Այաքս (ֆուտբոլային ակումբ, Ամստերդամ)

Այս հոդվածը Ամստերդամի ֆուտբոլային ակումբի մասին է։ Այլ գործածությունների համար, այցելեք Այաքս (այլ կիրառումներ)։

Այաքս
Ամբողջական անուն	«Այաքս» Ֆուտբոլային Ակումբ (հոլ.՝ Amsterdamsche Football Club Ajax)
Մականուն(ներ)	De Joden Godenzonen De Ajacieden Lucky Ajax
Անվանում	Այաքս
Գույներ	Կարմիր-սիպտակ
Հիմնադրում	1900-3-18 )
Երկիր	Նիդերլանդներ
Քաղաք	Ամստերդամ
Մարզադաշտ	«Ամստերդամ Արենա»
Ընդունակություն	52,342
Տեր	Հեննի Հենրիչ
Մարզիչ	Ֆռանկ դե Բոեռ
Ավագ	Սիմ դե Յոնգ
Վարկանիշ	25-րդ տեղը ՈՒԵՖԱ-ի վարկանիշային աղյուսակում
Կայք	Պաշտոնական կայքէջը
Լիգա	Էրեդիվիզի
2012-13
Տան դաշտ Մրցակցի դաշտ
Ներկա մրցաշրջան

«Այաքս» ֆուտբոլային ակումբ (հոլ.՝ Amsterdamsche Football Club Ajax), մասնագիտացված ֆուտբոլային ակումբ է Ամստերդամից, որը հանդես է գալիս հոլանդական Էրեդիվիզիյում: Ակումբը հիմնադրվել է 1900 թ-ի մարտի 18-ին և իր պատմության մեծ մասը անց է կացրել Նիդերլանդների բարձրագույն դիվիզիոնում:

Ակումբի առաջին խոշոր հաջողությունը 1917/18 մրցաշրջանն էր, երբ նրանք հաղթեցին իրենց առաջին առաջնությունը: «Այաքսը» հաղթել է մի քանի առաջնություններում 1930-ական և 1970-ականներին, սակայն դրանից հետո խոշոր հաղթանակներ այտքան ել չունեցավ, մինչև 1995 թ.: Այս տասնամյակում Այաքսը հաղթել է Էրեդիվիզիի 1917/18, 1918/19, 1930/31, 1931/32, 1933/34, 1936/37, 1938/39, 1946/47, 1956/57, 1959/60, 1965/66, 1966/67, 1967/68, 1969/70, 1971/72, 1972/73, 1976/77, 1978/79, 1979/80, 1981/82, 1982/83, 1984/85, 1989/90, 1993/94, 1994/95, 1995/96, 1997/98, 2001/02, 2003/04, 2010/11, 2011/12 մրցաշրջանները, և առաջին անգամ հասել Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչ, որտեղ սակայն պարտություն է կրել «Միլան»-ից: Սակայն դա չխանգարեց ակումբին 1971 թ-ին հաղթել Չեմպիոնների Լիգան:

Չնայած իրենց անվանը, ակումբը Ամստերդամի Այաքս թաղամասից չէ: Ակումբի մարզադաշտն է «Ամստերդամ Արենան», որը կարող է տեղավորել մինչև 52,342 հանդիսական:

Այաքսի համազգեստի գույներն են` արքայական կարմիր վերնաշապիկ ու շորտեր, սպիտակ գուլպաներ: Այս համադրությունն օգտագործվում է սկսած 1928 թ.ից: Ակումբի լոգոն փոփոխվել է մի քանի անգամ, որպեսզի ավելի արդիական լինի, իսկ ընթացիկ լոգոն, որի վրա պատկերված է մարտիկ, դա ընդունվել է 1990-ականներին: Ակումբի մարզադաշտն է՝ «Ամստերդամ Արենան» որը բացվել է 1996թ.ին:

Պատմություն

Նախապատմությանը (1893—1896)

«Այաքսի» պատմությունը սկսվել է 1893 թվականից, երբ երեք ուսանողներ - Խան Դադեն, Կառել Ռեսերը և Ֆլորիս Ստեպելը, որոշեցին ստեղծել իրենց սեփական ֆուտբոլային ակումբը, ֆուտբոլային թիմի անունը կոչվեց «Միություն» (հոլ.՝ Union): Այաքսի առաջին խաղը եղել է Ամստերդամի Նիվեր Ամստել համայնքում:

1970—1991

Յոհան Կրոյֆը Այաքսում խաղացել է 1959–73 և 1981–83 թթ: Իր թիմի հետ նա վաստակել է 3 եվրոպական տիտղոս։ Կրոյֆը Այաքսի 14-րդ համարն էր, նա ակումբի մարզիչն էր 1985–88 թթ.։

Յոհան Կրոյֆը 1973 թ.ին լքեց Այաքսը տեղափոխվելով Բարսելոանա: Իսկ 1981 թ.ին, նա վերադարձավ Այաքս, 1980-ականներին խաղում եր նաև Մարկո վան Բաստենը և Ֆրանկ Ռեյկարդը:

Այաքսը հիմնվել է մարտի 18-ին 1900 թ.։ Առաջին տարիներին ակումբը ունեցել է մի քանի փոքր հաջողություններ: Հետագայում հինգ անգամ դարձել է ազգային առաջնության հաղթող (1931, 1932, 1934, 1937, 1939 թթ․):

Այաքսը 1966 և 1967թթ. ընթացքում առաջնությունը թիմը սահմանեց ռեկորդ խփելով 122 գնդակ, իսկ թիմի լավագույն հարձակվող Յոհան Կրոյֆը խփեց 33 գնդակ: 1968թ.ին եվրոպայի գավաթի խաղարկություն եզրափակիչում Այաքսը խաղաց Միլանի դեմ: Հոլանդիաի արաջնության 1969–70 մրցաշրջանում Այաքսը խաղաց 34 հանդիպում և հաղթեց 27 հանդիպմանը թիմը խփեց 100 գնդակ: 1971-ին Եվրոպայի գավաթի եզրափակիչում Այաքսը հաղթեց Պարադինայկոսին 2-0 հաշվով գոլերը հեղինակեցին Դիկ վան Դիճկը և Արիե Հաննը: 1995թ.ին Եվրոպայի գավաթին Այաքսը հաղթում է Միլանին այդ խաղում միակ գոլը խփեց Պատրիկ Կլուվերտը, իսկ 1996թ.ի Եվրոպայի գավաթի եզրափակիչում Այաքսը պարտվում է Յուվենթուսին 11մ.ներով:

Մարզադաշտը

Օլիմպիական մարզադաշտը

Այաքսի իրական մարզադաշը տրիբունայով պատրաստված է եղել փայտից 1911թ.ին նա անվանվեց «Խետ Խաուն»: Հետագայում ակումբը խաղաց 1928թ.ի ամառային Օլիմպիական խաղերի համար կառուցված մարզադաշտում, որը պետկեր լիներ Ամսդերդամում: Այդ մարզադաշտը նախագծել է ճարտարապետ՝ Յան Վիլսոի կողմից, անուննել ստացվեց՝ «Օլիմպիական մարզադաշտ»:

Ռեկորդներ

Հենկ Գրուտը 1960–61 մրցաշրջանում սահմանել է ռեկորդ Այաքսի կազմում՝ խփելով 64 գնդակ: Իսկ թիմի բոլոր ժամանակների լավագույն ռմբարկուն Պիտ վան Ռենենն է 273 գոլով: Ակումբի ներկայիս ամենամեծ քանակությամբ խաղեր անցկացրած խաղացողը դա Շակ Սվարտն է՝ 463 խաղով, նա նաև 176 գոլով 3-րդ տեղում է թիմի բոլոր ժամանակների լավագույն ռմբարկուների ցուցակում:

Թիմի վիճակագրությունը

Լավագույն ռմբարկուները Հոլանդիայի առաջնություններում: Խաղացող Գոլեր Պիտ վան Ռենեն 273 Յոհան Կրոյֆ 205 Շակ Սվարտ 176 Հենկ Գրուտ 162 Պիտ Կայզեր 146 Մարկո վան Բաստեն 129 Վիմ Վոլկերս 128 Ռուդ Գելս 123 Ռինուս Միխաելս 122 Դենիս Բերգգամպ 103 Գերիտ Ֆիշեր 97

Ամենաշատ խաղ անցկացրած ֆուտբոլիստները Հոլանդիայի արաջնությունում: Խաղացող Գոլեր Շակ Սվարտ 463 Վիմ Սյուբիր 393 Դաննի Բլինդ 372 Պիտ Կայզեր 364 Բինի Մյուլեր 341 Ռուդ Կլոռ 339 Ֆրանկ դե Բուռ 328 Ջեռարդ վան Դեյկ 325 Գեռ վան Մաուրիկ 316 Վիմ Անդերսեն 309 Գերիտ Կայզեր 302

Սիմվոլները

Լոգոն

Սկսած ակումբի հիմնադրումից, Այաքսը ունեցել է երեք լոգո: 1900 թ.

Նվաճումներ

Ազգային

• Էրեդիվիզի (մինջև 1955–56 մրցաշրջանը Նիդերլանդների Ֆուտբոլային Լիգայի Առաջնություն)
  • Չեմպիոն (31):1917–18, 1918–19, 1930–31, 1931–32, 1933–34, 1936–37, 1938–39, 1946–47, 1956–57, 1959–60, 1965–66, 1966–67, 1967–68, 1969–70, 1971–72, 1972–73, 1976–77, 1978–79, 1979–80, 1981–82, 1982–83, 1984–85, 1989–90, 1993–94, 1994–95, 1995–96, 1997–98, 2001–02, 2003–04, 2010–11, 2011–12
• Ֆուտբոլի Հոլանդիայի գավաթ
  • Գավաթակիր (17): 1917, 1943, 1961, 1967, 1970, 1971, 1972, 1979, 1983, 1986, 1987, 1993, 1998, 1999, 2002, 2006, 2007, 2010
• Յոհան Կրոյֆի գավաթ
  • Գավաթակիր (7): 1993, 1994, 1995, 2002, 2005, 2006, 2007
  • Եզրափակչի մասնակից (7): 1996, 1998, 1999, 2004, 2010, 2011, 2012

Եվրոպական

• Եվրոպայի Չեմպիոնների Գավաթ / ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա

• Չեմպիոնների Լիգա
  • Գավաթակիր (4): 1971, 1972, 1973, 1995
• ՈՒԵՖԱ-ի գավաթ
  • Գավաթակիր (1): 1992

Ներկա կազմ

Թարմացվել է՝ Հունվարին 2013 թ.ի

N° Դիրք Խաղացող 1 ԴՊ Կենթ Վեռմեռ 2 ՊՇ Ռիկարդո վան Ռիջն 3 ՊՇ Տոբի Ալդերվիերլդ 4 ՊՇ Նիկլաս Մոիսանդեր 5 ԿՊ Քրիստիան Պաուլսեն 7 ԿՊ Միռալեմ Սուլեյմանի 8 ԿՊ Քրիստիան Էրիկսեն 9 ԿՊ Կոլբեինն Սիգպորսուն 10 ՀՐ Սիմ դե Յոնգ 11 ՀՐ Իսահակ Կուենկա

N° Դիրք Խաղացող

Գնված և վաճառված խաղացողները 2012-2013 մրցաշրջանում

Գնված խաղացողները

Վաճառված խաղացողներ

Համար	Անուն	Ազգություն	Դիրք	Նախկին ակումբ	Գնման տեսակ
-	Իսահակ Կուենկա		Հարձակվող	Բարսելոնա	Վաձավճար
Համար	Անուն	Ազգություն	Դիրք	Դեպի	Վաճառման տեսակ
-	Գեոֆֆրլի Քաստիրիլոն		Հարձակվող	Հերկուլես Ալմելո	Ազատ խաղացող, մինջև Հուլիս 2013թ.ի
-	Ռոլի Բոնեվացիա		Հարձակվող	Ռոդա	Ազատ խաղացող, մինջև Հուլիս 2013թ.ի
-	Արաս Օզբիլիս		Հարձակվող	Կուբան	Ազատ խաղացող

Այաքսում խաղացած Հայ ֆուտբոլիստները

Դիրք	Քաղաքացիությունը	Խաղացողները	Թվականները
ՀՐ	Հայաստան	Էդգար Մանուչարյան	2005–2010
ԿՊ	Նիդերլանդներ, Հայաստան	Արաս Օզբիլիս	2010–2012