` Մաքմահոնը որոշում է ստեղծիլ իր ռինգային բացասական կերպարը` Պարոն Մաքմահոն անվամբ։

Մոնրեալյան պատահարից առաջ «WWF»-ին հաջողվել էր ձեռք բերել նախկին «WCW» ըմբիշներ Սթիվ Օսթինին, Վեյդերին և Մենքայնդին։ Օսթինին դանդաղորեն փորձում են վերածել ընկերության այցեքարտային ըմբիշի, ով սակայն կատարում էր բասացական հերոսի դեր։ Վերաբերմունքի ժամանակաշրջանի առանցքային էջերից մեկը համարվում էր Օսթինի և Պարոն Մաքմահոնի տևական ռինգային հակամարտությունը, որում ներգրավվում են ինչպես բազմաթիվ այլ ըմբիշներ, այնպես էլ բռնցքամարտի բազմակի չեմպիոն Մայք Թայսոնը։ Թայսոնի ռեստլինգային կարիերան արժանանում է լրատվամիջոցների մասսայական ուշադրությանը և բարձրացնում «Raw»-ի վարկանիշը։

World Wrestling Federation Entertainment (1999-2002)[խմբագրել]

արժեթղթերի հրապարակային առաջարկ[խմբագրել]

«Money in the Bank» մրցույթի ժամանակ (2011)

Վերաբերմունքի ժամանակաշրջանի աղմկահարույց հաջողություններից հետո «WWF»-ը հաջողությամբ թողարկում է բազմաթիվ այլ արտադրատեսակներ։ Այս ընթացքում «Titan Sports» մայր կազմակերպության պաշտոնական անվանումը դառնում է «World Wrestling Federation Entertainment» (WWFE1999 թվականի հոկտեմբերի 19-ին կազմակերպությունը մասնավորից վերածվում է բաժնետիրական ընկերության։ Թողարկվում է թվով 10 միլիոն արժեթուղթ, յուրաքանչյուրի նախնական գինը կազմելով 17$[27]։ «WWF Entertainment»-ը հայտարարում է, որ հետաքրքրություններ ունի նաև այլ ոլորտներում ներդրումներ կատարելու մեջ, մասնավորապես Թայմս Սքուերում դիսկո ակումբ բացելու, գեղարվեստական կինոնկարներ նկարահանելու և/կամ գրքեր հրատարակելու։

1999 թվականի ապրիլի 29-ին «WWF»-ը թողարկում է իր երկրորդ շաբաթական հեռուստաշոուն` «SmackDown!»-ը, որն սկսվում է ցուցադրվել ամեն հինգշաբթի` մրցակցելու «WCW Thunder» հեռուստաշոուի հետ։

2000 թվականին «NBC» հեռուստաալիքի հետ համագործակցելով «WWF»-ը հիմնադրում է XFL (Xtreme Football League) կոչվող ամերիկյան ֆուտբոլի պրոֆեսիոնալ լիգան, որն իր մրցաշրջանային մեկնարկը կատարում է հաջորդ տարի[28]։ Չնայած սկզբնապես ունենալով բարձր վարկանիշներ, XFL-ը ամբողջապես ձախողվում է, և «NBC»-ն հրաժարվում է շարունակել համագործակցությունը, ուստի ընդամենը մեկ մրցաշրջանից լիգան լուծարվում է, քանի որ Մաքմահոնը չի կարողանում այլ հեռուստատեսային գործընկեր ձեռք բերել[29]։

WCW-ի և ECW-ի ձեռքբերումը[խմբագրել]

1999 թվականի աշնանը «WWF»-ը վերջապես հաղթանակող է դուրս գալիս վարկանիշային պայքարում։ Երբ «Time Warner» ընկերությունը միանում է «AOL» անդրազգային լրատվական ցանցի հետ, Թեդ Թըրները զգալիորեն կորցնում է «WCW»-ի հանդեպ վերահսկողությունը, քանի որ նորաստեղծ գրասենյակը զրոյական հետաքրքրություն է ցուցաբերում պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի հանդեպ, և հետևապես ցանկություն է հայտնում «WCW»-ն ամբողջապես վաճառելու։ 2001 թվականի մարտին «AOL Time Warner» ընկերությունը 7 միլիոն ԱՄՆ դոլարով[30] վաճառում է ընկերությունը «WWF»-ին։ Այդ ժամանակահատվածում սնանկացման եզրին էր կանգնել «Extreme Championship Wrestling» (ECW) էքստրեմալ ըմբշամարտի կազմակերպությունը, որը նույնպես վաճառվում է «WWF»-ին[31]։ Ճանապարհից հեռացնելով մրցակիցներին «WWF»-ը դառնում է միակ խոշորագույն ռեստլինգային կառույցը Հյուսիսային Ամերիկայում։ Ձեռք բերելով մրցակիցներին, «WWF»-ի կազմում են հայտնվում նրանց ըմբշամարտիկները։ Այս խոշորագույն իրադարձությունները ռինգային սյուժե մտցնելու համար «Ռեսլմանիա X-7»-ից հետո սցենարիստները առաջ են քաշում «Ներխուժման» գաղափարը, որի շրջանակներում «WCW»-ի և «ECW»-ի մարզիկները ներխուժում են «WWF» և միանգամից հակամարտության մեջ մտնում տեղացի ըմբիշների հետ։

World Wrestling Entertainment / WWE (2002-այժմ)[խմբագրել]

Ջոն Սինան ամերիկյան ծովային հետևազորայինների հետ

Վայրի բնության համաշխարհային հիմնադրամի (WWF) հետ ունեցած դատավարությունը տանուլ տալուց հետո «WWF Entertainment»-ը այլևս իրավունք չի ունենում օգտագործելու «WWF» հապավումը, ուստի 2002 թվականի մայիսի 5-ին ընկերության և նույնանուն պրոմոշենի անվանումը ևս մեկ անգամ փոփոխության է ենթարկվում` դառնալով «World Wrestling Entertainment» (WWE)։ Չնայած նման տհաճ միջադեպի` Մաքմահոնն հայտարարում է, որ այս անվանումը պակաս գրավիչ չէ և կշեշտի իր կազմակերպության նաև ժամանցային բնույթը։

Ապրանքանիշային ընդլայնումը[խմբագրել]

Անվանափոխումից մոտ երկու ամիս առաջ «WWE»-ն իր սպորտային կազմը որոշում է բաժանել ըստ երկու ապրանքանիշային հեռուստաշոուի` «Raw» և «SmackDown!», այսինքն յուրաքանչյուր հեռուստաշոուում հանդես էին գալիս տվյալ ապրանքանիշը ներկայացնող մարզիկները։ Այս քայլի կատարման պատճառը նախևառաջ «ներխուժման» արդյունքում առաջացած մարզիկների մեծ քանակն էր։ Ինչպես հյուսիսամերիկյան սպորտային լիգաներում, «WWE»-ն ամեն տարի անցկացնում է դրաֆթ խաղարկություն և վերաբաշխում ըմբիշներին ըստ երկու ապրանքանիշի։ 2006 թվականի մայիսի 26-ին ընկերությունը հայտարարում է երրորդ շաբաթական հեռուստաշոուի` «ECW»-ի հեռարձակման մասին, որում սկսում են հանդես գալ օրիգինալ «ECW» կազմակերպության ըմբշամարտիկները։ «ECW»-ի հեռարձակումը տևում է մինչև 2010 թվականի փետրվարի 16[32]։

Հեռուստացանցի փոփոխումը և անցումն HD որակի[խմբագրել]

2005 թվականի տարեմուտին հինգ տարի TNN (այժմ` Spike TV) հեռուստաալիքով ցուցադրվելուց հետո «WWE Raw» հաղորդումը վերադառնում է «USA Network» հանրային հեռուստաալիք։ Տասներեք տարի անց «WWE»-ն և «NBC»-ն կրկին սկսում են ցուցադրել «Saturday Night's Main Event» (Շաբաթ երեկոյի գլխավոր իրադարձություն) հաղորդումը։ 2007 թվականին «WWE»-ն հիմնադրում է ներկայացուցչական գրասենյակ Սիդնեյ քաղաքում, մինչ այդ առկա էին գրասենյակներ Տորոնտոյում և Լոնդոնում։

2008 թվականի հունվարի 21-ին «WWE»-ն հայտարարում է, որ անցում է կատարում HD որակի, որից հետո արտադրվող հեռուստաշոուները և փեյ-փըր-վյու իրադարձությունները սկվում են ցուցադրվել միմիային HD ռեժիմով[33]։

Անցումը TV-PG վարկանիշի և հանրային ծառայությունների նախաձեռնումները[խմբագրել]

2008 թվականի նոյեմբերին «WWE»-ն գործարկում է իր սեփական առցանց սոցիալական կայքը` «WWE տիեզերք» (WWE Universe) անվամբ։ Սկզբնապես ցանցն անվանվում էր «WWE երկրպագուների ազգ» և Մայսփեյս կայքի նման ուներ բլոգներ, քննարկման ֆորումներ և մի շարք այլ բաղադրիչներ։ Սրան զուգընթաց շոուների ժամանակ ըմբիշները և մեկնաբանները երկրպագուներին անվանում են «WWE տիեզերքի» ներկայացուցիչներ. նման երևույթ առկա է հյուսիսամերիկյան խոշոր սպորտային ակումբներում (օրինակ` «Լեյքերս Ազգ», «Ռեդ Սոքս ազգ» և այլն)։ Սոցցանցն ավարտում է գործունեությունը 2011 թվականի հունվարի 7-ին, որից մի քանի ամիս անց ընկերությունը Ֆեյսբուքում ստեղծում է պաշտոնական էջ, որը 2014 թվականի մարտ ամսի դրությումբ ունի մոտ 17 միլիոն հավանում[34]։ Նույն տարի «WWE»-ն, առաջնորդվելով Միացյալ Նահանգների ծնողական վերահսկողության վարկանիշային համակարգի «TV-PG» ուղեցույցով, փոխում է ցուցադրվող հաղորդումների բովանդակությունը` դրանք դարձնելով ավելի հասանելի հասարակության առավել կրտսեր զանգվածների համար[35]։ Փոխելով մատուցվող հաղորդումների որակը` ընկերությունը կարողանում է իր երկրպագուների բանակն համալրել 14 տարեկանից ցածր տարիքային խմբին պատկանող երեխաներով և վերածվել ընտանեկան ապրանքանիշի[36]։

Եթերային բովանդակության բարեփոխումներից հետո «WWE»-ն սկսում է լրջորեն կենտրոնանալ հանրային ծառայությունների մատուցման վրա։ 2011 թվականին թիմակցելով այլ կառույցների հետ «WWE»-ն հիմնադրում է «Եղի՛ր աստղ» ("Be A Star") հակաահաբեկչական քարոզարշավը։ 2012 թվականից «WWE»-ն համագործակցում է «Սյուզան Ջի Կոմեն» հիմնադրամի հետ` հասարակության շրջանում բարձրացնելու կրծքի քաղցկեղի մասին իրազեկվածությունը։ Համագործակցության շրջանակներում «WWE»-ի հեռուստաշոուների ժամանակ մարզիկները կրում են վարդագույն հագուստներ, ռինգում տեղադրվում է վարդագույն պարան, առցանց խանութում թողարկվում է Ջոն Սինայի անվանական «Հաղթահարի՛ր քաղցկեղը» մակագրությամբ վարդագույն շապիկը, ինչպես նաև նկարահանվում են կարճամետրաժ ֆիլմեր կրծքի քաղցկեղի իրազեկման մասին։ «Raw»-ի հոկտեմբերի 29-ի թողարկման ժամանակ «WWE»-ն հիմնադրամի ներկայացուցիչներին նվիրաբերում է 1 միլիոն ԱՄՆ դոլար։ 2013 թվականին «WWE»-ն ներգրավվում է «Ոչինչ բացի ցանցից» (Nothing But Nets) ծրագրում, որի շրջանակներում Աֆրիկա են մատակարարվում մալարիա առաջացնող մոծակների դեմ ցանցաթակարդներ։ Նույն թվականի ապրիլին հայտարարվում է, որ ընկերությունը հովանավորելու է հաջորդ տարվա ԱՄՆ հաշմանդամների օլիմպիական խաղերը[37]։

2011 թվականի ապրիլի 7-ին ընկերության կորպորատիվ գրասենյակն հայտարարում է, որ ցանկություն չունի օգտագործելու «World Wresling Entertainment» ամբողջական անունը և ցանկանում է պարզապես դարձնել «WWE»` այն պատճառաբանությամբ, որ այն ավելի շատ ներառված է ժամանցի բազմաթիվ այլ ենթաոլորտներում: Ինչևէ, ընկերության անվանումը դեռ փոփոխման չի ենթարկվել:

«Սուպերշոու» ձևաչափը, զարգացման առաջնության վերակազմավորումը[խմբագրել]

«Ռեսլմանիա XXVIII»-ի ժամանակ (2012)

«Raw»2011 թվականի օգոստոսի 29-ի թողարկման ժամանակ հայտարարվում է, որ այսուհետ հեռուստաշոուում հանդես կգան նաև քույր ապրանքանիշի` «SmackDown!»-ի ըմբշամարտիկները։ Մոտ երկու տարի հաղորդումը կրում է «Raw Supershow» անվանումը։ «Սուպերշոու» ձևաչափով հանվում է ապրանքանիշային տարբերակումը։ Մինչ այդ յուրքանաչյուր շոու ուներ իր սեփական գլխավոր և երկրորդական չեմպիոնական տիղոսները, մասնավորապես` WWE չեմպիոնատը և Միացյալ Նահանգների տիտղոսը հատուկ էր «Raw»-ին, իսկ Աշխարհի ծանրքաշային տիտղոսը և Միջմայրցամաքային տիտղոսը` «SmackDown!»-ին, սակայն առանց ապրանքանիշային տարբերակման, մարզիկներն այսուհետ կարող էին պայքարել ցանկացած տիտղոսի համար[38]։

«WWE Network»-ի պատկերանիշը

2012 թվականի մարտ ամսին լուրեր էին պտտվում, որ «WWE»-ն դադարեցնելու է իր կրտսեր պրոմոշենի` «Florida Championship Wrestling»-ի գործունեությունը։ Ավելի ուշ WWE.com կայքին տված հարցազրույցում ընկերության փոխնախագահ Փոլ «Թրիփլ Էյչ» Լեվեսքը նշում է, որ «FCW»-ն չի փակվի, և «Ռեսլմանիա XXVIII»-ից հետո կունենա նոր անվանում և անցկացման վայր[39]։ Օգոստոսին «FCW»-ն անվանափոխվում և ստանում է «NXT Wrestling» անվանումը (համանուն հեռուստաշոուի անվամբ) և Ֆլորիդայի Տամպա քաղաքից տեղափոխվում է Օռլանդո։

Վաղ 2013-ին «WWE»-ն համագործակցելով Ֆուլ Սեյլի համալսարանի հետ Օրինջ շրջանում հիմնում է սպորտային կենտրոն, որտեղ կարող են մարզվել, ինչպես նաև իրենց բեմական խոսքը զարգացնել «WWE»-ի արական և իգական սեռի ըմբիշները[40]։

WWE Network[խմբագրել]

2014 թվականի փետրվարի 24-ին «WWE»-ն գործարկում է շուրջօրյա ստրիմինգային ցանց՝ «WWE Network» անվամբ, որով հնարավոր է դիտել ընկերության նոր և հին հաղորդումները։[41]

Առողջապահության ծրագիր[խմբագրել]

Քրիս Բենուան և Էդդի Գերերոն «Ռեսլմանիա 20»-ի ժամանակ

Առաողջապահության ծրագիրը «WWE»-ում գործող ենթակառույց է, որն զբաղվում է խթանիչների, ալկոհոլի և սրտի պատշաճ ֆունկցիոնալության ընդգրկուն հետազոտությամբ։ Ծրագիրը գործի դրվեց 2006 թվականի փետրվարին, երբ կարճ ժամանակ առաջ սիրտանոթային անբավարարությունից հանկարծամահ էր եղել առաջնակարգ մարզիկներից մեկը` 38-ամյա Էդդի Գուերերոն։ Կառույցը մարզիկների շրջանում թեստավորումներ է անցկացնում` դեղատոմսային դեղորայքի և հոգեներգործուն նյութերի հնարավոր ռեկրեացիոն օգտագործման և չարաշահման հետքերը պարզելու (օրինակ` անաբոլիկ ստերոիդների հնարավոր օգտագործում) և դրանց զեկուցման համար։ Համաձայն առողջապահության քաղաքականության ուղեցույցների` բացի կանոնավոր դոպինգային ստուգումներից, մարզիկները պարտավոր են նաև տարին առնվազն մեկ անգամ սրտամկանային ստուգում անցնել։

2007 թվականին Քրիս Բենուայի` ստերոիդների հավանական շարաշահման պատճառով կատարած կրկնակի սպանությունից և ինքնասպանությունից հետո Միացյալ Նահանգների ներկայացուցիչների պալատին առընթեր պետական բարեփոխումների հանձնաժողովը պարտադրում է «WWE»-ին իր մարզիկների մոտ թեկուզ չնչին խնդիրներ հայտանբերելիս զեկուցել իրեն[42]։

Առողջապահական ծրագրի շնորհիվ բժիշկները կարողացել են մարզիկներից մեկի մոտ ախտորոշել սրտային տկարություն։ 2007 թվականի օգոստոսին առողջապահական կանոնավոր ստուգման ժամանակ ըմբշամարտիկ Մոնտել Վոնտավիուս Պորտերի (իրական անունը` Հասան Ասադ) մոտ գտնվել էր Վոլֆ-Պարկինսոն-Ուայթի համախտանիշ[43], ինչը չհայտնաբերվելու դեպքում մարզիկի համար կարող էր ճակատագրական հետևանքներ ունենալ։

Այլ ստորաբաժանումներ[խմբագրել]

«WWE»-ի անվանական շապիկներ և այլ ապրանքատեսակներ

Բացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի ցուցադրումից և «Acclaim», «2K Sports» և «Mattel» ընկերություններին լիցենզավորելուց (համակարգչային խաղերի և խաղալիքների արտադրման համար), «WWE»-ն ունի բազմաթիվ այլ ստորաբաժանումներ։

Գործող ստորաբաժանումներ[խմբագրել]

  • «WWE Libraries», ստորաբաժանում հիմնադրված 2001 թվականին` «WCW»-ի ձեռքբերումից հետո, կազմակերպությանն է պատկանում պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի աշխարհում ամենամեծ տեսադարանը և դրանից բխող հեղինակային իրավունքները։
  • «WWE Studios», կինոստուդիա հիմնադրված 2002 թվականին, զբաղվում է գեղարվեստական ֆիլմերի արտադրությամբ։
  • «WWE Music Group», երաժշտական ստուդիա, որն զբաղվում է յուրաքանչյուր ըմիշի և ըմբշուհու թեմատիկ երաժշտության ստեղծմամբ, ժողովածուների թողարկմամբ։ Թողարկել է նաև մի շարք ըմբիշների հեղինակած երաժշտական ալբոմներ։
  • «WWE Home Video», ստորաբաժանում որը թողարկում է «WWE»-ի փեյ-փըր-վյու իրադարձությունների, անհատ ըմբիշների մարտերի ժողովածուների և կենսագրական տեսանյութերի թողարկմամբ (VHS, DVD, Blu-ray ձևաչափերով)։
  • «WWE Books», ստորաբաժանում, որն հրատարակում է ինքնակենսագրականներ, կուլիսային գործողությունների մասին գրվածքներ, օրացույցեր, գրքեր, պատկերապատումներ և այլն։
  • «WWE Performance Center», ստորաբաժանում, որտեղ մարզվում և իրենց բեմական խոսքն են վարժեցնում «WWE»-ի պոտենցիալ մարզիկները։
  • «WWE Kids», ժամանցային կայք երեխաների համար, ամիսնը երկու անգամ թողարկվում են մանկական պատկերապատումներ։
  • «WWEShop.com», առցանց խանութ։
  • «WWE Jet Services», ստորաբաժանում ստեղծված 2013 թվականին, նպատակն է ֆինանսավորել և կարգավորել ընկերության ծովային և օդային ռեսուրսները։

Չգործող ստորաբաժանումներ[խմբագրել]

  • «World Bodybuilding Federation», բոդիբիլդինգի ֆեդերացիա ստեղծված 1990 թվականին «Titan Sports»-ի կողմից։ Ավարտել է գործունեությունը երկու տարի անց։
  • «XFL», «WWF»-ի և «NBC», «UPN», «TNN» հեռուստաալիքների համագործակցությամբ 2000 թվականին հիմնադրված ամերիկյան ֆուտբոլի պրոֆեսիոնալ լիգա։ Բաղկացած է եղել 8 ակումբներից։ Ցածր վարկանիշների պատճառով դադարեցրել է գործունեությունը։
  • «The World», Նյու Յորք քաղաքում 1999 թվականին բացված ռեստորան, ակումբ և հուշանվերների խանութ։ Փակվել է 2003 թվականին։
  • «WWE Niagara Falls», մանրածախ առևտրի սրահ Նիագարա Ֆոլս քաղաքում (Օնտարիո նահանգ, Կանադա, 2002-2011)։

Չեմպիոնական տիտղոսներ և այլ նվաճումներ[խմբագրել]

Ներկայիս չեմպիոնները[խմբագրել]

Տիտղոս Ներկա չեմպիոն(ներ) Տիտղոսի կրում Հաղթելու ամսաթիվ Վայր
WWE աշխարհի ծանրքաշային չեմպիոնատ Brock Lesnar April 2014.jpg Բրոք Լեզնար 4 Օգոստոսի 17, 2014
(«Սամրսլեմ»)
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Լոս Անջելես, Կալիֆորնիա, ԱՄՆ
WWE Միջմայրցամաքային չեմպիոնատ Luke Harper in April 2014.jpg Լյուք Հարփեր 1 Նոյեմբերի 17, 2014 Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Ռոանոկ, Վիրջինիա, ԱՄՆ
WWE Միացյալ Նահանգների չեմպիոնատ AlexanderRusevApril2014.png Ռուսև 1 Նոյեմբերի 3, 2014 Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Բաֆալո, Նյու Յորք, ԱՄՆ
WWE թիմային չեմպիոնատ Miz and Mizdow.jpg Միզ և Դեմիեն Միզդոու 1
(4,1)
Նոյեմբերի 23, 2014
(«Survivor Series»)
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Սենթ Լուիս, Միսուրի, ԱՄՆ
WWE դիվաների չեմպիոնատ NIkki Bella 2014.jpg Նիկի Բելա 3 Նոյեմբերի 23, 2014
(«Survivor Series»)
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Սենթ Լուիս, Միսուրի, ԱՄՆ

Այլ Նվաճումներ[խմբագրել]

Նվաճում Վերջին հաղթող Ամսաթիվ
Թագավորական կռիվ Բատիստա Հունվարի 26, 2014
Փողը բանկում Սեթ Ռոլինս Հունիսի 29, 2014
Անդրե դը Ջայնթի հիշատակի գավաթ Սեզարո Ապրիլի 6, 2014

Կրտսեր առաջնության չեմպիոններ[խմբագրել]

NXT Wrestling
Տիտղոս Ներկա չեմպիոն (ներ) Ամսաթիվ
NXT չեմպիոնատ Էդրիան Նևիլ Փետրվարի 27, 2014
NXT թիմային չեմպիոնատ Սին Կարա և Կալիստո Սեպտեմբերի 11, 2014
NXT կանանց չեմպիոնատ Շառլոթ Մայիսի 29, 2014

Հեռացված տիտղոսներ[խմբագրել]

  • WWWF Միացյալ Նահանգների թիմային չեմպիոնատ (1958/1967)
  • WWWF Միացյալ Նահանգների չեմպիոնատ (1963/1976)
  • WWF հյուսիսամերիկյան չեմպիոնատ (1979/1981)
  • WWF միջազգային ծանրքաշային չեմպիոնատ (1959/1984)
  • WWF աշխարհի մարտարվեստային ծանրքաշային չեմպիոնատ (1978/1989)
  • WWF կրտսեր ծանրքաշային չեմպիոնատ (1967/1985)
  • WWF միջազգային թիմային չեմպիոնատ (1969/1985)
  • WWF Կանադայի չեմպիոնատ (1985/1986)
  • WWF կանանց թիմային չեմպիոնատ (1970/1989)
  • WWF Միջմայրցամաքային թիմային չեմպիոնատ (1991)
  • WCW աշխարհի թիմային չեմպիոնատ (1975/2001)
  • WWF կիսածանրքաշային չեմպիոնատ (1997/2001)
  • WCW աշխարհի ծանրքաշային չեմպիոնատ (1991/2001)
  • WWE Եվրոպայի չեմպիոնատ (1997/2002)
  • WWE հարդքոր չեմպիոնատ (1998/2002)
  • WCW/WWE թեթևքաշային Հեռացված տիտղոսներ (1991/2008)
  • ECW չեմպիոնատ (1971/2001-2006/2010)
  • WWE աշխարհի թիմային չեմպիոնատ (1971/2010)
  • WWE կանանց չեմպիոնատ (1956/2010)
  • Միլիոն դոլարի չեմպիոնատ (1989/2010)
  • Աշխարհի ծանրքաշային չեմպիոնատ (2002/2013)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. WWE -ն մոռանում է խոշոր տարեդարձ նշել, «eWrestlingNews.com» (2013-01-09): Վերցված` 2013-09-05.
  2. «Yahoo.com էջը»։ «Finance.yahoo.com»։ http://finance.yahoo.com/q/pr?s=WWE։ Վերցված է 2014-02-02։ 
  3. 3,0 3,1 3,2 «WWE հաշվետվություն, 2012թ. լրիվ քառորդ և ամբողջ տարի»։ «WWE»։ 2012-02-23։ http://finance.yahoo.com/q?s=WWE։ Վերցված է 2012-02-28։ 
  4. «Նոր տարեկան հաշվետվություն, 2010»։ «WWE»։ https://materials.proxyvote.com/Approved/98156Q/20110304/AR_82759/HTML2/default.htm։ Վերցված է 2011-05-22։ 
  5. «WWE. ձևաթուղթ 10-K»։ 2012-03-01։ http://yahoo.brand.edgar-online.com/displayfilinginfo.aspx?FilingID=8454553-407794-409144&type=sect&TabIndex=2&companyid=7520&ppu=%252fdefault.aspx%253fcik%253d1091907։ 
  6. «WWE հաշվետվություն, 2012»։ «WWE»։ 2012-03-12։ http://ir.corporate.wwe.com/Cache/c12947772.html։ Վերցված է 2012-10-21։ 
  7. «World Wrestling Entertainment, Inc.»։ «Նյու Յորքի ֆոնդային բորսա»։ http://www.nyse.com/about/listed/quickquote.html?ticker=wwe։ Վերցված է 2011-12-07։ 
  8. «Դաբլյու-Դաբլյու-Ի բաժնետերերի տարեկան հանդիպումը տեղի կունենա 2011 թվականի ապրիլի 29-ին»։ «WWE»։ 2011-02-18։ http://corporate.wwe.com/documents/WWE2011ShareholdersMeeting.pdf։ Վերցված է 2011-05-08։ 
  9. «Ենկերության ընդհանրական վերլուծություն»։ «WWE»։ http://corporate.wwe.com/company/overview.jsp#livetv։ Վերցված է 2011-05-08։ 
  10. Գրաբիանովսկի, Էդ (2006-01-13)։ «Ինչպես է աշխատում պրոֆըմբշամարտը»։ «Entertainment.howstuffworks.com»։ http://entertainment.howstuffworks.com/pro-wrestling.htm։ Վերցված է 2012-06-10։ 
  11. 11,0 11,1 «Դաբլյու-Դաբլյու-Ի կորպորատիվ` ընկերության ընդհանուր վերլուծություն»։ 2011-06-15։ http://corporate.wwe.com/company/overview.jsp։ 
  12. Կելբերեր, Էնջի Պիտերսոն (2010)։ Պրոֆըմբշամարտի հրաշագեղ, տարօրինակ և անսովոր պատմությունը։ «Քեփսթոուն պրես», 32։ ISBN 1-4296-4789-2։ 
  13. «WrestlingTerritories.png»։ Ըմբշամարտի ֆորումներ։ http://1.bp.blogspot.com/-aw8hS9psIsI/TX2U4tyXq7I/AAAAAAAAAGo/pYb5ZvDMbOg/s1600/WrestlingTerritories.png։ Վերցված է Մարտի 25, 2012։ 
  14. «Ռեստլինգ օբզեռվեր լրատու». Հունիսի 3, 1991. 
  15. «Ռեստլինգ օբզեռվեր լրատու». Հուլիսի 20, 2011. 
  16. Հորնբեյքեր, Թիմ (2007)։ Ըմբշամարտի ազգային ալյանս: Պրոֆըմբշամարտի աշխարհը խեղդող մենատիրության չպատմված պատմությունը։ «Ի-Սի-Դաբլյու պրես», 353։ ISBN 978-1-55022-741-3։ 
  17. Ռոքի 3(անգլերեն) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում:
  18. Փաուել, Ջոն։ «Ստիմբոտն ու Սևիջը կառավարում են Ռեսլամանիա 3-ը»։ «Սլեմ ռեստլինգ»։ http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/Wrestlemania20/WrestleMania3.html։ Վերցված է 2007-10-14։ 
  19. Փաուել, Ջոն։ «Ստիմբոտն ու Սևիջը կառավարում է Ռեսլմանիա 3-ը»։ «Սլեմ ռեստլինգ»։ http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/Wrestlemania20/WrestleMania3.html։ Վերցված է 2007-10-14։ 
  20. (2009) Դաբլյու-Դաբլյու-Ի: Ռեսլմանիայի պատմությունը, 53։ 
  21. Սկայա, Ռիք։ «RAW-ն ընդդեմ Nitro-ի: Առաջին տարի»։ «Օնլայն օնսլոթ Ռեստլինգ»։ http://www.oowrestling.com/features/mnw-y1.shtml։ Վերցված է Ապրիլի 10, 2013։ 
  22. Բլոգ: «Archive.bebo.com». վերցված է 2013-09-05
  23. «Մարտի 23, 1997: Ինչ է աշխարհը դիտում». «Thehistoryofwwe.com» (2011-03-23): վերցված է՝ 2013-09-05.
  24. «Լարերի միջև: Ռեստլինգի մեծագույն հաղթանակներն ու ձախողումները - Բրայան Ֆրից - Գուգլ գրքեր». «Books.google.co.uk.», վերցված է 2013-09-05.
  25. Մոնրեալյան բանսարկություն. Բրետ Հարթ և Շոն Մայքլզ: «Prowrestling.about.com» (2013-07-17): վերցված է 2013-09-05.
  26. Միք Ֆոուլի (2000)։ Have a Nice Day: A Tale of Blood and Sweatsocks։ «Հարփեր Քոլինզ», 648։ ISBN 0-06-103101-1։ 
  27. ««WWF»-ը մուտք է գործում արժեթղթերի շուկա»։ 1999-10-19։ http://www.pbs.org/newshour/extra/features/july-dec99/wwf.html։ Վերցված է 2007-05-05։ 
  28. ««WWE Entertainment»-ը հայտարարում է ամերիկյան ֆուտբոլի նոր պրոֆեսիոնալ լիգայի` XFL-ի կազմավորման մասին»։ Փետրվարի 3, 2000։ http://corporate.wwe.com/news/2000/2000_02_03.jsp։ Վերցված է 2007-05-05։ 
  29. «XFL-ը լուծարվում է հիասթափեցուցիչ մրցաշրջանից հետո». «CNN». 2001-05-10. http://sportsillustrated.cnn.com/football/news/2001/05/10/xfl_folds_ap/։ Վերցված է 2007-05-05. 
  30. ««WWE Entertainment» ընկերությունը «Թըրներ բրոդքաստինգից» ձեռք է բերում «WCW»-ն»։ Մարտի 23, 2001։ http://corporate.wwe.com/news/2001/2001_03_23.jsp։ Վերցված է 2007-05-05։ 
  31. (2009) WWE: Ռեսլմանիայի պատմությունը, 58։ 
  32. ««WWE-ն ցուցադրելու է ECW-ն ՍայՖայ հեռուստաալիքով»»։ «WWE.com»։ http://www.wwe.com/shows/ecw/scifi։ Վերցված է 2006-08-28։ 
  33. «WWE-ն գնում է դեպի HD»։ «WWE»։ http://corporate.wwe.com/news/2008/2008_01_14.jsp։ Վերցված է 2008-01-25։ 
  34. «WWE ֆեյսբուքյան էջ»
  35. Գրեյ, Ռիչարդ (2013-02-26)։ «WWE-ի հակաարյունային քաղաքականությունը»։ «Ռեստլինգ նյուզ ուորլդ»։ http://www.wrestlingnewsworld.com/wwes-anti-blood-policy-swagger-to-be-suspended-android-app-piledriver-banned/։ Վերցված է 2013-03-22։ 
  36. ««WWE»-ն նշում է, որ անցումը PG վարկանիշային համակարգի կներգրավի բազմաթիվ հովանավորների»։ «Sportsbusinessjournal.com»։ http://www.sportsbusinessjournal.com/index.cfm?fuseaction=article.preview&articleid=66027։ Վերցված է 2010-10-03։ 
  37. ««WWE»-ն դառնում է ԱՄՆ հաշմանդամների օլիմպիադայի հիմնդիր գործընկերը»։ «Finance.yahoo.com»։ 2013-04-07։ http://finance.yahoo.com/news/wwe-becomes-founding-partner-2014-025100362.html։ Վերցված է 2013-08-10։ 
  38. Թոմ Հերերա Փեյջ (2014-01-11)։ ««Raw»-ի պատմության 10 ամենակարևոր իրադարձությունները»։ «WWE.com»։ http://www.wwe.com/shows/raw/the-most-important-moments-in-raw-history/page-11։ Վերցված է 2014-02-02։ 
  39. «HHH-ը FCW-ի փակման լուրերի մասին»։ «WWE.com»։ 2012-03-20։ http://www.wwe.com/inside/fcw-future-triple-h։ Վերցված է Մարտի 18, 2012։ 
  40. «Օրինջ շրջանի բիզնես գործարքներ. Հուլիս, 2013»
  41. http://corporate.wwe.com/company/initiatives/wwenetwork.jsp
  42. «Կոնգրեսին պետք է «WWE»-ի տված տեղեկությունը ստերոիդների, դոպինգի մասին»։ http://www.msnbc.msn.com/id/20002071/։ Վերցված է 2007-07-29։ 
  43. «MVP-ի ամենաարժեքավոր ծրագիրը»։ «WWE.com»։ 2007-08-10։ http://www.wwe.com/shows/smackdown/archive/08102007/articles/mvpmostvaluableprogram։ Վերցված է 2007-12-07։ 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]