ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա
UEFA Champions League
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա
Երկիր Եվրոպա
Ֆուտբոլային ասոցիացիա ՈՒԵՖԱ
Հիմնվել է 1955 թ. (1992 թ. ներկա կառուցվածքով)
Ակումբների քանակ 32 (խմբային փուլ)
76 (ընդհանուր)
Gold medal blank.svg Ներկայիս չեմպիոն Գերմանիա Բավարիա Մյունխեն (5 տիտղոս)
Ամենատիտղոսավոր թիմ Իսպանիա Ռեալ Մադրիդ (9 տիտղոս)
Հեռուստատեսություն List of UEFA Champions League broadcasters
Պաշտոնական կայք www.uefa.com
2013-2014


ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա (անգլ.՝ UEFA Champions League, սովորաբար՝ Չեմպիոնների Լիգա) ֆուտբոլային, ակումբային ամենամյա առաջնություն, որն անց է կացվում Եվրոպայում: Կազմակերպիչն է ՈՒԵՖԱ-ն: Անց է կացվում սկսած 1992-ից: Փոխարինել է «Եվրոպական չեմպիոնների գավաթ»-ին (կամ, պարզապես, Եվրոպական Գավաթ, անգլ.՝ European Champion Clubs' Cup, անց է կացվել 1955-1992):

Ամենապատվավոր առաջնությունն է եվրոպական ֆուտբոլային ակումբների համար և պատվավորներից մեկը ամբողջ աշխարհում:

Առաջնության հաղթող են դարձել 22 ակումբներ: Ամենաշատ հաղթանականեր ունի Ռեալ Մադրիդ ակումբը (9 հաղթանակ): Ներկա չեմպիոնը գերմանական Բավարիա ակումբն է:


Պատմություն[խմբագրել]

Ձևաչափ[խմբագրել]

Ընդհանուր մրցաշրջանին մասնակցում են 76 ակումբներ ՈՒԵՖԱ անդամ 54 երկրներից (բացառությամբ Լիխտենշտայնի , քանի որ չունի ազգային առաջնություն, և Ջիբրալթարի, որը թեև 2013-ի մայիսին դարձել է ՈՒԵՖԱ անդամ երկիր, սակայն Չեմպիոնների Լիգային կմասնակցի 2014-15 առաջնությունից սկսած[1][2])։ Անդամ երկրները բաժանվում են 4 հիմնական խմբերի, որոնք բաշխվում են՝ համաձայն ՈՒԵՖԱ կողմից հաշվարկվող 2012թ.-ի գործակիցների[3]:

  • Անդամ երկրներ որոնք գործակիցների դասակարգմամբ գտնվում են 1-3 տեղերում, մասնակցում են չորսական ակումբներով.
  • Անդամ երկրներ որոնք գործակիցների դասակարգմամբ գտնվում են 4-6 տեղերում, մասնակցում են երեքական ակումբներով.
  • Անդամ երկրներ որոնք գործակիցների դասակարգմամբ գտնվում են 7-15 տեղերում, մասնակցում են երկուական ակումբներով.
  • Անդամ երկրներ որոնք գործակիցների դասակարգմամբ գտնվում են 16-54 տեղերում, մասնակցում են մեկական ակումբներով.

Մասնակիցների տեղաբաշխումը ըստ փուլերի[խմբագրել]

Ակումբներ, որոնք սկսում են այս փուլից Ակումբներ, որոնք հաղթահարել են նախորդ փուլը
Առաջին որակավորման փուլ
(4 ակումբ)
  • 4 ակումբներ որոնք հանդիսանում են 50–54 տեղը (բացառությամբ Ջիբրալթարի) զբաղեցրած անդամ երկրների չեմպիոններ
Երկրորդ որակավորման փուլ
(34 ակումբ)
  • 32 ակումբներ որոնք հանդիսանում են 17–49 տեղը (բացառությամբ Լիխտենշտայնի) զբաղեցրած անդամ երկրների չեմպիոններ
  • 2 հաղթողներ առաջին որակավորման փուլից
Երրորդ որակավորման փուլ Չեմպիոններ
(20 ակումբ)
  • 3 ակումբներ որոնք հանդիսանում են 14–16 տեղը զբաղեցրած անդամ երկրների չեմպիոններ
  • 17 Երկրորդ որակավորման փուլի հաղթողներ
Ոչ-չեմպիոններ
(10 ակումբ)
  • 9 ակումբներ որոնք հանդիսանում են 7–15 տեղը զբաղեցրած անդամ երկրների փոխչեմպիոններ
  • 1 ակումբ որը հանդիսանում է 6 տեղը զբաղեցրած անդամ երկրի երրորդ մրցանակակիր
Փլեյ-օֆֆ փուլ Չեմպիոններ
(10 ակումբ)
  • 10 երրորդ որակավորման փուլի հաղթող
ոչ չեմպիոններ
(10 ակումբ)
  • 2 ակումբներ որոնք հանդիսանում են 4 և 5 տեղերը զբաղեցրած անդամ երրորդ մրցանակակիր
  • 3 ակումբներ որոնք հանդիսանում են 1-3 տեղը զբաղեցրած անդամ չորրորդ մրցանակակիր
  • 5 երրորդ որակավորման փուլում հաղթած ոչ-չեմպիոններ
Խմբային փուլ
(32 ակումբ)
  • 13 ակումբներ որոնք հանդիսանում են 1–13 տեղը զբաղեցրած անդամ երկրների չեմպիոններ
  • 6 ակումբներ որոնք հանդիսանում են 1–6 տեղը զբաղեցրած անդամ երկրների փոխչեմպիոններ
  • 3 ակումբներ որոնք հանդիսանում են 1–3 տեղը զբաղեցրած անդամ երկրների երրորդ մրցանակակիրներ
  • 5 Չեմպիոնների փլեյ-օֆֆ փուլի հաղթողներ
  • 5 Ոչ-չեմպիոնների փլեյ-օֆֆ փուլի հաղթողներ
1/8 եզրափակիչ
(16 ակումբ)
  • 8 Խմբերի հաղթողներ
  • 8 Խմբերի երկրորդ տեղ գրավածներ
ՈւԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի մրցանակը՝ Եվրոպական Չեմպիոնների Գավաթը

Մրցանակ[խմբագրել]

Եվրոպական Չեմպիոնների Գավաթը հանձնվում է ամեն տարի Չեմպիոնների Լիգայում հաղթանակած ակումբին, ընդ որում վերջինս իրավունք ունի այն պահել իր մոտ 10 ամիս: Որպես հուշ ակումբը ստանում է Գավաթի փոքրացված պատճենը (ոչ ավելին, քան 80%-ով փոքրացված): Չեմպիոնների Լիգայում 3 անգամ անընդմեջ կամ 5 անգամ հաղթելուց հետո ակումբը իրավունք ունի Գավաթը (իրական չափերի պատճենը) ընդմիշտ պահել իր մոտ: Առայժմ միայն հինգ ակումբներ ունեն այդ իրավունքը. Ռեալ Մադրիդ, Միլան, Լիվերպուլ, Բավարիա և Այաքս:

Գավաթն ունի 74 սմ բարձրություն, կշռում է 11 կգ: Պատրաստված է արծաթից: Նախագծել է շվեյցարացի ոսկերիչ Յուրգ Շտադելմանը Բեռն քաղաքից: Առաջին գավաթը հանձնվել է 1966-ին, Ռեալ Մադրիդ ակումբին, և արժեցել է 10 հազար շվեյցարական ֆրանկ:

Բացի գավաթից, Լիգայի եզրափակիչի մասնակիցներին հանձնվում են նաև մեդալներ. 40 ոսկե մեդալ՝ հաղթողներին, 40 արծաթե մեդալ՝ պարտվողներին[4]:

Պարգևատրում[խմբագրել]

ՈւԵՖԱ-ն պարգևատրում է Չեմպիոնների Լիգա անցած յուրաքանչյուր ակումբին 3-ական մլն եվրո գումարով, ինչպես նաև 2.4 մլն եվրո՝ խմբային փուլում մասնակցելու համար: Խմբային փուլում յուրաքանչյուր հաղթանակի համար ակումբները ստանում են 600-ական հազար եվրո: 1/4 եզրափակչի յուրաքանչյուր մասնակցին վճարվում է 2.5 մլն եվրո, կիսաեզրափայիչի մասնակցին՝ 3մլն եվրո, եզրափակիչի մասնակիցներից յուրաքանչյուրին՝ 4-ական մլն եվրո և հաղթողին՝ 7 մլն եվրո պարգևավճար:

Վիճակագրություն[խմբագրել]

Հաղթողներ[խմբագրել]

 
Սեզոն Հաղթող Երկիր
1955–56 Ռեալ Մադրիդ {{{2}}} Իսպանիա
1956–57 Ռեալ Մադրիդ {{{2}}} Իսպանիա
1957–58 Ռեալ Մադրիդ {{{2}}} Իսպանիա
1958–59 Ռեալ Մադրիդ {{{2}}} Իսպանիա
1959–60 Ռեալ Մադրիդ {{{2}}} Իսպանիա
1960-61 Բենֆիկա {{{2}}} Պորտուգալիա
1961-62 Բենֆիկա {{{2}}} Պորտուգալիա
1962-63 Միլան {{{2}}} Իտալիա
1963-64 Ինտեր Միլան {{{2}}} Իտալիա
1964-65 Ինտեր Միլան {{{2}}} Իտալիա
1965-66 Ռեալ Մադրիդ {{{2}}} Իսպանիա
1966-67 Սելտիկ {{{2}}} Շոտլանդիա
1967-68 Մանչեսթեր Յունայթեդ Flag of England.svg Անգլիա
1968-69 Միլան {{{2}}} Իտալիա
1969-70 Ֆեյենորդ Flag of the Netherlands.svg Նիդերլանդներ
1970-71 Այաքս Flag of the Netherlands.svg Նիդերլանդներ
1971-72 Այաքս Flag of the Netherlands.svg Նիդերլանդներ
1972-73 Այաքս Flag of the Netherlands.svg Նիդերլանդներ
1973-74 Բավարիա Մյունխեն {{{2}}} Գերմանիա
1974-75 Բավարիա Մյունխեն {{{2}}} Գերմանիա
1975-76 Բավարիա Մյունխեն {{{2}}} Գերմանիա
1976-77 Լիվերպուլ Flag of England.svg Անգլիա
1977-78 Լիվերպուլ Flag of England.svg Անգլիա
1978-79 Նոթինգեմ Ֆորեստ Flag of England.svg Անգլիա
1979-80 Նոթինգհեմ Ֆորեստ Flag of England.svg Անգլիա
 
Սեզոն Հաղթող Երկիր
1980-81 Լիվերպուլ Flag of England.svg Անգլիա
1981-82 Աստոն Վիլլա Flag of England.svg Անգլիա
1982-83 Համբուրգ {{{2}}} Գերմանիա
1983-84 Լիվերպուլ Flag of England.svg Անգլիա
1984-85 Յուվենտուս {{{2}}} Իտալիա
1985-86 Ստյաուա {{{2}}} Ռումինիա
1986-87 Պորտո {{{2}}} Պորտուգալիա
1987-88 ՊՍՎ Էյդհովեն Flag of the Netherlands.svg Նիդերլանդներ
1988-89 Միլան {{{2}}} Իտալիա
1989-90 Միլան {{{2}}} Իտալիա
1990-91 Ցրվենա Զվեզդա {{{2}}} Հարավսլավիա
1991-92 Բարսելոնա {{{2}}} Իսպանիա
1992-93 Օլիմպիկ Մարսել {{{2}}} Ֆրանսիա
1993-94 Միլան {{{2}}} Իտալիա
1994-95 Այաքս Flag of the Netherlands.svg Նիդերլանդներ
1995-96 Յուվենտուս {{{2}}} Իտալիա
1996-97 Բորուսսիա Դորտմունդ {{{2}}} Գերմանիա
1997-98 Ռեալ Մադրիդ {{{2}}} Իսպանիա
1998-99 Մանչեսթեր Յունայթեդ Flag of England.svg Անգլիա
1999-00 Ռեալ Մադրիդ {{{2}}} Իսպանիա
2000-01 Բավարիա Մյունխեն {{{2}}} Գերմանիա
2001-02 Ռեալ Մադրիդ {{{2}}} Իսպանիա
2002-03 Միլան {{{2}}} Իտալիա
2003-04 Պորտո {{{2}}} Պորտուգալիա
2004-05 Լիվերպուլ Flag of England.svg Անգլիա
 
Սեզոն Հաղթող Երկիր
2005-06 Բարսելոնա {{{2}}} Իսպանիա
2006-07 Միլան {{{2}}} Իտալիա
2007-08 Մանչեսթեր Յունայթեդ Flag of England.svg Անգլիա
2008-09 Բարսելոնա {{{2}}} Իսպանիա
2009-10 Ինտեր Միլան {{{2}}} Իտալիա
2010-11 Բարսելոնա {{{2}}} Իսպանիա
2011-12 Չելսի ՖԱ Flag of England.svg Անգլիա
2012-13 Բավարիա Մյունխեն {{{2}}} Գերմանիա
2006 Սեն Դենի
2007 Աթենք
2008 Մոսկվա

Ռմբարկուներ[խմբագրել]

18.03.2014-ի դրությամբ

Չեմպիոնների լիգայի լավագույն ռմբարկուները (ներառյալ որակավորման խաղերում խփած գնդակները)
Տեղ Երկիր Խաղացող Գոլեր
1 {{{2}}} Իսպանիա Ռաուլ 71
2 {{{2}}} Արգենտինա Լիոնել Մեսսի 67
3 {{{2}}} Պորտուգալիա Կրիշտիանու Ռոնալդու 65
4 Flag of the Netherlands.svg Նիդերլանդներ Ռուդ վան Նիստելռոյ 60
5 {{{2}}} Ուկրաինա Անդրեյ Շևչենկո 59
6 {{{2}}} Ֆրանսիա Թիերի Անրի 51
7 {{{2}}} Իտալիա Ֆիլիպպո Ինձագի 50
8 {{{2}}} Արգենտինա Ալֆրեդո դի Ստեֆանո 49
9 {{{2}}} Պորտուգալիա Էյսեբիո 47
10 {{{2}}} Իտալիա Ալեսանդրո Դել Պիեռո 44

Մուգ տառերով նշված են այն ֆուտբոլիստները, ովքեր դեռևս չեն ավարտել իրենց ելույթները

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

Աղբյուրներ[խմբագրել]