Լեոնիդ Կանտորովիչ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Լեոնիդ Կանտորովիչ
ռուս.՝ Леонид Канторович
Leonid Kantorovich 1975.jpg
Ծնվել է հունվարի 19, 1912({{padleft:1912|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:19|2|0}})[1][2]
Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն[3][4][5][1]
Մահացել է ապրիլի 7, 1986({{padleft:1986|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})[6][7][8][9] (74 տարեկանում)
Մոսկվա, Ռուսաստանի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ[10][11][12]
Գերեզման Նովոդեվիչյան գերեզմանոց
Բնակության վայր(եր) Սանկտ Պետերբուրգ
Քաղաքացիություն Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Ազգություն ռուս
Մասնագիտություն մաթեմատիկոս, տնտեսագետ, համալսարանի պրոֆեսոր և գիտնական
Հաստատություն(ներ) Սանկտ Պետերբուրգի տրանսպորտի համալսարան, Նիկոլաևյան ինժեներական դպրոց, Ռուսաստանի Դաշնության կառավարությանն առընթեր Ժողովրդական տնտեսության ակադեմիա և Ռասաստանի ազգայի ակադեմիայի համակարգերի վերլուծության ինստիտուտ
Գործունեության ոլորտ ֆունկցիոնալ վերլուծություն, linear programming, Function theory և բազմությունների տեսություն
Անդամակցություն Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա, Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիա, Econometric Society, Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիա և Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա
Ալմա մատեր Սանկտ Պետերբուրգի համալսարան
Գիտական աստիճան ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1935) և պրոֆեսոր (1934)
Տիրապետում է լեզուներին ռուսերեն[13]
Գիտական ղեկավար Grigorii Mikhailovich Fichtenholz[14] և Վլադիմիր Սմիռնով
Եղել է գիտական ղեկավար Svetlozar Rachev
Պարգևներ
Ամուսին(ներ) անհայտ
Leonid Kantorovich Վիքիպահեստում

Լեոնիդ Վիտալևիչ Կանտորովիչ (ռուս.՝ Леонид Витальевич Канторович, հունվարի 19, 1912({{padleft:1912|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:19|2|0}})[1][2], Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն[3][4][5][1] - ապրիլի 7, 1986({{padleft:1986|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})[6][7][8][9], Մոսկվա, Ռուսաստանի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ[10][11][12]), սովետական ռուս մաթեմատիկոս, տնտեսագետ, ԽՍՀՄ ԳԱ անդամ (1964)։ Միակ խորհրդային տնտեսագետն է, որն արժանացել է Նոբելյան մրցանակի՝ տնտեսագիտության գծով (1975)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Պետերբուրգում, բժշկի ընտանիքում։ Քաղաքացիական պատերազմի տարիներին նրանց ընտանիքը փախել է Բելառուսիա, մնացել այնտեղ մեկ տարի։ 1922 թ. մահացել է Լեոնիդի հայրը, որդուն թողնելով կնոջ՝ Պաուլինա Սաքսի խնամքին։

1932 թ. Լեոնիդն ընդունվում է Պետերբուրգի համալսարանի մաթեմատիկական ֆակուլտետը, ուր հետաքրքրվում է նաև քաղաքատնտեսության ժամանակակից պատմություն։ Ավարտել է 1930 թ. և նույն թվականին, մասնակցել է Մաթեմատիկական առաջին կոնգրեսին, շարքերի գծով հետազոտության համար շահել է մրցանակ։ 1934 թ. ստանում է պրոֆեսորի կոչում, իսկ 1935 թ., առանց դոկտորական թեզի պաշտպանության, նրան շնորհվում է ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորի աստիճան։

1932-1960 թթ. աշխատել է Լենինգրադի համալսարանում, 1958-1971 թթ.՝ ԽՍՀՄ ԳԱ Նախարարների խորհրդի գիտության և տեխնիկայի կոմիտեի ժողովրդական տնտեսության բաժանմունքում, միաժամանակ՝ ԳԱ Սիբիրի բաժանմունքում։

Գիտական հետազոտություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կանտորովիչի գիտական առաջին հետազոտությունները նվիրված են պրոյեկտիվ բազմությունների տեսությունը։ Ֆունկցիոնալ անալիզում նա մուծել և ուսումնասիրել է կիսակարգավորված տարածությունների դասը, առաջինն է ֆունկցիաների անալիտիկ մեթոդը կիրառել հաշվողական մաթեմատիկայում։ 1939-1940 թթ. ստեղծել է սահմանափակումներով էքստերեմալ խնդիրների որոշ դասեր լուծելու մեթոդներ և տեսություն՝ գծային ծրագրավորման համար։ Հիմնավորել է օպտիմալ տնտեսական մոդելների վերլուծության ժամանակ ծագող օբյեկտիվորեն պայմանավորված գնահատականների կարևորությունը։ Այս հետազոտությունները նպաստել են ժողովրդական տնտեսության կառավարման ու օպտիմալ պլանավորման տեսությունների ստեղծմանը և տնտեսագիտական խնդիրների մշակմանը (գնագոյացում, ռենտայի տեսություն, կապիտալ ներդրումների արդյունավետություն)։ 1965-ին գիտնականն արժանացել է Լենինյան մրցանակի։

1975 թ., Թ. Կուպմանսի հետ միասին, արժանացել է Նոբելյան մրցանակի տնտեսագիտության գծով «Տնտեսական ռեսուրսների օպտիմալ բաշխման տեսության մեջ նշանակալից ավանդի համար»։

Կանտորովիչի համաշխարհային համբավին ու լայն ճանաչմանը էապես նպաստել է ռուս մեծ տնտեսագետ, ազգությամբ ռուս, ամերիկյան գիտնական Վասիլի Լեոնտևը։ 1976-ին Կանտորովիչը ղեկավարել է ԽՍՀՄ ԳԱ համակարգված հետազոտությունների ինստիտուտի աշխատանքները։ 1938-ին Կանտորովիչը ամուսնացել է մասնագիտությամբ բժիշկ Նատալյա Իլյինայի հետ։ Ունեցել են մեկ որդի և մեկ դուստր, որոնք ևս ընտրել են հոր մասնագիտությունը։ Կանտորովիչը վախճանվել է 1986 թվականին։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economic-sciences/laureates/1975/kantorovich-facts.html
  2. 2,0 2,1 http://www.mi.ras.ru/index.php?c=inmemoriapage&id=21951&l=1
  3. 3,0 3,1 3,2 Канторович Леонид Витальевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. гл. ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  4. 4,0 4,1 4,2 http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/BirthplaceMaps/St_Petersburg.html
  5. 5,0 5,1 5,2 http://www.mat.uniroma2.it/~pdes/docs/3DAYS_CapuzzoDolcetta.pdf
  6. 6,0 6,1 6,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118981870 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  7. 7,0 7,1 7,2 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  8. 8,0 8,1 8,2 http://www.britannica.com/EBchecked/topic/311550/Leonid-Vitalyevich-Kantorovich
  9. 9,0 9,1 9,2 http://www.nndb.com/cemetery/732/000208108/
  10. 10,0 10,1 10,2 http://link.springer.com/article/10.1007%2FBF01056043
  11. 11,0 11,1 11,2 http://link.springer.com/chapter/10.1007%2F978-3-0348-8789-2_12
  12. 12,0 12,1 12,2 http://link.springer.com/content/pdf/10.1007%2FBF00972215.pdf
  13. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb13191973j
  14. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  15. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economic-sciences/laureates/1975/

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Պավել Ծատուրյան, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ. 1901-2000, գիրք Ա, Երևան, «ՎՄՎ-Պրինտ» հրատարակչություն, 2007, էջ 82-83։