Հովհաննես Քաջազնունի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Հովհաննես Քաջազնունի
Հովհաննես Տեր-Հովհաննիսյան
Հովհաննես Քաջազնունի
Դրոշ
Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ
Հունիսի 15, 1918 - Մարտի 27, 1919
Նախորդող Պաշտոնը սահմանվել է
Հաջորդող Ալեքսանդր Խատիսյան
Դրոշ
Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախագահ
7 օր
Նախորդող Ավետիք Սահակյան
Հաջորդող Պաշտոնը կասեցվել է
 
Ծննդյան օր Փետրվարի 1, 1868
Ծննդավայր Ախալցխա, Ջավախք, Ռուսական կայսրություն
Վախճանի օր 1938
Զավակներ 4 որդի, 2 դուստր

Հովհաննես Մաթևոսի Քաջազնունի (Տեր-Հովհաննիսյան) (1868 - 1938)՝ հայ ականավոր քաղաքական գործիչ, Անդրկովկասյան սեյմի անդամ, Հայաստանի առաջին հանրապետության առաջին վարչապետ։ Եղել է նաև ճարտարապետ, ով մեծ հետք է թողել Բաքվի, իսկ այնուհետև նաև Հայաստանի ճարտարապետության վրա։

Կենսագրություն[խմբագրել]

Երիտասարդ տարիները[խմբագրել]

Հովհաննես Մաթևոսի Քաջազնունին (Տեր-Հովհաննիսյան) ծնվել է 1868 թ-ի փետրվարի 1-ին Հայաստանի Գուգարք շրջանի Ախալցխա քաղաքում (ներկայումս՝ Վրաստանի Ջավախեթի շրջանում)։ Քաջազնունու նախնիները արմատներով Էրզրումից են եղել, ովքեր 19-րդ դարի սկզբում տեղափոխվել են Ջավախք։

Ազգանվան պատմությունը[խմբագրել]

Քաջազնունին ծնունդով ստացել է Տեր-Հովհաննիսյան ազգանունը։ Նրա պապի հայրը՝ Տեր Հովհաննը, ով եկեղեցական էր, ու ով գալով Էջմիածին ուխտի՝ ստացել է վեհափառից թույլատվություն փոխելու իր՝ Իգիթխանյան ազգանունը, իր երեխաներին տվել է Տեր-Հովհաննիսյան ազգանունը։ Հովհաննեսը իր հերթին թարգմանել է իր պապի «Իգիթխանյան» ազգանունը հայերեն ու ստացել «Քաջազնունի» ազգանունը։

Կրթությունը[խմբագրել]

Նախնական կրթությունն ստացել է 1877 - 1886 թթ.-ին Թիֆլիսում` նախ մասնավոր դպրոցում, այնուհետև` ռեալական վարժարանում։

1887թ-ին ընդունվել է Սանկտ Պետերբուրգի քաղաքացիական ինժեներների ինստիտուտը, որն 1893թ-ին գերազանցությամբ ավարտելով՝ ստանում է ճարտարապետի դիպլոմ։ Նույն շրջանում նա ուսումնասիրում է նաև գրականություն, մասնավորապես Շեքսպիրի ժառանգությունը։ Նրա անունը ներառված է համալսարանի Փառքի սրահում: Ուսանողական տարիներին ինստիտուտի 25 ամյակի առթիվ տպագրվել է ուսանողների լավագույն նախագծերը, որտեղ Քաջազնունին ներկայացված էր հայկական եկեղեցիների իր նախագծով։ Այդ նպատակով նա ուսումնասիրում է Անիի ու Էջմիածնի եկեղեցիները։ Նա շատ էր նկարում ու մասնակցել է բազմաթիվ ցուցահանդեսների [1]։

Ուսանողական տարիներին նա ընդգրկվում է Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն կուսակցության շարքերը։

Հասարակական և քաղաքական գործունեություն[խմբագրել]

1905 - 1906 թթ. կովկասյան թաթարների կողմից հայերի ջարդերի ընթացքում բռնությունները դադարեցնելու համար դարձել է Խաղաղության հաստատման հանձնաժողովի անդամ։ 1906 թ-ից սկսած նա ակտիվորեն ներգրավվում է հասարակական և քաղաքական գործունեության մեջ։

1906 թ-ին մեկնել է Նիցցա քաղաք՝ կապվելու Ալեքսանդր Մանթաշյանցի հետ՝ խնդրելու աջակցել կուսակցությունը [2]։

ՀՅԴ կարգադրությամբ նա 1908-ին կարևոր կարգարություններ ունենալով մեկնում է Բաքու ու Կոնստանդնուպոլիս։ 1909 թ-ին նրան ձերբակալում են հակադաշնակցական հայտնի գործի շրջանանկներում։ 10000 ռուբլի գրավի դիմաց նրան ազատ են արձակում։ 1911 թ-ին նա ստիպված մեկնում է երկրից` խուսափելով այն բանից, որ նրան կանչեն Սանկտ-Պետերբուրգ՝ վկայություն տալու Դաշնակցության դեմ դատավարության շրջանակներում։ Ապրում Ֆրանսիայում, Բելգիայում ու Վան քաղաքում։

1914 թ-ին նա վերադառնում է Կովկաս։ 1917 թ-ին Քաջազնունին ընտրվում է Հայոց Ազգային Խորհրդի անդամ։ 1918թփետրվարին ընտրվում է Անդրկովկասյան սեյմի անդամ։

Քաջազնունին եղել է Հայաստանի պատվիրակության կազմում, որը մասնակցում էր Տրապիզոնի ու Բաթումի հաշտության կոնֆերանսներին։ Ալեքսանդր Խատիսյանի հետ մեկտեղ՝ ստորագրել է Բաթումի պայմանագիրը՝ հայկական պատվիրակության անունից [2]։

Հայաստանի առաջին հանրապետություն[խմբագրել]

Հովհաննես Քաջազնունու կառավարության կազմը

Հայաստանի Առաջին Հանրապետության հիմնադրումից հետո նա նշանակվել է նորաստեղծ պետության առաջին վարչապետը։ Դեռևս Հայ Ազգային Խորհրդի՝ Թիֆլիսում գտնվելու օրերին՝ հունիսի 30-ին Քաջազնունին ներկայացնում է կառավարության կազմը՝ բաղկացած 4 նախարարներից.

ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ ԱՆՈՒՆ ՊԱՇՏՈՆ ՄԱՆՐԱՄԱՍՆԵՐ
Hovhannes Katchaznouni.JPG Հովհաննես Քաջազնունի ՀՀ Վարչապետ ՀՅԴ
044 aleksander khatisyan.jpg Ալեքսանդր Խատիսյան ՀՀ Արտաքին Գործերի նախարար ՀՅԴ
Aram Manoogian.gif Արամ Մանուկյան ՀՀ Ներքին Գործերի նախարար ՀՅԴ
127 khachatur karchikyan.jpg Խաչատուր Կարճիկյան ՀՀ Ֆինանսների նախարար ՀՅԴ
Hovhannes Hakhverdyan.jpg Հովհաննես Հախվերդյան ՀՀ Ռազմական նախարար Անկուսակցական

Մի անգամ նա փաստել է.

Բացառիկ ծանր պայմանների մեջ է գործի անցել իմ կազմած կառավարությունը... Կառավարությունը չունի ոչ մի հենարան անցյալում, նա չի հաջորդում նախկին կառավարությանը՝ շարունակելու արդեն ընթացքի դրած պետական աշխատանքը»

Հուլիսին Երևանում մի քանի ամիս անընդմեջ ծանրագույն պայմաններում իշխանություն իրականացնող Արամ Մանուկյանի ճնշման ներքո՝ 1918 թ-ի հուլիսի 15-ին Հայաստանի կառավարության կազմը տեղափոխվում է Թիֆլիսից Երևան` թողնելով իր գրեթե ողջ շարժական ու անշարժ գույքը Վրաստանում։ Կառավարության կազմին կայարանում ճանապարվելու ժամանակ ներկա չի լինում Վրաստանի որևէ պաշտոնյա։ Ճանապարհյին կառավարության կազմը գնացքով կանգնում է Ղազախի կայարանում, որտեղ նրանց համար տեղի ադրբեջանցիները ճոխ ընդունելություն են կազմակերպում ու ճանապարհում դեպի Երևան։ Հետպատերազմական Երևանում կառավարության կազմին ընդունում է Արամ Մանուկյանը, ով շուրջ 2 ամիս իրականացրել է հանրապետության ղեկավարի լիազորությունները՝ կրելով «Երևանի դիկտատոր» կոչումը։ Հենց իր վերջնագրի արդյունքում է Կառավարությունը որոշում վերջապես բարգավաճ Թիֆլիսից տեղափոխվել հետպատերազմական Երևան՝ ստանձնելու երկրի ղեկավարումը։

Հոկտեմբերին Ազգային Ժողովի ճնշման արդյունքում Քաջազնունին հրաժարական է ներկայացնում։ Ազգային Ժողովը ընդունում է կառավարության հրաժարականը ու կրկին Քաջազնունուն հանձնարարում կազմել նոր՝ կոալիցիոն կառավարություն։ Կոալիցիոն կառավարության կազմին միանալուց հրաժարվում են Սոցիալ-հեղափոխական կուսակցությունը և Սոցիալ դեմոկրատ Հնչակյան կուսակցությունը, ինչի արդյունքում նոր կառավարության կազմը ձևավորվում է ՀՅԴ ու Ժողովրդական կուսակցության անդամներից։ Նոյեմբերի 4-ին կազմվում է կոալիցիոն կառավարության երկրորդ կազմը.

ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ ԱՆՈՒՆ ՊԱՇՏՈՆ ՄԱՆՐԱՄԱՍՆԵՐ
Hovhannes Katchaznouni.JPG Հովհաննես Քաջազնունի ՀՀ Վարչապետ ՀՅԴ
Sirakan-tigranyan.jpg Սիրական Տիգրանյան ՀՀ Արտաքին Գործերի նախարար ՀՅԴ
Aram Manoogian.gif Արամ Մանուկյան ՀՀ Ներքին Գործերի նախարար ՀՅԴ
127 khachatur karchikyan.jpg Խաչատուր Կարճիկյան ՀՀ Սոցիալական Ապահովության նախարար ՀՅԴ
125 artashes enfiajyan.jpg Արտաշես Էնֆիաջյան ՀՀ Ֆինանսների նախարար Հայ ժողովրդական կուսակցություն
001 samson harutyunyan.jpg Սամսոն Հարությունյան ՀՀ Արդարադատության նախարար Հայ ժողովրդական կուսակցություն
126 mikael atabekyan.jpg Միքայել Աթաբեկյան ՀՀ Հանրային Կրթության նախարար Հայ ժողովրդական կուսակցություն
Լևոն Ղուլյան ՀՀ Մատակարարման նախարար Հայ ժողովրդական կուսակցություն
Hovhannes Hakhverdyan.jpg Հովհաննես Հախվերդյան ՀՀ Ռազմական նախարար Անկուսակցական

1918 - 1919 թ-ի ձմռանը տիֆի համաճարակի արդյունքում մահանում է Արամ Մանուկյանը ու Պետական վերահսկող պաշտոնը զբաղեցնող Մինաս Բերբերյանը, իսկ Հովհաննես Քաջազնունին ու Սիրական Տիգրանյանը նույնպես վարակվում, բայց հաջողությամբ ապաքինվում են։ 1919 թ-ի փետրվարի 15-ին Քաջազնունուն գործուղում են Վրաստան, իսկ այնուհետև ԱՄՆ՝ վարելու այնտեղ հայանպաստ բանակցություններ։ Նույն ժամանակ Քաջազնունին ներկայացնում է իր կառավարության երրորդ կազմը.

ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ ԱՆՈՒՆ ՊԱՇՏՈՆ ՄԱՆՐԱՄԱՍՆԵՐ
Hovhannes Katchaznouni.JPG Հովհաննես Քաջազնունի ՀՀ Վարչապետ ՀՅԴ
Sirakan-tigranyan.jpg Սիրական Տիգրանյան ՀՀ Արտաքին Գործերի նախարար ՀՅԴ
044 aleksander khatisyan.jpg Ալեքսանդր Խատիսյան ՀՀ Ներքին Գործերի նախարար ՀՅԴ
013 sahak torosyan.jpg Սահակ Թորոսյան ՀՀ Հանրային Խնամատարության նախարար [3] ՀՅԴ
125 artashes enfiajyan.jpg Արտաշես Էնֆիաջյան ՀՀ Ֆինանսների նախարար Հայ ժողովրդական կուսակցություն
001 samson harutyunyan.jpg Սամսոն Հարությունյան ՀՀ Արդարադատության նախարար Հայ ժողովրդական կուսակցություն
Գևորգ Մելիք-Ղարագյոզյան ՀՀ Կրթության նախարար Հայ ժողովրդական կուսակցություն
057 chritophor vermishev.png Քրիստափոր Վերմիշև ՀՀ Մատակարարման նախարար Հայ ժողովրդական կուսակցություն
Araratyan.jpeg Քրիստափոր Արարատյան ՀՀ Ռազմական նախարար Անկուսակցական
Հայկական պատվիրակությունը ԱՄՆ-ում։ Ներկա են Անդրանիկ Օզանյանը, Հովհաննես Քաջազնունին և այլն, 1919

1919 թվականի ապրիլի 26-ից վարչապետի պաշտոնակատար է դառնում Ալեքսանդր Խատիսյանը, իսկ Քաջազնունին շարունակում է բանակցությունները ԱՄՆ-ում հայկական պատվիրակության կազմում։

Վերադառնալով Հայասան 1920 թ-ի սեպտեմբերին՝ նա իրականացնում է ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահի տեղակալի պաշտոնը։ Իսկ նոյեմբերի 25-ին ստանձնում է ԱԺ նախագահի պաշտոնը [4]։ Սովետական զորքերի ներխուժման արդյունքում Քաջազնունին ձերբակալվում է ու անցկացնում շուրջ մեկ ու կես ամիս ճաղերի հետևում։

Փետրվարյան ապստամբությունից հետո Քաջազնունին ստանձնում է բոլշևիզմի զոհերի ընտանիքներին աջակցության խորհրդի նախագահությունը։ խորհրդին տրամադրում է 10, իսկ այնուհետև 50 մլն ռուբլի։ Ապստամության ձախողման արդյունքում՝ Քաջազնունին լքում է Հայաստանը, ապրում Իրանում, Հնդկաստանում, Եգիպտոսում, Ռումինիայում։ Բուխարեստում եղած ժամանակ նա լքում է ՀՅԴ շարքերը ու 1923 թ-ին գրում «ՀՅ Դաշնակցությունը անելիք չունի այլեւս» աշխատությունը։

Ճարտարապետական գործունեություն[խմբագրել]

Ստանալով գերազանց ճարտարապետական կրթություն՝ Քաջազնունին դարձել է իր ժամանակի Կովկասում գործող ճարտարապետներից մեկը։ Նա մասնավորապես գործել ու կառուցել է Բաքվում, Թիֆլիսում, Բաթումիում, Երևանում, Գյումրիում, Վանում [2], Հայաստանի տարբեր շրջաններում և այլն։

1893 - 1895 թթ. աշխատել է Բաքվում` Շրջանային Ճարտարապետական բաժնում որպես ինժեներ-ճարտարապետ։ Այդ շրջանում նա հայտնում է կնոջը ապագա կառուցվելիք եկեղեցու նախագծի մասին։ 1895 - 1897 թթ աշխատել է Բաթումում` որպես ճարտարապետ։ 1897 - 1899 թթ. Թբիլիսիի քաղաքային կառավարությունում աշխատել է որպես շրջանային ճարտարապետ։ Այս շրջանում նա Թիֆլիսի Մեյդանի շրջանում կառուցել է չայխանայի շենք՝ իրանական ոճով [1]:

1899 - 1906 թթ. Բաքվի նավթ արդյունահանողների կոնգրեսի խորհրդում աշխատել է որպես ավագ ճարտարապետ։ Նա ակտիվ համագործակցել է տեղական նավթ արդյունահանողների՝ Բալախանի, Բիբի-Եյբաթի, Սաբունչու հետ։ Բաքվում նախագծել է հիվանդանոց, բնակելի շենքերի նախագծեր, [5], հյուրանոցներ Բալախաններ շրջանում [2]։

Սուրբ Թադևոս-Բարդուղիմեոս մայր տաճարի շինարարություն[խմբագրել]

Budagovsky armenian temple in Baku2.jpg

Մեծահարուստ Բուդաղյանի կտակած միջոցներով Բաքվի կենտրոնում հայկական եկեղեցի կառուցելու համար 1898 թ-ին Պետերբուրգի ճարտարապետերի կայսերական ընկերությունը հայտարարում է մրցույթ։ 1907 թ-ի փետրվարի 28-ին մրցույթին ներկայացվեցին հինգ նախագծեր որոնցից մեկն էլ Հովհաննես Քաջազնունու նախագիծն էր։ Հունիսի 4-ին ստացվեց ժյուրիի պատասխանը, որի համաձայն հաղթող էր ճանաչվում Գաբրիել Տեր-Միքայելյանի նախագիծը, իսկ երկրորդ տեղում էր ճարտարապետ Պետրովսկու նախագիծը։ Սակայն Բուդաղյանի ժառանգները դժգոհ մնացին արդյունքից, ու հունիսի 7-ին նրանք պատվերը տվեցին Քաջազնունուն։ Օգոստոսի 2-ին նա սկսեց եկեղեցու շինարարական աշխատանքները։ Շինարարությանը հետևում էր շինհրապարակում կառուցված փայտե տնակից։

Եկեղեցու օծումը տեղի է ունեցել 1906 թ-ի սեպտեմբերի 6-ին։ 1907 թ-ի օգոստոսի 2-ին մեկնարկում են շինարարական աշխատանքները։ Եկեղեցու կառուցման բյուջեն, ըստ նախնական նախագծի, կազմել է 300 հազար ռուբլի, սակայն ժառանգված գումարը ընդհամենրը 200 հազար էր, այդ պատճառով Քաջազնունին կատարել է որոշ փոփոխույուններ, մասնավորապես եկեղեցու տարողունակությունը պակասեցրել է 1500 մարդուց՝ 1000-ի։

Հակադաշնակցական քրեական հետապնդումների արդյունքում Քաջազնունին նույնպես դառնում է ռուսական իշխանությունների թիրախ, ու 1911 թ-ին նա ստիպված է լինում մեկնել երկրից, որոշ ժամանակ ապրելով Ֆրանսիայում, Բելգիայում ու Վան քաղաքում՝ չկարողանալով հսկել եկեղեցու շինարարությունը անձամբ։ Իր բացակայության ընթացքում շինարարությանը հետևում և ավարտին է հասցնում ճարտարապետ Նիկողայոս Բաևը։

Եկեղեցին աչքի էր ընկնում կոթողայնությամբ։ Ականատեսները վկայում են, որ դա Բաքվի ամենագեղեցիկ շենքն էր, հիացնում էր ներքին ու արտաքին շքեղությամբ՝ վարպետորեն նկարված ճարտարապետական դրվագներով։ Քաջազնունու եկեղեցու ճարտարապետությունը կարելի է դիտել որպես հայ ազգային ոճի նոր, յուրովի մեկնաբանում, և եթե կարելի է այդպես բնութագրել՝ «Նոր հայկական գոթիկա»։ Եկեղեցու հիմքում պահպանելով կենտրոնագմբեթ, հավասարակողմ խաչի հայեցակարգը, գլխավոր ծավալի չորս անկյունները ձևավորել է չորս պարագծով կորագիծ խորաններով, որով խախտել է հայկական եկեղեցաշինության հատակագծային հիմնական առանձնահատկությունը՝ կենտրոնագմբեթ համակարգի քառաթև պարզ և բնորոշ ծավալը։ Դրա հետ մեկտեղ՝ հետաքրքիր է լուծված զանգակատան տեղն ու դիրքը՝ ընդհանուր համայնապատկերում։ Այն եռաթռիչք կամարաշարով առաջ է բերված արևմտյան ճակատից։ ‎Որոշ առումով եկեղեցուն նման է նաև Շուշիի Ղազանչեցոց եկեղեցին։

Բաքվի Սբ. Թադևոս-Բարդուղիմեոս մայր տաճարը 1930-ական թթ-ի սկզբին քանդեցին և տեղը կառուցեցին կոնսերվատորիայի շենքը։

Գրականագիտական գործունեություն[խմբագրել]

Մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև Քաջազնունու գրական ժառանգությունը։ Դեռևս ուսանողական տարիներին նա հետաքրքրել է գրականությամբ ու բավական խորը ուսումնասիրել Շեքսպիրի ժառանգությունը։ Վանում բնակության տարիներին նա գրել է մի շարք աշխատությունների նրան նվիրված։ Այդ նույն շրջանում նա նաև հայերեն է թարգմանել քրդական աշխատություններ [1]։

Հոգեպես մեծ կապվածություն ունենալով ժամանակի գրական կյանքի և գործիչների հետ, հետագայում նրանց մասին հուշեր է գրել։ Հատկանշական են Հովհաննես Թումանյանի մասին նրա հուշերը։

Կյանքի վերջին տարիները[խմբագրել]

Քաջազնունին Հայաստան է վերադարձել 1924 թ-ին։ «Սովետական Հայաստան» թերթին տված հարցազրույցում նա նշել է.

Սովետական Հայաստան գալու իմ նպատակը աշխատանքն է։ Ես ունեմ մեծ ցանկություն աշխատելու իմ մասնագիտական ոլորտում Հայաստանում։

Հովհաննես Քաջազնունու նախագծած և կառուցած շենքը, Գյումրի

Հետագա տարիներին դասավանդել է Երևանի պետական համալսարանում։ Համալսարանում նա դասավանդում էր Ճարտարապետական պլանավորում առարկա։ Նա հանդիսացել է նաև Պետնախագիծ ինստիտուտի տեխնիկական խորհրդի անդամ։ Նրա նախագծով ու անմիջական հսկողության ներքո կառուցվել են բամբակի գործարաններ Երևանում ու Սարդարապատում, ինչպես նաև ձեթի ու սապոնի գործարաններ Երևանում՝ իրենց հարակից շինություններով, ինչպես նաև բնակելի թաղամասներ աշխատողների համար։ Դրանք դարձան Սովետական Հայաստանում առաջին արդյունաբերական շինությունները [2]։

1926 թ-ին Քաջազնունին մասնակցել է Օպերայի և բալերի թատրոնի շենքի մրցույթին, սակայն նախագիծը չի պահպանվել։ Նույն թվականին Լենինականում ուժեղ երկրաշարժից հետո Քաջազնունին մի շարք նորակառույց շենքերի հեղինակ է դառնում [2]։

1928 թ-ին նա մասնակցել է Շինարարական կառույցների ռուս-հայկական բառարանի ստեղծմանը, որը բաղկացած է եղել 7560 տերմիններին։

1930 թ-ին նա միանում է նորաստեղծ Ճարտարապետության ու շինարարության ինստիտուտը ու Լուսավորչության Ժողկոմի կողմից նրան շնորհվում է պրոֆեսորի կոչում։

1935 թ-ին Բուլվարնայա ու 27-րդ փողոցի խաչմերուկում նա կառուցում է շենք, որը դառնում է քաղաքի ներդաշնակ մաս, ու 1988 թ-ի երկրաշարժից հետո մնում է կանգուն [2]։

Ստալինյան բռնաճնշումների տարիներին՝ 1937թ-ին նա ձերբակալվել ու 1938թ-ին դաժանորեն սպանվել է ՆԺԿ բանտում։ Իր անձնական արխիվը՝ բոլոր նախագծերով ու էսկիզներով առգրավվել է և անհետ կորել։

Ընտանիքը[խմբագրել]

Հովհաննես Քաջազնունու կինը՝ Սաթենիկ Միրիմանյան։ Զույգը ամուսնացել է 1889 թ-ի ամռանը՝ անկախ այն փաստից, որ Սաթենիկի հայրը ծայր աստիճան դեմ էր իրենց ամուսնությանը։ [6]

Իր նամակներում Քաջազնունին կնոջը գրում էր.

1885թ., հունիս 20, Ախալքալակ:

Դուք ծնվել եք տաք, կրքոտ հոգով: Դուք սիրո ծարավ էիք, բայց ոչ ոք չէր հագեցնում այդ ծարավը: Տանը չգտնելով սեր և կարեկցանք՝ Դուք այն դրսում փնտրեցիք: Եվ էլի չգտաք: Զայրացել եք ամեն ինչի վրա, Ձեր սիրտը սառել և չարացել է անգիտակցաբար: Դուք որոշեցիք, որ ինքնազոհ և առանց էգոիզմի մարդիկ չկան: Դուք անվստահություն ունեք նրանց հանդեպ, ովքեր բարյացակամ են Ձեր նկատմամբ: Մինչև Դուք չհարգեք և չսիրեք ինքներդ Ձեզ, ոչինչ չի շտկվի Ձեր կյանքում: Դուք կորցրել եք հավատը Ձեր հանդեպ:

1886, 25 նոյեմբեր, Խարկով.

Այն, ինչ կենդանի է իմ մեջ, ուժեղ է, կրքոտ, փնտրող, տառապող, մեկ զգացմունքի մեջ է՝ սիրո: Ես հիմա հասկանում եմ այն սարսափելի ուժը, որ մտել է իմ մեջ: Խլեք ինձնից այդ զգացումը, և խլած կլինեք ամեն բան, որ ես ունեմ։
Հովհաննես Քաջազնունու զավակները

Քաջազնունին ուներ 4 որդի ու 2 դուստր։ Ավագը դուստր Անահիտն էր, ում անունը ծնդյան ժամանակ դրել էին Հրաչյա, սակայն աղջիկը հետագայում վերձնում է Անահիտ անունը։ Երկրորդը Արամն էր, հետո ծնվեցին Աշոտը ու Ռուբենը (երկվորյակներ), Կարենը, Մարգարիտը [6]։ 1914 թ-ին ավագ երեք որդիները կանավոր մեկնեցին ռազմաճակատ։ Փոքրը՝ Կարենը, շատ փոքր էր դեռ։

1919-ի ապրիլի 30-ին ավագ դստերը՝ Հրաչյային, գրում է.

Աշոտը սպանվեց անցյալ գարնանը Ղարաքիլիսայի կռիվներում: Արամը վիրավորված է երկու անգամ, բայց բժշկվել է: Ռուբենը չի ունեցել բախտ ու պատիվ հայրենիքի համար վերք ստանալու

Արամը սպանվել է Զանգիբասարի կռիվներում, Աշոտը սպանվել է Ղարաքիլիսայի ճակատամարտում [6]։ Եվս 1-ը սպանվել է գերության մեջ [2]:

Պատկերներ[խմբագրել]

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  1. 1,0 1,1 1,2 Качазнуни (Игитханян) Ованес Ованесович - архитектор
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Каджазнуни Ованес Матевосович
  3. Թորոսյան Սահակ Դավիթի (1885-1940)
  4. Hovhannes Kajaznouni
  5. Edmond Tigranyan - «Activity of Armenian architects in South Caucasus» - ISBN 99930-0-001-2
  6. 6,0 6,1 6,2 ՄԵՐ ՄԵԾԵՐԸ. Հովհաննես Քաջազնունի
  • Edmond Tigranyan «Activity of Armenian architects in South Caucasus» - ISBN 99930-0-001-2
  • The Republic of Armenia։ The first year, 1918-1919 By Richard G. Hovannisian; ISBN 0520018052
  • Энциклопедия «Армянский вопрос», Ереван 1991, ISBN 5-89700-005-0


Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

ՀՀ ՎԱՐՉԱՊԵՏ
ՆԱԽՈՐԴՈՂ Հովհաննես Քաջազնունի ՀԱՋՈՐԴՈՂ
Պաշտոնը հիմնադրվել է Մայիսի 28, 1918 - Ապրիլի 27, 1919 Ալեքսանդր Խատիսյան