Ռոբերտ Մերտոն Սոլոու

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Robert Solow by Olaf Storbeck.jpg

Nobel prize medal.svg Նոբելյան մրցանակ տնտեսագիտությունից (1987)

Ռոբերտ Սոլոուն ծնվել է Բրուքլինում, Նյու-Յորքում հրեական ընտանիքում 1924 թ. օգոստոսի 23-ին և ամենամեծն էր 3 երեխաներից։ Նա կրթություն է ստացել հարևան հանրային դպրոցում և տեսականորեն աչքի է ընկել երիտասարդ տարիներին։ 1940 թ. սեպտեմբերին Սոլոուն ընդունվում է Հարվարդի քոլեջ և բարձր առաջադիմության համար ստանում է կրթաթոշակ։ Հարվարդում նրա առաջին ուսումնասիրությունները եղել են սոցիոլոգիան և մարդաբանությունը, ինչպես նաև տարրական տնտեսագիտությունը։

1942 թ. վերջերին Սոլոուն ավարտեց համալսարանը և միացավ ԱՄՆ-ի զորքերին։ Նա խիզախորեն ծառայել է Հյուսիսային Աֆրիկայում և Սիցիլիայում, ավելի ուշ ծառայել է Իտալիայում 2-րդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին և զորացրվել է 1945 թ. օգոստոսին։ Նա 1945 թ. վերադարձավ Հարվարդ և սովորեց Վասիլի Զեոնտեֆի մոտ։ Որպես հետազոտող ասիստենտ՝ նա ներկայացրեց առաջին կապիտալ-գործոնը միջճյուղային մոդելում։

Հետո նա սկսեց հետաքրքրվել վիճակագրությամբ և հավանականության մոդելներով։ 1949-1950 թթ. նա անցկացրեց Կոլումբիայի համալսարանում, որպեսզի ուսումնասիրի վիճակագրությունն ավելի մանրամասն։ Այդ տարիների ընթացքում նա նաև աշխատում էր իր Ph. D թեզի վրա։ այդ հետազոտական փորձերը ուսումնասիրում են աշխատավարձի բաշխման չափը եկամտի օգտագործման շուկայական գործընթացում զբաղվածության-գործազրկության և աշխատավարձերի մակարդակի համար։ 1949 թ.` հենց Կոլումբիա գնալուց առաջ նրան առաջարկեցին և ընդունեցին որպես «Պրոֆեսորական ասիստենտ» Մասաչուսետսի տեխնոլոգիական համալսարանի տնտեսագիտական բաժնում։ Այստեղ նա անցկացնում էր վիճակագրության և էկոնոմետրիկայի կուրսեր։ Սոլոուի հետաքրքրությունը աստիճանաբար փոխվեց դեպի մակրոտնտեսագիտություն։ Գրեթե 40 տարիների ընթացքում Սոլոուն և Պոլ Սամուելսոնը միասին աշխատել են շատ տեսությունների վրա (Վոն Նյումենի աճի տեսություն՝ 1953 թ., Կապիտալի տեսություն՝ 1956 թ., Գծային ծրագրավորում՝ 1958 թ., Ֆիլիպի կորը կամ դիագրամը՝ 1960 թ.)։

Բիլ Քլինթոնը պարգևատրում է Սոլոուին Գիտությունների ազգային մեդալով 1999.

Սոլոուն զբաղեցրել է նաև մի քանի կառավարչական պաշտոններ, ներառյալ՝ ավագ տնտեսագետ, տնտեսական խորհրդատուների խորհուրդի և նախագահական հանձնաժողովի եկամուտների սպասարկման անդամ։ Նրա ուսումնասիրությունները գլխավորապես կենտրոնացված էին զբաղվածություն և աճի քաղաքականություն ոլորտներում, նաև կապիտալի տեսությանը։ 1961 թ. նա հաղթեց Ամերիկայի տնտեսագիտական հանձնաժողովի Ջոն Բեթս Կլարկի պարգևը, որը տրվում էր 40-ամյա լավագույն տնտեսագետներին։ 1979 թ. նա դարձավ այդ հանձնաժողովի նախագահը։ 1987 թ. Սոլոուն շահեց Նոբելյան մրցանակ իր տնտեսական աճի ուսումնասիրությունների համար։ 1999 թ. նա ստացավ գիտությունների ազգային մեդալ։

Սոլոուն տնտեսագիտական ուսումնասիրությունների կենտրոնի նախագահն էր. համանախագահությունը հիմնադրվել էր 2000 թ.։ Նա նաև Խաղաղության և անվտանգության էկոնոմիկայի անդամ էր (հոգաբարձու)։

Սոլոուի մոդելը[խմբագրել]

Սոլոուի տնտեսական աճի մոդելը հայտնի է որպես Սոլոու-Սվեն նեոկլասիկական աճի մոդել, քանի որ մոդելը ինքնուրույն հայտնաբերվել է և 1956 թ. «Տնտեսական ռեկորդ»-ում հրապարակել է Թրեվոր Սվենը, թուլ տալով տնտեսական աճի դետերմինանտներին (որոշիչներ) առանձնացնել միջոցներից (աշխատուժ և կապիտալ) և տեխնիկական առաջընթացից։ Օգտագործելով նրա մոդելը՝ Սոլոուն հաշվարկեց, որ ԱՄՆ-ի յուրաքանչյուր աշխատողի արտադրանքի աճը վերագրելի էր տեխնիկական առաջընթացին։

1999 թ. Բիլ Քլինթոնը Սոլոուին շնորհեց «Գիտությունների ազգային մեդալ»։ Սոլոուն նաև առաջինն էր, որ զարգացրեց հին կապիտալի աճի մոդելը։ Սոլոուի հին կապիտալի աճի մոդելի էությունն այն էր, որ նոր կապիտալն ավելի արժեքավոր է, քան հին կապիտալը, քանի որ նոր կապիտալն արտադրվում է նոր տեխնոլոգիաներով։ Չնայած Սոլոուի մոդելի սահմանափակումներին այս հայտնի տեխնոլոգիան մնում է հաստատականորեն բարելավող։ Հետևաբար այս տեխնոլոգիայի (նոր կապիտալ) արտադրանքը ենթադրվում էր, որ կլինի ավելի արտադրողական և ավելի արժեքավոր։ Հետագայում և Պոլ Ռոմերը, և Ռոբերտ Լուկասը զարգացրեցին Սոլոուի նեոկլասիկական աճի մոդելի ալտերնատիվները։

Սկսած 1950 թ. Սոլոուի սկզբնական աշխատանքներից շատ ավելի հարուստ կենսափորձ ունեցող տնտեսական աճի մոդելներն են առաջարկվել տանելով դեպի տնտեսական աճի պատճառների մասին տարբեր եզրակացությունների։

1980-ական թթ. ջանքերը կենտրոնացված էին տնտեսությունում տեխնիկական առաջընթացի դերի վրա՝ տանելով «նոր աճի» տեսության զարգացմանը։ Այսօր տնտեսագետները օգտագործում են Սոլոուի աճի աղբյուրները հաշվումը գնահատելու համար առանձին ազդեցությունները տեխնոլոգիական փոփոխությունների, կապիտալի և աշխատուժի տնտեսական աճի վրա։

Ներկայումս Սոլոուն M&P տնտեսագիտական բաժնում ինստիտուտի վաստակավոր պրոֆեսոր է և նախապես ուսուցանել է Կոլումբիայիհամալսարանում։