Յոհաննես Բրամս

Վիքիփեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Այս հոդվածը կարող է վիքիֆիկացման կարիք ունենալ Վիքիփեդիայի որակի չափանիշներին համապատասխանելու համար։ Խնդրում ենք օգնել բարելավել այս հոդվածը՝ ավելացնելով համապատասխան ներքին հղումներ և շտկելով բաժինների դասավորվածությունը։

Johannes Brahms

Յոհաննես Բրամսը (գերմաներէն՝ Johannes Brahms (jo'hanɛs 'bra:ms] կամ ['bʀa:ms]), Մայիս 7 1833 - Ապրիլ 13 1897) մի գերմանական երաժիշտութեան հեղինակ էր: Նա միացրել է դասական, ռոմանտական և ժամանակակից ոճերը։ Յոհան Սեբաստյան Բախի և Լուդվիգ ֆան Բէթհովենի կողքին նա ամենամեծ գերմանական կոմպոզիտորն է։

[խմբագրել] Կեանք

[խմբագրել] Ծագում

Յոհաննես Բրամսի հայրն՝ Յոհան Յակոբ (գերմաներէն՝ Johann Jacob Brahms) ծնւել է յունիսի մէկին 1806 թւականին աւանում՝ Հայդէում Համբուրգի մօտ։ Գերդաստանը բաղկացած էր և՛ գերմանացիներից և՛ հոլանդացիներից, գերմանացիների մայրենի լեզուն ցածրագերմաներէնն էր: Երաժշտական ուսմունքից յետոյ, 1825 թւականին, Յոհան Յակոբը գնացել է Համբուրգ: Նրա համար, երաժշտութիւնն արհեստ էր, և Յոհան Յակոբը շատ աշխատասէր արհեստաւոր էր։ Համբուրգի քաղաքացիութիւնը ստանալուց յետոյ իննին 1830 թւականին Յոհան Յակոբն ամուսնացել է Յոհաննա Հենրիքա Քրիստինա Նիսսենին (Johanna Henrika Christina Nissen) հետ, որը 17 տարի նրանից մեծ էր և կաղում էր։ Ի հարկէ, այս ամուսնութիւնը անսովորական էր, սակայն նրանք շատ երջանիկ էին։ Թէև Յոհան Յակոբը շատ աշխատում էր աքցաններում և ռեստորաններում, ընտանիքը շատ աղքատ էր։ 1831 թւականին ծնւել է Էլիզաբեթ Վիլհելմինէ Լուիզէն (Elisabeth Wilhelmine Louise), կարճ՝ Էլիզէ (Elise), մայիսի եօթին 1833 թւականի՝ Յոհաննեսը, 1835 թւականին Ֆրիդրիխը (Friedrich)։ Անունն՝ Johannes (հայերէն՝ Յովհաննէս) գերմանական բողոքականների մօտ շատ տարածւաց էր:

[խմբագրել] 1833-1856

[խմբագրել] Մանկութիւն

Ընտանիքն ապրում էր քաղաքամասում, որը կոչւել է՝ «Gängeviertel» («մանր փողոցների թաղ»): Այստեղ կոյուղի և վազող ջուր չկային, հիմնականում, հարևանները ոճրագործեր և ընկած կանայք։ Փոքր Յոհաննեսը նուրբ տղայ էր, նրա համար դժւար էր փողոցում: Ոչ մի անգամ նա լացել է, երբ որ դպրոցից տուն էր գալիս։ Սակայն սա չի փչացրել Յոհաննեսին: Նրա ծնողների սէրը նրան ոյժ էր տալիս: Ամբողջ կեանքն Յոհաննեսը խօսել է միայն բարի բաներ իրեն ծնողների մասին։ Յոհաննեսի մօր աղքատացած ազնւական էր, հետևանքով Յոհաննեսի մայրը, թէև աղքատ էր, շատ կարդացած էր, շատ սիրում էր գրականութիւն և բանաստեղծական արւեստ։ Հայրը ցանկանում էր, որ Յոհաննեսը դառնայ աշհարհահռչակ երաժիշտ։ Սկսելը ջութակ նւագելուց, սակայն ամենաշատ սիրում էր նւագել դաշնամուր։

Այն ժամանակ Համբուրգն արդէն հարուստ քաղաք էր, սակայն աղքատներն և հարուստներն հերձւած։ Յոհաննեսի համար լաւ հանրային դպրոց չկար։ Պէտք էր վճարել վատ մասնաւոր մօտական դպոցի յաճախման համար։

Նրա հօր պէս Յոհաննեսը սիրել է կարգ, և շատ աշխատասէր էր։

[խմբագրել] Երիտասարդ Բրամսը

Հռչակաւոր ջութակահարը Joachim

Franz Liszt (1853)

Յոհաննեսը նւագել էր իր հօր հետ Համբուրգի և Ալտոնայի (Altona) աքցաններում և ռեստորաններում: 1853 թւականին Բրամսը սկսել էր ճանապարհել հունգարիական Էդուարդ Ռեմէնիի (Eduard Reményi) հետ նւագելու տարբեր հիւսիսային Գերմանիայի քաղաքներում: Հաննոֆերում Ռեմէնին ներկայացնել էր Բրամսին իր յայտնի հայրենակցին Յոսեֆ Յոախիմին (գերմաներէն՝ Joseph Joachim, հունգարերէն՝ Joachim József), որը Հաննոֆերի թագաւորական կոնցերտմայսթերն էր: Նրանց հանդիպումը երկար բարեկամութեան սկիզբն էր: Յոախիմը գրել էր Բրմասի համար յանձնարարական նամակ Ֆրանց Լիստին (գերմաներէն՝ Franz Liszt, հունգարերէն՝ Liszt Ferenc). Լիստը ապրում էր Վայմարում: Բրամսը շատ երկչոտ էր, հետևանքով Լիստը նւագել էր դաշնամուրով նրանց հանդիպման ընթացքում երիտասարդ Բրամսի գործեր: Սակայն Բրամսը չի որոշել մնալ Լիստի մօտ, նա դժբախտ էր: Լիստը մեծ կոմպոսիտոր և վիրտուոզ էր, բացի դրանից, նրան դուր եկաւ Բրամսը, բայց Լիստն և նրա ընկերները սնոտի էին: Բրամսն երկչոտ, համեստ ու լռակեաց էր: Նորից Յոախիմը գրել էր նամակ, այս անգամ՝ Ռոբերտ Շումանին (գերմաներէն՝ Robert Schumann): Բրամսը ճամփորդել էր Ռայնին, դէպի Դիւսսելդորֆ:

Robert & Clara Schumann (1847)

Ռայնը Գերմանիայի ամենամեծ գետին է: Նա գերմանական ազգի նշանակ է, նրա մասին կան շատ երգեր, հրաշապատմումներ, հեքիաթներ, բանաստեղծութիւններ և պատմութիւններ:

Այդ ժամանկա երաժշտութեան հեղինակը Շուման և նրա կինը, յայտնի դաշնակահարը Կլարա ապրում էին այս քաղաքում:

[խմբագրել] Գործի ցուցակ

[խմբագրել] Orchesterwerke

• Klavierkonzert Nr. 1 d-Moll op. 15 (1859)
• Serenade Nr. 1 D-Dur op. 11 (1860)
• Serenade Nr. 2 A-Dur op. 16 (1860)
• Variationen über ein Thema von Haydn op. 56a (1874)
• 21 Ungarische Tänze (für Klavier, zwei- und vierhändig, Nr. 1, 3 und 10 1874 und 1876 von Brahms orchestriert)
• Sinfonie Nr. 1 c-Moll op. 68 (1876)
• Sinfonie Nr. 2 D-Dur op. 73 (1877)
• Violinkonzert D-Dur op. 77 (1879)
• Akademische Festouvertüre c-Moll op. 80 (1880)
• Tragische Ouvertüre d-Moll op. 81 (1880)
• Klavierkonzert Nr. 2 B-Dur op. 83 (1882)
• Sinfonie Nr. 3 F-Dur op. 90 (1884)
• Sinfonie Nr. 4 e-Moll op. 98 (1886)
• Doppelkonzert für Violine und Violoncello a-Moll op. 102 (1888)

[խմբագրել] Դաշնամուրային երաժշտութիւն

[խմբագրել] Երկու ձերքով

• Sonate Nr. 1 C-Dur op. 1 (1853)
• Sonate Nr. 2 fis-Moll op. 2 (1854)
• Scherzo in es-Moll op. 4 (1854)
• Sonate Nr. 3 f-Moll op. 5 (1854)
• Variationen über ein Thema von Schumann op. 9 (1854)
• Gavotte WoO posth. 3 (1854-55)
• 2 Gigues WoO posth. 4 (1855)
• 2 Sarabanden WoO posth. 5 (1854-55)
• Vier Balladen op. 10 (1856)
• Variationen über ein eigenes Thema op. 21/1 (1861)
• Variationen über ein ungarisches Lied op. 21/2 (1861)
• Variationen über ein Thema von Händel op. 24 (1862)
• Variationen über ein Thema von Paganini (zwei Reihen) op. 35 (1866)
• 16 Walzer (auch in erleichterter Fassung) op. 39 (1865)
• 10 Ungarische Tänze WoO 1 (1872 Bearbeitung des vierhändigen Originals von 1869, siehe unten)
• Acht Klavierstücke op. 76 (1879)
• Zwei Rhapsodien op. 79 (1880)
• Sieben Fantasien op. 116 (1892)
• Drei Intermezzi op. 117 (1892)
• Sechs Klavierstücke op. 118 (1893)
• Vier Klavierstücke op. 119 (1893)
  • 1602 kB (օգնություն·ինֆո)
• 51 Klavierübungen (1893)

[խմբագրել] Չորս ձեռքով

• Souvenir de la Russie, WoO
• 21 Ungarische Tänze (1869 und 1880)
• Variationen über ein Thema von Schumann in Es-Dur, op. 23 (1863)
• 16 Walzer, op. 39
• 18 Liebeslieder (Walzer), op. 52 a
• 15 Neue Liebeslieder (Walzer), op. 65 a

[խմբագրել] Երկու դաշնամուրով

• Sonate f-Moll, op. 34 (nach seinem f-Moll-Klavierquintett, op. 34)
• Variationen über ein Thema von Joseph Haydn op. 56b (Bearbeitung des op. 56a für Orchester)

[խմբագրել] Kammermusik mit Klavier

• Klaviertrio A-Dur (vermutlich um 1853, Brahms nur zugeschrieben)
• Klaviertrio Nr. 1 H-Dur op. 8 (1854, Neufassung 1891)
• Klavierquartett Nr. 1 g-Moll op. 25 (1863)
• Klavierquartett Nr. 2 A-Dur op. 26 (1863)
• Klavierquintett f-Moll op. 34 (1865)
• Sonate für Klavier und Violoncello Nr. 1 e-Moll op. 38 (1865)
• Trio für Horn, Violine und Klavier Es-Dur op. 40 (1865)
• Klavierquartett Nr. 3 c-Moll op. 60 (1875)
• Sonate für Klavier und Violine Nr. 1 G-Dur op. 78 (1880)
• Klaviertrio Nr. 2 C-Dur op. 87 (1880)
• Sonate für Violoncello und Klavier Nr. 2 F-Dur op. 99 (1886)
• Sonate für Klavier und Violine Nr. 2 A-Dur op. 100 (1886)
• Klaviertrio Nr. 3 c-Moll op. 101 (1887)
• Sonate für Klavier und Violine Nr. 3 d-Moll op. 108 (1889)
• Klarinettentrio a-Moll op. 114 (1891)
• 2 Sonaten für Klarinette und Klavier f-Moll, Es-Dur op. 120 (1894)
• Scherzo c-Moll für Violine und Klavier WoO 2

[խմբագրել] Kammermusik ohne Klavier

• Streichsextett Nr. 1 B-Dur op. 18 (1862)
• Streichsextett Nr. 2 G-Dur op. 36 (1866)
• Streichquartett Nr. 1 c-Moll op. 51/1 (1873)
• Streichquartett Nr. 2 a-Moll op. 51/2 (1873)
• Streichquartett Nr. 3 B-Dur op. 67 (1876)
• Streichquintett Nr. 1 F-Dur op. 88 (1882)
• Streichquintett Nr. 2 G-Dur op. 111 (1891)
• Klarinettenquintett h-Moll op. 115 (1891)

[խմբագրել] Orgelwerke

• Fuge as-Moll WoO 8
• Präludium und Fuge a-Moll WoO 9
• Präludium und Fuge g-Moll WoO 10
• Choralvorspiel und Fuge über „O Traurigkeit, o Herzeleid“ WoO 7
• Elf Choralvorspiele op. posth. 122

[խմբագրել] Chorwerke

• Missa Canonica op. posth. (1856-, բեկոր)
• Ave Maria op. 12 (1860)
• Begräbnisgesang op. 13 für Chor und Bläser (1860) Orgelfassung von K.M.Komma
• Zwei Motetten op. 29 (1857-1860): "Schaffe in mir Gott ein rein Herz" op. 29,2 (Psalm 51,12-14)
• Geistliches Lied op. 30
• Zwölf Lieder und Romanzen für Frauenchor op. 44
• Ein deutsches Requiem op. 45 (1866/67 և 68 (Satz 5))
• Rinaldo op. 50 (1869)
• Liebeslieder-Walzer op. 52 (1868) և Neue Liebeslieder op. 65 (1874)
• Rhapsodie für Alt, Männerchor und Orchester über ein Fragment aus Goethes "Harzreise im Winter" op. 53 (1869)
• Schicksalslied op. 54 (1871)
• Triumphlied op. 55 (1871)
• Zwei Motetten op. 74 (1878): "Warum ist das Licht gegeben dem Mühseligen" op. 74,1 և "O Heiland, reiß die Himmel auf"
• Nänie op. 82 (1881)
• Gesang der Parzen op. 89 (1882)
• Zigeunerlieder op. 103 und 112 für 4 Singstimmen und Klavier
• Fest- und Gedenksprüche a cappella op. 109 (1888)
• Drei Motetten op. 110 (1889)

Annähernd 330 Lieder für Singstimme

• Vier ernste Gesänge op.121 (1896)
• Vineta op. 42 Nr. 2 (1860)

[խմբագրել] Գրականութիւն

• W. Gieseler: Die Harmonik bei Johannes Brahms Dissertation 1949
• Korff, Malte: Johannes Brahms, dtv premium, München 2008, ISBN 978-3-423-24656-9
• Kross, S.(Hrsg.): Brahms-Bibliographie. Tutzing 1983
• Kross, S.: Johannes Brahms. Versuch einer kritischen Dokumentar-Biographie. Bd. 1 und 2, Bonn 1997
• McCorkle, M. L.: Johannes Brahms thematisch-bibliographisches Werkverzeichnis. München 1984
• Neunzig, Hans A.: Johannes Brahms. Reinbek bei Hamburg: Rowohlt Taschenbuch Verlag, 20. (überarbt.) Aufl., 2004 (1. Aufl. 1973)
• M. Rohn: Die Coda bei Johannes Brahms Heidelberg 1986
• Schmidt, C. M.: Johannes Brahms und seine Zeit. Regensburg 1983
• Schmidt, Christian Martin: Reclams Musikführer Johannes Brahms. Philipp Reclam jun., Stuttgart 1994