Մանչեսթեր Յունայթեդ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Մանչեսթեր Յունայթեդ
Մանչեսթր յունայթեդ.jpg
Ամբողջական անուն Manchester United Football Club
Մանչեսթեր Յունայթեդ Ֆուտբոլային Ակումբ
Մականուն(ներ) The Red Devils «Կարմիր Սատանաներ»[1]
[2], The Reds «Կարմիրներ»[3], «Մանկունիանցիներ»
Անվանում Մանչեսթեր Յունայթեդ
Գույներ Կարմիր-ճերմակ
Հիմնադրում 1878 թ., որպես «Նյութոն Հիթ»
Մարզադաշտ Օլդ Թրաֆորդ, Մանչեսթեր
Տարողունակություն 75 957
Տեր Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Մալքոլմ Գլեյզեր
Նախագահ Մեծ Բրիտանիա Էդ Վուդվարդ
Մարզիչ Նիդերլանդներ Լուի Վան Գալ
Ավագ Անգլիա Ուեյն Ռունի
Կայք
Լիգա Անգլիայի Պրիմիեր Լիգա
2013-14 3-րդ տեղ
Տան դաշտ
Մրցակցի դաշտ
Երրորդ համազգեստ

«Մանչեսթեր Յունայթեդ» (անգլ.՝ Manchester United Football Club; արտասանություն։ [ˈmæntʃɛstə ju:ˈnaɪtɪd]), անգլիական պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբ Սթրեդֆորդ, Մեծ Մանչեսթեր, խաղում է Պրեմիեր Լիգայում։ Հիմնադրվել է որպես «Նյուտոն Հիթ (Լանկաշիր Էնդ Յորքշիր Ռեյլուեյ)» 1878 թվականին, անվանափոխվել է 1902 թվականին՝ դառնալով «Մանչեսթեր Յունայթեդ», իսկ տեղափոխվել «Օլդ Թրաֆորդ»՝ 1910 թվականին։ Աշխարհի ամենահանրահայտ ֆուտբոլային ակումբներից մեկն է[4], անգլիական Պրեմիեր Լիգայի հիմնադիր ակումբներից մեկը 1992 թ.[5]։

Ակումբը 1910 թվականից իր խաղերն անցկացնում է «Օլդ Թրաֆորդ» մարզադաշտում։ Այն համարվում է Անգլիայի ամենամեծ մարզադաշտը «Ուեմբլիից» հետո և տեղավորում է գրեթե 76000 հանդիսական։

«Մանչեսթեր Յունայթեդը» համարվում է ամենատիտղոսակիր, ամենամեծ և լեգենդար ակումբներից մեկը ֆուտբոլի պատմության մեջ։ Վերջին 20 տարիների ընթացքում Անգլիայի ամենահաջողակ ակումբն է. 1986 թվականի նոյեմբերից, երբ ակումբն սկսեց գլխավորել Ալեքս Ֆերգյուսոնը, նվաճել է 27 խոշոր գավաթ[6]։ Պրեմիեր Լիգայի (2010-2011) մրցաշրջանում թիմը նվաճել է ռեկորդային 19-րդ տիտղոսը՝ այդպիսով դառնալով Անգլիայի ռեկորդակիր չեմպիոնական տիտղոսների քանակով և շրջանցելով «Լիվերպուլին», որը հաղթել էր 18 չեմպիոնական տիտղոս։ 2012-2013 մրցաշրջանում ակումբը նվաճել է նաև 20-րդ տիտղոսը։ 1968 թվականին «Մանչեսթեր Յունայթեդը» դարձել է առաջին անգլիական ակումբը, որը նվաճել է չեմպիոններների գավաթը՝ եզրափակչում հաղթելով «Բենֆիկային» 4-1 հաշվով[7]։ 1999 թվականին «Մանչեսթեր Յունայթեդը» հաղթել է եվրոպական ամենապատվաբեր առաջնության եզրափակչում՝ կամային հաղթանակ տանելով «Բավարիա Մյունխենի» նկատմամբ 2-1 հաշվով[8]։ 2008 թ.-ին թիմը կրկին նվաճել է Չեմպիոնների լիգան՝ հաղթելով Լոնդոնյան «Չելսիին»[9]։ Այս ամենից բացի՝ «Մանչեսթեր Յունայթեդը» ռեկորդակիր է Անգլիայի գավաթների քանակով (11 տիտղոս)[10]։

2012-2013 մրցաշրջանի ավարտից հետո «Մանչեսթեր Յունայթեդի» գլխավոր մարզիչը սըր Ալեքս Ֆերգյուսոնը, ով նշանակվել էր այդ պաշտոնին 1986 թվականի նոյեմբերի 6-ին, թողեց պաշտոնը՝ անցնելով արժանի թոշակի՝ 27 տարվա մեջ նվաճելով 38 տիտղոս և դառնալով ֆուտբոլի պատմության մեջ մեծագույն մարզիչներից մեկը։

Թիմի գլխավոր մարզիչը հոլանդացի մասնագետ Լուի վան Գալն է։ Նա փոխարինեց մարզչի պարտականությունները կատարող Ռայան Գիգզին. վերջինս նշանակվել էր այդ պաշտոնին Դևիդ Մոյեսի հեռանալուց հետո[11][12]։ Թիմի ավագը Ուեյն Ռունին է, ով 2014 թվականի ամռանը փոխարինեց Նեմանյա Վիդիչին[13][14]։

Պատմություն[խմբագրել]

Վաղ շրջան (1878—1945)[խմբագրել]

«Նյուտոն Հիթը» 1892 թվականին

Ակումբը ձևավորվել է «Նյուտոն Հիթ (Լանկաշիր էնդ Յորքշիր Ռեյլուեյ)» (անգլ.՝ Newton Heath L&YR F.C) անվամբ Մանչեսթերի երկաթգծի մի խումբ աշխատողների կողմից 1878 թվականին[15][16]։ Ակումբային մարզահագուստը բաղկացած էր երկու գույնից՝ կանաչ և ոսկեգույն։ 15 տարվա ընթացքում ակումբը հանդես էր գալիս ոչ մեծ կիսաքանդ «Նորթ Ռոուդ» մարզադաշտում, որից հետո 1893 թվականին տեղափոխվեց Քլեյթոնում գտնվող «Բենք Սթրիթ» մարզադաշտ։ Դրանից մեկ տարի առաջ ակումբը միացավ Անգլիայի ֆուտբոլային լիգային և առանձնացավ երկաթուղիներից՝ դառնալով անկախ[17][18]։ Ստեղծվեց ակումբային քարտուղարի պաշտոնը, իսկ անվանումից հանվեց «Լանկաշիր էնդ Յորքշիր Ռեյլուեյ» լրացումը։ Ակումբը սկսեցին պարզապես կոչել «Նյուտոն Հիթ»։ 1902 թվականին թիմը սնանկության եզրին էր կանգնած՝ ունենալով ավելի քան 2500 ֆունտ ստեռլինգի պարտք։ «Բենք Սթրիթ» մարզադաշտը փակվեց դատարանի կողմից[19]։ Փակվելուց թիմին փրկեց Ջոն Հենրի Դևիսը՝ Մանչեսթերի գարեջրի գործարանի ղեկավարը, ով այդ ժամանակվա համար բավականին մեծ թվով ներդրումներ կատարեց[15][20]։ 1902 թվականի ապրիլի 26-ից ակումբը փոխեց իր անունը և պաշտոնապես սկսեց անվանվել «Մանչեսթեր Յունայթեդ»։ Միաժամանակ փոփոխվեցին նաև ակումբի գույները կանաչն ու ոսկեգույնը վերափոխվեցին կարմիրի և սպիտակի։

1903 թվականին ակումբային քարտուղար նշանակվեց Ջեյմս Մանգնել Էռնեստը, որի ղեկավարությամբ 1906 թվականին «Յունայթեդը» դուրս եկավ Առաջին դիվիզիոն, իսկ 1907/08 մրցաշրջանում նվաճեց իր առաջին չեմպիոնական տիտղոսը՝ Անգլիայի չեմպիոնի կոչումը[21]։ Այդ ժամանակ հարևան «Մանչեսթեր Սիթիից» «Յունայթեդ» տեղափոխվեցին մի շարք ֆուտբոլիստներ, այդ թվում՝ Բիլլի Մերեդիտը և Սենդի Թերնբուլլը, որոնք հետագայում դարձան թիմի առանցքային խաղացողները[22]։ 1908 թվականին «Մանչեսթեր Յունայթեդը» իր պատմության մեջ առաջին անգամ Անգլիայի սուպերգավաթը նվաճեց[23], իսկ 1909 թվականին առաջին Անգլիայի գավաթը[24]։ 1910/1911 մրցաշրջանում «Յունայթեդը» երկրորդ անգամ իր պատմության մեջ դարձավ Առաջին դիվիզիոնի չեմպիոն։ Նույն մրցաշրջանում տեղափոխվեց իր նոր «Օլդ Թրաֆորդ» մարզադաշտ[22][25]։

Հաջորդ տասնամյակի ընթացքում «Մանչեսթեր Յունայթեդը» չկարողացավ նոր տիտղոսներ նվաճել, իսկ 1922 թվականին կրկին վերադարձավ Երկրորդ դիվիզիոն[26]։ 1925 թվականին «Յունայթեդը» վերադարձավ առաջին դիվիզիոն, բայց պայքարում էր միայն մրցաշարային աղյուսակի առաջին հատվածում տեղ գտնելու համար, և նորից անցավ Երկրորդ դիվիզիոն 1931 թվականին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին նախորդող ութ տարիների ընթացքում «Յունայթեդը» անընդհատ մի դիվիզիոնից մյուսն էր տեղափոխվում, իսկ 1934 թվականին գրավեց իր պատմության մեջ ցածրագույն հորիզոնականը առաջնությունում՝ 20-րդ տեղը երկրորդ դիվիզիոնում[27]։ 1927 թվականի հոկտեմբերին՝ Ջոն Հենրի Դևիսի մահից հետո, «Մանչեսթեր Յունայթեդի» ֆինանսական դրությունը կտրուկ վատթարացավ, և 1931 թվականի վերջում ակումբը հայտնվեց սնանկության եզրին։ Թիմին փրկեց տեղացի գործարար Ջեյմս Ուլիլյամ Գիբոսնը, որը մարեց ակումբի բոլոր պարտքերը և դարձավ նոր ղեկավարը[28]։ 1938/39 մրցաշրջանը թիմն ավարտեց Առաջին դիվիզիոնի 14-րդ տեղում։

Բասբիի ժամանակաշրջանը (1945—1969)[խմբագրել]

«Բասբիի փոքրիկները» իրենց վերջին խաղից առաջ
«Բասբիի փոքրիկները» Դանիայում, 1955 թվական
1958 թվականի փետրվարի 6-ի Մյունխենի ավիավթարի զոհերին նվիրված ոհւատախտակ «Օլդ Թրաֆորդում»
Հուշարձան՝ նվիրված «Մանչեսթեր Յունայթեդի» լեգենդար եռյակին՝ Ջորջ Բեսթին, Դենիս Լոուին և Բոբի Չարլթոնին

1945 թվականին «Յունայթեդի» գլխավոր մարզիչ նշանակվեց Մեթ Բասբին։ Բասբիի և իր օգնականի՝ Ջիմ Մերֆիի ղեկավարությամբ ակումբը երեք մրցաշրջան շարունակ կարողացավ երկրորդ տեղը գրավել առաջնությունում՝ 1946/47, 1947/48 и 1948/49, իսկ 1948 թվականին նվաճեց Անգլիայի գավաթը[29]։ 1951/52 մրցաշրջանում՝ վերջին հաղթանակից 41 տարի անց, «Յունայթեդը» հաղթեց Առաջին դիվիզիոնի առաջնությունը[30]։ Թիմի այդ կազմը բավականին մեծ էր, և Բասբին սկսեց հիմնական թիմ հրավիրել երիտասարդական հավաքականի ֆուտբոլիստներին՝ Ռոջեր Բեռնին, Բիլ Ֆոուլքսին, Մարկ Ջոնսին, Դենիս Վայոլեթին։ Հաջողությունը միանգամից չեկավ. 1952/53 մրցաշրջանում Բասբիի երիտասարդացած թիմը ավարտեց առաջնությունը միայն 8-րդ տեղում, իսկ արդեն 1955/56 մրցաշրջանում «Յունայթեդը» Անգլիայի չեմպիոն հռչակվեց։ Թիմի խաղացողների միջին տարիքը 22-ն էր[31]։ Մամուլում ակումբի երիտասարդ սաներին «Բասբիի փոքրիկներ» էին անվանում։ 1956/57 մրցաշրջանում «Յունայթեդը» կրկին նվաճեց Առաջին դիվիզիոնի առանության չեմպիոնի կոչումը, ինչպես նաև հասավ Անգլիայի գավաթի եզրափակին և Չեմպիոնների լիգայի կիսաեզրափակիչ՝ դառնալով առաջին անգլիական ակումբը, որ մասնակցություն ունեցավ այդ հեղինակավոր եվրոպական մրցաշարում[32]։

1957/1958 մրցարջանում՝ «Ցրվենա Զվեզդայի» հետ խաղից հետո՝ Բելգրադից վերադառնալիս, «Յունայթեդի» խաղացողներով ինքնաթիռը 1958 թվականի փետրվարի 6-ին Մյունխենի օդանավակայանում վթարի ենթարկվեց։ Ավիավթարը ութ ֆուտբոլիստի կյանք խլեց՝ Ջեֆ Բենտի, Էդի Կոլմանի, Դունկան Էդվարդսի, Մարկ Ջոնսի, Դևիդ Փեգի, Թոմի Թեյլորի և Լիան Ուիլանի, ինչպես նաև մահացան տանսհինգ ուղևորներ՝ ներառյալ մարզչական շտաբի անդամները՝ Ուոլթեր Կրիկմերը, Ուոլի Բերտը և Թոմ Կարին[33][34]։ Մեթ Բեսբին ծանր վնասվածքներ ստացավ, բայց կարողացավ բուժվել և վթարից երեք ամիս անց կրկին վերադարձավ ակումբի ղեկավարման աշխատանքներին։ Ի զարմանս շատերի՝ չունենալով հիմնական կազմի մի շարք առանցքային ֆուտբոլիստներ՝ «Յունայթեդը» կարողացավ հասնել Անգլիայի գավաթի եզրափակիչ, որտեղ զիջեց «Բոլտոնին»։ Մրցաշրջանի վերջում ՈՒԵՖԱ-ն առաջարկեց Անգլիայի ֆուտբոլի ասոցիացիային երկու թիմ հայտավորել Չեմպիոնների լիգայում, սակայն Ֆուտբոլի ասոցիացիան մերժեց նրանց[35][36]։ 1958/59 մրցաշրջանը «Յունայթեդը» ավարտեց՝ առաջնությունում երկրորդ տեղը գրավելով[30]։

1960-ականների սկզբում Բասբին սկսեց թիմի վերակառուցումը՝ պայմանագիր կնքելով այնպիսի ֆուտբոլիստների հետ, ինչպիսիք էին Դենիս Լոուն և Փեթ Կրերանդը, միաժամանակ փնտրելով երիտասարդ և տաղանդավոր ֆուտբոլիստների։ Հավանաբար ամենահայտնին նրանցից դարձավ Ջորջ Բեսթը։ Այս թիմով Բասբին նվաճեց 1963 թվականի Անգլիայի առաջնությունը, չնայած որ առաջնությունն ավարտեց ընդամենը 19-րդ տեղում[37]։ Արդեն 1963/64 մրցաշրջանում «Յունայթեդը» 2-րդ տեղը գրավեց առաջնությունում, իսկ 1964/65 և 1966/67 մրցաշրջաններում դարձավ Անգլիայի չեմպիոն[37]։ 1968 թվականին «Մանչեսթեր Յունայթեդը» անցավ Եվրոպական չեմպիոնների գավաթի եզրափակիչ, որտեղ 4։1 հաշվով հաղթեց պարտուգալական «Բենֆիկային»՝ դառնալով առաջին անգլիական ակումբը, որ հաղթեց այդ մրցաշարը[38]։ «Յունայթեդի» առաջին կազմի երեք ֆուտբոլիստներ դարձան «Ոսկե գնդակի» հաղթողներ՝ Բոբի Չարլթոնը, Դենիս Լոուն և Ջորջ Բեսթը[39]։ 1969 թվականին Մեթ Բասբին լքեց գլխավոր մարզչի պաշտոնը՝ զիջելով այն «Յունայթեդի» նախկին խաղացող Ուիլֆ Մաքգինեսին[37]։

1969—1986[խմբագրել]

Ուիլֆ Մաքգինեսի ղեկավարությամբ «Յունայթեդը» 1969/70 մրցարջանում միայն 8-րդ տեղը զբաղեցրեց, և 1970/71 ձախողված մրցաշրջանից հետո Մաքգինեսը լքեց գլխավոր մարզչի պաշտոնը։ Բասբին համաձայնեց ժամանակավորապես գլխավորել թիմը, բայց արդեն 6 ամիս անց՝ 1971 թվականի ամռանը, վերջնականապես լքեց ակումբը[40]։ Միևնույն ժամանակ թիմից հեռացան մի քանի փորձառու ֆուտբոլիստներ, որոնց թվում էին Նոբի Սթայլզը և Փեթ Կրերանդը[41]։ Թիմի գլխավոր մարզիչ նշանակվեց Ֆրենկ Օ’Ֆարելը։ Նա, ինչպես և Մաքգինեսը, ակումբի գլխավոր մարզչի պաշտոնում մնաց ավելի քան մեկուկես տարի, բայց, ի տարբերություն Մաքգինեսի, գնեց նոր խաղացողների, որպեսզի ուժեղացնի «Յունայթեդի» հիմնական կազմը։ Նրա ամենակարևոր ձեռքբերումը կարելի է համարել Մարտին Բաքենին։ Վերջինիս «Յունայթեդը» գնեց «Աբերդինից» 125 000 ֆունտով[40]։ 1972 թվականի վերջում թիմի գլխավոր մարզիչ դարձավ Թոմի Դոհերտին՝ «Դոկ» մականվամբ[42]։ Նա փրկեց «Յունայթեդին» 1972/73 մրցաշրջանում լիգայից դուրս մնալուց, բայց արդեն հաջորդ մրցաշրջանում ակումբը երկար տարիներ դադարից հետո վերադարձավ Երկրորդ դիվիզիոն[40]։ Այդ ժամանակ «աստղային եռյակը»՝ ի դեմս Ջորջ Բեսթի, Դենիս Լոուի և Բոբի Չարլթոնի հեռացավ թիմից։ Նրանց փոխարեն գնվեցին Լու Մակարին, Ստյուարտ Հյուսթոնը և Բրայան Գրինհոֆը, բայց նրանցից և ոչ մեկը չկարողացավ ակումբի լեգենդներին արժանիորեն փոխարինել[43]։ 1974/75 մրցաշրջանի արդյունքներով «Մանչեսթեր Յունայթեդը» վերադարձավ Առաջին դիվիզիոն, իսկ 1976 թվականին հասավ Անգլիայի գավաթի եզրափակիչ, որտեղ զիջեց «Սաութհեմփթոնին»։ Մեկ տարի անց «Յունայթեդը» այնուամենայնիվ նվաճեց Անգլիայի գավաթը՝ 1977 թվականի եզրափակիչ խաղում հաղթելով «Լիվերպուլին» 2։1 հաշվով[44]։ Չնայած այդ հաջողությանը և երկրպագուների շրջանում սիրված լինելուն՝ Դոհերտիին ազատեցին աշխատանքից հենց եզրափակչից հետո, երբ բոլորը տեղեկացան նրա և ակումբի ֆիզիոթերապևտի կնոջ միջև սիրային կապի մասին[40][45]։

1977 թվականի ամռանը Դոհերտիին գլխավոր մարզչի պաշտոնում փոխարինեց Դեյվ Սեկստոնը։ Վերջինիս չհաջողվեց հաղթել և ոչ մի տիտղոս, այդ իսկ պատճառով 1981 թվականին նրան ազատեցին այդ պաշտոնից[46]։ Նրան փոխարինեց Ռոն Ատկինսոնը, ում հանրային և էքստրավագանտ կերպարը երևում էր մարզչական աշխատանքում[47]։ Նա միանգամից սահմանեց տրանսֆերային ռեկորդ՝ գնելով Բրայան Ռոբսոնին «Վեստ Բրոմվիչից»։ Բացի այդ՝ Ատկինսոնը պայմանագիր կնքեց այնպիսի ֆուտբոլիստների հետ, ինչպիսիք էին Յեսպեր Օլսենը, Փոլ Մաքգրատը և Գորդոն Ստրականը։ Երիտասարդկան թիմից էլ հիմնական կազմ հրավիրեց Նորման Ուայթսայդին և Մարկ Հյուզին[46]։ Ատկինսոնի գլխավորությամբ «Յունայթեդը» երկու անգամ նվաճեց Անգլիայի գավաթը 1983 և 1985 թվականներին։ Թիմը նաև ֆավորիտ էր համարվում առաջնության հաղթանակի համար պայքարում, երբ մանկունիանցիները հաղթեցին առաջին 10 խաղերը և հոկտեմբեր ամսին արդեն իրենց մոտակա հակառակորդներից առավել էին 10 միավորով։ Սակայն ֆուտբոլիստները գցեցին տեմպը, կորցրին իրենց երբեմնի մարզավիճակը և ավարտեցին առաջնությունն ընդամենը 4-րդ տեղում։ Հաջորդ մրցաշրջանում թիմը փրկվեց Առաջին դիվիզիոնը չլքելուց։ Ատկինսոնը հեռացավ, և նրա փոխարեն մարզիչ նշանակվեց շոտլանդացի մասնագետ Ալեքս Ֆերգյուսոնը[46][48]։

Ալեքս Ֆերգյուսոնի ժամանակաշրջանը (1986—2013)[խմբագրել]

Ռայան Գիգզ՝ անգլիական ֆուտբոլի պատմության ամենատիտղոսակիր ֆուտբոլիստը[49]
Ալեքս Ֆերգյուսոնը «Մանչեսթեր Յունայթեդի» հետ 38 տիտղոս է նվաճել

Ալեքս Ֆերգյուսոնի ղեկավարությամբ առաջին մրցաշրջանում «Մանչեսթեր Յունայթեդը» ավարտեց առաջնությունը 11-րդ տեղում[50]։ Արդեն 1987/88 մրցաշրջանում «Յունայթեդը» երկրորդն էր, սակայն չկարողացավ նույն հաջողությունը կրկնել հաջորդ մրցարջանում[51]։ 1990 թվականի սկզբում Ֆերգյուսոնը ակումբից հեռանալու եզրին էր։ Սակայն Անգլիայի գավաթի հաջող ելույթները և եզրափակչում հաղթանակը «Կրիստալ Պելասի» նկատմամբ պահպանեցին Ֆերգյուսոնի պաշտոնը։[52][53]։ 1990/91 մրցաշրջանում «Յունայթեդը» Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ դուրս եկավ, որտեղ զիջեց Ռոն Ատկինսոնի նոր ակումբին՝ «Շեֆիլդ Ուենսդեյին»։ Նույն մրցաշրջանում «Մանչեսթեր Յունայթեդը» դարձավ Գավաթակիրների գավաթի և Եվրոպայի Սուպերգավաթի հաղթող[54]։ Հաջորդ մրցաշրջանում ակումբը կրկին հասավ Ֆուտբոլային լիգայի եզրաթակիչ և այս անգամ նվաճեց այն՝ հաղթելով «Նոթինգեմ Ֆորեսթին»[55]։ 1991 թվականի ամռանը «Յունայթեդ» տեղափոխվեց դանիացի դարպասապահ Պետեր Շմեյխելը, ով 17 «չոր հանդիպում» անցկացրեց 1991/92 մրցաշրջանում. այդ ժամանակ «Յունայթեդը» ավարտեց առաջնությունը 2-րդ տեղում՝ զիջելով միայն «Լիդս Յունայթեդին»[56]։ 1992 թվականին ակումբը պայմանագիր կնքեց Էրիկ Կանտոնայի հետ՝ վճարելով 1,2 միլիոն ֆունտ։ Ֆրանսիացու տեղափոխությունը միանգամից երևաց ակումբի արդյունքներում. 1992/93 մրցաշրջանում «Մանչեսթեր Յունայթեդը» նվաճեց չեմպիոնական տիտղոսը՝ առաջինը 1967 թվականից հետո[54]։ 1993 թվականի հուլիսին «Նոթինգեմ Ֆորեսթից» «Յունայթեդ» տեղափոխվեց կիսապաշտպան Ռոյ Քինը, ով դարձավ ակումբի լեգենդներից մեկը[57]։ 1993/94 մրցաշրջանում «Յունայթեդը» իր պատմության մեջ առաջին անգամ նվաճեց «Դուբլը»՝ դառնալով Պրեմիեր լիգայի հաղթող և Անգլիայի գավաթակիր[54]։ Թիմի համար անհաջող 1994/95 մրցաշրջանից հետո Ֆերգյուսոնը վաճառեց մի քնաի ֆուտբոլիստների (Մարկ Հյուզ, Պոլ Ինս, Անդրեյ Կանչելսկիս)՝ փոխարինելով «Մանչեսթեր Յունայթեդի» երիտասարդական թիմի ֆուտբոլիստներով (նրանց թվում էին Դևիդ Բեքհեմը, Փոլ Սքոուլզը, Հարի Նևիլը, Նիկի Բաթը)։ Երիտասարդացած թիմը 1995/96 մրցաշրջանում կրկին նվաճեց «Դուբլը»[54]։ Սթիվ Բրյուսի՝ թիմից հեռանալուց հետո՝ 1996 թվականին նոր ավագ նշանակվեց Էրիկ Կանտոնան։ Նա թիմին բերեց նոր չեմպիոնությանը 1996/97 մրցաշրջանում, սակայն հենց այդ մրցաշրջանի ավարտից հետո Կանտոնան հայտարարեց իր կարիերան ավարտելու մասին[58]։ Ֆրանսիացի հարձակվողին փոխարինելու համար «Յունայթեդը» գնեց Թեդի Շերինհեմին, իսկ «7» համարի մարզաշապիկն անցավ Դևիդ Բեքհեմին։ 1998/99 մրցաշրջանը լավագույնը դարձավ ակումբի պատմության մեջ. «Մանչեսթեր Յունայթեդը» հաղթեց Պրեմիեր լիգան, Անգլիայի գավաթը և Չեմպիոնների լիգան՝ դառնալով առաջին անգլիական ակումբը, որ մի մրցաշրջանում նմանատիպ «տրեբլի» հասավ[59]։ Պրեմիեր լիգայի չեմպիոնի տիտղոսը «Յունայթեդը» նվաճեց միայն վերջին տուրում՝ հաղթելով «Տոտենհեմ Հոտսպուրին» 2։1 հաշվով[60]։ Անգլիայի գավաթում «կարմիր սատանաները» հաղթեցին «Նյուքասլ Յունայթեդին» 2։0 հաշվով[61]։ Չեմպիոնների լիգայի եզրափակչում «Յունայթեդը» հաղթեց «Բավարիային»՝ կորզելով հաղթանակը խաղի ավարտի լրացուցիչ րոպեներին՝ հաղթելով 2։1 հաշվով[8][59]։ Այդ հաղթանակից հետո Ֆերգյուսոնը ասպետի կոչում ստացավ ֆուտբոլում ունեցած մեծ ավանդի համար[62]։ Հաղթանակներով լի մրցաշրջանի ավարտին ակումբը նվաճեց նաև Միջմայրցամաքային գավաթը՝ հաղթելով բրազիլական «Պալմեյրասին»[63]։

«Յունայթեդը» 1999/2000 մրցաշրջանում հաղթեց Պրեմիեր լիգան, 2000/01 մրցաշրջանում էլ Անգլիայի գավաթը, բայց եվրոպական ասպարեզում ելույթները անհաջող էին[64]։ 2001/02 մրցարջանում ակումբը ավարտեց առաջնությունը 3-րդ տեղում, սակայն հաջորդ մրցաշրջանում կրկին նվաճեց Պրեմիր լիգայի հաղթողի տիտղոսը։ Այդ հաջողություններից հետո «Մանչեսթեր Յունայթեդը» չորս տարի շարունակ չէր կարողանում չեմպիոնական տիտղոս նվաճել։ 2004 թվականին ակումբը նվաճեց Անգլիայի գավաթը։ Անգլիայի չեմպիոնի տիտղոսը «Օլդ Թրաֆորդ» վերադարձավ միայն 2006/07 մրցաշրջանում։ «Յունայթեդը» 2007/08 մրցաշրջանում կարողացավ նվաճել «եվրոպական դուբլը»՝ դառնալով Պրեմիեր լիգայի և Չեմպիոնների լիգայի հաղթող[65]։ 2008/09 մրցաշրջանում «Մանչեսթեր Յունայթեդը» երրորդ տարին անընդմեջ նվաճեց Պրեմիեր լիգայի հաղթողի տիտղոսը, ինչպես նաև հաղթեց Ֆուտբոլային լիգայի գավաթը և Աշխարհի ակումբային առաջնությունը[65]։ 2009 թվականի ամռանը «Յունայթեդը» վաճառեց Կրիշտիանու Ռոնալդուին «Ռեալ Մադրիդին» ռեկորդային 80 մլն ֆունտ ստեռլինգով[66]։ 2010 թվականին «Յունայթեդը» նվաճեց Ֆուտբոլային լիգայի գավաթը՝ եզրափակչում հաղթելով «Աստոն Վիլլային» 2։1 հաշվով և իր պատմության մեջ առաջին անգամ պաշտպանեց իր տիտղոսը գավաթային մրցաշարում[67]։ 2010/11 մրցարջանում «Մանչեսթեր Յունայթեդը» իր պատմության մեջ 19-րդ անգամ նվաճեց Անգլիայի չեմպիոնի տիտղոսը՝ այդ ցուցանիշով անցնելով «Լիվերպուլին» և դառնալով անգլիական ֆուտբոլի պատմության ամենահաջողակ ակումբը տնային մրցաշարերում[68][69][70]։ Երկու տարի անց՝ 2012/13 մրցաշրջանում, «Յունայթեդը» կրկին հաղթեց Պրեմիեր լիգան՝ դառնալով Անգլիայի չեմպիոն արդեն 20-րդ անգամ[71]։ 2013 թվականի մայիսի սկզբին սըր Ալեքս Ֆերգյուսոնը հայտարարեց իր մարզչական կարիերայի ավարտի մասին[72][73]։

2013 թվականից սկսած[խմբագրել]

2013 թվականի մայիսի 8-ին Ալեքս Ֆերգյուսոնը հայտարարեց իր մարզչական կարիերան ավարտելու մասին[74]։ Մայիսի 9-ին հայտարարվեց, որ ակումբի նոր գլխավոր մարզիչ է նշանակված Դևիդ Մոյեսը, ով մինչ այդ մարզում էր «Էվերթոնը»։ Մոյեսը ակումբի հետ կնքել էր վեցամյա պայմանագիր[75][76]։ 2014 թվականի ապրիլի 22-ին Մոյեսը ազատվեց ակումբի գլխավոր մարզչի պաշտոնից. մարզչի պարտականությունների կատարման աշխատանքը մինչև մրցաշրջանի ավարտը հանձնարարվեց Ռայան Գիգզին[77]։ 2014/15 մրցաշրջանում «Յունայթեդի» գլխավոր մարզիչ նշանակվեց հոլանդացի Լուի վան Գալը[78]։ Ամառային տրանսֆերային պատուհանի ժամանակ ռեկորդային 59,7 մլն ֆունտով «Ռեալ Մադրիդ» ֆուտբոլային ակումբից գնվեց հարձակվողական ոճի կիսապաշտպան Անխել դի Մարիան[79][80]: 2014/15 մրցաշրջանի արդյունքներով թիմը Վան Գալի ղեկավարությամբ 4-րդ տեղը զբաղեցեց Պրեմիեր Լիգայում, ինչը թույլ տվեց վերադառնալ եվրագավաթների խաղարկությանը հաջորդ մրցաշրջանում[81]:

Ակումբի գույները, մարզահագուստը և զինանշանը[խմբագրել]

Ռայան Գիգզը և Ֆեդերիկո Մակեդան «Մանչեսթեր Յունայթեդի» ավանդական գույներով

«Նյուտոն Հիթ» անվամբ ակումբը հանդես էր գալիս տարբեր գույնի մարզաշապիկներով, որոնցից ամենահայտնին 1878—1892 թվականների դեղնականաչավուն մարզահագուստն էր (այդ գույները վերադարձվեցին 1990-ական թվականներին արտագնա խաղերի համար նախատեսված մարզահագուստների համար)։ «Նյուտոն Հիթ» ակումբի մյուս մարզաշապիկները կարմիր և սպիտակ գույներից էին (1892—1894) կամ ամբողջովին սպիտակ (1896—1902). այս երկու մարզաշապիկներն էլ հագնում էին կապույտ շորտերով[82]։ 1902 թվականին ակումբի անվան փոփոխության հետ կապված՝ փոփոխվեցին նաև ակումբի գույները. շապիկները դարձան կարմիր, շորտերը՝ սպիտակ, գուլպաները՝ սև։ Այս տարբերակը «Յունայթեդի» տնային մարզահագուստների մեծամասնության համար հիմնական դարձավ։ Այդ կանոնից ամենահայտնի բացառությունը դարձավ այն մարզահագուստը, որը թիմը հագել էր 1909 թվականի Անգլիայի եզրափակչի ժամանակ։ Հագուստը սպիտակ էր՝ «V» տառի տեսքով կարմիր ժապավենով[83][84]։ Մարզահագուստի նման տեսքը վերածնվեց 1920-ական թվականներին՝ մինչ «Յունայթեդի» վերադառնալը լիովին կարմիր մարզաշապիկների։ 2009/2010 մրցաշրջանում թե՛ տնային, թե՛ արտագնա խաղերի համար նախատեսված մարզահագուստը կրկին ձևավորվեց «V» տառով՝ ակումբի՝ «Օլդ Թրաֆորդում» հանդես գալու 100-ամյակի պատվին[85][86]։

Արտագնա խաղերի համար մարզաշապիկը սովորաբար սպիտակ էր, շորտերը՝ սև, գուլպաները՝ սպիտակ։ Կային նաև բացառություններ. օրինակ, 1903 թվականից մինչև 1916 թվականը ակումբը խաղում էր կապույտ և սպիտակ գծավոր մարզաշապիկներով, 1994 թվականից 2003-ը՝ սև, 2000 թվականին էլ՝ մուգ կապույտ՝ արծաթագույն հորիզոնական գծերով[87]։ Ամենահայտնի արտագնա մարզահագուստներից մեկը 1995/96 մրցաշրջանինն էր. այն լիովին մոխրագույն էր։ Որոշվեց հրաժարվել դրանցից այն պատճառով, որ այդ մարզաշապիկով «Մանչսթեր Յունայթեդը» չկարողացավ հաղթել և ոչ մի խաղ։ «Սաութհեմփթոնի» դեմի խաղի ընդմիջմանը, երբ «Յունայթեդը» պարտվում էր 3։0 հաշվով, որոշվեց փոխել մարզահագուստը կապույտ-սպիտակի։ Չնայած հագուստի փոփոխությանը՝ թիմը պարտվեց 3։1 հաշվով։ Ֆուտբոլիստները խոստովանում էին, որ մոխրագույն մարզահագուստը բավարար կերպով երևացող չէր, և դա անդրադառնում էր ակումբի գործողությունների արդյունավետության վրա [88][89]։

Երրորդ մարզահագուստը ավանդաբար եղել է կապույտ՝ որպես հարգանք այն մարզահագուստի, որով «Յունայթեդը» նվաճեց Չեմպիոնների լիգայի գավաթը 1968 թվականին[83][90]։

Ներկայումս «Մանչեսթեր Յունայթեդի» տնային մարզահագուստը բաղկացած է կարմիր մարզաշապիկներից՝ սև օձիքով և կոճակներով։ Ակումբի զինանշանը տեղակայված է մարզաշապիկի ձախ հատվածում, իսկ Nike-ի սպիտակ նշանը՝ աջ. շապիկի կենտրոնում գտնվում է հովանավորի նշանը՝ Aon։ Շապիկի հետ սպիտակ շորտերն են և երկու կարմիր հորիզոնական գծերով սև գուլպաները[91]։

Զինանշանը[խմբագրել]

Լանկաշիրի կարմիր վարդը
Մանչեսթերի զինանշանը, որ օգտագործվում էր որպես ակումբի խորհրդանիշ 1940-1950-ական թվականներին

19-րդ դարում և 20-րդ դարի առաջին կեսին ակումբները հազվադեպ էին զինանշանը նշում իրենց մարզաշապիկների վրա։ Դա սովորաբար իրագործվում էր միայն եզրափակիչ խաղերի ժամանակ, օրինակ՝ Անգլիայի գավաթի։ Այսպես՝ «Մանչեսթեր Յունայթեդի» մասնակցությամբ Անգլիայի գավաթի առաջին եզրափակչում մարզաշապիկների վրա տեղ էր գտել Լանկաշիրի կարմիր վարդը[82][92]։

Գրեթե 40 տարի անց՝ 1948 թվականի Անգլիայի գավաթի եզրափակչում, «Յունայթեդի» մարզահագուստի վրա նշված էր Մանչեսթեր քաղաքի զինանշանը[92]։

1960-ական թվականներին ակումբի պաշտոնական փաստաթղթերում հայտնվեց նոր նշան։ Վերջինիս տեսքը ևս հիմնված էր Մանչեսթեր քաղաքի զինանշանի վրա։ Զինանշանի երեք գծերը խորհրդանշում են Մանչեսթերի երեք գետերը՝ Մեդլոքը, Իրվելը և Իրկը։ Պատմականորեն այդ տարրերն օգտագործվել են Գրելի ընտանիքի (Մանչեսթերի առաջին բարոնները) հնամյա զինաշանը պատկերելու համար։ Զինանշանի վերին հատվածում պատկերված է նավը՝ քաղաքի առևտրի և արդյունաբերության խորհրդանիշը։ Ֆուտբոլի գնդակների փոխարեն (ինչպես պատկերված է ակումբի այժմյան զինանշանի վրա) օգտագործվել են վարդեր՝ որպես Լանկաշիր կոմսության խորհրդանիշ[82][92]։

1970-ական թվականների սկզբին զինանշանը փոփոխվեց. կենտրոնում հայտնվեց կարմիր եռաժանի սատանան, իսկ կողքի վարդերի փոխարեն հայտնվեցին ֆուտբոլային գնդակները[82][92][93]։

Զինանշանի սատանան կապված է ակումբին տրվող անվան՝ «կարմիր սատանաներ»-ի (անգլ.՝ Red Devils) հետ, որ հայտնվել էր 1960-ական թվականների սկզբին, երբ Մեթ Բասբին վերցրեց այդ անունը «Սոլֆորդ Սիթի» ռեգբիի ակումբի անվանումից[82][94]։

1998 թվականին ակումբի խորհդրանիշը կրկին փոխեց իր տեսքը, այս անգամ հանեցին Football Club արտահայտությունը, ինչպես նաև փոփոխվեցին մի քանի գույներ[82][92][95][96]։

Ներկա կազմ[խմբագրել]

Թարմացվել է 2014 թվականի սեպտեմբերի 3-ին

N Դիրք Խաղացող
1 Իսպանիա ԴՊ Դավիդ Դե Խեա
2 Բրազիլիա ՊՇ Ռաֆայել Պերեյրա դա Սիլվա
3 Անգլիա ՊՇ Լյուկ Շոու
4 Անգլիա ՊՇ Ֆիլ Ջոնս
5 Արգենտինա ՊՇ Մարկոս Ռոխո
6 Հյուսիսային Իռլանդիա ՊՇ Ջոնի Էվանս
7 Արգենտինա ԿՊ Անխել դի Մարիա
8 Իսպանիա ԿՊ Խուան Մատա
9 Կոլումբիա ՀՐ Ռադամել Ֆալկաո(վարձակալված է «Մոնակո»-ից)
10 Անգլիա ՀՐ Ուեյն Ռունի
11 Բելգիա ԿՊ Ադնան Յանուզայ
12 Անգլիա ՊՇ Քրիս Սմոլինգ
13 Դանիա ԴՊ Անդերս Լինդեգոր
15 Սերբիա ՊՇ Նեմանյա Վիդիչ
16 Անգլիա ՊՇ Մայքլ Կարիկ
18 Անգլիա ԿՊ Էշլի Յանգ
20 Նիդերլանդներ ՀՐ Ռոբին վան Պերսի
N Դիրք Խաղացող
21 Իսպանիա ԿՊ Անդեր Հերերրա
24 Շոտլանդիա ԿՊ Դարրեն Ֆլետչեր
25 Էկվադոր ԿՊ Անտոնիո Վալենսիա
28 Բրազիլիա ԿՊ Անդերսոն
31 Բելգիա ԿՊ Մարուան Ֆելաինի
35 Անգլիա ԿՊ Ջեսի Լինգարդ
36 Բելգիա ՊՇ Մարնիկ Վերմեյլ
37 Շվեյցարիա ՊՇ Սեյդի Յանկո
40 Անգլիա ԴՊ Բեն Էյմոս
41 Անգլիա ՊՇ Ռիս Ջեյմս
42 Անգլիա ՊՇ Թայլեր Բլեկետտ
44 Բելգիա ԿՊ Անդրեաս Պերեյրա
48 Անգլիա ՀՐ Ուիլլ Քին
49 Անգլիա ՀՐ Ջեյմս Ուիլսոն
50 Անգլիա ԴՊ Սեմ Ջոնսոն
Նիդերլանդներ ՀՐ Մեմֆիս Դեպայ

Ակումբի պաշտոնական դեմքերը[խմբագրել]

Ակումբի համաշխարհային դեսպան Բրայան Ռոբսոնը
  • Սեփականատեր. Գլեյզերների ընտանիք (Red Football Shareholder Limited)
  • Պատվավոր նախագահ. Մարտին Էդվարդս[97]

«Մանչեսթեր Յունայթեդ» Լիմիթեդ

  • Համանախագահներ. Ջոել Գլեյզեր և Ավրամ Գլեյզեր[98]
  • Գործադիր տնօրեն. Էդ Վուդվորդ[98][99]
  • Գլխավոր մենեջեր. Մայքլ Բոլինգբրոուք[100]
  • Առևտրային տնօրեն. Ռիչարդ Առնոլդ[101]
  • Ղեկավարության այլ անդամներ. Բրայան Գլեյզեր, Քևին Գլեյզեր, Էդվարդ Գլեյզեր, Դարսի Գլեյզեր[98], Ռոբերտ Լեյթաու, Ջոն Հուքս և Մանու Սոունի[100]

«Մանչեսթեր Յունայթեդ» ֆուտբոլային ակումբ

Մարզչական և բժշկական շտաբ[խմբագրել]

«Յունայթեդի» գլխավոր մարզիչ Լուի վան Գալ
Պաշտոն Անուն
Գլխավոր մարզիչ Նիդերլանդներ Լուի վան Գալ
Գլխավոր մարզչի օգնական Ուելս Ռայան Գիգզ
Գլխավոր մարզչի օգնական Նիդերլանդներ Ալբերտ Ստյոնվենբերգ[105]
Ռեզերվիստների գլխավոր մարզիչ Անգլիա Ուորեն Ջոյս[106]
Մինչև 18 տարեկան խաղացողների հավաքականի մարզիչ Անգլիա Փոլ Մաքգինես[107]
Երիտասարդական ակադեմիայի տնօրեն Անգլիա Բրայան Մաքքլեր[108]
Դարպասապահների մարզիչ Նիդերլանդներ Ֆրանս Հուկ
Մրցակիցների գլխավոր սքաութ Նիդերլանդներ Մարսել Բաութ
Ֆիզիկական պատրաստվածության մարզիչ Անգլիա Մայք Քլեգ[109]
Ֆիտնեսի մարզիչ Անգլիա Թոնի Ստրադուիկ[110]
ՕԳԳ-ի մարզիչ Անգլիա բժիշկ Ռիչարդ Հոքինս[111][112]
Գլխավոր սքաութ Անգլիա Ջիմ Լոուլոր[113]
Գլխավոր եվրոպական սքաութ Անգլիա Ռոբի Կուկ[114]
Ակումբային բժիշկ Անգլիա Սթիվ Մաքնելի[115]
Գլխավոր ֆիզիոթերապևտ Անգլիա Նիլ Հաֆ[116]

Գլխավոր մարզիչներ[խմբագրել]

Մեթ Բասբին մարզել է «Յունայթեդը» 1945 թվականից մինչև 1969 թվականը

Ստորև ներկայացվող բոլոր մարզիչները հաղթել են գոնե մեկ մրցաշարում (բացի Անգլիայի սուպերգավաթներից)[117] «Մանչեսթեր Յունայթեդի» հետ .

Անուն Աշխատաշրջան Ցուցանիշներ Հաղթած մրցաշարեր
Խ Հ Ո Պ ԽԳ ԹԳ Հաղթանակների %
Անգլիա Էռնեստ Մաքգնել 1903—1912 373 202 76 95 700 476 54,16 Առաջին դիվիզիոնի 2  չեմպիոնական տիտղոս, 1  Անգլիայի գավաթ, 2  Անգլիայի սուպերգավաթ
Շոտլանդիա Մեթ Բասբի 1945—1969 1220 565 263 292 2286 1536 50,45 Առաջին դիվիզիոնի 5  չեմպիոնական տիտղոս, 2  Անգլիայի գավաթ, 5 Անգլիայի սուպերգավաթ, 1 Չեմպիոնների լիգայի գավաթ
Շոտլանդիա Թոմի Դոհերտի 1972—1977 228 107 56 65 333 252 46,93 1 Անգլիայի գավաթ
Անգլիա Ռոն Ատկինսոն 1981—1986 292 146 79 67 461 266 50,00 2 Անգլիայի գավաթ, 1 Անգլիայի սուպերգավաթ
Շոտլանդիա Ալեքս Ֆերգյուսոն 1986—2013 1500 895 338 267 2769 1365 59,67 Պրեմիեր լիգայի 13 չեմպիոնական տիտղոս, 5 Անգլիայի գավաթ, 4 Լիգայի գավաթ, 10 Անգլիայի սուպերգավաթ, 2 Չեմպիոնների լիգայի գավաթ, 1 Գավաթակիրների գավաթ, 1 ՈՒԵՖԱ-ի սուպերգավաթ, 1 Միջմայրցամաքային գավաթ, 1 Աշխարհի ակումբային առաջնության գավաթ

Ռեկորդներ[խմբագրել]

Թիմային ռեկորդներ[խմբագրել]

Խաղացողների ռեկորդներ[խմբագրել]

Ամենամեծ թվով խաղեր անցկացրած ֆուտբոլիստներ[խմբագրել]

Անուն Շրջան Խաղերի քանակը[122] Գոլեր[123]
1 Ուելս Ռայան Գիգզ 1991—2014 963 168
2 Անգլիա Բոբի Չարլթոն 1956—1973 758 249
3 Անգլիա Փոլ Սքոուլզ 1994—2011
2012—2013
718 155
4 Անգլիա Բիլ Ֆոուլքս 1952—1970 688 9
5 Անգլիա Հարի Նևիլ 1992—2011 602 7
6 Անգլիա Ալեքս Սթեփնի 1966—1978 539 2
7 Իռլանդիա Թոնի Դան 1960—1973 535 2
8 Իռլանդիա Դենիս Իրվին 1990—2002 529 33
9 Անգլիա Ջո Սփենս 1919—1933 510 168
10 Շոտլանդիա Արթուր Օբլիսթոն 1974—1988 485 7

Ամենաշատ գոլերի հեղինակ դարձած ֆուտբոլիստներ[խմբագրել]

Անուն Շրջան Գոլեր[123] Խաղերի քանակ[122] Մի խաղի ընթացքում խփած գոլերի քանակ
1 Անգլիա Բոբի Չարլթոն 1956—1973 249 758 0,328
2 Շոտլանդիա Դենիս Լոու 1962—1973 237 404 0,587
3 Անգլիա Ուեյն Ռունի 2004— 221 452 0,490
4 Անգլիա Ջեք Ռոուլի 1937—1955 211 424 0,498
5 Անգլիա Դենիս Վայոլեթ 1953—1962 179 293 0,611
5 Հյուսիսային Իռլանդիա Ջորջ Բեսթ 1963—1974 179 470 0,381
7 Անգլիա Ջո Սփենս 1919—1933 168 510 0,329
7 Ուելս Ռայան Գիգզ 1991—2014 168 963 0,174
9 Ուելս Մարկ Հյուզ 1983—1986
1988—1995
163 467 0,349
10 Անգլիա Փոլ Սքոուլզ 1994—2011
2012—2013
155 718 0,216

Հայտնի խաղացողներ[խմբագրել]

Դենիս Լոու

«Ոսկե գնդակի» հաղթողներ[խմբագրել]

Այս ֆուտբոլիստները «Ոսկե գնդակ» են ստացել` հանդես գալով «Մանչեսթեր Յունայթեդի» կազմում.

«Ոսկե խաղակոշիկի» հաղթողներ[խմբագրել]

Այս ֆուտբոլիստները արժանացել են «Ոսկե խաղակոշիկի»`հանդես գալով «Մանչեսթեր Յունայթեդում».

ՈՒԵՖԱ-ի վարկածով տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ[խմբագրել]

Այս ֆուտբոլիստները դարձել են ՈՒԵՖԱ-ի վարկածով տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ`հանդես գալով «Մանչեսթեր Յունայթեդում».

ՖԻՖԱ-ի վարկածով տարվա լավագույն խաղացողներ[խմբագրել]

Այս ֆուտբոլիստները դարձել են ՖԻՖԱ-ի վարկածով տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ` հանդես գալով «Մանչեսթեր Յունայթեդում».

Աշխարհի չեմպիոններ[խմբագրել]

Այս ֆուտբոլիստները դարձել են Աշխարհի չեմպիոն՝ հանդես գալով «Մանչեսթեր Յունայթեդում».

Եվրոպայի չեմպիոններ[խմբագրել]

Այս ֆուտբոլիստները դարձել են Եվրոպայի չեմպիոն՝ հանդես գալով «Մանչեսթեր Յունայթեդում».

Ֆուտբոլային լիգայի 100 լեգենդներ[խմբագրել]

«Մանչեսթեր Յունայթեդի» այս ֆուտբոլիստները ներառվել են Ֆուտբոլային լիգայի 100 լեգենդների ցանկի մեջ[134].

  • Անգլիա Դունկան Էդվարդս
  • Հյուսիսային Իռլանդիա Ջորջ Բեսթ
  • Շոտլանդիա Դենիս Լոու
  • Դանիա Պետեր Շմեյխել
  • Իռլանդիա Ջոնի Ջայլզ
  • Իռլանդիա Ջոնի Քերի
  • Իռլանդիա Փոլ Մաքգրատ

Անգլիական ֆուտբոլի փառքի սրահի անդամներ[խմբագրել]

«Մանչեսթեր Յունայթեդի» այս ֆուտբոլիստները ներառվել են Անգլիական ֆուտբոլի փառքի սրահի կազմի մեջ[135].

  • Անգլիա Վիվ Անդերսոն
  • Անգլիա Դևիդ Բեքհեմ
  • Անգլիա Բրայան Ռոբսոն
  • Անգլիա Փոլ Սքոուլզ
  • Անգլիա Նոբի Սթայլզ
  • Անգլիա Ռեյ Ուիլքինս
  • Անգլիա Բոբի Չարլթոն
  • Անգլիա Թեդի Շերինհեմ
  • Անգլիա Դունկան Էդվարդս
  • Դանիա Պետեր Շմեյխել
  • Իռլանդիա Ջոնի Ջայլզ
  • Իռլանդիա Ռոյ Քին
  • Հյուսիսային Իռլանդիա Ջորջ Բեսթ
  • Շոտլանդիա Դենիս Լոու

Տե՛ս նաև[խմբագրել]

Մանչեսթեր Յունայթեդի ֆուտբոլիստների ցանկ (100 և ավելի խաղեր)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. «Papers: Ready for battle»։ ManUtd.com։ 2008-03-19։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-07-16-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkPhiEt։ 
  2. «Manchester United Football Club»։ premierleague.com։ Premier League։ http://www.premierleague.com/en-gb/clubs/profile.overview.html/man-utd։ Վերցված է 16 հուլիսի 2013։ 
  3. «Reds at full strength»։ ManUtd.com։ 2007-01-19։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-07-16-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkR78zb։ 
  4. Bob Cass (2007-12-15)։ «United moving down south as fanbase reaches 333 million»։ Daily Mail։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-10-01-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkT6cLK։ 
  5. «Manchester United Club Profile»։ Premier League։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-10-01-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkUNYcL։ 
  6. «Glory, glory Man United...»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-10-01-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkVpobJ։ 
  7. «1967/68. Չարլտոնն օգնեց «ՄՅՈւ»-ին»։ UEFA։ http://ru.archive.uefa.com/competitions/ucl/history/season=1967/intro.html։ 
  8. 8,0 8,1 «1998/99. Վերջին րոպեների կախարդանքը»։ UEFA։ http://ru.archive.uefa.com/competitions/ucl/history/season=1998/intro.html։ 
  9. «2007/08: Բախտի գործոնը»։ UEFA։ http://ru.archive.uefa.com/competitions/ucl/history/season=2008/intro.html։ 
  10. «Manchester United win FA Cup»։ CBCSports.ca։ 22.05.2004։ http://www.cbc.ca/sports/story/2004/05/22/manchesterunited040522.html։ 
  11. «The Club. History by decade. 1980—1989.»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eVe8YP։ 
  12. «David Moyes: Manchester United appoint Everton boss»։ BBC Sport։ 2013-05-09։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-07-01-ին։ http://www.webcitation.org/6HltmOiXK։ 
  13. Bostock, Adam (2010-09-13)։ «Neville replaced as Reds skipper»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-20-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkeOym6։ 
  14. «Neville retires»։ ManUtd.com։ 2011-02-02։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-20-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkfHJBI։ 
  15. 15,0 15,1 «The Club. History by decade. 1878—1899»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eWKtel։ 
  16. «Manchester United: 1878-1926. The Encylopedia of British Football»։ Spartacus Educational։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eWuJGK։ 
  17. Barnes et al. (2001), p. 8.
  18. «Newton Heath և Մանչեսթեր Յունայթեդ — Թիմ»։ ManUtd.Ru։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eXgl8s։ 
  19. Murphy, Alex (2006)։ "1878—1915: From Newton Heath to Old Trafford.", The Official Illustrated History of Manchester United։ London: Orion Publishing Group, 14։ ISBN 0-75287-603-1։ 
  20. «Manchester United FC.»։ Talk Football։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eZjdan։ 
  21. «The Club. History by decade. 1900—1909»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eaB4Aq։ 
  22. 22,0 22,1 «Manchester United History 1892—1976»։ Red11.org։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-21-ին։ http://www.webcitation.org/615etAYbJ։ 
  23. «1908 Charity Shield»։ Footballsite.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eanlL2։ 
  24. «FA Cup Final 1909»։ FA Cup History։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612ecrQfG։ 
  25. «The Club. History by decade. 1910—1919»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612edfb9v։ 
  26. «The Club. History by decade. 1920—1929»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eeEVpZ։ 
  27. «The Club. History by decade. 1930—1939»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eenmZZ։ 
  28. «The man who saved United»։ ManUtd.com։ 2012-01-19։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-20-ին։ http://www.webcitation.org/6Gkkg8MoL։ 
  29. «The Club. History by decade. 1940—1949.»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612efN8Wp։ 
  30. 30,0 30,1 «The Club. History by decade. 1950—1959.»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612efv3aX։ 
  31. Murphy (2006), p. 71.
  32. Glanville, Brian (27.04.2005)։ «The great Chelsea surrender»։ The Times։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-06-29-ին։ http://web.archive.org/20110629133659/www.timesonline.co.uk/article/0,,762-1586242,00.html։ 
  33. «The Munich air disaster: a timeline»։ BBC։ 19.03.2008։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612egTEzN։ 
  34. Դոլգիխ, Դմիտրի (06.02.2008)։ «Մյունխեն: Հաջողություն:»։ tribuna.sports.ru։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612ehJ5Tf։ 
  35. White, Jim (2008), p. 136.
  36. Barnes et al. (2001), p. 17.
  37. 37,0 37,1 37,2 «The Club. History by decade. 1960—1969.»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612ejgVrf։ 
  38. «Season 1967-68»։ European Cup History։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612ekEMUD։ 
  39. «Ballon d’Or»։ France Football։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612ekjqzh։ 
  40. 40,0 40,1 40,2 40,3 «The Club. History by decade. 1970—1979»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612emBoFe։ 
  41. «Manager Profile: Sir Matt Busby»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612elbnjf։ 
  42. Murphy (2006), p. 134.
  43. Barnes et al. (2001), pp. 18-19.
  44. «FA Cup Final 1977»։ FA-CupFinals.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612emq5x8։ 
  45. «1977: Manchester United sack manager»։ BBC News։ 04.07.1977։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612enaiUi։ 
  46. 46,0 46,1 46,2 «The Club. History by decade. 1980—1989»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eVe8YP։ 
  47. «Frustrating Eighties 1980-1990»։ RedCafe.net Wiki։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eoNgdJ։ 
  48. Barnes et al. (2001), pp. 20-21.
  49. «Ryan Giggs wins 2009 BBC Sports Personality award»։ BBC Sport։ 13.12.2009։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612ep3CFb։ 
  50. Barnes et al. (2001), p. 148.
  51. Barnes et al. (2001), pp. 148—149.
  52. «Arise Sir Alex?»։ BBC News։ 27.05.1999։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eq6j4y։ 
  53. Bevan, Chris (04.11.2006)։ «How Robins saved Ferguson's job»։ BBC Sport։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eqzKNT։ 
  54. 54,0 54,1 54,2 54,3 «The Club. History by decade. 1990—1999»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612erpuMx։ 
  55. Barnes et al. (2001), pp. 20-21
  56. «Season 1991/92»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612esOzwq։ 
  57. «Legends. Roy Keane»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612estYzc։ 
  58. Burt, Jason (15.04.2003)։ «Cantona's world of sardines, fat managers and early retirement»։ The Independent։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612etYRM0։ 
  59. 59,0 59,1 «United crowned kings of Europe»։ BBC News։ 26.05.1999։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612evHHJo։ 
  60. «An Archive of the Manchester United 1999 Treble Season»։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612ew43Ef։ 
  61. «FA Cup Final 1909»։ FA Cup History։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612ewYAj9։ 
  62. Hughes, Bob (08.03.2004)։ «Ferguson and Magnier: a truce in the internal warfare at United»։ International Herald Tribune։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612exgoDm։ 
  63. «Other soccer news in 1999»։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eyPCRy։ 
  64. «The Club. History by decade. 2000—2009»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eyyJ4n։ 
  65. 65,0 65,1 «Success Continues 1999-2008»։ RedCafe.net Wiki։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612ezXv8z։ 
  66. Mark Ogden (12.06.2009)։ «Cristiano Ronaldo transfer»։ Daily Telegraph։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612f0B4eI։ 
  67. «Rooney the hero as United overcome Villa»։ ESPNsoccernet։ 28.02. 2010։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612f1bqaX։ 
  68. «Manchester United's Wayne Rooney puts Blackburn on spot to win title»։ The Guardian։ 2011-05-14։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-20-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkgxyUo։ 
  69. «Manchester United clinch record 19th English title»։ The Independent։ 2011-05-14։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-20-ին։ http://www.webcitation.org/6Gkki9M1G։ 
  70. «Blackburn 1-1 ManUtd»։ BBC Sport։ 2011-05-14։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-20-ին։ http://www.webcitation.org/6Gkkjs14k։ 
  71. «Man United 3 Aston Villa 0»։ ManUtd.com։ 2013-04-22։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-04-28-ին։ http://www.webcitation.org/6GCp74k1u։ 
  72. 72,0 72,1 «Sir Alex Ferguson to retire as Manchester United manager»։ BBC Sport։ 2013-05-08։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-10-ին։ http://www.webcitation.org/6GVwvagCB։ 
  73. «Sir Alex retires»։ ManUtd.com։ 2013-05-08։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-10-ին։ http://www.webcitation.org/6GVwxF692։ 
  74. «Sir Alex Ferguson to retire this summer, Manchester United confirm»։ Sky Sports։ 2013-05-08։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-07-01-ին։ http://www.webcitation.org/6HltoJhRY։ 
  75. «David Moyes: Manchester United appoint Everton boss»։ BBC Sport։ 2013-05-09։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-07-01-ին։ http://www.webcitation.org/6HltmOiXK։ 
  76. Jackson, Jamie (2013-05-09)։ «David Moyes quits as Everton manager to take over at Manchester United»։ The Guardian։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-07-01-ին։ http://www.webcitation.org/6HltptvvS։ 
  77. «Ryan Giggs named interim manager at Manchester United after David Moyes sacking»։ Sky Sports։ 2014-04-22։ http://www1.skysports.com/football/news/11667/9277997/ryan-giggs-named-interim-manager-at-manchester-united-after-david-moyes-sacking։ 
  78. «Van Gaal named United manager»։ ManUtd.com։ 2014-05-19։ Արխիվացված օրիգինալից 2014-05-20-ին։ http://www.webcitation.org/6PiWelmgw։ 
  79. Herbert, Ian (2014-08-24)։ «Angel Di Maria: Manchester United sign Argentine winger in British record £59.7m deal»։ The Independent։ http://www.independent.co.uk/sport/football/transfers/angel-di-maria-to-manchester-united-latest-597m-winger-undergoing-medical-9690914.html։ 
  80. Ogden, Mark (2014-08-24)։ «Ángel di María signs for Manchester United in £59.7 million deal»։ The Telegraph։ http://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-united/11056019/ngel-di-Maria-signs-for-Manchester-United-in-59.7-million-deal.html։ 
  81. Moore, Nick (2015-05-24)։ «Premier League round-up: United finish fourth»։ ManUtd.com։ http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2015/May/Premier-League-round-up-final-day-of-the-season-24-May.aspx։ 
  82. 82,0 82,1 82,2 82,3 82,4 82,5 «Manchester United Historical Kits»։ Historicalkits.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612f2HJbg։ 
  83. 83,0 83,1 «United Kits Through Ages»։ UnitedKits.blogspot.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612f4CpFv։ 
  84. «English FA Cup Finalists 1900—1909»։ Historicalkits.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612f5Vwir։ 
  85. Thompson, Gemma (26.06.2009)։ «Gallery: New home kit»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612f6GUaG։ 
  86. Thompson, Gemma (29.07.2009)։ «Black and blue suits Reds»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612f70NtN։ 
  87. «Manchester United Change Kits»։ Historicalkits.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612f7ovWK։ 
  88. «Grey day for Manchester United»։ BBC.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612f9kamz։ 
  89. Anthony Thomas (03.01.2007)։ «Excuses, excuses, excuses»։ Black-and-Amber.co.uk։ http://rivals.net/default.asp?sid=969&p=2&stid=8434024։ 
  90. «Ակումբի մարզահագուստի պատմություն — Ակումբ»։ ManUtd.Ru։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612fAPui0։ 
  91. «New United kit revealed»։ ManUtd.com։ 2013-06-05։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-07-08-ին։ http://www.webcitation.org/6HxcjUo8a։ 
  92. 92,0 92,1 92,2 92,3 92,4 «Club Crests»։ The Busby Way։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-07-08-ին։ http://www.webcitation.org/6HxckbKrt։ 
  93. «Ակումբի զինանշանի պատմությունը»։ ManUtd.ru։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-07-08-ին։ http://www.webcitation.org/6Hxcn3ddH։ 
  94. «A to Z of Manchester United — R»։ ManUtdZone.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-21-ին։ http://web.archive.org/web/20070622224422/http://www.manutdzone.com/atoz/r.html։ 
  95. «Manchester United kits»։ PrideofManchester.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612fGoyQT։ 
  96. «Manchester United Shirt Badges»։ Flickr.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612fFvW5V։ 
  97. Neil Gardner (08.10.2009)։ «Martin Edwards voices concerns over Manchester United's future»։ Times Online։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-21-ին։ http://www.webcitation.org/615etkCEh։ 
  98. 98,0 98,1 98,2 «Reds appoint new director»։ ManUtd.com։ 2007-02-21։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-20-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkpAerY։ 
  99. «Ed Woodward assumes responsibilities at MU»։ ManUtd.com։ 2013-02-20։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-07-01-ին։ http://www.webcitation.org/6HltqyWXR։ 
  100. 100,0 100,1 100,2 «Who are the directors of Manchester United»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gkudxe։ 
  101. «Manchester United set to announce massive profit»։ Times Online։ 07.01.2008։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gkK2n3։ 
  102. «Reds' new Club Secretary»։ ManUtd.com։ 20.12.2009։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612glTs7O։ 
  103. «PATRICK COLLINS: How long before the Newcastle clowns get their own show on YouTube»։ Daily Mail։ 2009-10-03։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-20-ին։ http://www.webcitation.org/6Gkkq2RDA։ 
  104. «Manchester United appoint Bryan Robson as global ambassador»։ Times Online։ 20.03.2008։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gnFJnY։ 
  105. «New coaching appointment: Albert Stuivenberg»։ 2014-07-06։ http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2014/Jul/albert-stuivenberg-appointed-as-assistant-coach-for-manchester-united.aspx։ 
  106. «Res: Utd 1 Bolton 0»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gpTkVq։ 
  107. «Paul McGuinness»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gq7dGG։ 
  108. «Brian McClair»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gqeAF0։ 
  109. «Mike Clegg»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gtT3Y7։ 
  110. «Strudwick seeks peak fitness»։ ManUtd.com։ 2007-09-06։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-20-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkqzEVU։ 
  111. Ռիչարդ Հոքինսն աշխատում է «ՕԳԳ-ի մարզչի» կարգավիճակում (անգլ.՝ head of human performance): Աշխատումէ Քարինգթոնի լաբորատորիայում և օգնում ֆուտբոլիստներին հասենոլւ իրենց ֆիզիկական մարզավիճակի գագաթնակետին։ Տե՛ս Anatomy of the United Bench. Inside United. № 195, Oct. 2008. Pp.18-19.
  112. «Richard Hawkins»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gtzXPi։ 
  113. «Interview: Jim Lawlor»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612guVcJl։ 
  114. «Moyes adds another Everton man to his backroom staff with chief scout Cooke»։ Daily Mail։ 2013-07-03։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gvIGB6։ 
  115. «Reds appoint new club doctor»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gw6H3N։ 
  116. «United physio Swire retires»։ ManUtd.com։ 2014-07-04։ http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2014/Jul/manchester-united-head-physio-rob-swire-retires-and-is-replaced-by-neil-hough.aspx։ 
  117. Այս դեպքում մրաշարերի մեջ չեն ներառվում հաղթանակները Սուպերգավաթներում, երիտասարդական և ընկերական մրցություններում։
  118. «Denis Law hat-tricks»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gxPGSA։ 
  119. The Official Manchester United Illustrated Encyclopedia // London: Manchester United Books. — P. 88. — ISBN 0-233-99964-7.
  120. Phil McNulty (25.02.2004)։ «The hat-trick Hall of Fame»։ BBC Sport։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gxs4pW։ 
  121. «Ryan Giggs at 40: The games, the goals and the gongs»։ BBC Sport։ 2013-11-29։ http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/21632281։ 
  122. 122,0 122,1 «The Top 100 appearance makers in competetive matches»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gyg5xr։ 
  123. 123,0 123,1 «All goalscorers in all competetive matches»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gz7Sdy։ 
  124. «1964 — DENIS LAW — UN MAGISTRAL CONTRE-PIED»։ France Football։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gzZE1S։ 
  125. «1966 — BOBBY CHARLTON — UNE VICTOIRE D'UNE TRES COURTE TETE»։ France Football։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612h0HYLv։ 
  126. «1968 — GEORGE BEST — UNE VÉRITABLE ATTRACTION»։ France Football։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612h0sPe1։ 
  127. «Cristiano Ronaldo, Ballon d'Or 2008»։ France Football։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612h1VNrC։ 
  128. «European Golden Shoe»։ Napit.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612h28ym3։ 
  129. 129,0 129,1 «Monaco prepares for UEFA Club Football Awards»։ UEFA.com։ 29.08.2008։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612h2q49I։ 
  130. «FIFA World Player»։ FIFA.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612h3PEvR։ 
  131. 131,0 131,1 131,2 «England's World Cup squad 1966»։ Planet World Cup։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612h3y9aG։ 
  132. «European Championship 1992 - Final Tournament - Full Details»։ RSSSF.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612h4YpR3։ 
  133. «European Championship 2000 - Full Details Final Tournament»։ RSSSF.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612h50C7H։ 
  134. «Sport: Football Legends list in full»։ BBC News։ 1998-08-05։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-01-21-ին։ http://www.webcitation.org/6DpEqj7vC։ 
  135. «Hall of Fame»։ National Football Museum։ http://www.nationalfootballmuseum.com/halloffame.htm։ 

Գրականություն[խմբագրել]

  • Andrews, David L. // Manchester United: A Thematic Study // London: Routledge. — ISBN 0-415-33333-4.
  • Barnes, Justyn; Bostock, Adam; Butler, Cliff; Ferguson, Jim; Meek, David; Mitten, Andy; Pilger, Sam; Taylor, Frank OBE; Tyrrell, Tom // The Official Manchester United Illustrated Encyclopedia // London: 3rd. — ISBN 0-233-99964-7.
  • Bose, Mihir // Manchester Disunited: Trouble and Takeover at the World's Richest Football Club // London: Aurum Press. — ISBN 1-84513-121-5.
  • Hamil, Sean; Chadwick, Simon; Arth, David // Case 9: Manchester United: the commercial development of a global football brand // International Cases in the Business of Sport // Oxford: Butterworth-Heinemann. — ISBN 978-0-7506-8543-6.
  • James, Gary // Manchester: A Football History // Halifax: James Ward. — ISBN 978-0-9558127-0-5.
  • Murphy, Alex // The Official Illustrated History of Manchester United // London: Orion Books. — ISBN 0-75287-603-1.
  • Shury, Alan; Landamore, Brian // The Definitive Newton Heath F.C // : SoccerData. — ISBN 1-899468-16-1.
  • Tyrrell, Tom; Meek, David // The Hamlyn Illustrated History of Manchester United 1878–1996 — Hamlyn // London: 5-րդ. — ISBN 0-600-59074-7.
  • White, Jim // Manchester United: The Biography // London: Sphere. — ISBN 978-1-84744-088-4.
  • White, John // The United Miscellany — Carlton Books // London: 2-րդ. — ISBN 978-1-84442-745-1.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]