Գուստավ Մալեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Gustav Mahler 1909.jpg

Գուստավ Մալեր (գերմաներեն՝ Gustav Mahler, 7 հուլիսի 1860, Կալիշտե, Չեխիա - 18 մայիսի 1911, Վիեննա, Ավստրո-Հունգարիա), ավստրիացի երգահան և դիրիժոր, ծագումով հրեա։ Մալերի ընտանիքը սերում է արևելյան Բոհեմիայից, որը Ավստրիական կայսրության մաս էր կազմում։ Որպես կոմպոզիտոր՝ Մալերը համարվում է 19-րդ դարի Ավստրո-Գերմանական ավանդույթների և 20-րդ դարի մոդերնիզմի կրողը։ Իր կյանքի ընթացքում նրան ճանաչել են միայն որպես դիրիժոր։ 1945 թվականից հետո նոր սերունդը հայտնաբերեց և սիրեց Մալերի ստեղծագործությունները։ Մալերի ստեղծագործությունները դարձան կատարվող և ձայնագրվող։ Մալերը զբաղվում էր ոչ միայն երաժշտությամբ, այլ նաև ուսումնասիրում էր հումանիտար գիտություններ։ Հաճախում էր պատմության, փիլիսոփայության, հոգեբանության և երաժշտության պատմության դասընթացների։ Փիլիսոփայության և հոգեբանության խորը գիտելիքների իմացությունը մեծ ազդեցություն է թողնում նրա ստեղծագործությունների վրա։ Ծնված լինելով համեստ միջավայրում` Մալերը ցուցադրում է իր երաժշտական տաղանդը վաղ տարիքից։ Վիեննայի Կոնսերվատորիան ավարտելուց հետո`1878 թվականին, նա ավելի ու ավելի բարձր պաշտոններ էր գրավում եվրոպական օպերային թանտրոններում, և դրա կուլմինացիան եղավ 1897 թվականին, երբ նա նշանակվեց Վիեննայի Պետական Օպերային Թատրոնում որպես տնօրեն։ Իր կյանքի վերջին տարիներին կարճ ժամանակահատվածով ղեկավարել է Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն Օպերային Թատրոնը և Նյու Յորքի Ֆիլհարմոնիկը։ Դիրիժորական գործունեության առաջին տարիներին Մալերը երաժշտություն էր գրում միայն ազատ ժամերին։

XIX -XX դդ. խոշորագույն սիմֆոնիստներից մեկն է համարվում։ 10 սիմֆոնիայի (վերջինը մնացել է անավարտ), «Ասք Երկրի մասին» («Das Lied von der Erde») սիմֆոնիա-կանտատի, «Թափառական ենթավարպետի երգերը» («Lieder eines fahrenden Gesellen») և «Երգեր Մահացած երեխաների մասին» (Kindertotenlieder) ստեղծագործությունների, ինչպես նաև «Մանկան կախարդական եղջյուրը» երգաշարերի և այլ երկերի հեղինակ է։ 1885 թվականին Մալերը տեղափոխվում է Պրագա, որտեղ ծանոթանում է կոմպոզիտորներ Սմետանի. Դվորժակի ստեղծագործություններին, ինչպես նաև Գլինկայի, Վագների, Մոցարտի օպերաներին։

Ստեղծագործություններ[խմբագրել]

1888 թվականին կոմպոզիտորն ավարտում է առաջին սիմֆոնիան, որը բացում է տաս հզոր սիմֆոնիաների ցիկլը։ Նույն թվականին գրել է երկրորդ սիմֆոնիան։ 1894 թվականին գրել է երրորդ սիմֆոնիան։ 1896 թվականին նա մեկնում է Վիեննա։ Այդ ժամանակաշրջանը դառնում է Մալերի կյանքում որպես դիրիժորի ծաղկման և ճանաչման ժամանակաշրջան։ 1899 թվականին գրել է չորրորդ սիմֆոնիան։ 1901 թվականին գրել է հինգերորդ սիմֆոնիան։ 1903 թվականին գրել է վեցերորդ սիմֆոնիան։ 1904 թվականին գրել է յոթերորդ սիմֆոնիան։ 1906 թվականին գրել է ութերորդ սիմֆոնիան։ 1907 թվականին դեկտեմբերին Մալերը տեղափոխվում է Նյու-Յորք, որը նշանավորվում է «Երգ երկրի մասին» և «Իններորդը» վերջին երկու սիմֆոնիաներով։ 1909 թվականին գրել է իններորդ սիմֆոնիան։ 1910 թվականին գրել է տասերորդ սիմֆոնիան, որնանավարտէմնացել։