Գեորգ Ֆրիդրիխ Հենդել

Գեորգ Ֆրիդրիխ Հենդել
(երգահան)
Բնագիր ԱԱՀ՝	Georg Friedrich Händel
Ծննդյան օր՝	փետրվարի 23, 1685
Ծննդավայր՝	Հալլե (Գերմանիա)
Վախճանի օր՝	ապրիլի 14, 1759
Վախճանի վայր՝	Լոնդոն (Անգլիա)

Գեորգ Ֆրիդրիխ Հենդել (գերմաներեն՝ Georg Friedrich Händel, անգլերեն՝ George Frideric Handel; 1685—1759) — բարոկկո դարաշրջանի գերմանացի մեծ երգահան, որը երկար տարիներ ապրել և ստեղծագործել է Անգլիայում:

Կենսագրությունը

Հենդելը ծնվել է 1685թ. փետրվարի 23-ին Հալլե (Halle) քաղաքում (Գերմանիա)։ Հայրը սափրիչ -վիրաբույժ էր։ Յոթը տարեկանից ակտիվորեն զբաղվել է երաժշտությամբ, ինը տարեկանից սկսել է ստեղծագործել։ 1703 թ. մեկնում է Համբուրգ, որտեղ բեմադրում է իր առաջին օպերաները։ 1707—1709 թթ. երգահանը ճանապարհորդում է և սովորում է Իտալիայում, որտեղ ձեռք է բերում իտալական օպերայի վարպետի համբավ։

1710թ. Հենդելը մեկնում է Լոնդոն, որտեղ մշտական բնակության է հաստանում 1712 թ.-ից։ 1712-20 թթ. ընթացքում Լոնդոնում մեծ հաջողությամբ բեմադրվում են Հենդելի մի քանի նոր օպերաներ։ 1720- 28 թթ. Հենդելը զբաղեցնում է Երաժշտության թագավորական ակադեմիայի տնօրենի պաշտոնը, 1726 թ.ընդունում է բրիտանական հպատակություն։

1720-30-ական թթ. շարունակում է գրել օպերաներ, դրանց կատարման համար ներգրավելով Իտալիայից հրավիրված երգիչներ։ Սկսած 1740-ական թթ. նրա ստեղծագործության մեջ հիմնական տեղն են զբաղեցնում օրատորիաները (դրանցից ամենահայտնին՝ «Օծյալը» բեմադրվել է Դուբլինում 1741թ.)։ 1750-ական թթ. սկզբներին երգահանի մոտ կտրուկ վատանում է տեսողությունը, 1752 մայիսին նա ենթարկվում է անհաջող վիրահատության"

1753 թվականին նա գրեթե զրկվում է տեսողությունից։ Մահանում է 1759թ. ապրիլի 14-ին" Թաղված է Վեսթմինսթերյան աբբայությունում։

Ստեղծագործական ժառանգությունը

Իր կյանքի ընթացքում Հենդելը գրել է 42 օպերա, 29 օրատորիա, 120 կանտատ, տրիոներ և զուգերգեր, բազմաթիվ արիաներ, կամերային ստեղծագործություններ, կոնցերտներ և այլն:

Հենդելի օպերաներից այսօր առավել հաճախ են բեմադրվում հետևյալները՝

• Ագրիպինա (Agrippina (1709))
• Ռինալդո (Rinaldo (1711)
• Ացիս և Գալատեա (Acis and Galatea (1718))
• Հռադամիստ (Radamisto (1720))- Սյուժեն վերցված է Հայաստանի մ.թ. 1-ին դարի պատմությունից:
• Հուլիոս Կեսար (Giulio Cesare (1724))
• Թամերլան (Tamerlano (1724))
• Ռոդելինդա (Rodelinda (1725)
• Օրլանդո (Orlando (1733))
• Արիոդանթ (Ariodante (1735))
• Ալչինա (Alcina (1735)
• Քսերքսես (Serse (1738))

Հիմնական օրատորիաները

• ժամանակի և առաքինության հաղթանակը (Il trionfo del tempo e del disinganno (1707))
• Համբարձում (La resurrezione (1708))
• Սավուղ (Saul (1738))
• Իսրաելը Եգիպտոսում (Israel in Egypt (1738))
• Օծյալը (Messiah (1741))
• Սամսոն (Samson (1741))
• Սեմելա (Semele (1743))
• Հերակլես (Hercules (1744))
• Հուդա Մակաբեացի (Judas Maccabaeus (1746))
• Սողոմոն (Solomon (1748))
• Թեոդորա (Theodora (1749))