Տավուշի մարզի եկեղեցիների ցանկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Ստորև ներկայացված է Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզի եկեղեցիների ցանկը[1]։

# Պատկեր Անուն Կառուցման տարեթիվ Բնակավայր և հեռավորությունը Լրացուցիչ տվյալներ
1 «Դանիելի խաչ» եկեղեցի 12-14-րդ դարեր Իջևան քաղաքից 6 կմ հյուսիս-արևելք, «Խաչի յալ» գյուղատեղիում։ Միանավ, կիսավեր է։
2 Սուրբ Սարգիս եկեղեցի («Չարդախլու խաչ») 10-րդ դար Իջևան քաղաքից 4 կմ հյուսիս-արևելք, «Չարդախլու» գյուղատեղիում։ Կիսավեր է։
3 Եկեղեցի 17-րդ դար Իջևան քաղաքից 8 կմ հարավ-արևմուտք, Աղստև գետի ձախ ափին, անտառի բացատում, «Սպիտակաեղցի» («Ագեղցի») գյուղատեղիում։ Ուրվագծվում են հիմքերը։
4 Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի 13-րդ դար Իջևան քաղաքից 1.5-2 կմ արևմուտք, «Սրբանես» (Սբ. Հովհաննես) գյուղատեղիում։ Կիսավեր է։
5 Եկեղեցի 10-13-րդ դարեր Իջևան քաղաքից 20 կմ հարավ-արևմուտք, «Աղջկա բերդ» ամրոցից մոտ 5 կմ արևմուտք, «Վերին Դանաղռան» գյուղատեղիի արևելյան կողմում։ Ավերված է։
6 Եկեղեցի 10-13-րդ դարեր Իջևան քաղաք, «Տախտի քոլի» սարավանդի արևելյան եզրին։ Ավերված է։
7 Վանք՝ Սուրբ Անդրե (Վարդան Արևելացու մենաստան) 12-13-րդ դարեր Իջևան քաղաքից 18-19 կմ հարավ-արևմուտք, «Աղջկա բերդ» ամրոցից 1.5 կմ արևմուտք։ Ավերված է։
8 Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի 10-13-րդ դարեր Բերդ քաղաքից հարավ-արևելք, Տավուշ ամրոցի ստորոտին, ռելեի գործարանի դիմաց։
9 Եկեղեցի 13-րդ դար Բերդ քաղաքի մեջ։ Կիսավեր է։
10 Եկեղեցի 13-րդ դար Բերդ քաղաքի մեջ, նախորդ եկեղեցուց հյուսիս։ Կիսավեր է։
11 «Մայրի Վանք» եկեղեցի («Մարիամ Մայրի Վանք», Սուրբ Նշան) «Մայրի Վանք» եկեղեցի («Մարիամ Մայրի Վանք», Սուրբ Նշան) 1286 թվական վերակառուցվել 17-րդ դարում Բերդ քաղաքից 2 կմ  արևմուտք, Նավուր գյուղ տանող ճանապարհի ձախ կողմում։
12 Սուրբ Սարգիս եկեղեցի 12-13 դարեր, հիմնովին վերակառուցվել է 1871 թվականին Բերդ քաղաքի արևմտյան եզրին, Նավուր գյուղ տանող ճանապարհի ձախ կողմում։
13 «Քույր Խաթուն» եկեղեցի 12-13-րդ դարեր Բերդ քաղաքի արևմտյան մասում, «սուրբ Սարգսի խաչ» գերեզմանոցից 200 մ հարավ, բլրակի ստորոտին։ Կիսավեր է:, պահպանվել են հյուսիսային, հարավային և արևելյան պատերը` 1.5-2 մ բարձրությամբ։
14 Եկեղեցի 12-13-րդ դարեր Դիլիջան քաղաքից 7 կմ արևելք, Աղստևի աջ ափին, Պարզ լիճ տանող ճանապարհի ձախ կողմում, «Բոյնի դար» վայրում, գյուղատեղիի կենտրոնական մասում։ Պահպանվել են հիմքերը։
15 Եկեղեցի 13 դար Դիլիջան քաղաքից 7.5 կմ արևելք, Պարզ լճից 300 մ հյուսիս, «Ղազար բեկ» վայրում, գյուղատեղիի գերեզմանոցի արևմտյան մասում։ Պահպանվել են պատերը` 1.50 մ բարձրությամբ։
16 Եկեղեցի 12-13-րդ դարեր Դիլիջան քաղաքից 3 կմ հարավ-արևելք, «Իմպուլս» գործարանի հանգստյան տնից 1 կմ հարավ, անտառի բացատում, Աղստևի աջ ափին, բլրակի վրա, «Բախտիար» վայրում, գյուղատեղիում։ Ավերված է։
17 Եկեղեցի 12-13-րդ դարեր Դիլիջան քաղաքից 0.5 կմ արևմուտք, Գոլովինո թաղամասում, «Ցերկով թալա» վայրում, երգահանների հանգստյան տուն տանող ճանապարհին։ Ավերված է։
18 Եկեղեցի 17-18-րդ դարեր Դիլիջան քաղաքից 1 կմ հարավ, «Խզակի թալա» («Խաչի փոս») վայրում, գյուղատեղիի գերեզմանոցում։ Ավերված է։
19 Եկեղեցի 13-14-րդ դարեր Դիլիջան քաղաքից 7 կմ արևմուտք, Ղազախ-Երևան գազատարի անտառամիջյան ճանապարհի երկու կողմում, «Գեղատեղ» գյուղատեղիում։ Պահպանվել են հիմքերը։
20 Եկեղեցի 13-14-րդ դարեր Դիլիջան քաղաքից 10 կմ հարավ-արևելք, Աղստևի աջ ափին, Պարզ լիճ տանող ճանապարհից 2 կմ ձախ, կինոգործիչների հանգստյան տնից 3 կմ հարավ-արևելք, «Ղազախ բեկ» վայրում, «Գեղատեղ» գյուղատեղիի գերեզմանոցի  մոտ։ Պահպանվել են հիմքերը, ներսը լցված է շարվածքի քարերով։
21 եկեղեցու ավերակներ Եկեղեցի 5-6-րդ դարեր Դիլիջան քաղաքի Թեղուտ թաղամասից 5 կմ հյուսիս-արևելք, Աղստևի աջ ափին, «Փիշիկ» գյուղատեղիից 2-3 կմ հյուսիս-արևմուտք, անտառում, «Գոմաձոր» գյուղատեղիում։ Պահպանվել են հիմնապատերը։
24 Եկեղեցի 17-18 դարեր Դիլիջան քաղաքի Շամախյան թաղամասում
25 Ջուխտակ Եղցի վանք «Ջուխտակեղցի» եկեղեցի 13-14 դարի Նոյեմբերյան քաղաքից 18 կմ հարավ-արևմուտք, սարի վրա։ Խարխլված է։
26 Աղավնավանքի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի Սուրբ Աստվածածին (Անապատ) եկեղեցի 11-12-րդ դարեր Աղավնավանք գյուղից 2.5 կմ հյուսիս-արևելք, ձորի մեջ, գետակի աջ ափին, «Աղնաբադ» անտառամասում, գյուղատեղիում։ Կանգուն է։
27 Եկեղեցի 10-12-րդ դարեր Աճարկուտ գյուղից 15 կմ արևմուտք, անտառում, գյուղատեղիի կենտրոնում։ Կիսավեր է։
28 Եկեղեցի 1274 թվական Աճարկուտ գյուղից 2 կմ արևմուտք, Կիրանց գետակի ափին, «Առաքելոց» գյուղատեղիում, վանքից  մոտ 200 մ հարավ-արևմուտք։ 4-րդ` զույգ եկեղեցիներ, կառուցել է Շնորհավորը։
29 Եկեղեցի 1275 թվական Աճարկուտ գյուղից 2 կմ արևմուտք, Կիրանց գետակի ափին, «Առաքելոց» գյուղատեղիում, արևելյան ճակատով կից է վանքի պարսպին 3-րդ  եկեղեցի. կառուցել է Գրիգոր կրոնավորը, ավերված է։
30 Եկեղեցի 13-րդ դար Աճարկուտ գյուղից 2 կմ արևմուտք, Կիրանց գետակի ափին, «Առաքելոց» գյուղատեղիում, վանքից  մոտ 1 կմ հարավ-արևմուտք 5-րդ եկեղեցի,   կիսավեր է։
31 6-րդ եկեղեցի Եկեղեցի 13-14-րդ դարեր Աճարկուտ գյուղից 2 կմ արևմուտք, Կիրանց գետակի ափին, «Առաքելոց» գյուղատեղիում, վանքից 700 մ հարավ, ֆերմաների մոտ 6-րդ եկեղեցի, կիսավեր է։
32 Եկեղեցի 13-14-րդ դարեր Աճարկուտ գյուղից 2 կմ արևմուտք, Կիրանց գետակի ափին, «Առաքելոց» գյուղատեղիում, վանքից 700 մ արևմուտք, անտառում։ 7-րդ եկեղեցի, կիսավեր է։
33 Եկեղեցի 13-14-րդ դարեր Աճարկուտ գյուղից 2 կմ արևմուտք, Կիրանց գետակի ափին, «Առաքելոց» գյուղատեղիում, վանքից 1.5 կմ հյուսիս, անտառում։ 8-րդ  եկեղեցի։
34 Եկեղեցի «Թևավոր խաչ» 13-րդ դար Աճարկուտ գյուղից 2 կմ արևմուտք, Կիրանց գետակի ափին, «Առաքելոց» գյուղատեղիում, վանքից  100 մ հարավ, անտառում։ Միանավ, պահպանվել են որմնանկարների հետքեր։
35 Եկեղեցի 12-13-րդ դարեր Աճարկուտ գյուղից մոտ 2 կմ հյուսիս-արևմուտք, Առաքելոց վանքից 2 կմ հյուսիս-արևելք, անտառում, «Խնձորուտ» գյուղատեղիի կենտրոնում, բարձունքի վրա։ Միանավ, թաղածածկ, տանիքը քանդված է։
36 Եկեղեցի 17-18-րդ դարեր Այգեհովիտ գյուղից 4.5 կմ հարավ, անտառում, բարձունքի վրա, «Մեծ Դիերի» և «Դիերի» գյուղատեղիների միջակայքում։ Ավերված է։
37 Եկեղեցի 17-18-րդ դարեր Այգեհովիտ գյուղից 2.5 կմ արևմուտք, դաշտում, Դիտավան տանող ճանապարհի եզրին, «Խաշթառակ» գյուղատեղիի հյուսիսային մասում։ Ավերված է։
38 «Վարդխմհատի խաչ» («Կոտրած եղցի») եկեղեցի 12-13-րդ դարեր Այգեհովիտ գյուղից 1.5 կմ հարավ-արևելք, ձորակի երկու կողմում, «Վարդխմհատ» գյուղատեղիի բարձունքի վրա։ Կիսավեր է։
39 Եկեղեցի 17-րդ դար Այգեհովիտ գյուղի մեջ
40 Եկեղեցի 13-րդ դար, վերակառուցվել է, 17-րդ դարում Այգեձոր գյուղից 3 կմ հարավ-արևմուտք, Խնձորուտ գետի հետ Ախնջի վտակի միախառնման վայրում, «Հացուտ թավ» տեղանքում, ֆերմաների մոտ, գյուղատեղիում։ Կիսավեր է։
41 Եկեղեցի 15-17-րդ դարեր Այգեձոր գյուղից 1.5 կմ արևմուտք, Երգեվանք ամրոցի ստորոտին, «Էրի ձոր» գյուղատեղիի հյուսիսային եզրին։ Կիսավեր է։
42 Եկեղեցի 13-րդ դար Այգեձոր գյուղից 1 կմ հարավ-արևմուտք, նույնանուն վայրում, բլրի վրա և լանջերին, «Մինասի թալա» գյուղատեղիում, բլրի վրա։ Ավերված է։
43 Եկեղեցի 13-րդ դար Այգեձոր գյուղից 4 կմ հարավ-արևմուտք, «Ներքին Եղցաձոր» գյուղատեղիում, անտառոտ լանջին Կիսավեր է։
44 Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի 5-6-րդ դարեր Այգեձոր գյուղի մեջ, գետի աջափնյա բարձրադիր հարթության վրա։ Կիսավեր է։
45 Եկեղեցի միջնադար Այգեպար գյուղից 1 կմ հարավ-արևմուտք, Տավուշ գետի աջ ափին` 0.5 կմ գետափից հեռու, գերեզմանոցի կենտրոնում Պատերը պահպանվել են 0.5-1մ բարձրությամբ։
46 Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի («Սբ կիրակի, «Քոլամեջի խաչ» 12-13-րդ դարեր Աչաջուր գյուղից 2 կմ հարավ, Մակարավանք տանող ճանապարհին, «Քոլամեջ» գյուղատեղիում։ Կիսավեր է։
47 Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի 19-րդ դար Աչաջուր գյուղի մեջ։
48 «Զորավոր» եկեղեցի 10-րդ դար Արծվաբերդ գյուղից 1.5 կմ հարավ-արևելք, Խնձորուտ գետի ձախ վտակի ձախ ափին, «Եղցաձոր» գյուղատեղիում։
49 Եկեղեցի 13-14-րդ դարեր Արծվաբերդ գյուղից 1.5 կմ արևելք, Հին Չորաթան» գյուղատեղիում։ Ավերված է։ Պահպանվել են խորանն ու հարավարևելյան ավանդատունը։
50 Սուրբ Հակոբ եկեղեցի Սուրբ Հակոբ եկեղեցի 19-րդ դար Արճիս գյուղի մեջ։ Կիսավեր է, եռանավ բազիլիկ։
64 Եկեղեցի 12-13-րդ դարեր, վերակառուցվել է 19-20 դարերում Բաղանիս գյուղի հարավային եզրին։ Այժմ` գյուղական ակումբ։
65 ՍուրբԱստվածածին 4-5-րդ դարեր Բաղանիս գյուղի հս եզրի բլրալանջին։ Պահպանվել են խորանի հատվածը, հս պատը և հս-ամ անկյունաշարը։
66 ՍուրբՆշան 17-18 դդ. Բերդավան գյուղում։ Եռանավ բազիլիկ, ավերված է։
67 ՍուրբԱստվածածին 12-13-րդ դարեր Գանձաքար գյուղում։ Զույգ եկեղեցիներից արևելյանն է։
68 ՍուրբՆշան («Եղցաձորի սբ Նշան») 12-13-րդ դարեր Գանձաքար գյուղում։ Զույգ եկեղեցիներից արևմտյանն է
69 Եկեղեցի 12-13-րդ դարեր Գանձաքար գյուղում։ Կիսավեր է:, ունեցել է որմնանկարներ։
70 Եկեղեցի 13-րդ դար Գանձաքար գյուղ։ Ավերված է։
71 Եկեղեցի 12-13-րդ դարեր Գանձաքար գյուղից 1.5 կմ ամ, «Խաչի յալ» վայրում, բլրի գագաթին Ավերված է։
72 Եկեղեցի 1885 թ․ Գանձաքար գյուղի հյուսիսային մասում։ եռանավ, կիսավեր է
73 ՍուրբԱստվածածին 19-րդ դար Գանձաքար գյուղի մեջ։ եռանավ, կիսավեր է
74 Եկեղեցի «Բուդուրիեղցի» 12-րդ դար Գանձաքար գյուղից 1.5 կմ արևելք, Բուդուր լեռան հյուսիսային  լանջին, ամրոցից արևմուտք, անտառում։ Կիսավեր է։
75 ՍուրբԳևորգ («Խաչի Բաղ», «Ղով Հողեր») 12-13-րդ դարեր Գանձաքար գյուղի հարավ-արևելյան մասում։ Ավերված է։
76 Եկեղեցի «Գմբեթ» 12-13-րդ դարեր Գանձաքար գյուղից 4 կմ հարավ-արևելք, Գմբեթ գետակի  աջ ձորափին։
77 Եկեղեցի «Մոշուտ Թալա» 12-13-րդ դարեր Գանձաքար գյուղից 3 կմ հվ-աե, սիմինդրի արտում։ Ավերված է։
78 Եկեղեցի «Տախտաեղցի» 13-րդ դար Գանձաքար գյուղից 3 կմ հվ-ամ, անտառում։ Կիսավեր է։
79 Եկեղեցի 12-13-րդ դար Գետահովիտ գյուղում։ Կիսավեր է։
80 Եկեղեցի 12-13-րդ դարեր Գետահովիտ գյուղի արևելյան մասում, գոմերի մոտ։
81 Եկեղեցի 12-13-րդ դար Գետահովիտ գյուղի արևելյան մասում, գոմերից 150 մ հեռու։
82 Եկեղեցի 19-րդ դար Գետահովիտ գյուղի արևմտյան մասում։
83 Եկեղեցի 16-17-րդ դարեր Գոշ գյուղում Ավերված է։
84 ՍուրբԳևորգ 1251-1255 թթ․ Գոշավանքի հիմնական հուշարձանախմբից 150 մ հարավ-արևմուտք։ Գմբեթավոր, կառուցել են Խաչատուր վարդապետը և Բարսեղը։
85 ՍուրբԱստվածածին 1191-1196 թթ. Գոշ գյուղում։ Գմբեթավոր դահլիճ, ճարտարապետ` Մխիթար Հյուսն։
86 ՍուրբԳրիգոր Լուսավորիչ 1237-1241 թթ Գոշ գյուղի գավթին կից է հարավից։ Միանավ, թաղածածկ, կառուցել է Գրիգոր Տղա իշխանը։
87 Եկեղեցի 19-րդ դար Դիտավան գյուղի մեջ, գյուղապետարանի մոտ։ Այժմ` պահեստ։
88 Եկեղեցի «Հացուտի Թալա» 12-13-րդ դարեր Դիտավան գյուղից 2 կմ հարավ-արևմուտք, անտառում, բլրի վրա։ Կիսավեր է։
89 Եկեղեցի 17-րդ դար Դովեղ գյուղում։ Վերակառուցվել է 1845-1849 թթ., խորանում ագուցված են խաչքարերի բեկորներ։
90 Եկեղեցի 17-րդ դար Դովեղ գյուղ ում։
91 Եկեղեցի «Բաղի ձորի խաչ» 12-13 դդ. Ենոքավան գյուղում։ Կիսավեր է։
92 Եկեղեցի միջնադար Ենոքավան գյուղում։
93 Եկեղեցի «Կռանատախտ» 12-13-րդ դարեր Ենոքավան գյուղում։ միանավ է, կիսավեր
94 Օկոնախաչ 1863 թ․ Ենոքավան գյուղում։ եռանավ
95 Սուրբ Հովհաննես 7-րդ դար Ենոքավան գյուղում։ խաչաձև է, քառախորան, ավերված
96 Սուրբ Աստվածածին 13-րդ դար Ենոքավան գյուղից 1 կմ հվ, Գետահովիտ գետի ձախ  ափին, անտառում։ Կիսավեր է։
97 Եկեղեցի «Ծթհանք» 12-13-րդ դար Ենոքավան գյուղից 2-3 կմ ամ, «Ծթհանք» («Ձիթհանք») վայրում, անտառի մեջ։ Կիսավեր է։
98 Սուրբ Սարգիս («ՄԱՏՈՒՌ») 12-13-րդ դար Ենոքավան գյուղի հարավ-արևմտյան եզրին, Գետահովիտ գետի ձախ  ափին, «Խաչի դոշ» վայրում, ձորի պռնկին։ Կիսավեր  է։
99 Սուրբ Աստվածածին 3-րդ անգամ վերակառ 1902 թ. Թովուզ գյուղի մեջ։
100 Սուրբ Խաչ 1903 թ․ Իծաքար գյուղի մեջ։։ Կիսավեր է։ Պատերը պահպանվել են 2,5-3 մ բարձրությամբ։
101 Եկեղեցի 19-րդ դար Լճկաձոր գյուղի մեջ։ Կիսավեր է։ Պահպանվել են պատերը 3 մ բարձրությամբ։
102 ՍուրբԱստվածածին

(«Ծռվիզի Վանք», «Մորո Ձորո Վանք»)

7-րդ դար Լուսահովիտ գյուղի մեջ։
103 Եկեղեցի 19-րդ դար Լուսաձոր գյուղի մեջ"
104 Սուրբ Գևորգ 19-րդ դար Լուսաձոր գյուղի արևմտյան մասում, «Ագրիչայ» գետի աջ ափին, բարձրադիր վայրում։
105 Եկեղեցի 5-7-րդ դարեր Խաշթառակ գյուղից 2 կմ հվ-աե, «Մանդռախաչ» («Ղմիշ գյոլ») վայրում։ Ավերված է։
106 Սուրբ Աստվածածին 19-րդ դար Խաշթառակ գյուղի մեջ։ Եղել է ակումբ, սեփականաշնորհված է (սեփականատեր` երևանաբնակ խաշթառակցի

Ս. Էվինյան)։

107 Եկեղեցի 14-15-րդ դարեր Խաչարձան գյուղում։ Ավերված է։
108 Եկեղեցի «Սպիտակ եղցի» 10-12-րդ դարեր Ճերմակավան գյուղում։ Այլ անվանում` «Աղքիլիսա»։
109 Սուրբ Աստվածածին 1181 թ․ Ծաղկավան գյուղում։ Գմբեթավոր դահլիճ։
110 Սուրբ Աստվածածին 1695 թ․ Կիրանց գյուղի գյուղատեղիի հարավային մասում։
111 Եկեղեցի 13-րդ դար Կիրանց գյուղում։ Կենտրոնագմբեթ, ունի որմնանկարներ,գլխավոր եկեղեցին է։
112 Եկեղեցի 13-րդ դար Կից է գլխավոր եկեղեցուն հյուսիսից։
113 Եկեղեցի 14-րդ դար Կից է գլխավոր եկեղեցուն հարավից։
114 Եկեղեցի «Կոնդոխավանք» 12-14-րդ դարեր Կողբ գյուղում։
115 Եկեղեցի 12-13-րդ դարեր Կողբ գյուղի գերեզմանոցում։ Քանդված են  ծածկը, արևմտյան պատը և հարավային պատի մի մասը։
116 Եկեղեցի «Ագեղցի» վերակառ.

17-րդ դար

Կողբ գյուղում։ Քանդված են թաղը և հվ պատը, խորանում ագուցված են խաչքարերի բեկորներ։
117 Եկեղեցի 6-7-րդ դարեր Կողբ գյուղում։ Եռանավ բազիլիկ, կիսավեր է, վերակառուցվել է

1258 թ․։

118 Սուրբ Գևորգ 14-15-րդ դարեր Կողբ գյուղից 3 կմ հյուսիս-արևելք։
119 ԵԿԵՂԵՑԻ «Վարդապետի» 7-րդ դար Կողբ գյուղի մեջ,  հրապարակից 300 մ հյուսիս-արևմուտք, տնամերձ հողամասում։ Պահպանվել են հիմքերը։
120 Սուրբ Աստվածածին 12-րդ դար Կողբ գյուղում։
121 Եկեղեցի «Եղցի» 5-6-րդ դար Հաղարծին գյուղում։ Կիսավեր է։
122 Եկեղեցի 19-րդ դար Հաղարծին գյուղի մեջ, «Ժամի թաղ» թաղամասում։
123 Սուրբ Աստվածածին 1072 թ․ Հաղարծին գյուղում։ Գմբեթավոր դահլիճ, գլխավոր եկեղեցին է։
124 Սուրբ Գրիգոր 10-րդ դար Հաղարծին գյուղի հրվանդանի արևելյան մասում։ Գմբեթավոր սրահ։
125 Սուրբ Ստեփանոս 1244 թ․ Հաղարծին գյուղի սբ. Գրիգոր եկեղեցուց արևելք։ Գմբեթավոր։
126 Սուրբ Գևորգ 15-րդ դար Մոսեսգեղ գյուղի պարարտանյութերի դաշտային պահեստի մոտ։ Պահպանվել է

խորանի հատվածը։

127 Եկեղեցի 12-13-րդ դար Մոսեսգեղ գյուղից 1.5 կմ հարավ-արևմուտք, անտառի մեջ, թեք բլրալանջին։ Միանավ սրահ, կիսավեր է։
128 Եկեղեցի 11-12-րդ դար Մոսեսգեղ գյուղից 5 կմ հյուսիս-արևմուտք, Հախում գետի ձախափնյակում, անտառապատ լանջին, «Խաչաղբյուր» («Խաչբուլաղ») հանդամասում։
129 Եկեղեցի 12-13-րդ դար Մոսեսգեղ գյուղից 7 կմ արևմուտք, անտառում, Իջևան տանող ճանապարհից ձախ, «Քոչարանց գոմեր» վայրում։ Հարավային պատին պահպանվել են որմնանկարի մնացորդներ։
130 Սուրբ Աստվածածին 16-րդ դար,

վերակառուցվել է 19-րդ դար

Մոսեսգեղ գյուղի մեջ, մշակույթի տնից քիչ հեռու։ Պահպանվել են հս պատի ստորին շարքերը։
131 Եկեղեցի «Թրփկի Վանք» 12-13-րդ դար Մոսեսգեղ գյուղից 6 կմ հյուսիս-արևմուտք, անտառի բացատում։
132 Եկեղեցի 19-րդ դար Ներքին Կարմիրաղբյուր գյուղի մեջ։
133 Եկեղեցի «Անտառամուտի» ուշ միջնադար Ոսկեպար գյուղի հարավ-արևմտյան մասում։ Պահպանվել է խորանի հատվածը։
134 Սուրբ Աստվածածին 7-րդ դար գյուղից 1 կմ հյուսիս-արևելք, Ոսկեպար գետակի ձախ կողմում, բլրալանջին։ Կենտրոնագմբեթ, խաչաձև։
135 Սուրբ Գայանե վերականգն. 2003 թ. Ոսկեվան գյուղի մեջ։ Վերանվանվել է 2003 թ.։
136 Սուրբ Աստվածածին 1211 թ․ Չինարի գյուղում։ Գմբեթավոր դահլիճ։
137 Եկեղեցի Կապտավանք 12-րդ դար Չինարի գյուղում։
138 Եկեղեցի 1683 թ․ Չորաթան գյուղի մեջ։ Կառուցել է Խորանաշատի եպիսկոպոս Հովհաննեսը։
139 Սուրբ Հովհաննես 19-րդ դար Պառավաքար գյուղի Հախում գետի աջափնյա բլրալանջին։
140 Եկեղեցի 17-18-րդ դար Ջուջևան գյուղի կենտրոնում
141 Եկեղեցի «Ծակ» 12-13-րդ դար Սարիգյուղ գյուղի  հարավ-արևմտյան մասում։ Տեղափոխվել է գյուղից 3 կմ հարավ-արևելքում գտնվող բետոնիտի հանքերի տարածքից։
142 Եկեղեցի 16-17-րդ դարեր Սևքար գյուղում։
143 Եկեղեցի միջնադար Սևքար գյուղում։ Ավերված  է։
144 Եկեղեցի «Դարպաս» 16-17-րդ դարեր Սևքար գյուղի գյուղատեղիի արևելյան եզրին։ Ավերված է։
145 Եկեղեցի 1852 թ․ Սևքար գյուղի մեջ։
146 Եկեղեցի «Աղբալի խաչ» 13 -րդ դար Վազաշեն գյուղում։
147 Եկեղեցի «Ժանգոտի խաչ» 13-րդ դար Վազաշեն գյուղից 2 կմ հարավ, անտառում, հանքային ջրի աղբյուրի մոտ։ Կիսավեր է։
148 Եկեղեցի 12-13-րդ դարեր Վարագավան գյուղից 1.5 կմ հարավ-արևելք, Հախում գետի աջ ափին, «Հին Հախում» գյուղատեղիում։ Կիսավեր է։
149 Սուրբ Կիրակի Մատուռ Սուրբ Կիրակի Մատուռ Կառուցվել է 1286 թվականին գտնվում է Տավուշի մարզի Գանձաքար գյուղից 2 կմ հարավարևելք, Խոջաբազար գյուղատեղիում, Արաբի ձորից արևմուտք, սարալանջին։ Կանգուն է։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աղբյուր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տավուշի մարզի պատմության եվ մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցուցակը հաստատելու մասին ՀՀ կառավարության 2004 թվականի դեկտեմբերի 30-ի որոշում

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. ՀՀ կառավարության 30 դեկտեմբերի 2004 թվականի N 1929-Ն որոշում