Մանչեսթեր Յունայթեդ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Մանչեսթեր Յունայթեդ
Manchester United FC.svg
Ամբողջական անուն Manchester United Football Club
Մանչեսթեր Յունայթեդ Ֆուտբոլային Ակումբ
Մականուն(ներ) The Red Devils «Կարմիր Սատանաներ»[1]
[2], The Reds «Կարմիրներ»[3], «Մանկունիանցիներ»
Անվանում Մանչեսթեր Յունայթեդ
Գույներ Կարմիր-ճերմակ
Հիմնադրում 1878 թ., որպես «Նյութոն Հիթ»
Մարզադաշտ Օլդ Թրաֆորդ, Մանչեսթեր
Տարողունակություն 75 957
Տեր Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Մալքոլմ Գլեյզեր
Նախագահ Մեծ Բրիտանիա Էդ Վուդվարդ
Մարզիչ Նիդերլանդներ Լուի Վան Գալ
Ավագ Ուեյն Ռունի
Կայք
Լիգա Անգլիայի Պրիմիեր Լիգա
2013-14 3-րդ տեղ
Տան դաշտ
Մրցակցի դաշտ
Երրորդ համազգեստ

«Մանչեսթեր Յունայթեդ» (անգլ.՝ Manchester United Football Club; արտասանություն։ [ˈmæntʃɛstə ju:ˈnaɪtɪd]), անգլիական պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբ Ստրեդֆորդ, Մեծ Մանչեսթեր, խաղում է Պրեմիեր Լիգայում։ Հիմնադրվել է որպես «Նյուտոն Հիթ (Լանկաշիր էնդ Յորքշիր Ռեյլուեյ)» 1878 թվականին, անվանափոխվել է 1902 թվականին՝ դառնալով «Մանչեսթեր Յունայթեդ», իսկ տեղափոխվել «Օլդ Թրաֆորդ»՝ 1910 թվականին։ Աշխարհի ամենահանրահայտ ֆուտբոլային ակումբներից մեկն է[4], անգլիական Պրեմիեր Լիգայի հիմնադիր ակումբներից մեկը 1992 թ.[5]։

Ակումբը 1910 թվականից իր խաղերն անց է կացնում «Օլդ Թրաֆորդ» մարզադաշտում։ Այն համարվում է Անգլիայի ամենամեծ մարզադաշտը «Ուեմբլիից» հետո և տեղավորում է գրեթե 76000 հանդիսական։

«Մանչեսթեր Յունայթեդը» համարվում է աշխարհի ամենատիտղոսակիր ակումբներից մեկը, ինչպես նաև աշխարհի ամենամեծ և ամենալեգենդար ակումբը։ «Մանչեսթեր Յունայթեդը» անգլիական ֆուտբոլի պատմության մեջ ամենատիտղոսակիր ակումբն է։ Վերջին 20 տարիների ընթացքում Անգլիայի ամենահաջողակ ակումբն է՝ նվաճելով 27 խոշոր գավաթ 1986 թվականի նոյեմբերից, երբ ակումբն սկսեց գլխավորել Ալեքս Ֆերգյուսոնը[6]։ Պրեմիեր Լիգայի (2010-2011) մրցաշրջանում թիմը նվաճում է ռեկորդային 19-րդ տիտղոսը, այդպիսով դառնում է Անգլիայի ռեկորդակիր, չեմպիոնական տիտղոսների քանակով, շրջանցելով «Լիվերպուլին», որը հաղթել էր 18 չեմպիոնական տիտղոս։ 2012-2013 մրցաշրջանում ակումբը նվաճեց նաև 20-րդ տիտղոսը։ 1968 թվականին «Մանչեսթեր Յունայթեդը» դառնում է առաջին անգլիական ակումբը, որը նվաճում է չեմպիոններների գավաթը, եզրափակչում հաղթելով «Բենֆիկային» 4-1 հաշվով[7]։ 1999 թվականին «Մանչեսթեր Յունայթեդը» հաղթում է եվրոպական ամենապատվաբեր առաջնության եզրափակչում՝ կամային հաղթանակ տանելով «Բավարիա Մյունխենի» նկատմամբ 2-1 հաշվով[8]։ 2008 թ.-ին թիմը կրկին նվաճում է Չեմպիոնների լիգան՝ հաղթելով Լոնդոնյան «Չելսիին»[9]։ Այս ամենից բացի «Մանչեսթեր Յունայթեդը» ռեկորդակիր է Անգլիայի գավաթների քանակով (11 տիտղոս)[10]։

2012-2013 մրցաշրջանի ավարտից հետո«Մանչեսթեր Յունայթեդի» գլխավոր մարզիչը սըր Ալեքս Ֆերգյուսոնը, ով նշանակվել էր այդ պաշտոնին 1986 թվականի նոյեմբերի 6-ին, թողեց պաշտոնը՝ անցնելով արժանի թոշակի՝ 27 տարվա մեջ նվաճելով 38 տիտղոս և դառնալով ֆուտբոլի պատմության մեջ մեծագույն մարզիչներից մեկը։

Թիմի գլխավոր մարզիչը հոլանդացի մասնագետ Լուի վան Գալն է: Նա փոխարինեց մարզչի պարտականությունները կատարող Ռայան Գիգզին. վերջինս նշանակվել էր այդ պաշտոնին Դևիդ Մոյեսի հեռանալուց հետո[11][12]: Թիմի ավագը Ուեյն Ռունին է, ով 2014 թվականի ամռանը փոխարինեց Նեմանյա Վիդիչին[13][14]:

Պատմություն[խմբագրել]

Վաղ շրջան (1878—1945)[խմբագրել]

«Նյուտոն Հիթը» 1892 թվականին

Ակումբը ձևավորվել է «Նյուտոն Հիթ (Լանկաշիր էնդ Յորքշիր Ռեյլուեյ)» (անգլ.՝ Newton Heath L&YR F.C) անվամբ Մանչեսթերի երկաթգծի մի խումբ աշխատողների կողմից 1878 թվականին[15][16]: Ակումբային մարզահագուստը բաղկացած էր երկու գույնից՝ կանաչ և ոսկեգույն: 15 տարվա ընթացքում ակումբը հանդես էր գալիս ոչ մեծ կիսաքանդ «Նորթ Ռոուդ» մարզադաշտում, որից հետո 1893 թվականին տեղափոխվեց Քլեյթոնում գտնվող «Բենք Սթրիթ» մարզադաշտ: Դրանից մեկ տարի առաջ ակումբը միացավ Անգլիայի ֆուտբոլային լիգային և առանձնացավ երկաթուղիներից՝ դառնալով անկախ[17][18]: Ստեղծվեց ակումբային քարտուղաի պաշտոնը, իսկ անվանումից հանվեց «Լանկաշիր էնդ Յորքշիր Ռեյլուեյ» լրացումը: Ակումբը սկսեցին պարզապես կոչել «Նյուտոն Հիթ»: 1902 թվականին թիմը սնանկության սահմանին էր կանգնած՝ ունենալով ավելի քան 2500 ֆունտ ստեռլինգի պարտք: «Բենք Սթրիթ» մարզադաշտը փակվեց դատարանի կողմից[19]: Փակվելուց թիմին փրկեց Ջոն Հենրի Դևիսը՝ Մանչեսթերի գարեջրի գործարանի ղեկավարը,կ ով այդ ժամանակվա համար բավականին մեծ թվով ներդրումներ կատարեց[15][20]: 1902 թվականի ապրիլի 26-ից ակումբը փոխեց իր անունըև պաշտոնապես սկսեց անվանվել «Մանչեսթեր Յունայթեդ»: Միաժամանակ փոփոխվեցին նաև ակումբի գույները. կանաչը և ոսկեգույնը վերափոխվեցին կարմիրի և սպիտակի:

1903 թվականին ակումբային քարտուղար նշանակվեց Ջեյմս Մանգնել Էռնեստը, որի ղեկավարությամբ 1906 թվականին «Յունայթեդը» դուրս եկավ Առաջին դիվիզիոն, իսկ 1907/08 մրցաշրջանում նվաճեց իր առաջին չեմպիոնական տիտղոսը՝ Անգլիայի չեմպիոնի կոչումը[21]: Այդ ժամանակ հարևան «Մանչեսթեր Սիթիից» «Յունայթեդ» տեղափոխվեցին մի շարք ֆուտբոլիստներ, այդ թվում՝ Բիլլի Մերեդիտը և Սենդի Թերնբուլլը, որոնք հետագայում դարձան թիմի առանցքային խաղացողները[22]: 1908 թվականին «Մանչեսթեր Յունայթեդը» իր պատմության մեջ առաջին անգամ Անգլիայի սուպերգավաթը[23], իսկ 1909 թվականին առաջին Անգլիայի գավաթը[24]: 1910/1911 մրցաշրջանում «Յունայթեդը» երկրորդ անգամ իր պատմության մեջ դարձավ Առաջին դիվիզիոնի չեմպիոն: Նույն մրցաշրջանում տեղափոխվեց իր նոր «Օլդ Թրաֆորդ» մարզադատը[25][22]:

Հաջորդ տասնամյակի ընթացքում «Մանչեսթեր Յունայթեդը» չկարողացավ նոր տիտողոսներ նվաճել, իսկ 1922 թվականին կրկին վերադարձավ Երկրորդ դիվիզիոն[26]: 1925 թվականին «Յունայթեդը» վերադարձավ առաջին դիվիզիոն, բայց պայքարում էր միայն մրցաշարային աղյուսակի առաջին հատվածում տեղ գտնելու համար, և նորից անցավ Երկրորդ դիվիզիոն 1931 թվականին: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին նախորդող ութ տարիների ընթացքում «Յունայթեդը» անընդհատ մի դիվիզիոնից մյուսն էր տեղափոխվում, իսկ 1934 թվականին գրավեց իր պատմության մեջ ցածրագույն հորիզոնականը առաջնությունում՝ 20-րդ տեղը երկրորդ դիվիզիոնում[27]: 1927 թվականի հոկտեմբերին՝ Ջոն Հենրի Դևիսի մահից հետո, «Մանչեսթեր Յունայթեդի» ֆինանսական դրությունը կտրուկ վատթարացավ, և 1931 թվականի վերջում ակումբը հայտնվեց սնանկության եզրին: Թիմին փրկեց տեղացի գործարար Ջեյմս Ուլիլյամ Գիբոսնը, որը մարեց ակումբի բոլոր պարքտերը և դարձավ նոր ղեկավարը[28]: 1938/39 մրցաշրջանը թիմն ավարտեղ Առաջին դիվիզիոնի 14-րդ տեղում:

Բասբիի ժամանակաշրջանը (1945—1969)[խմբագրել]

«Բասբիի փոքրիկները» իրենց վերջին խաղից առաջ
«Բասբիի փոքրիկները» Դանիայում, 1955 թվական
1958 թվականի փետրվարի 6-ի Մյունխենի ավիավթարի զոհերին նվիրված ոհւատախտակ «Օլդ Թրաֆորդում»
Հուշարձան՝ նվիրված «Մանչեսթեր Յունայթեդի» լեգենդար եռյակին՝ Ջորջ Բեսթին, Դենիս Լոուին և Բոբի Չարլթոնին

1945 թվականին «Յունայթեդի» գլխավոր մարզիչ նշանակվեց Մեթ Բասբին: Բասբիի և իր օգնականի՝ Ջիմ Մերֆիի ղեկավարությամբ ակումբը երեք մրցաշրջան շարունակ կարողացավ երկրորդ տեղը գրավել առաջնությունում՝ 1946/47, 1947/48 и 1948/49, իսկ 1948 թվականին նվաճեց Անգլիայի գավաթը[29]: 1951/52 մրցաշրջանում՝ վերջին հաղթանակից 41 տարի անց, «Յունայթեդը» հաղթեց Առաջին դիվիզիոնի առաջնությունը[30]: Թիմի այդ կազմը բավականին մեծ էր, և Բասբին սկսեց հիմնական թիմ հրավիրել երիտասարդական հավաքականի ֆուտբոլիստներին՝ Ռոջեր Բեռնին, Բիլ Ֆոուլքսին, Մարկ Ջոնսին, Դենիս Վայոլեթին: Հաջողությունը միանգամից չեկավ. 1952/53 մրցաշրջանում Բասբիի երիտասարդացած թիմը ավարտեց առաջնությունը միայն 8-րդ տեղում, իսկ արդեն 1955/56 մրցաշրջանում «Յունայթեդը» Անգլիայի չեմպիոն հռչակվեց: Թիմի խաղացողների միջին տարիքը 22-ն էր[31]: Մամուլում ակումբի երիտասարդ սաներին «Բասբիի փոքրիկներ» էին անվանում: 1956/57 մրցաշրջանում «Յունայթեդը» կրկին նվաճեց Առաջին դիվիզիոնի առանության չեմպիոնի կոչումը, ինչպես նաև հասավ Անգլիայի գավաթի եզրափակին և Չեմպիոնների լիգայի կիսաեզրափակիչ՝ դառնալով առաջին անգլիական ակումբը, որ մասնակցություն ունեցավ այդ հեղինակավոր եվրոպական մրցաշարում[32]:

1957/1958 մրցարջանում՝ «Ցրվենա Զվեզդայի» հետ խաղից հետո՝ Բելգրադից վերադառնալիս, «Յունայթեդի» խաղացողներով ինքնաթիռը 1958 թվականի փետրվարի 6-ին Մյունխենի օդանավակայանում վթարի ենթարկվեց: Ավիավթարը ութ ֆուտբոլիստի կյանք խլեց՝ Ջեֆ Բենտի, Էդի Կոլմանի, Դունկան Էդվարդսի, Մարկ Ջոնսի, Դևիդ Փեգի, Թոմի Թեյլորի և Լիան Ուիլանի, ինչպես նաև մահացան տանսհինգ ուղևորներ՝ ներառյալ մարզչական շտաբի անդամները՝ Ուոլթեր Կրիկմերը, Ուոլի Բերտը և Թոմ Կարին[33][34]: Մեթ Բեսբին ծանր վնասվածքներ ստացավ, բայց կարողացավ բուժվել և վթարից երեք ամիս անց կրկին վերադարձավ ակումբի ղեկավարման աշխատանքներին: Ի զարմանս շատերի՝ չունենալով հիմնական կազմի մի շարք առանցքային ֆուտբոլիստներ՝ «Յունայթեդը» կարողացավ հասնել Անգլիայի գավաթի եզրափակիչ, որտեղ զիջեց «Բոլտոնին»: Մրցաշրջանի վերջում ՈՒԵՖԱ-ն առաջարկեց Անգլիայի ֆուտբոլի ասոցիացիային երկու թիմ հայտավորել Չեմպիոնների լիգայում, սակայն Ֆուտբոլի ասոցիացիան մերժեց նրանց[35][36]: 1958/59 մրցաշրջանը «Յունայթեդը» ավարտեց՝ առաջնությունում երկրորդ տեղը գրավելով[30]:

1960-ականների սկզբում Բասբին սկսեց թիմի վերակառուցումը՝ պայմանագիր կնքելով այնպիսի ֆուտբոլիստների հետ, ինչպիսիք էին Դենիս Լոուն և Փեթ Կրերանդը, միաժամանակ փնտրելով երիտասարդ և տաղանդավոր ֆուտբոլիստների: Հավանաբար ամենահայտնին նրանցից դարձավ Ջորջ Բեսթը: Այս թիմով Բասբին նվաճեց 1963 թվականի Անգլիայի առաջնությունը, չնայած որ առաջնությունն ավարտեց ընդամենը 19-րդ տեղում[37]: Արդեն 1963/64 մրցաշրջանում «Յունայթեդը» 2-րդ տեղը գրավեց առաջնությունում, իսկ 1964/65 և 1966/67 մրցաշրջաններում դարձավ Անգլիայի չեմպիոն[37]: 1968 թվականին «Մանչեսթեր Յունայթեդը» անցավ Եվրոպական չեմպիոնների գավաթի եզրափակիչ, որտեղ 4:1 հաշվով հաղթեց պարտուգալական «Բենֆիկային»՝ դառնալով առաջին անգլիական ակումբը, որ հաղթեց այդ մրցաշարը[38]: «Յունայթեդի» առաջին կազմի երեք ֆուտբոլիստներ դարձան «Ոսկե գնդակի» հաղթողներ՝ Բոբի Չարլթոնը, Դենիս Լոուն և Ջորջ Բեսթը[39]: 1969 թվականին Մեթ Բասբին լքեց գլխավոր մարզչի պաշտոնը՝ զիջելով այն «Յունայթեդի» նախկին խաղացող Ուիլֆ Մակգինեսին[37]:

1969—1986[խմբագրել]

Ուիլֆ Մաքգինեսի ղեկավարությամբ «Յունայթեդը» 1969/70 մրցարջանում միայն 8-րդ տեղը զբաղեցրեց, և 1970/71 ձախողված մրցաշրջանից հետո Մաքգինեսը լքեց գլխավոր մարզչի պաշտոնը: Բասբին հաամաձայնեց ժամանակավորապես գլխավորել թիմը, բայց արդեն 6 ամիս անց՝ 1971 թվականի ամռանը, վերջնականապես լքեց ակումբը[40]: Միևնույն ժամանակ թիմից հեռացան մի քանի փորձառու ֆուտբոլիստներ, որոնց թվում էին Նոբի Սթայլզը և Փեթ Կրերանդը[41]: Թիմի գլխավոր մարզչի նշանակվեց Ֆրենկ Օ’Ֆարելը: Նա, ինչպես և Մաքգինեսը, ակումբի գլխավոր մարզչի պաշտոնում մնաց ավելի քան մեկուկես տարի, բայց, ի տարբերություն Մաքգինեսի, գնեց նոր խաղացողների, որպեսզի ուժեղացնի «Յունայթեդի» հիմնական կազմը: Նրա ամենակարևոր ձեռքբերումը կարելի է համարել Մարտին Բաքենը: Վերջինիս «Յունայթեդը» գնեց «Աբերդինից» 125 000 ֆունտով[40]: 1972 թվականի վերջում թիմի գլխավոր մարզիչ դարձավ Թոմի Դոհերտին՝ «Դոկ» մականվամբ[42]: Նա փրկեց «Յունայթեդին» 1972/73 մրցաշրջանում լիգայից դուրս մնալուց, բայց արդեն հաջորդ մրցաշրջանում ակումբը երկար տարիներ դադարից հետո վերադարձավ Երկրորդ դիվիզիոն[40]: Այդ ժամանակ «աստղային եռյակը»՝ ի դեմս Ջորջ Բեսթի, Դենիս Լոուի և Բոբի Չարլթոնի, հեռացավ թիմից: Նրանց փոխարեն գնվեցին Լու Մակարին, Ստյուարտ Հյուսթոնը և Բրայան Գրինհոֆը, բայց նրանցից և ոչ մեկը չկարողացավ ակումբի լեգենդներին արժանիորեն փոխարինել[43]: 1974/75 մրցաշրջանի արդյունքներով «Մանչեսթեր Յունայթեդը» վերադարձավ Առաջին դիվիզիոն, իսկ 1976 թվականին հասավ Անգլիայի գավաթի եզրափակիչ, որտեղ զիջեց «Սաութհեմփթոնին»: Մեկ տարի անց «Յունայթեդը» այնուամենայնիվ նվաճեց Անգլիայի գավաթը՝ 1977 թվականի եզրափակիչ խաղում հաղթելով «Լիվերպուլին» 2:1 հաշվով[44]: Չնայած այդ հաջողությանը և երկրպագուների շրջանում սիրված լինելուն՝ Դոհերտիին ազատեցին աշխատանքից հենց եզրափակչից հետո, երբ բոլորը տեղեկացան նրա և ակումբի ֆիզիոթերապևտի կնոջ սիրային կապի մասին[40][45]:

1977 թվականի ամռանը Դոհերտիին գլխավոր մարզչի պաշտոնում փոխարինեց Դեյվ Սեկստոնը: Վերջինիս չհաջողվեց հաղթել և ոչ մի տիտղոս, այդ իսկ պատճառով 1981 թվականին նրան ազատեցին այդ պաշտոնից[46]: Նրան փոխարինեց Ռոն Ատկինսոնը, ում հանրային և էքստրավագանտ կերպարը երևում էր մարզչական աշխատանքում[47]: Նա միանգամից սահմանեց տրանսֆերային ռեկորդ՝ գնելով Բրայան Ռոբսոնին «Վեստ Բրոմվիչից»: Բացի այդ՝ Ատկինսոնը պայմանագիր կնքեց այնպիսի ֆուտբոլիստների հետ, ինչպիսիք էին Յեսպեր Օլսենը, Փոլ Մաքգրատը և Գորդոն Ստրականը: Երիտասարդկան թիմից էլ հիմնական կազմ հրավիրեց Նորման Ուայթսայդին և Մարկ Հյուզին[46]: Ատկինսոնի գլխավորությամբ «Յունայթեդը» երկու անգամ նվաճեց Անգլիայի գավաթը 1983 և 1985 թվականներին: Թիմը նաև ֆավորիտ էր համարվում առաջնության հաղթանակի համար պայքարում, երբ մանկունիանցիները հաղթեցին առաջին 10 խաղերը և հոկտեմբեր ամսին արդեն իրենց մոտակա հակառակորդներից առավել էին 10 միավորով: Սակայն ֆուտբոլիստները գցեցին տեմպը, կորցրին իրենց երբեմնի մարզավիճակը և ավարտեցին առաջնությունն ընդամենը 4-րդ տեղում: Հաջորդ մրցաշրջանում թիմը փրկվեց Առաջին դիվիզիոնը չլքելուց: Ատկինսոնը հեռացավ, և նրա փոխարեն մարզիչ նշանակվեց շոտլանդացի մասնագետ Ալեքս Ֆերգյուսոնը[46][48]:

Ներկա կազմ[խմբագրել]

Թարմացվել է 2014 թվականի սեպտեմբերի 3-ին

N Դիրք Խաղացող
1 Իսպանիա ԴՊ Դավիդ Դե Խեա
2 Բրազիլիա ՊՇ Ռաֆայել Պերեյրա դա Սիլվա
3 Անգլիա ՊՇ Լյուկ Շոու
4 Անգլիա ՊՇ Ֆիլ Ջոնս
5 Արգենտինա ՊՇ Մարկոս Ռոխո
6 Հյուսիսային Իռլանդիա ՊՇ Ջոնի Էվանս
7 Արգենտինա ԿՊ Անխել դի Մարիա
8 Իսպանիա ԿՊ Խուան Մատա
9 Կոլումբիա ՀՐ Ռադամել Ֆալկաո(վարձակալված է «Մոնակո»-ից)
10 Անգլիա ՀՐ Ուեյն Ռունի
11 Բելգիա ԿՊ Ադնան Յանուզայ
12 Անգլիա ՊՇ Քրիս Սմոլինգ
13 Դանիա ԴՊ Անդերս Լինդեգոր
15 Սերբիա ՊՇ Նեմանյա Վիդիչ
16 Անգլիա ՊՇ Մայքլ Կարիկ
17 Պորտուգալիա ԿՊ Նանի
18 Անգլիա ԿՊ Էշլի Յանգ
20 Նիդերլանդներ ՀՐ Ռոբին վան Պերսի
N Դիրք Խաղացող
21 Իսպանիա ԿՊ Անդեր Էրերրա
24 Շոտլանդիա ԿՊ Դարրեն Ֆլետչեր
25 Էկվադոր ԿՊ Անտոնիո Վալենսիա
28 Բրազիլիա ԿՊ Անդերսոն
31 Բելգիա ԿՊ Մարուան Ֆելաինի
35 Անգլիա ԿՊ Ջեսի Լինգարդ
36 Բելգիա ՊՇ Մարնիկ Վերմեյլ
37 Շվեյցարիա ՊՇ Սեյդի Յանկո
40 Անգլիա ԴՊ Բեն Էյմոս
41 Անգլիա ՊՇ Ռիս Ջեյմս
42 Անգլիա ՊՇ Թայլեր Բլեկետտ
44 Բելգիա ԿՊ Անդրեաս Պերեյրա
48 Անգլիա ՀՐ Ուիլլ Քին
49 Անգլիա ՀՐ Ջեյմս Ուիլսոն
50 Անգլիա ԴՊ Սեմ Ջոնսոն

Տես նաև[խմբագրել]

Մանչեսթեր Յունայթեդի ֆուտբոլիստների ցանկ (100 և ավելի խաղեր)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. «Papers: Ready for battle»։ ManUtd.com։ 2008-03-19։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-07-16-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkPhiEt։ 
  2. «Manchester United Football Club»։ premierleague.com։ Premier League։ http://www.premierleague.com/en-gb/clubs/profile.overview.html/man-utd։ Վերցված է 16 հուլիսի 2013։ 
  3. «Reds at full strength»։ ManUtd.com։ 2007-01-19։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-07-16-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkR78zb։ 
  4. Bob Cass (2007-12-15)։ «United moving down south as fanbase reaches 333 million»։ Daily Mail։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-10-01-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkT6cLK։ 
  5. «Manchester United Club Profile»։ Premier League։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-10-01-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkUNYcL։ 
  6. «Glory, glory Man United...»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-10-01-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkVpobJ։ 
  7. «1967/68. Չարլտոնն օգնեց «ՄՅՈւ»-ին»։ UEFA։ http://ru.archive.uefa.com/competitions/ucl/history/season=1967/intro.html։ 
  8. «1998/99. Վերջին րոպեների կախարդանքը»։ UEFA։ http://ru.archive.uefa.com/competitions/ucl/history/season=1998/intro.html։ 
  9. «2007/08: Բախտի գործոնը»։ UEFA։ http://ru.archive.uefa.com/competitions/ucl/history/season=2008/intro.html։ 
  10. «Manchester United win FA Cup»։ CBCSports.ca։ 22.05.2004։ http://www.cbc.ca/sports/story/2004/05/22/manchesterunited040522.html։ 
  11. «The Club. History by decade. 1980—1989.»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eVe8YP։ 
  12. «David Moyes: Manchester United appoint Everton boss»։ BBC Sport։ 2013-05-09։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-07-01-ին։ http://www.webcitation.org/6HltmOiXK։ 
  13. Bostock, Adam (2010-09-13)։ «Neville replaced as Reds skipper»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-20-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkeOym6։ 
  14. «Neville retires»։ ManUtd.com։ 2011-02-02։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-20-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkfHJBI։ 
  15. 15,0 15,1 «The Club. History by decade. 1878—1899»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eWKtel։ 
  16. «Manchester United: 1878-1926. The Encylopedia of British Football»։ Spartacus Educational։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eWuJGK։ 
  17. Barnes et al. (2001), p. 8.
  18. «Newton Heath և Մանչեսթեր Յունայթեդ — Թիմ»։ ManUtd.Ru։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eXgl8s։ 
  19. Murphy, Alex (2006)։ "1878—1915: From Newton Heath to Old Trafford.", The Official Illustrated History of Manchester United։ London: Orion Publishing Group, 14։ ISBN 0-75287-603-1։ 
  20. «Manchester United FC.»։ Talk Football։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eZjdan։ 
  21. «The Club. History by decade. 1900—1909»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eaB4Aq։ 
  22. 22,0 22,1 «Manchester United History 1892—1976»։ Red11.org։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-21-ին։ http://www.webcitation.org/615etAYbJ։ 
  23. «1908 Charity Shield»։ Footballsite.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eanlL2։ 
  24. «FA Cup Final 1909»։ FA Cup History։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612ecrQfG։ 
  25. «The Club. History by decade. 1910—1919»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612edfb9v։ 
  26. «The Club. History by decade. 1920—1929»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eeEVpZ։ 
  27. «The Club. History by decade. 1930—1939»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eenmZZ։ 
  28. «The man who saved United»։ ManUtd.com։ 2012-01-19։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-20-ին։ http://www.webcitation.org/6Gkkg8MoL։ 
  29. «The Club. History by decade. 1940—1949.»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612efN8Wp։ 
  30. 30,0 30,1 «The Club. History by decade. 1950—1959.»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612efv3aX։ 
  31. Murphy (2006), p. 71.
  32. Glanville, Brian (27.04.2005)։ «The great Chelsea surrender»։ The Times։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-06-29-ին։ http://web.archive.org/20110629133659/www.timesonline.co.uk/article/0,,762-1586242,00.html։ 
  33. «The Munich air disaster: a timeline»։ BBC։ 19.03.2008։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612egTEzN։ 
  34. Դոլգիխ, Դմիտրի (06.02.2008)։ «Մյունխեն: Հաջողություն:»։ tribuna.sports.ru։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612ehJ5Tf։ 
  35. White, Jim (2008), p. 136.
  36. Barnes et al. (2001), p. 17.
  37. 37,0 37,1 37,2 «The Club. History by decade. 1960—1969.»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612ejgVrf։ 
  38. «Season 1967-68»։ European Cup History։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612ekEMUD։ 
  39. «Ballon d’Or»։ France Football։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612ekjqzh։ 
  40. 40,0 40,1 40,2 40,3 «The Club. History by decade. 1970—1979»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612emBoFe։ 
  41. «Manager Profile: Sir Matt Busby»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612elbnjf։ 
  42. Murphy (2006), p. 134.
  43. Barnes et al. (2001), pp. 18-19.
  44. «FA Cup Final 1977»։ FA-CupFinals.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612emq5x8։ 
  45. «1977: Manchester United sack manager»։ BBC News։ 04.07.1977։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612enaiUi։ 
  46. 46,0 46,1 46,2 «The Club. History by decade. 1980—1989»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eVe8YP։ 
  47. «Frustrating Eighties 1980-1990»։ RedCafe.net Wiki։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eoNgdJ։ 
  48. Barnes et al. (2001), pp. 20-21.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]