Լեոնիդ Կանտորովիչ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto Info sciences exactes.png
Լեոնիդ Կանտորովիչ
ռուս.՝ Леонид Канторович
Leonid Kantorovich 1975.jpg
Ծնվել է հունվարի 19, 1912({{padleft:1912|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:19|2|0}})[1][2][3]
Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն[4][5][6][1]
Մահացել է ապրիլի 7, 1986({{padleft:1986|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})[7][8][9][3][10] (74 տարեկանում)
Մոսկվա, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ[11][12][13]
Գերեզման Նովոդեվիչյան գերեզմանոց
Բնակության վայր(եր) Սանկտ Պետերբուրգ
Քաղաքացիություն Flag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1918–1937).svg Խորհրդային Ռուսաստան
Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Ազգություն ռուս
Մասնագիտություն մաթեմատիկոս, տնտեսագետ, համալսարանի պրոֆեսոր և գիտնական
Հաստատություն(ներ) Սանկտ Պետերբուրգի տրանսպորտի համալսարան, Նիկոլաևյան ինժեներական դպրոց, Ռուսաստանի Դաշնության կառավարությանն առընթեր Ժողովրդական տնտեսության ակադեմիա և Ռասաստանի ազգայի ակադեմիայի համակարգերի վերլուծության ինստիտուտ
Գործունեության ոլորտ ֆունկցիոնալ վերլուծություն, Գծային ծրագրավորում, Function theory, բազմությունների տեսություն, մաթեմատիկա և տնտեսագիտություն
Անդամակցություն Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա, Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիա, Econometric Society, Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիա և Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա
Ալմա մատեր Սանկտ Պետերբուրգի համալսարան
Գիտական աստիճան ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1935) և պրոֆեսոր (1934)
Տիրապետում է լեզուներին ռուսերեն[7]
Գիտական ղեկավար Grigorii Mikhailovich Fichtenholz[14] և Վլադիմիր Սմիռնով
Եղել է գիտական ղեկավար Svetlozar Rachev
Պարգևներ Ստալինյան մրցանակ Լենինի շքանշան «Պատվո նշան» շքանշան Հայրենական պատերազմի I աստիճանի շքանշան Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան Տնտեսագիտության բնագավառում Նոբելյան մրցանակ[15] Լենինյան մրցանակ և Հայրենական պատերազմի շքանշան
Ամուսին(ներ) անհայտ
Leonid Kantorovich Վիքիպահեստում

Լեոնիդ Վիտալևիչ Կանտորովիչ (ռուս.՝ Леонид Витальевич Канторович, հունվարի 19, 1912({{padleft:1912|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:19|2|0}})[1][2][3], Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն[4][5][6][1] - ապրիլի 7, 1986({{padleft:1986|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})[7][8][9][3][10], Մոսկվա, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ[11][12][13]), սովետական ռուս մաթեմատիկոս, տնտեսագետ, ԽՍՀՄ ԳԱ անդամ (1964)։ Միակ խորհրդային տնտեսագետն է, որն արժանացել է Նոբելյան մրցանակի՝ տնտեսագիտության գծով (1975)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Պետերբուրգում, բժշկի ընտանիքում։ Քաղաքացիական պատերազմի տարիներին նրանց ընտանիքը փախել է Բելառուսիա, մնացել այնտեղ մեկ տարի։ 1922 թ. մահացել է Լեոնիդի հայրը, որդուն թողնելով կնոջ՝ Պաուլինա Սաքսի խնամքին։

1932 թ. Լեոնիդն ընդունվում է Պետերբուրգի համալսարանի մաթեմատիկական ֆակուլտետը, ուր հետաքրքրվում է նաև քաղաքատնտեսության ժամանակակից պատմություն։ Ավարտել է 1930 թ. և նույն թվականին, մասնակցել է Մաթեմատիկական առաջին կոնգրեսին, շարքերի գծով հետազոտության համար շահել է մրցանակ։ 1934 թ. ստանում է պրոֆեսորի կոչում, իսկ 1935 թ., առանց դոկտորական թեզի պաշտպանության, նրան շնորհվում է ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորի աստիճան։

1932-1960 թթ. աշխատել է Լենինգրադի համալսարանում, 1958-1971 թթ.՝ ԽՍՀՄ ԳԱ Նախարարների խորհրդի գիտության և տեխնիկայի կոմիտեի ժողովրդական տնտեսության բաժանմունքում, միաժամանակ՝ ԳԱ Սիբիրի բաժանմունքում։

Գիտական հետազոտություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կանտորովիչի գիտական առաջին հետազոտությունները նվիրված են պրոյեկտիվ բազմությունների տեսությունը։ Ֆունկցիոնալ անալիզում նա մուծել և ուսումնասիրել է կիսակարգավորված տարածությունների դասը, առաջինն է ֆունկցիաների անալիտիկ մեթոդը կիրառել հաշվողական մաթեմատիկայում։ 1939-1940 թթ. ստեղծել է սահմանափակումներով էքստերեմալ խնդիրների որոշ դասեր լուծելու մեթոդներ և տեսություն՝ գծային ծրագրավորման համար։ Հիմնավորել է օպտիմալ տնտեսական մոդելների վերլուծության ժամանակ ծագող օբյեկտիվորեն պայմանավորված գնահատականների կարևորությունը։ Այս հետազոտությունները նպաստել են ժողովրդական տնտեսության կառավարման ու օպտիմալ պլանավորման տեսությունների ստեղծմանը և տնտեսագիտական խնդիրների մշակմանը (գնագոյացում, ռենտայի տեսություն, կապիտալ ներդրումների արդյունավետություն)։ 1965-ին գիտնականն արժանացել է Լենինյան մրցանակի։

1975 թ., Թ. Կուպմանսի հետ միասին, արժանացել է Նոբելյան մրցանակի տնտեսագիտության գծով «Տնտեսական ռեսուրսների օպտիմալ բաշխման տեսության մեջ նշանակալից ավանդի համար»։

Կանտորովիչի համաշխարհային համբավին ու լայն ճանաչմանը էապես նպաստել է ռուս մեծ տնտեսագետ, ազգությամբ ռուս, ամերիկյան գիտնական Վասիլի Լեոնտևը։ 1976-ին Կանտորովիչը ղեկավարել է ԽՍՀՄ ԳԱ համակարգված հետազոտությունների ինստիտուտի աշխատանքները։ 1938-ին Կանտորովիչը ամուսնացել է մասնագիտությամբ բժիշկ Նատալյա Իլյինայի հետ։ Ունեցել են մեկ որդի և մեկ դուստր, որոնք ևս ընտրել են հոր մասնագիտությունը։ Կանտորովիչը վախճանվել է 1986 թվականին։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economic-sciences/laureates/1975/kantorovich-facts.html
  2. 2,0 2,1 http://www.mi.ras.ru/index.php?c=inmemoriapage&id=21951&l=1
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  4. 4,0 4,1 4,2 Канторович Леонид Витальевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. 5,0 5,1 5,2 http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/BirthplaceMaps/St_Petersburg.html
  6. 6,0 6,1 6,2 http://www.mat.uniroma2.it/~pdes/docs/3DAYS_CapuzzoDolcetta.pdf
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  8. 8,0 8,1 8,2 http://www.britannica.com/EBchecked/topic/311550/Leonid-Vitalyevich-Kantorovich
  9. 9,0 9,1 9,2 http://www.nndb.com/cemetery/732/000208108/
  10. 10,0 10,1 10,2 Encyclopædia Britannica
  11. 11,0 11,1 11,2 http://link.springer.com/article/10.1007%2FBF01056043
  12. 12,0 12,1 12,2 http://link.springer.com/chapter/10.1007%2F978-3-0348-8789-2_12
  13. 13,0 13,1 13,2 http://link.springer.com/content/pdf/10.1007%2FBF00972215.pdf
  14. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  15. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economic-sciences/laureates/1975/

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Պավել Ծատուրյան, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ. 1901-2000, գիրք Ա, Երևան, «ՎՄՎ-Պրինտ» հրատարակչություն, 2007, էջ 82-83։