Մանչեսթեր Յունայթեդ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Այս էջը ներկայացված է գնահատման

Այս էջը ներկայացված է գնահատման։ Խնդրում ենք արտահայտել ձեր կարծիքը գնահատման ենթաէջում։
Մանչեսթեր Յունայթեդ
Մանչեսթր յունայթեդ.jpg
Ամբողջական անուն Manchester United Football Club
Մանչեսթեր Յունայթեդ Ֆուտբոլային Ակումբ
Մականուն(ներ) The Red Devils «Կարմիր Սատանաներ»[1][2],
The Reds «Կարմիրներ»[3], «Մանկունիանցիներ»
Անվանում Մանչեսթեր Յունայթեդ
Գույներ Կարմիր-ճերմակ
Հիմնադրում 1878 թ.՝ որպես «Նյութոն Հիթ»
Մարզադաշտ Օլդ Թրաֆորդ, Մանչեսթեր
Տարողունակություն 75 635[4][5]
Տեր Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Մալքոլմ Գլեյզեր
Նախագահ Մեծ Բրիտանիա Էդ Վուդվարդ
Մարզիչ Նիդերլանդներ Լուի Վան Գալ
Ավագ Անգլիա Ուեյն Ռունի
Կայք
Լիգա Անգլիայի Պրիմիեր Լիգա
2014-15 4-րդ տեղ
Տան դաշտ
Մրցակցի դաշտ
Երրորդ համազգեստ

«Մանչեսթեր Յունայթեդ» (անգլ.՝ Manchester United Football Club; արտասանություն։ [ˈmæntʃɛstə ju:ˈnaɪtɪd]), անգլիական պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբ Մեծ Մանչեսթերի Սթրեդֆորդ քաղաքից, խաղում է Պրեմիեր Լիգայում։ Հիմնադրվել է որպես «Նյուտոն Հիթ (Լանկաշիր Էնդ Յորքշիր Ռեյլուեյ)» 1878 թվականին, անվանափոխվել է 1902 թվականին՝ դառնալով «Մանչեսթեր Յունայթեդ», իսկ տեղափոխվել է «Օլդ Թրաֆորդ» 1910 թվականին։ Աշխարհի ամենահանրահայտ ֆուտբոլային ակումբներից մեկն է[6], անգլիական Պրեմիեր Լիգայի հիմնադիր ակումբներից մեկը 1992 թվականին[7]։

Ակումբը 1910 թվականից իր խաղերն անցկացնում է «Օլդ Թրաֆորդ» մարզադաշտում։ Այն համարվում է Անգլիայի ամենամեծ մարզադաշտը «Ուեմբլիից» հետո և տեղավորում է գրեթե 76000 հանդիսական։

«Մանչեսթեր Յունայթեդը» համարվում է աշխարհի ամենահարուստ և ամենաշատ երկրպագուներ ունեցող թիմերց մեկը[8]։ Վերջին 20 տարիների ընթացքում Անգլիայի ամենահաջողակ ակումբն է. 1986 թվականի նոյեմբերից, երբ ակումբն սկսեց գլխավորել Ալեքս Ֆերգյուսոնը, նվաճել է 27 խոշոր գավաթ[9]։ Պրեմիեր Լիգայի 2010-2011 մրցաշրջանում թիմը նվաճել է ռեկորդային 19-րդ տիտղոսը՝ այդպիսով դառնալով Անգլիայի ռեկորդակիր չեմպիոնական տիտղոսների քանակով և շրջանցելով «Լիվերպուլին», որը հաղթել էր 18 չեմպիոնական տիտղոս։ 2012-2013 մրցաշրջանում ակումբը նվաճել է նաև 20-րդ տիտղոսը։ 1968 թվականին «Մանչեսթեր Յունայթեդը» դարձել է առաջին անգլիական ակումբը, որը նվաճել է Չեմպիոններների գավաթը՝ եզրափակչում հաղթելով «Բենֆիկային» 4-1 հաշվով[10]։ 1999 թվականին «Մանչեսթեր Յունայթեդը» հաղթել է եվրոպական ամենապատվաբեր ակումբային առաջնության՝ ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակչում՝ կամային հաղթանակ տանելով «Բավարիա Մյունխենի» նկատմամբ 2-1 հաշվով[11]։ 2008 թվականին թիմը կրկին նվաճել է Չեմպիոնների լիգան՝ հաղթելով Լոնդոնյան «Չելսիին»[12]։ Այս ամենից բացի՝ «Մանչեսթեր Յունայթեդը» ռեկորդակիր է Անգլիայի գավաթների քանակով (11 տիտղոս)[13]։

2012-2013 մրցաշրջանի ավարտից հետո «Մանչեսթեր Յունայթեդի» գլխավոր մարզիչը սըր Ալեքս Ֆերգյուսոնը, ով նշանակվել էր այդ պաշտոնին 1986 թվականի նոյեմբերի 6-ին, թողեց պաշտոնը՝ անցնելով արժանի թոշակի՝ 27 տարվա մեջ նվաճելով 38 տիտղոս և այդ ցուցանիշներով դառնալով ֆուտբոլի պատմության մեջ մեծագույն մարզիչներից մեկը։

Ներկայումս թիմի գլխավոր մարզիչը հոլանդացի մասնագետ Լուի վան Գալն է։ Նա փոխարինեց մարզչի պարտականությունները կատարող Ռայան Գիգզին. վերջինս նշանակվել էր այդ պաշտոնին Դևիդ Մոյեսի հեռանալուց հետո[14][15]։ Թիմի ավագը Ուեյն Ռունին է, ով 2014 թվականի ամռանը փոխարինեց Նեմանյա Վիդիչին[16][17]։

Բովանդակություն

Պատմություն[խմբագրել]

Վաղ շրջան (1878-1945)[խմբագրել]

«Նյուտոն Հիթը» 1892 թվականին

Ակումբը ձևավորվել է «Նյուտոն Հիթ (Լանկաշիր էնդ Յորքշիր Ռեյլուեյ)» (անգլ.՝ Newton Heath L&YR F.C) անվամբ Մանչեսթերի երկաթգծի մի խումբ աշխատողների կողմից 1878 թվականին[18][19]։ Ակումբային մարզահագուստը բաղկացած էր երկու գույնից՝ կանաչ և ոսկեգույն։ 15 տարվա ընթացքում ակումբը հանդես էր գալիս ոչ մեծ կիսաքանդ «Նորթ Ռոուդ» մարզադաշտում, որից հետո՝ 1893 թվականին, տեղափոխվեց Քլեյթոնում գտնվող «Բենք Սթրիթ» մարզադաշտ։ Դրանից մեկ տարի առաջ ակումբը միացավ Անգլիայի Ֆուտբոլային լիգային և առանձնացավ երկաթուղիներից՝ դառնալով անկախ[20][21]։ Ստեղծվեց ակումբային քարտուղարի պաշտոնը, իսկ անվանումից հանվեց «Լանկաշիր էնդ Յորքշիր Ռեյլուեյ» լրացումը։ Ակումբը սկսեցին պարզապես կոչել «Նյուտոն Հիթ»։ 1902 թվականին թիմը սնանկության եզրին էր կանգնած՝ ունենալով ավելի քան 2500 ֆունտ ստեռլինգի պարտք։ «Բենք Սթրիթ» մարզադաշտը պետք է փակվեր դատարանի կողմից[22]։ Փակվելուց թիմին փրկեց Ջոն Հենրի Դևիսը՝ Մանչեսթերի գարեջրի գործարանի ղեկավարը, ով այդ ժամանակվա համար բավականին մեծ չափի ներդրումներ կատարեց[18][23]։ 1902 թվականի ապրիլի 26-ից ակումբը փոխեց իր անունը և պաշտոնապես սկսեց անվանվել «Մանչեսթեր Յունայթեդ»։ Միաժամանակ փոփոխվեցին նաև ակումբի գույները. կանաչն ու ոսկեգույնը վերափոխվեցին կարմիրի և սպիտակի։

1903 թվականին ակումբային քարտուղար նշանակվեց Ջեյմս Մանգնել Էռնեստը, որի ղեկավարությամբ 1906 թվականին «Յունայթեդը» դուրս եկավ Առաջին դիվիզիոն, իսկ 1907-08 մրցաշրջանում նվաճեց իր առաջին չեմպիոնական տիտղոսը՝ Անգլիայի չեմպիոնի կոչումը[24]։ Այդ ժամանակ հարևան «Մանչեսթեր Սիթիից» «Յունայթեդ» տեղափոխվեցին մի շարք ֆուտբոլիստներ, այդ թվում՝ Բիլլի Մերեդիթը և Սենդի Թերնբուլլը, որոնք հետագայում դարձան թիմի առանցքային խաղացողները[25]։ 1908 թվականին «Մանչեսթեր Յունայթեդը» իր պատմության մեջ առաջին անգամ նվաճեց Անգլիայի սուպերգավաթը[26], իսկ 1909 թվականին՝ Անգլիայի առաջին գավաթը[27]։ 1910-1911 մրցաշրջանում «Յունայթեդը» երկրորդ անգամ իր պատմության մեջ դարձավ Առաջին դիվիզիոնի չեմպիոն։ Նույն մրցաշրջանում տեղափոխվեց իր նոր «Օլդ Թրաֆորդ» մարզադաշտ[25][28]։

Հաջորդ տասնամյակի ընթացքում «Մանչեսթեր Յունայթեդը» չկարողացավ նոր տիտղոսներ նվաճել, իսկ 1922 թվականին կրկին վերադարձավ Երկրորդ դիվիզիոն[29]։ 1925 թվականին «Յունայթեդը» վերադարձավ Առաջին դիվիզիոն, բայց պայքարում էր միայն մրցաշարային աղյուսակի առաջին հատվածում տեղ գտնելու համար, և նորից անցավ Երկրորդ դիվիզիոն 1931 թվականին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին նախորդող ութ տարիների ընթացքում «Յունայթեդը» անընդհատ մի դիվիզիոնից մյուսն էր տեղափոխվում, իսկ 1934 թվականին գրավեց առաջնությունում իր պատմության մեջ ցածրագույն հորիզոնականը՝ 20-րդ տեղը Երկրորդ դիվիզիոնում[30]։ 1927 թվականի հոկտեմբերին՝ Ջոն Հենրի Դևիսի մահից հետո, «Մանչեսթեր Յունայթեդի» ֆինանսական դրությունը կտրուկ վատթարացավ, և 1931 թվականի վերջում ակումբը հայտնվեց սնանկության եզրին։ Թիմին փրկեց տեղացի գործարար Ջեյմս Ուլիլյամ Գիբսոնը, որը մարեց ակումբի բոլոր պարտքերը և դարձավ նոր ղեկավարը[31]։ 1938-39 մրցաշրջանը թիմն ավարտեց Առաջին դիվիզիոնի 14-րդ հորիզոնականում։

Բասբիի ժամանակաշրջանը (1945-1969)[խմբագրել]

«Բասբիի փոքրիկները» իրենց վերջին խաղից առաջ
«Բասբիի փոքրիկները» Դանիայում, 1955 թվական
1958 թվականի փետրվարի 6-ի Մյունխենի ավիավթարի զոհերին նվիրված ոհւատախտակ «Օլդ Թրաֆորդում»
Հուշարձան՝ նվիրված «Մանչեսթեր Յունայթեդի» լեգենդար եռյակին՝ Ջորջ Բեսթին, Դենիս Լոուին և Բոբի Չարլթոնին

1945 թվականին «Յունայթեդի» գլխավոր մարզիչ նշանակվեց Մեթ Բասբին։ Բասբիի և իր օգնականի՝ Ջիմ Մերֆիի ղեկավարությամբ ակումբը երեք մրցաշրջան շարունակ կարողացավ երկրորդ տեղը գրավել առաջնությունում՝ 1946-47, 1947-48 և 1948-49, իսկ 1948 թվականին նվաճեց Անգլիայի գավաթը[32]։ 1951-52 մրցաշրջանում՝ վերջին հաղթանակից 41 տարի անց, «Յունայթեդը» հաղթեց Առաջին դիվիզիոնի առաջնությունը[33]։ Թիմի այդ կազմը տարիքով բավականին մեծ էր, և Բասբին սկսեց հիմնական թիմ հրավիրել երիտասարդական հավաքականի ֆուտբոլիստներին՝ Ռոջեր Բեռնին, Բիլ Ֆոուլքսին, Մարկ Ջոնսին, Դենիս Վայոլեթին։ Հաջողությունը միանգամից չեկավ. 1952/53 մրցաշրջանում Բասբիի երիտասարդացած թիմը ավարտեց առաջնությունը միայն 8-րդ տեղում, իսկ արդեն 1955-56 մրցաշրջանում «Յունայթեդը» Անգլիայի չեմպիոն հռչակվեց։ Թիմի խաղացողների միջին տարիքը 22-ն էր[34]։ Մամուլում ակումբի երիտասարդ սաներին «Բասբիի փոքրիկներ» էին անվանում։ 1956-57 մրցաշրջանում «Յունայթեդը» կրկին նվաճեց Առաջին դիվիզիոնի առաջնության չեմպիոնի կոչումը, ինչպես նաև հասավ Անգլիայի գավաթի եզրափակիչ և Չեմպիոնների լիգայի կիսաեզրափակիչ՝ դառնալով առաջին անգլիական ակումբը, որ մասնակցություն ունեցավ այդ հեղինակավոր եվրոպական մրցաշարում[35]։

1957-1958 մրցարջանում՝ «Ցրվենա Զվեզդայի» հետ խաղից հետո՝ Բելգրադից վերադառնալիս, «Յունայթեդի» խաղացողներով ինքնաթիռը 1958 թվականի փետրվարի 6-ին Մյունխենի օդանավակայանում վթարի ենթարկվեց։ Ավիավթարը ութ ֆուտբոլիստի կյանք խլեց՝ Ջեֆ Բենթի, Էդի Քոլմանի, Դունկան Էդվարդսի, Մարկ Ջոնսի, Դևիդ Փեգի, Թոմի Թեյլորի և Լիան Ուիլանի, ինչպես նաև մահացան տասնհինգ այլ ուղևորներ՝ ներառյալ մարզչական շտաբի անդամները՝ Ուոլթեր Քրիքմերը, Ուոլի Բերթը և Թոմ Քարին[36][37]։ Մեթ Բեսբին ծանր վնասվածքներ ստացավ, բայց կարողացավ բուժվել և վթարից երեք ամիս անց կրկին վերադարձավ ակումբի ղեկավարման աշխատանքներին։ Ի զարմանս շատերի՝ չունենալով հիմնական կազմի մի շարք առանցքային ֆուտբոլիստներ՝ «Յունայթեդը» կարողացավ հասնել Անգլիայի գավաթի եզրափակիչ, որտեղ զիջեց «Բոլտոնին»։ Մրցաշրջանի վերջում ՈՒԵՖԱ-ն առաջարկեց Անգլիայի ֆուտբոլի ասոցիացիային երկու թիմ հայտավորել Չեմպիոնների լիգայում, սակայն Ֆուտբոլի ասոցիացիան մերժեց նրանց[38][39]։ 1958-59 մրցաշրջանը «Յունայթեդը» ավարտեց առաջնությունը՝ գրավելով երկրորդ տեղը[33]։

1960-ականների սկզբին Բասբին սկսեց թիմի վերակառուցումը՝ պայմանագիր կնքելով այնպիսի ֆուտբոլիստների հետ, ինչպիսիք էին Դենիս Լոուն և Փեթ Քրերանդը, միաժամանակ փնտրելով երիտասարդ և տաղանդավոր ֆուտբոլիստների։ Հավանաբար ամենահայտնին նրանցից դարձավ Ջորջ Բեսթը։ Այս թիմով Բասբին նվաճեց 1963 թվականի Անգլիայի առաջնության ուղեգիր, չնայած որ առաջնությունն ավարտեց ընդամենը 19-րդ հորիզոնականում[40]։ Արդեն 1963-64 մրցաշրջանում «Յունայթեդը» 2-րդ տեղը գրավեց առաջնությունում, իսկ 1964-65 և 1966-67 մրցաշրջաններում դարձավ Անգլիայի չեմպիոն[40]։ 1968 թվականին «Մանչեսթեր Յունայթեդը» անցավ Եվրոպական չեմպիոնների գավաթի եզրափակիչ, որտեղ 4։1 հաշվով հաղթեց պորտուգալական «Բենֆիկային»՝ դառնալով առաջին անգլիական ակումբը, որը հաղթեց այդ մրցաշարը[41]։ «Յունայթեդի» առաջին կազմի երեք ֆուտբոլիստներ դարձան «Ոսկե գնդակի» հաղթողներ՝ Բոբի Չարլթոնը, Դենիս Լոուն և Ջորջ Բեսթը[42]։ 1969 թվականին Մեթ Բասբին լքեց գլխավոր մարզչի պաշտոնը՝ զիջելով այն «Յունայթեդի» նախկին խաղացող Ուիլֆ Մաքգինեսին[40]։

1969-1986[խմբագրել]

Ուիլֆ Մաքգինեսի ղեկավարությամբ «Յունայթեդը» 1969-70 մրցաշրջանում միայն 8-րդ տեղը զբաղեցրեց, և 1970-71 ձախողված մրցաշրջանից հետո Մաքգինեսը լքեց գլխավոր մարզչի պաշտոնը։ Բասբին համաձայնեց ժամանակավորապես գլխավորել թիմը, բայց արդեն 6 ամիս անց՝ 1971 թվականի ամռանը, վերջնականապես լքեց ակումբը[43]։ Միևնույն ժամանակ թիմից հեռացան մի քանի փորձառու ֆուտբոլիստներ, որոնց թվում էին Նոբի Սթայլզը և Փեթ Քրերանդը[44]։ Թիմի գլխավոր մարզիչ նշանակվեց Ֆրենկ Օ’Ֆարելը։ Նա, ինչպես և Մաքգինեսը, ակումբի գլխավոր մարզչի պաշտոնում մնաց ավելի քան մեկուկես տարի, բայց, ի տարբերություն Մաքգինեսի, գնեց նոր խաղացողների, որպեսզի ուժեղացնի «Յունայթեդի» հիմնական կազմը։ Նրա ամենակարևոր ձեռքբերումը կարելի է համարել Մարտին Բաքենին։ Վերջինիս «Յունայթեդը» գնեց «Աբերդինից» 125 000 ֆունտով[43]։ 1972 թվականի վերջում թիմի գլխավոր մարզիչ դարձավ Թոմի Դոհերտին՝ «Դոկ» մականվամբ[45]։ Նա փրկեց «Յունայթեդին» 1972-73 մրցաշրջանում լիգայից դուրս մնալուց, բայց արդեն հաջորդ մրցաշրջանում ակումբը երկար տարիների դադարից հետո վերադարձավ Երկրորդ դիվիզիոն[43]։ Այդ ժամանակ «աստղային եռյակը»՝ ի դեմս Ջորջ Բեսթի, Դենիս Լոուի և Բոբի Չարլթոնի հեռացավ թիմից։ Նրանց փոխարեն գնեցին Լու Մակարին, Ստյուարտ Հյուսթոնին և Բրայան Գրինհոֆին, բայց նրանցից և ոչ մեկը չկարողացավ ակումբի լեգենդար ֆուտբոլիստներին արժանիորեն փոխարինել[46]։ 1974-75 մրցաշրջանի արդյունքներով «Մանչեսթեր Յունայթեդը» վերադարձավ Առաջին դիվիզիոն, իսկ 1976 թվականին հասավ Անգլիայի գավաթի եզրափակիչ, որտեղ զիջեց «Սաութհեմփթոնին»։ Մեկ տարի անց «Յունայթեդը» այնուամենայնիվ նվաճեց Անգլիայի գավաթը՝ 1977 թվականի եզրափակիչ խաղում հաղթելով «Լիվերպուլին» 2։1 հաշվով[47]։ Չնայած այդ հաջողությանը և երկրպագուների շրջանում սիրված լինելուն՝ Դոհերտիին ազատեցին աշխատանքից հենց եզրափակչից հետո, երբ բոլորը տեղեկացան նրա և ակումբի ֆիզիոթերապևտի կնոջ միջև սիրային կապի մասին[43][48]։

1977 թվականի ամռանը Դոհերտիին գլխավոր մարզչի պաշտոնում փոխարինեց Դեյվ Սեքսթոնը։ Վերջինիս չհաջողվեց հաղթել և ոչ մի տիտղոս, այդ իսկ պատճառով 1981 թվականին նրան ազատեցին այդ պաշտոնից[49]։ Նրան փոխարինեց Ռոն Աթքինսոնը, ում հանրային և էքստրավագանտ կերպարը երևում էր մարզչական աշխատանքում[50]։ Նա միանգամից սահմանեց տրանսֆերային ռեկորդ՝ գնելով Բրայան Ռոբսոնին «Վեստ Բրոմվիչից»։ Բացի այդ՝ Աթքինսոնը պայմանագիր կնքեց այնպիսի ֆուտբոլիստների հետ, ինչպիսիք էին Յեսպեր Օլսենը, Փոլ Մաքգրատը և Գորդոն Ստրականը։ Երիտասարդական թիմից էլ հիմնական կազմ հրավիրեց Նորման Ուայթսայդին և Մարկ Հյուզին[49]։ Աթքինսոնի գլխավորությամբ «Յունայթեդը» երկու անգամ նվաճեց Անգլիայի գավաթը 1983 և 1985 թվականներին։ Թիմը նաև հաղթողի հիմնական հավակնորդ էր համարվում առաջնության հաղթանակի համար պայքարում, երբ մանկունիանցիները հաղթեցին առաջին 10 խաղերը և հոկտեմբեր ամսին արդեն իրենց մոտակա հակառակորդներից առավել էին 10 միավորով։ Սակայն ֆուտբոլիստները գցեցին տեմպը, կորցրին իրենց երբեմնի լավ մարզավիճակը և ավարտեցին առաջնությունն ընդամենը 4-րդ տեղում։ Հաջորդ մրցաշրջանում թիմը փրկվեց Առաջին դիվիզիոնը չլքելուց։ Աթքինսոնը հեռացավ, և նրա փոխարեն մարզիչ նշանակվեց շոտլանդացի մասնագետ Ալեքս Ֆերգյուսոնը[49][51]։

Ալեքս Ֆերգյուսոնի ժամանակաշրջանը (1986-2013)[խմբագրել]

Ռայան Գիգզ՝ անգլիական ֆուտբոլի պատմության ամենատիտղոսակիր ֆուտբոլիստը[52]

Ալեքս Ֆերգյուսոնի ղեկավարությամբ առաջին մրցաշրջանում «Մանչեսթեր Յունայթեդը» ավարտեց առաջնությունը 11-րդ տեղում[53]։ Արդեն 1987-88 մրցաշրջանում «Յունայթեդը» երկրորդն էր, սակայն չկարողացավ նույն հաջողությունը կրկնել հաջորդ մրցարջանում[54]։ 1990 թվականի սկզբում Ֆերգյուսոնը ակումբից հեռանալու եզրին էր։ Սակայն Անգլիայի գավաթի հաջող ելույթները և եզրափակչում հաղթանակը «Կրիստալ Պելասի» նկատմամբ պահպանեցին Ֆերգյուսոնի պաշտոնը։[55][56]։

Ալեքս Ֆերգյուսոնը «Մանչեսթեր Յունայթեդի» հետ 38 տիտղոս է նվաճել

1990-91 մրցաշրջանում «Յունայթեդը» Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ դուրս եկավ, որտեղ զիջեց Ռոն Աթքինսոնի նոր ակումբին՝ «Շեֆիլդ Ուենսդեյին»։ Նույն մրցաշրջանում «Մանչեսթեր Յունայթեդը» դարձավ Գավաթակիրների գավաթի և Եվրոպայի Սուպերգավաթի հաղթող[57]։ Հաջորդ մրցաշրջանում ակումբը կրկին հասավ Ֆուտբոլային լիգայի եզրափակիչ և այս անգամ նվաճեց այն՝ հաղթելով «Նոթինգեմ Ֆորեսթին»[58]։ 1991 թվականի ամռանը «Յունայթեդ» տեղափոխվեց դանիացի դարպասապահ Պետեր Շմեյխելը, ով 17 «չոր հանդիպում» անցկացրեց 1991-92 մրցաշրջանում. այդ ժամանակ «Յունայթեդը» ավարտեց առաջնությունը 2-րդ տեղում՝ զիջելով միայն «Լիդս Յունայթեդին»[59]։ 1992 թվականին ակումբը պայմանագիր կնքեց Էրիկ Կանտոնայի հետ՝ վճարելով 1,2 միլիոն ֆունտ։ Ֆրանսիացու տեղափոխությունը միանգամից երևաց ակումբի արդյունքներում. 1992-93 մրցաշրջանում «Մանչեսթեր Յունայթեդը» նվաճեց չեմպիոնական տիտղոսը՝ առաջինը 1967 թվականից հետո[57]։ 1993 թվականի հուլիսին «Նոթինգեմ Ֆորեսթից» «Յունայթեդ» տեղափոխվեց կիսապաշտպան Ռոյ Քինը, ով դարձավ ակումբի լեգենդներից մեկը[60]։ 1993-94 մրցաշրջանում «Յունայթեդը» իր պատմության մեջ առաջին անգամ նվաճեց «Դուբլը»՝ դառնալով Պրեմիեր լիգայի հաղթող և Անգլիայի գավաթակիր[57]։ Թիմի համար անհաջող 1994-95 մրցաշրջանից հետո Ֆերգյուսոնը վաճառեց մի քանի ֆուտբոլիստների (Մարկ Հյուզ, Պոլ Ինս, Անդրեյ Կանչելսկիս)՝ փոխարինելով «Մանչեսթեր Յունայթեդի» երիտասարդական թիմի ֆուտբոլիստներով (նրանց թվում էին Դևիդ Բեքհեմը, Փոլ Սքոուլզը, Գարի Նևիլը, Նիկի Բաթը)։ Երիտասարդացած թիմը 1995-96 մրցաշրջանում կրկին նվաճեց «Դուբլը»[57]։ Սթիվ Բրյուսի՝ թիմից հեռանալուց հետո՝ 1996 թվականին, նոր ավագ նշանակվեց Էրիկ Կանտոնան։ Նա թիմին բերեց նոր չեմպիոնությունը 1996-97 մրցաշրջանում, սակայն հենց այդ մրցաշրջանի ավարտից հետո Կանտոնան հայտարարեց իր կարիերան ավարտելու մասին[61]։ Ֆրանսիացի հարձակվողին փոխարինելու համար «Յունայթեդը» գնեց Թեդի Շերինգեմին, իսկ «7» համարի մարզաշապիկն անցավ Դևիդ Բեքհեմին։ 1998-99 մրցաշրջանը լավագույնը դարձավ ակումբի պատմության մեջ. «Մանչեսթեր Յունայթեդը» հաղթեց Պրեմիեր լիգան, Անգլիայի գավաթը և Չեմպիոնների լիգան՝ դառնալով առաջին անգլիական ակումբը, որ մեկ մրցաշրջանում նմանատիպ «տրեբլի» հասավ[62]։ Պրեմիեր լիգայի չեմպիոնի տիտղոսը «Յունայթեդը» նվաճեց միայն վերջին տուրում՝ հաղթելով «Տոտենհեմ Հոտսպուրին» 2։1 հաշվով[63]։ Անգլիայի գավաթում «կարմիր սատանաները» հաղթեցին «Նյուքասլ Յունայթեդին» 2։0 հաշվով[64]։ Չեմպիոնների լիգայի եզրափակչում «Յունայթեդը» հաղթեց «Բավարիային»՝ կորզելով հաղթանակը խաղի ավարտի լրացուցիչ րոպեներին՝ հաղթելով 2։1 հաշվով[11][62]։ Այդ հաղթանակից հետո Ֆերգյուսոնը ասպետի կոչում ստացավ ֆուտբոլում ունեցած մեծ ավանդի համար[65]։ Հաղթանակներով լի մրցաշրջանի ավարտին ակումբը նվաճեց նաև Միջմայրցամաքային գավաթը՝ հաղթելով բրազիլական «Պալմեյրասին»[66]։

«Յունայթեդը» 1999-2000 մրցաշրջանում հաղթեց Պրեմիեր լիգան, 2000-01 մրցաշրջանում էլ Անգլիայի գավաթը, բայց եվրոպական ասպարեզում ելույթները անհաջող էին[67]։ 2001-02 մրցարջանում ակումբը ավարտեց առաջնությունը 3-րդ տեղում, սակայն հաջորդ մրցաշրջանում կրկին նվաճեց Պրեմիեր լիգայի հաղթողի տիտղոսը։ Այդ հաջողություններից հետո «Մանչեսթեր Յունայթեդը» չորս տարի շարունակ չէր կարողանում չեմպիոնական տիտղոս նվաճել։ 2004 թվականին ակումբը նվաճեց Անգլիայի գավաթը։ Անգլիայի չեմպիոնի տիտղոսը «Օլդ Թրաֆորդ» վերադարձավ միայն 2006-07 մրցաշրջանում։ «Յունայթեդը» 2007-08 մրցաշրջանում կարողացավ նվաճել «եվրոպական դուբլը»՝ դառնալով Պրեմիեր լիգայի և Չեմպիոնների լիգայի հաղթող[68]։ 2008-09 մրցաշրջանում «Մանչեսթեր Յունայթեդը» երրորդ տարին անընդմեջ նվաճեց Պրեմիեր լիգայի հաղթողի տիտղոսը, ինչպես նաև հաղթեց Ֆուտբոլային լիգայի գավաթը և Աշխարհի ակումբային առաջնությունը[68]։ 2009 թվականի ամռանը «Յունայթեդը» վաճառեց Կրիշտիանու Ռոնալդուին «Ռեալ Մադրիդին» ռեկորդային 80 մլն ֆունտ ստեռլինգով[69]։ 2010 թվականին «Յունայթեդը» նվաճեց Ֆուտբոլային լիգայի գավաթը՝ եզրափակչում հաղթելով «Աստոն Վիլլային» 2։1 հաշվով և իր պատմության մեջ առաջին անգամ պաշտպանեց իր տիտղոսը գավաթային մրցաշարում[70]։ 2010-11 մրցարջանում «Մանչեսթեր Յունայթեդը» իր պատմության մեջ 19-րդ անգամ նվաճեց Անգլիայի չեմպիոնի տիտղոսը՝ այդ ցուցանիշով անցնելով «Լիվերպուլին» և դառնալով անգլիական ֆուտբոլի պատմության ամենահաջողակ ակումբը տնային մրցաշարերում[71][72][73]։ Երկու տարի անց՝ 2012-13 մրցաշրջանում, «Յունայթեդը» կրկին հաղթեց Պրեմիեր լիգան՝ դառնալով Անգլիայի չեմպիոն արդեն 20-րդ անգամ[74]։ 2013 թվականի մայիսի սկզբին սըր Ալեքս Ֆերգյուսոնը հայտարարեց իր մարզչական կարիերայի ավարտի մասին[75][76]։

2013 թվականից սկսած[խմբագրել]

2013 թվականի մայիսի 8-ին Ալեքս Ֆերգյուսոնը հայտարարեց իր մարզչական կարիերան ավարտելու մասին[77]։ Մայիսի 9-ին հայտարարվեց, որ ակումբի նոր գլխավոր մարզիչ է նշանակված Դևիդ Մոյեսը, ով մինչ այդ մարզում էր «Էվերթոնը»։ Մոյեսը ակումբի հետ կնքել էր վեցամյա պայմանագիր[78][79]։ 2014 թվականի ապրիլի 22-ին Մոյեսը ազատվեց ակումբի գլխավոր մարզչի պաշտոնից. մարզչի պարտականությունների կատարման աշխատանքը մինչև մրցաշրջանի ավարտը հանձնարարվեց Ռայան Գիգզին[80]։ 2014-15 մրցաշրջանում «Յունայթեդի» գլխավոր մարզիչ նշանակվեց հոլանդացի Լուի վան Գալը[81]։ Ամառային տրանսֆերային պատուհանի ժամանակ «Յունայթեդը» ռեկորդային 59,7 մլն ֆունտով «Ռեալ Մադրիդ» ֆուտբոլային ակումբից գնեց հարձակվողական ոճի կիսապաշտպան Անխել դի Մարիային[82][83]: 2014-15 մրցաշրջանի արդյունքներով թիմը Վան Գալի ղեկավարությամբ 4-րդ տեղը զբաղեցրեց Պրեմիեր Լիգայում, ինչը թույլ տվեց հաջորդ մրցաշրջանում վերադառնալ եվրագավաթների խաղարկությանը[84]:

Ակումբի գույները, մարզահագուստը և զինանշանը[խմբագրել]

1878—1886
1888—1890
1894—1896
1896—1902
1903—1907
1922—1927
1934
1980—1984
1984—1986
1986—1988
1988—1990
1990—1992
1992—1994
1994—1996
1996—1998
1998—2000
2000—2002
2002—2004
2004—2006
Մրցաշրջան 2006-07
2007—2009
Մրցաշրջան 2009-10
Մրցաշրջան 2010-11
Մրցաշրջան 2011-12
Մրցաշրջան 2012-13
Մրցաշրջան 2013-14
Մրցաշրջան 2014-15
Ռայան Գիգզը և Ֆեդերիկո Մակեդան «Մանչեսթեր Յունայթեդի» ավանդական գույներով

«Նյուտոն Հիթ» անվամբ ակումբը հանդես էր գալիս տարբեր գույնի մարզաշապիկներով, որոնցից ամենահայտնին 1878-1892 թվականների դեղնականաչավուն մարզահագուստն էր (այդ գույները վերադարձվեցին 1990-ական թվականներին արտագնա խաղերի համար նախատեսված մարզահագուստների համար)։ «Նյուտոն Հիթ» ակումբի մյուս մարզաշապիկները կարմիր և սպիտակ գույներից էին (1892-1894) կամ ամբողջովին սպիտակ (1896-1902). այս երկու մարզաշապիկներն էլ հագնում էին կապույտ կիսավարտիքներով[85]։ 1902 թվականին ակումբի անվան փոփոխության հետ կապված՝ փոփոխվեցին նաև ակումբի գույները. շապիկները դարձան կարմիր, կիսավարտիքները՝ սպիտակ, գուլպաները՝ սև։ Այս տարբերակը «Յունայթեդի» տնային մարզահագուստների մեծամասնության համար հիմնական դարձավ։ Այդ կանոնից ամենահայտնի բացառությունը դարձավ այն մարզահագուստը, որը թիմը հագել էր 1909 թվականի Անգլիայի գավաթի եզրափակչի ժամանակ։ Հագուստը սպիտակ էր՝ «V» տառի տեսքով կարմիր ժապավենով[86][87]։ Մարզահագուստի նման տեսքը վերածնվեց 1920-ական թվականներին՝ մինչ «Յունայթեդի» վերադառնալը լիովին կարմիր մարզաշապիկների։ 2009-2010 մրցաշրջանում թե՛ տնային, թե՛ արտագնա խաղերի համար նախատեսված մարզահագուստը կրկին ձևավորվեց «V» տառով՝ ակումբի՝ «Օլդ Թրաֆորդում» հանդես գալու 100-ամյակի պատվին[88][89]։

Արտագնա խաղերի համար մարզաշապիկը սովորաբար սպիտակ էր, կիսավարտիքները՝ սև, գուլպաները՝ սպիտակ։ Կային նաև բացառություններ. օրինակ, 1903 թվականից մինչև 1916 թվականը ակումբը խաղում էր կապույտ և սպիտակ գծավոր մարզաշապիկներով, 1994 թվականից 2003-ը՝ սև, 2000 թվականին էլ՝ մուգ կապույտ՝ արծաթագույն հորիզոնական գծերով[90]։ Ամենահայտնի արտագնա մարզահագուստներից մեկը 1995-96 մրցաշրջանինն էր. այն լիովին մոխրագույն էր։ Որոշվեց հրաժարվել դրանցից, քանի որ այդ մարզաշապիկով «Մանչեսթեր Յունայթեդը» չկարողացավ հաղթել և ոչ մի խաղ։ «Սաութհեմփթոնի» դեմի խաղի ընդմիջմանը, երբ «Յունայթեդը» պարտվում էր 3։0 հաշվով, որոշվեց փոխել մարզահագուստը կապույտ-սպիտակի։ Չնայած հագուստի փոփոխությանը՝ թիմը պարտվեց 3։1 հաշվով։ Ֆուտբոլիստները խոստովանում էին, որ մոխրագույն մարզահագուստը բավարար կերպով երևացող չէր, և դա անդրադառնում էր ակումբի գործողությունների արդյունավետության վրա[91][92]։

Երրորդ մարզահագուստը ավանդաբար եղել է կապույտ՝ որպես հարգանք այն մարզահագուստի, որով «Յունայթեդը» նվաճեց Չեմպիոնների լիգայի գավաթը 1968 թվականին[86][93]։

Ներկայումս «Մանչեսթեր Յունայթեդի» տնային մարզահագուստը բաղկացած է կարմիր մարզաշապիկներից՝ սև օձիքով և կոճակներով։ Ակումբի զինանշանը տեղակայված է մարզաշապիկի ձախ հատվածում, իսկ Nike-ի սպիտակ նշանը՝ աջ. շապիկի կենտրոնում գտնվում է հովանավորի նշանը՝ Aon։ Շապիկի հետ սպիտակ կիսավարտիքներն են և երկու կարմիր հորիզոնական գծերով սև գուլպաները[94]։

Զինանշանը[խմբագրել]

Լանկաշիրի կարմիր վարդը
Մանչեսթերի զինանշանը, որ օգտագործվում էր որպես ակումբի խորհրդանիշ 1940-1950-ական թվականներին

19-րդ դարում և 20-րդ դարի առաջին կեսին ակումբները հազվադեպ էին զինանշանը նշում իրենց մարզաշապիկների վրա։ Դա սովորաբար իրագործվում էր միայն եզրափակիչ խաղերի ժամանակ, օրինակ՝ Անգլիայի գավաթի։ Այսպես՝ «Մանչեսթեր Յունայթեդի» մասնակցությամբ Անգլիայի գավաթի առաջին եզրափակչում մարզաշապիկների վրա տեղ էր գտել Լանկաշիրի կարմիր վարդը[85][95]։

Գրեթե 40 տարի անց՝ 1948 թվականի Անգլիայի գավաթի եզրափակչում, «Յունայթեդի» մարզահագուստի վրա նշված էր Մանչեսթեր քաղաքի զինանշանը[95]։

1960-ական թվականներին ակումբի պաշտոնական փաստաթղթերում հայտնվեց նոր նշան։ Վերջինիս տեսքը ևս հիմնված էր Մանչեսթեր քաղաքի զինանշանի վրա։ Զինանշանի երեք գծերը խորհրդանշում են Մանչեսթերի երեք գետերը՝ Մեդլոքը, Իրվելը և Իրկը։ Պատմականորեն այդ տարրերն օգտագործվել են Գրելի ընտանիքի (Մանչեսթերի առաջին բարոնների) հնամյա զինաշանը պատկերելու համար։ Զինանշանի վերին հատվածում պատկերված է նավը՝ քաղաքի առևտրի և արդյունաբերության խորհրդանիշը։ Ֆուտբոլի գնդակների փոխարեն (ինչպես պատկերված է ակումբի այժմյան զինանշանի վրա) օգտագործվել են վարդեր՝ որպես Լանկաշիր կոմսության խորհրդանիշ[85][95]։

1970-ական թվականների սկզբին զինանշանը փոփոխվեց. կենտրոնում հայտնվեց կարմիր եռաժանի սատանան, իսկ կողքի վարդերի փոխարեն հայտնվեցին ֆուտբոլային գնդակները[85][95][96]։

Զինանշանի սատանան կապված է ակումբին տրվող անվան՝ «կարմիր սատանաներ»-ի (անգլ.՝ Red Devils) հետ, որ հայտնվել էր 1960-ական թվականների սկզբին, երբ Մեթ Բասբին վերցրեց այդ անունը «Սոլֆորդ Սիթի» ռեգբիի ակումբի անվանումից[85][97]։

1998 թվականին ակումբի խորհրդանիշը կրկին փոխեց իր տեսքը, այս անգամ հանեցին Football Club արտահայտությունը, ինչպես նաև փոփոխվեցին մի քանի գույներ[85][95][98][99]։

Մարզադաշտ[խմբագրել]

«Օլդ Թրաֆորդ» մարզադաշտի ներսում
«Օլդ Թրաֆորդ» մարզադաշտի ներսում
«Օլդ Թրաֆորդ» մարզադաշտի արևմտյան տրիբունա, Սթրեթֆորդ Էնդ
«Օլդ Թրաֆորդ» մարզադաշտի արևմտյան տրիբունա, Սթրեթֆորդ Էնդ
Ֆուտբոլիստների մուտքը «Օլդ Թրաֆորդ» մարզադաշտ
Ֆուտբոլիստների մուտքը «Օլդ Թրաֆորդ» մարզադաշտ

Իր հիմնումից սկսած՝ «Նյուտոն Հիթը» տնային խաղերն անցկացնում էր «Նորթ Ռոուդ» մարզադաշտում: Հյուր թիմերը բողոքում էին մարզադաշտի որակից, որը «ճահճային էր մի ծայրից և քարքարոտ՝ մյուս ծայրից»[22]: Հանդերձարանները, որ գտնվում էին Օլդեմյան ճանապարհի վրա տեղակայված «Երեք թագեր» պանդոկում, մարզադաշտից այնքան հեռու էին, որ 10 րոպե էր հարկավոր այնտեղ հասնելու համար: Ավելի ուշ հանդերձարանները տեղափոխեցին «Մկրատ հյուրանոց» պանդոկ, որը կրկին գտնվում էր Օլդեմյան ճանապարհի վրա:

«Հեթանոսները» հանդես էին գալիս «Նորթ Ռոուդ» մարզադաշտում 15 տարվա ընթացքում (1878 թվականից մինչև 1893 թվականը), ինչից հետո տեղափոխվեցին նոր «Բենք Սթրիթ» մարզադաշտ, որը գտնվում էր Քլեյթոնի մոտակայքում: Այդ մարզադաշտը նախորդից շատ բանով չէր տարբերվում. խոտածածկը ավազե դաշտի վրա հազվադեպ էր հանդիպում, իսկ մոտակա գործարանից եկող ծխի ամպերը կուտակվում էին մարզադաշտի վրա: Մի անգամ «Ուոլսոլ Թաուն Սվիֆթս» ակումբը հրաժարվեց այդ մարզադաշտում խաղալուց: Հյուր թիմին, այնուամենայնիվ, համոզեցին խաղալ այնտեղ (նրանք պարտվեցին 14:0 հաշվով): Պարտված կողմը բողոքարկեց խաղի արդյունքը՝ որպես հիմնական պատճառ նշելով մարզադաշտի վատ վիճակը: Հանդիպումը վերախաղարկվեց: Երկրորդ փորձի ժամանակ մարզադաշտի վիճակը նույնպես հրաշալի չէր, և Ուոլսոլի ակումբը կրկին պարտվեց, այս անգամ արդեն 9:0 հաշվով[22]:

1902 թվականին ակումբը սնանկության եզրին էր, իսկ «Բենք Սթրիթը» փակվեց: Վերջին պահին թիմի ավագ Գարի Սթաֆորդը կարողացավ գումար հավաքել, որպեսզի վճարի հաջորդ՝ «Բիսթոլ Սիթիի» դեմ խաղի համար և կարողացավ ժամանակավոր մարզադաշտ գտնել հարևան Հարփուրհեյ քաղաքում: Նրանք կարողացան «Բլեքփուլի» դեմ խաղն այնտեղ անցկացնել[100]:

«Մանչեսթեր Յունայթեդ» անունը ստանալուց հետո ակումբը սկսեց նոր մարզադաշտի կառուցումը: 1909 թվականի ապրիլին Անգլիայի գավաթում «Յունայթեդի» առաջին հաղթանակից վեց շաբաթ առաջ հայտարարվեց, որ ակումբի նոր մարզադաշտը լինելու է «Օլդ Թրաֆորդը», որի շինարարության համար ծախսվել էր 60 000 ֆունտ: Մարզադաշտի ճարտարապետը դարձավ Արչիբալդ Լեյչը: Կառուցումից հետո մարզադաշտը կարող էր տեղավորել 76 962 հանդիսական: Մարզադաշտի բացումից հետո առաջին խաղին էժան տոմսերն արժեին 6 փենս, իսկ ամենաթանկ տեղերը՝ 5 շիլինգ: «Օլդ Թրաֆորդում» կայացած առաջին խաղը դարձավ «Լիվերպուլի» դեմ խաղը 1910 թվականի փետվարի 19-ին, որտեղ հաղթեցին հյուրերը 4:3 հաշվով[101]:

Մարզադաշտը խոշոր ավերածությունների ենթարկվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում՝ 1941 թվականի մարտի 11-ին Գերմանիայի կողմից անցկացրած օդային հարձակման պատճառով: Ռումբը գրեթե ամբողջովին վերացրեց Հարավային տրիբունան, որից մնաց միայն կենտրոնական թունելը: Մինչև 1949 թվականը, երբ մարզադաշտը վերականգնվեց, ակումբն իր տնային հանդիպումներն անցկացնում էր «Մեյն Ռոուդ»-ում՝ «Մանչեսթեր Սիթիի» տնային մարզադաշտում[102]:

Դրանից հետո մարզադաշտն անընդհատ բարելավվում էր. սկզբում «Սթրեթֆորդ Էնդի» վրա տանիք կառուցեցին, ապա տանիքներ ավելացվեցին Հյուսիսային և Արևելյան տրիբունաների վրա ևս: Հետագայում հին տանիքը փոխեցին կոնսոլայինով: 1993-94 մրցաշրջանի սկզբում կոնսոլային տանիք կառուցվեց վերջին՝ «Սթրեթֆորդ Էնդ» տրիբունայի վրա[103][104]:

1950-ական թվակաների սկզբին մարզադաշտում լուսարձակներ տեղադրվեցին: Կանգնեցվեցին 55 մետր բարձրությամբ չորս սյուներ, որոնցից յուրաքանչյուրի վրա տեղավորվում էր 54 լուսարձակ: Ակումբը լուսավորման համակարգի վրա 40 000 ֆունտ ծախսեց, և այն առաջին անգամ օգտագործվեց 1957 թվականի մարտի 25-ին: Հին լուսարձակները շրջանառությունից հանեցին 1987 թվականին, երբ նրանց փոխարինեցին նորերը՝ տեղակայված յուրաքանչյուր տրիբունայի տանիքում: Այդ լուսարձակները օգտագործվում են մինչ օրս[105]:

1990-ական թվականներին Հիլզբորոյի ողբերգությունից հետո կազմվեց Թեյլորի զեկույցը, որը պարտավորեցնում էր վերակառուցել բոլոր մարզադաշտերը այնպես, որ հանդիսականները կարողանային միմիայն նստել, այլ ոչ թե նաև կանգնել: Վերակառուցման պատճառով «Օլդ Թրաֆորդի» տարողունակությունը իջավ՝ հասնելով գրեթե 44 000 տեղի: Սակայն ակումբի հայտնիության անընդհատ աճի պատճառով մարզադաշտը շարունակում էր ընդլայնվել: 1995 թվականին Հյուսիսային տրիբունան բաժանվեց երեք բաժինների, ինչը մարզադաշտի տարողունակությունը ավելացրեց՝ հասցնելով 55 000 տեղի: Դրան հաջորդեց Արևելյան և Արևմտյան տրիբունաների ընդլայնումը, ինչը մարզադաշտի տարողունակությունը կրկին ավելացրեց և հասցրեց մինչև 68 000 տեղի: Վերջին վերակառուցումը ավարտվել է 2006 թվականին, երբ բացվեցին հյուսիս-արևելյան և հյուսիս-արևմտյան բաժինները: Սրանց ավելացումից հետո մարզադաշտի տարողունակությունը հասավ 76 098-ի[104]: 2009 թվականին մարզադաշտում փոքրիկ վերակառուցում տեղի ունեցավ, որի արդյունքում մարզադաշտի տարողունակությունը 255 տեղով՝ հասնելով 75 957-ի[106]:

Ըստ որոշ գնահատականների՝ մարզադաշտի, հատկապես՝ Հարավային տրիբունայի հետագա ընդլայնման համար կպահանջվեն մասշտաբային ծախսումներ 90-ից մինչև 100 միլիոն ֆունտի չափով: Նման ծախսումների պատճառն այն է, որ ընդլայնման համար ակումբը ստիպված կլինի գնել մինչև 50 տուն, որոնք գտնվում են մարզադաշտի շրջակայքում, իսկ նոր բաժինների կառուցումը ստիպված կլինի կատարել երկաթգծի միջոցով: Նման ընդլայնումը ենթադրում է նվազագույնը մեկ բաժնի կառուցում Հարավային տրիբունայում, ինչպես նաև հարավ-արևմտյան և հարավ-արևելյան տրիբունաներում, որպեսզի վերականգնեն մարզադաշտի «բաժակի էֆեկտը»: Ըստ ընթացիկ գնահատականների՝ նման վերակառուցումից հետո մարզադաշտի տարողունակությունը կկազմի 96 000 տեղ. դա կլինի ավելին, քան նոր «Ուեմբլիի» տարողունակությունը[104]:

Երկրպագուներ[խմբագրել]

«Մանչեսթեր Յունայթեդի» երկրպագուները Մոսկվայում

«Մանչեսթեր Յունայթեդը» համարվում է աշխարհի ամենահայտնի ֆուտբոլային ակումբներից մեկը՝ եվրոպական ակումբների շրջանում տնային խաղերում ունեցած ամենամեծ հաճախելիությամբ[107]: Երկրպագուների ակումբների ցանցը ներառում է Manchester United Supporters Club-ի (MUSC) ավելի քան 200 պաշտոնական մասնաճյուղեր, որոնք տեղակայված են աշխարհի 24 երկրներում[108]: Իր հայտնիությունը պահպանելու համար նախամրցաշրջանային պատրաստությունների շրջանակներում ակումբը պարբերաբար ճանապարհորդում է ողջ աշխարհով[109][110]: Deloitte ընկերության գնահատականներով՝ «Մանչեսթեր Յունայթեդ» ակումբն ունի ավելի քան 75 միլիոն երկրպագու ողջ աշխարհում[111], մինչդեռ այլ գնահատականների համաձայն՝ այդ ցուցանիշը հասնում է 333 միլիոնի[112]: Անգլիայի վերջին 45 առաջնություններից 38-ում՝ սկսած 1964-65 մրցաշրջանից[113], «Յունայթեդի» տնային խաղերի միջին հաճախելիությունը բարձրագույնն է Անգլիայի մնացած ֆուտբոլային ակումբների համեմատ[114]:

Ակումբի երկրպագուների խոշորագույն միավորումներ են «Մանչեսթեր Յունայթեդի» երկրպագուների անկախ ասոցիացիան (Independent Manchester United Supporters Association, IMUSA), որը սերտ կապեր ունի ակումբի հետ՝ պաշտոնական ֆորումի միջոցով[115], և «Մանչեսթեր Յունայթեդի» երկրպագուների Թրասթը (Manchester United Supporters' Trust, MUST)[116]: 2005 թվականին Գլեյզերների ընտանիքի կողմից ակումբը նվաճելուց հետո երկրպագուների մի մասը հիմնեց նոր «Յունայթեդ օֆ Մանչեսթեր» ակումբը[117]:

«Օլդ Թրաֆորդ» մարզադաշտի արևմտյան տրիբունան, որը հայտնի է «Սթրեթֆորդ» անվամբ, համարվում է ամենավառ երկրպագուների համար ստեղծված ամենանշանակալի վայրը: Այստեղ երկրպագուները ոգեշնչում են թիմին երգերով, բղավոցներով, սիրելի դարձած բառերով ու արտահայտություններով[118]:

Ակումբի սեփականատերեր[խմբագրել]

1989 թվականին «Մանչեսթեր Յունայթեդի» նախագահ Մարտին Էդվարդսը ընդունեց Մայքլ Նայթոնի առաջարկը, ըստ որի՝ նա ակումբը պետք է վաճառեր գործարարին 20 մլն ֆունտ սթերլինգով: Սակայն ֆինանսական խնդիրների պատճառով գործարքը չկայացավ[119], չնայած նրան, որ Նայթոնը ընդգրկվեց ակումբի Տնօրենների խորհրդի կազմի մեջ[120]:

1998 թվականին ամերիկացի գործարար Ռուպերտ Մյորդոկը փորձեց ձեռք բերել «Մանչեսթեր Յունայթեդը», սակայն ակումբի երկրպագուները միավորվեցին «Յունայթեդի բաժնետերերն ընդդեմ Մյորդոկի» (Manchester United Supporters' Trust) կազմակերպության մեջ և հաջող կերպով դիմակայեցին գործարարի փորձերին[121]: 2005 թվականի մայիսի 13-ին ամերիկացի գործարար Մալքոլմ Գլեյզերը ստացավ ակումբի բաժնետոմսերի 1,47 միլիարդ դոլար արժողությամբ վերահսկիչ ծրարը[122][123]: Մայիսի 16-ին նա ավելացրեց իր բաժինը՝ դարձնելով 75 %, որոնք անհրաժեշտ էին ակումբի ամբողջական հսկողությունը ձեռք բերելու համար:

2006 թվականի հուլիսին ակումբը հայտարարեց իր 600 մլն ֆունտ պարտքի վերաֆինանսավորման մասին, ինչը բերեց վճարումների իջեցմանը տարեկան 30 %՝ մինչև 62 մլն ֆունտ[124][125]: 2010 թվականի հունվարին ակումբի պարտքերը կազմում էին £716,5 մլն ($1,17 մլրդ)[126]: «Մանչեսթեր Յունայթեդը» վերաֆինանսավորեց պարտքը՝ £504 մլն գումարի չափով պարտատոմսերի թողարկմամբ[127]: Պարտատոմսերի տարեկան տոկոսները, որոնց մարելու ժամկետը ավարտվելու է 2017 թվականի փետրվարի 1-ին, կազմում են տարեկան £45 միլիոն[128]:

Չնայած պարտքի վերաֆինանսավորմանը՝ երկրպագուները 2010 թվականի հունվարի 23-ին «Օլդ Թրաֆորդ» մարզադաշտում և նրա կից Թրաֆորդի մարզչական կենտրոնում Գլեյզերների դեմ բողոքի ակցիա անցկացրին[129][130]: Վերջինս կազմակերպվել էր երկրպագուների այն խմբերի կողմից, որոնք կոչ էին անում գնալ խաղերի կանաչ և ոսկեգույն հագուստներով և աքսեսուարներով («Նյուտոն Հիթի» մարզաշապիկի բնօրինակ գույները): Հունվարի 30-ին տվյալներ հայտնվեցին առ այն, որ «Մանչեսթեր Յունայթեդի» երկրպագուների թրասթը (MUST) բանակցություններ է վարել մի խումբ հարուստ երկրպագուների հետ, որոնք ստացել էին «Կարմիր զինվորներ» (Red Knights) անունը և որոնք պատրաստվում էին Գլեյզերից գնել ակումբը[131]: 2010 թվականի մայիսի վերջին Գլեյզերները հանդես եկան ակումբը չվաճառելու մասին հայտարարությամբ[132][133]:

Համաշխարհային բրենդ[խմբագրել]

«Աերոֆլոտ»՝ ակումբի պաշտոնական ավիափոխադրող

«Մանչեսթեր Յունայթեդը» համաշխարհային բրենդ է. համաձայն 2009 թվականի հաշվետվությունների՝ ակումբի անվանումը և դրա հետ կապված ինտելեկտուալ սեփականությունը գնահատվում է 329 միլիոն ֆունտ, իսկ բրենդը ստացել է AAA վարկանիշային գնահատականը (բացառապես ուժեղ)[134]: 2010 թվականին Forbes ամսագիրը գնահատեց «Մանչեսթեր Յունայթեդ» բրենդը 285 միլիոն դոլար (ինչը կազմեց ակումբի ընդհանուր արժեքային գնահատականի 16 %-ը՝ $1,835 միլիարդի չափով). այդպիսով, ակումբի բրենդը երկրորդ տեղը գրավեց աշխարհի տասը ամենաթանկ սպորտային ակումբների բրենդների կազմում՝ զիջելով միայն բեյսբոլային ակումբ «Նյու Յորք Յանկիս»-ին[135]: Ներկայումս ակումբը 3-րդ տեղն է զբաղեցնում ամենաեկամտաբեր ակումբների ցանկում, որը կազմել է Deloitte ընկերությունը (զիջելով միայն «Ռեալին» և «Բարսելոնային»)[136]:

Որպես համաշխարհային բրենդ՝ «Մանչեսթեր Յունայթեդի» գործունեությունը հաճախ կապում են սըր Մեթ Բասբիի գործունեության հետ, որի ղեկավարությամբ ակումբը մեծ հաջողությունների է հասել թե՛ անգլիական, թե՛ եվրոպական ասպարեզում: Բասբիի թիմում հանդես էին գալիս այնպիսի հրաշալի ֆուտբոլիստներ, ինչպիսիք էին Բոբի Չարլթոնը, Նոբի Սթայլզը (Անգլիայի հավաքականի կազմում 1966 թվականի աշխարհի չեմպիոններ), Դենիս Լոուն, Ջորջ Բեսթը: «Մանչեսթեր Յունայթեդին» հատուկ հարձակվողական ոճը (ի տարբերություն իտալական ակումբների պաշտպանական «կատենաչոյին») «հիացնում էր անգլիական ֆուտբոլային հասարակությանը»[137]: Բասբիի թիմը նաև համեմատվում էր 1960-ականների արևմտյան հասարակության ազատականացման հետ: Ջորջ Բեսթը, որը հայտնի էր որպես «հինգերորդ բիթլ», դարձավ առաջին ֆուտբոլիստը, որը սուպերաստղի կարգավիճակ էր նվաճել ոչ միայն ֆուտբոլային դաշտում, այլև վերջինիս սահմաններից դուրս[137]: Այդ ամենը նպաստում էր ակումբի ճանաչվածությանը թե՛ Անգլիայում, թե՛ աշխարհում:

«Յունայթեդը» դարձավ առաջին անգլիական ֆուտբոլային ակումբը, որի բաժնետոմսերը 1991 թվականին զետեղվեցին Լոնդոնի ֆոնդային բորսայում, ինչի հետևանքով ակումբը նշանակալի կապիտալ կուտակեց[138]: Ակումբի բրենդի ճանաչելիությանը նպաստել են նաև թիմում հանդես եկող հայտնի ֆուտբոլիստները. նրանցից ամենահայտնին դարձավ Դևիդ Բեքհեմը: Վերջինիս ճանաչվածությունը Ասիայում դարձավ ակումբի առևտրային հաջողությունների գրավականը աշխարհի հատկապես այդ շրջանում[139]:

Մրցաշրջանի արդյունքներով առաջնության բարձր հորիզոնականները ապահովում են հեռուստահեռարձակման իրավունքներից ստացվող առավել մեծ եկամուտներ: 1992 թվականին Պրեմիեր լիգայի հիմնումից սկսած՝ «Մանչեսթեր Յունայթեդը», ի տարբերություն մյուս ակումբների, ստացել է British Sky Broadcasting-ի եկամուտների ամենամեծ մասը[140]: «Յունայթեդը» նաև պարբերաբար ստանում է առևտրային գործունեության հետ կապված ամենաբարձր եկամուտները. 2005-06 մրցաշրջանի արդյունքներով՝ ակումբի առևտրային շահույթը կազմել է £51 միլիոն՝ համեմատած «Չելսիի» £42,5 միլիոնի, «Լիվերպուլի» £39,3 միլիոնի, «Արսենալի» £34 միլիոնի և «Նյուքասլի» £27,9 միլիոնի: 2002 թվականին «Յունայթեդը» պայմանագիր ստորագրեց Nike ընկերության հետ, որը դարձավ ակումբի մերչանդայզինգային օպերատորը[141]:

Ակումբի երկրպագուների համար գործում են Manchester United Finance և One United ծրագրերը, որոնց անդամների համար մատչելի են ակումբի հետ կապված իրերը, ապրանքները և ծառայությունները: Գոյություն ունի նաև ակումբային հեռուստատեսություն՝ MUTV հեռուստաալիքը, որի հասանելիությունը վճարովի է[142]: Ակումբը նաև նշանակալի եկամուտներ է ստանում իր հովանավորներից. բացի Nike ընկերությունից և տիտղոսային հովանավորից (այն այս պահին Chevrolet ընկերությունն է), ակումբի հովանավորների թվին են պատկանում նաև Audi, Budweiser, Betfair, Hublot, Smirnoff, Turkish Airlines, Աերոֆլոտ[143], Hi Seoul, aigo, Kumho, Airtel, MTN, STC, Tri Indonesia, Bakcell, Lucozade Sport, Viagogo, Key 103, Globacom ընկերությունները[144]: Nike ընկերությունը զբաղվում է ակումբային մարզահագուստի մերչանդայզինգով. գովազդային համաձայնության գործունեության առաջին 22 ամիսների ընթացքում ակումբը վաճառել է «Յունայթեդի» խորհրդանիշով 3,8 միլիոն մարզաշապիկ[145]:

Հովանավորներ[խմբագրել]

Ժամանակաշրջան Մարզահագուստի
մատակարար
Տիտղոսային
հովանավոր
1945-1975 Umbro առանց հովանավորի
1975-1980 Admiral
1980-1982 Adidas
1982-1992 Sharp Electronics
1992-2000 Umbro
2000-2002 Vodafone
2002-2006 Nike
2006-2010 AIG
2010-2014 Aon
2014-2015 Chevrolet
2015—2021 Adidas
2021–2025 անհայտ

Ակումբն իր ողջ պատմության ընթացքում ընդամենը հինգ հովանավոր է ունեցել, որոնց անունները գրվել են մարզաշապիկների վրա: Առաջին և ամենաերկար գործունեություն ծավալած հովանավորը եղել է Sharp-ը (1982 թվականից մինչև 2000 թվական):Sharp-ի հետ պայմանագիրը դարձավ ամենաերկարատև և շարունակական հովանավորչական պայմանագրերից մեկը անգլիական ֆուտբոլի պատմության մեջ[146][147]:

2000 թվականին ակումբը 30 միլիոն ֆունտ արժողությամբ քառամյա հովանավորչական պայմանագիր կնքեց Vodafone ընկերության հետ[146][147]: Հովանավորչական պայմանագիրը հետագայում երկարաձգվեց երկու տարով, իսկ պայմանագրային վճարումների ընդհանուր գումարը կազմեց 36 միլիոն ֆունտ: 2005 թվականի նոյեմբերի 23-ին Vodafone ընկերությունը հայտարարեց, որ չի երկարաձգելու համաձայնությունը[148]:

2006 թվականի ապրիլի 6-ին ակումբի գործադիր տնօրեն Դևիդ Ալան Գիլը հայտարարեց, որ ակումբի նոր հովանավորն է դառնալու AIG ընկերությունը: Մեծ Բրիտանիայի համար ռեկորդային պայմանագիր ստորագրվեց 56,5 միլիոն ֆունտ արժողությամբ, որը պետք է ակումբին վճարվեր չորս տարվա ընթացքում (տարեկան 14,1 միլիոն)[149]: Այդկերպ «Մանչեսթեր Յունայթեդը» դարձավ աշխարհի ամենախոշոր հովանավորչական պայմանագրի սեփականատերը[150]: AIG ընկերությունը որոշեց չերկարաձգել պայմանագիրը 2010 թվականի մայիսին պայմանագրի ժամկետի ավարտից հետո[151], և 2009 թվականի հունիսի 3-ին ակումբը նոր հովանավորչական պայմանագիր կնքեց ամերիկյան Aon ընկերության հետ[152], որը սկսեց գործել 2010 թվականի հունիսի 1-ից[153]: Քառամյա պայմանագրի համաձայն՝ վճարումները կազմեցին £80 միլիոն, ինչը ռեկորդ է ֆուտբոլի պատմության հովանավորչական համաձայնությունների բնագավառում[154]:

2012 թվականի հուլիսի 30-ին «Մանչեսթեր Յունայթեդը» և General Motors ընկերությունը յոթամյա հովանավորչական համաձայնություն կնքեցին[155]: Վերջինիս պայմանների համաձայն՝ սկսած 2014-15 մրցաշրջանից՝ ակումբի տիտղոսային հովանավորը Chevrolet-ն է: Ակումբը 7 տարվա ընթացքում ստանալու է 559 միլիոն դոլար[156] կամ տարեկան 80 միլիոն դոլար[157]:

Ակումբի ողջ պատմության մեջ եղել է սպորտային հագուստի 4 պաշտոնական մատակարար: Նրանցից առաջինը դարձավ տեղական Umbro ընկերությունը, իսկ 1975 թվականին մատակարար դարձավ Admiral ընկերությունը: Այն 1976 թվականին առաջին անգամ իր լոգոտիպը զետեղեց «Մանչեսթեր Յունայթեդի» մարզաշապիկի վրա[158]: 1980 թվականին թիմի համար հագուստի և կոշիկների մատակարար դարձավ Adidas ընկերությունը[159], իսկ 1992 թվականին Umbro ընկերությունը նոր պայմանագիր կնքեց ակումբի հետ[160]: Umbro-ի հետ պայմանագիրը տևեց ևս տասը տարի, մինչ ակումբը ռեկորդային 302,9 միլիոն ֆունտ արժողությամբ պայմանագիր կնքեց Nike ընկերության հետ: Nike-ի հետ համաձայնությունը կնքվեց 13 տարի ժամկետով[161]: Սկսած 2015-16 մրցաշրջանից՝ ակումբի մարզահագուստի պաշտոնական մատակարարը սպորտային իրերի գերմանական արտադրող Adidas-ն է, որի հետ պայմանագիրը կնքվել է 10 տարի ժամկետով: Պայմանագրի արժողությունը կազմել է £750 միլիոն[162]:

Ներկա կազմ[խմբագրել]

Թարմացվել է 2015 թվականի հուլիսի 28-ին[163]:

N Դիրք Խաղացող
1 Իսպանիա ԴՊ Դավիդ Դե Խեա
2 Բրազիլիա ՊՇ Ռաֆայել Պերեյրա դա Սիլվա
3 Անգլիա ՊՇ Լյուկ Շոու
4 Անգլիա ՊՇ Ֆիլ Ջոնս
5 Արգենտինա ՊՇ Մարկոս Ռոխո
6 Հյուսիսային Իռլանդիա ՊՇ Ջոնի Էվանս
7 Արգենտինա ԿՊ Անխել դի Մարիա
8 Իսպանիա ԿՊ Խուան Մատա
10 Անգլիա ՀՐ Ուեյն Ռունի
11 Բելգիա ԿՊ Ադնան Յանուզայ
12 Անգլիա ՊՇ Քրիս Սմոլինգ
13 Դանիա ԴՊ Անդերս Լինդեգոր
16 Անգլիա ՊՇ Մայքլ Կարիկ
17 Նիդերլանդներ ՊՇ Դեյլի Բլինդ
18 Անգլիա ԿՊ Էշլի Յանգ
21 Իսպանիա ԿՊ Անդեր Հերերրա
N Դիրք Խաղացող
22 Անգլիա ԿՊ Նիք Փաուել
25 Էկվադոր ԿՊ Անտոնիո Վալենսիա
30 Ուրուգվայ ՊՇ Գիլերմո Վարելա
31 Բելգիա ԿՊ Մարուան Ֆելաինի
32 Իսպանիա ԴՊ Վիկտոր Վալդես
33 Հյուսիսային Իռլանդիա ՊՇ Պատրիկ Մաքնեյր
35 Անգլիա ԿՊ Ջեսի Լինգարդ
42 Անգլիա ՊՇ Թայլեր Բլեկետտ
44 Բելգիա ԿՊ Անդրեաս Պերեյրա
49 Անգլիա ՀՐ Ջեյմս Ուիլսոն
50 Անգլիա ԴՊ Սեմ Ջոնսոն
- Նիդերլանդներ ՀՐ Մեմֆիս Դեպայ
- Իտալիա ՊՇ Մատտեո Դարմիան
- Արգենտինա ԴՊ Սերխիո Ռոմերո
- Գերմանիա ԿՊ Բաստիան Շվայնշտայգեր
- Ֆրանսիա ԿՊ Մորգան Շնայդերլին

Պահեստայիններ (մինչև 21 տարեկան ֆուտբոլիստների կազմ)[խմբագրել]

N Դիրք Խաղացող
Անգլիա ԴՊ Կիրան Օ’Հարա
Պորտուգալիա ԴՊ Ջոել Կաստրո Պերեյրա
Սերբիա ԴՊ Վանյա Միլինկովիչ-Սավիչ
Անգլիա ԴՊ Դին Հանդերսոն
Անգլիա ԴՊ Ջորջ Դորինգթոն
Անգլիա ՊՇ Քեմերոն Բորթուիք-Ջեքսոն
Շոտլանդիա ՊՇ Դոնալդ Լավ
Անգլիա ՊՇ Լիամ Գրիմշոու
Լիբիա ՊՇ Սադիլ էլ Ֆուտիրի
Անգլիա ԿՊ Ջո Ռայլի
N Դիրք Խաղացող
Անգլիա ԿՊ Սքոթ Մաքթոմինեյ
Անգլիա ԿՊ Օլիվեր Ռեթբոուն
Անգլիա ԿՊ Ջեյմս Ուիր
Անգլիա ԿՊ Ջոշ Հարոփ
Անգլիա ԿՊ Շոն Գոս
Անգլիա ԿՊ Դեվոնթ Ռեդմոնդ
Անգլիա ԿՊ Մեթյու Ուիլոք
Անգլիա ԿՊ Դեմետրի Միթչել
Կանադա ՀՐ Ջոշ Դաութի
Անգլիա ՀՐ Էշլի Ֆլեթչեր

Վերջին տրանսֆերներ[խմբագրել]

Եկել են ակումբ Fairytale up.png[խմբագրել]

Ամսաթիվ Դիրք Անուն Ակումբից Գումար
1 հուլիսի 2015 ԿՊ Նիդերլանդներ Մեմֆիս Դեպայ Նիդերլանդներ ՊՍՎ £24,6 միլիոն[164][165]
11 հուլիսի 2015 ՊՇ Իտալիա Մատտեո Դարմյան Իտալիա Տորինո £12,7 միլիոն[166][167]
13 հուլիսի 2015 ԿՊ Գերմանիա Բաստիան Շվայնշտայգեր Գերմանիա Բավարիա £14,4 միլիոն[168][169]
13 հուլիսի 2015 ԿՊ Ֆրանսիա Մորգան Շնեդերլեն Անգլիա Սաութհեմփթոն £25 միլիոն[169][170]
27 հուլիսի 2015 ԴՊ Արգենտինա Սերխիո Ռոմերո ազատ գործակալ անվճար[171]

Հեռացել են ակումբից Fairytale down red.png[խմբագրել]

Ամսաթիվ Դիրք Անուն Ակումբ Գումար
1 հուլիսի 2015 ԿՊ Անգլիա Թոմ Քլեվերլի Անգլիա Էվերթոն ազատ գործակալ[172][173]
1 հուլիսի 2015 ԴՊ Անգլիա Բեն Էյմոս Անգլիա Բոլտոն ազատ գործակալ[172][174]
1 հուլիսի 2015 ՊՇ Անգլիա Թոմ Թորփ Անգլիա Ռոտերեմ Յունայթեդ ազատ գործակալ[172][175]
1 հուլիսի 2015 ՊՇ Անգլիա Քալում Էվանս Անգլիա Բարնսլի ազատ գործակալ[172]
1 հուլիսի 2015 ՊՇ Իռլանդիա Ռայան Մաքքոնել ազատ գործակալ[172]
1 հուլիսի 2015 ՊՇ Շվեյցարիա Սայդի Յանկո Շոտլանդիա Սելթիկ ազատ գործակալ[176]
6 հուլիսի 2015 ՀՐ Չիլի Անխելո Էնրիկես Խորվաթիա Դինամո չի հրապարակվում[177]
6 հուլիսի 2015 ԿՊ Պորտուգալիա Նանի Թուրքիա Ֆեներբահչե £4,25 միլիոն[178]
14 հուլիսի 2015 ՀՐ Նիդերլանդներ Ռոբին վան Պերսի Թուրքիա Ֆեներբահչե £4,7 միլիոն[179]
21 հուլիսի 2015 ՊՇ Անգլիա Ռիս Ջեյմս Անգլիա Ուիգան £1 միլիոն[180][181]

Վարձավճարով հանդես եկող ֆուտբոլիստներ[խմբագրել]

N Դիրք Խաղացող
Անգլիա ՀՐ Ուիլ Քին («Պրեսթոն Նորթ Էնդ» ակումբում մինչև 30 հունիսի, 2016)[182]
Անգլիա ԿՊ Բեն Փիրսոն («Բարնսլի» ակումբում մինչև 3 հունվարի, 2016)[183]
N Դիրք Խաղացող
Անգլիա ԿՊ Ջո Ռոթուել («Բարնսլի» ակումբում մինչև 3 հունվարի,2016)[183]

Ակումբի պաշտոնատար անձիք[խմբագրել]

Ակումբի համաշխարհային դեսպան Բրայան Ռոբսոնը
  • Սեփականատեր. Գլեյզերների ընտանիք (Red Football Shareholder Limited):
  • Պատվավոր նախագահ. Մարտին Էդվարդս[184]:

«Մանչեսթեր Յունայթեդ» Լիմիթեդ

  • Համանախագահներ. Ջոել Գլեյզեր և Ավրամ Գլեյզեր[185]:
  • Գործադիր տնօրեն. Էդ Վուդվորդ[185][186]
  • Գլխավոր մենեջեր. Մայքլ Բոլինգբրոուք[187]:
  • Առևտրային տնօրեն. Ռիչարդ Առնոլդ[188]:
  • Ղեկավարության այլ անդամներ. Բրայան Գլեյզեր, Քևին Գլեյզեր, Էդվարդ Գլեյզեր, Դարսի Գլեյզեր[185], Ռոբերտ Լեյթաու, Ջոն Հուքս և Մանու Սոունի[187]:

«Մանչեսթեր Յունայթեդ» ֆուտբոլային ակումբ

Մարզչական և բժշկական շտաբ[խմբագրել]

«Յունայթեդի» գլխավոր մարզիչ Լուի վան Գալ
Պաշտոն Անուն
Գլխավոր մարզիչ Նիդերլանդներ Լուի վան Գալ
Գլխավոր մարզչի օգնական Ուելս Ռայան Գիգզ
Գլխավոր մարզչի օգնական Նիդերլանդներ Ալբերտ Ստյոնվենբերգ[198]
Ռեզերվիստների գլխավոր մարզիչ Անգլիա Ուորեն Ջոյս[199]
Մինչև 18 տարեկան խաղացողների հավաքականի մարզիչ Անգլիա Փոլ Մաքգինես[200]
Երիտասարդական ակադեմիայի տնօրեն Անգլիա Բրայան Մաքքլեր[201]
Դարպասապահների մարզիչ Նիդերլանդներ Ֆրանս Հուկ
Մրցակիցների գլխավոր սքաութ Նիդերլանդներ Մարսել Բաութ
Ֆիզիկական պատրաստվածության մարզիչ Անգլիա Մայք Քլեգ[202]
Ֆիտնեսի մարզիչ Անգլիա Թոնի Ստրադուիկ[203]
ՕԳԳ-ի մարզիչ Անգլիա բժիշկ Ռիչարդ Հոքինս[204][205]
Գլխավոր սքաութ Անգլիա Ջիմ Լոուլոր[206]
Գլխավոր եվրոպական սքաութ Անգլիա Ռոբի Կուկ[207]
Ակումբային բժիշկ Անգլիա Սթիվ Մաքնելի[208]
Գլխավոր ֆիզիոթերապևտ Անգլիա Նիլ Հաֆ[209]

Գլխավոր մարզիչներ[խմբագրել]

Մանչեսթեր Յունայթեդը իր պատմության մեջ ունեցել է 22 մարզիչ, ստորև աղյուսակով ներկայացված է մարզիչների վերաբերյալ վիճակագրություն

Անուն, ազգանուն Քաղաքացիություն Աշխատանքի
սկիզբ
Աշխատանքի
ավարտ
Խ Հ Ո Պ ԽԳ ԲԹԳ Հաղթանակների % Ծան.
Էլբատ, ԱլֆրեդԱլֆրեդ Էլբատ Flag of England.svg Անգլիա 01892 1892 01900 1900 - - - - - - -
Ուեսթ, ՋեյմսՋեյմս Ուեսթ Flag of England.svg Անգլիա 01900 1900 սեպտեմբեր 01903 1903 &&&&&&&&&&&&0113.&&&&&0113 &&&&&&&&&&&&&046.&&&&&046 &&&&&&&&&&&&&020.&&&&&020 &&&&&&&&&&&&&047.&&&&&047 &&&&&&&&&&&&0159.&&&&&0159 &&&&&&&&&&&&0147.&&&&&0147 &&&&&&&&&&&&&040.71000040,71 [210]
Մանգնել, ԷռնեստԷռնեստ Մանգնել Flag of England.svg Անգլիա 01903-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 10 հոկտեմբերի 1903 01912-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 9 սեպտեմբերի 1912 &&&&&&&&&&&&0373.&&&&&0373 &&&&&&&&&&&&0202.&&&&&0202 &&&&&&&&&&&&&076.&&&&&076 &&&&&&&&&&&&&095.&&&&&095 &&&&&&&&&&&&0700.&&&&&0700 &&&&&&&&&&&&0476.&&&&&0476 &&&&&&&&&&&&&054.16000054,16 [211]
Ուոլլուորտ, Թի ՋեյԹի Ջեյ Ուոլլուորտ 0 01912-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 9 սեպտեմբերի 1912 01912-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 20 հոկտեմբերի 1912 &&&&&&&&&&&&&&06.&&&&&06 &&&&&&&&&&&&&&03.&&&&&03 &&&&&&&&&&&&&&02.&&&&&02 &&&&&&&&&&&&&&01.&&&&&01 &&&&&&&&&&&&&011.&&&&&011 &&&&&&&&&&&&&&07.&&&&&07 &&&&&&&&&&&&&050.&&&&&050,00
Բենթլի, ՋոնՋոն Բենթլի Flag of England.svg Անգլիա 01912-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 28 հոկտեմբերի 1912 01914-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 28 դեկտեմբերի 1914 &&&&&&&&&&&&&082.&&&&&082 &&&&&&&&&&&&&036.&&&&&036 &&&&&&&&&&&&&016.&&&&&016 &&&&&&&&&&&&&030.&&&&&030 &&&&&&&&&&&&0127.&&&&&0127 &&&&&&&&&&&&0110.&&&&&0110 &&&&&&&&&&&&&043.90000043,90 [212]
Ռոբսոն, ՋեքՋեք Ռոբսոն Flag of England.svg Անգլիա 01914-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 28 դեկտեմբերի 1914 01921-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 31 հոկտեմբերի 1921 &&&&&&&&&&&&0139.&&&&&0139 &&&&&&&&&&&&&041.&&&&&041 &&&&&&&&&&&&&042.&&&&&042 &&&&&&&&&&&&&056.&&&&&056 &&&&&&&&&&&&0183.&&&&&0183 &&&&&&&&&&&&0207.&&&&&0207 &&&&&&&&&&&&&029.50000029,50 [213]
Չեպմեն, ՋոնՋոն Չեպմեն Flag of England.svg Անգլիա 01921-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 31 հոկտեմբերի 1921 01926-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 8 հոկտեմբերի 1926 &&&&&&&&&&&&0221.&&&&&0221 &&&&&&&&&&&&&086.&&&&&086 &&&&&&&&&&&&&058.&&&&&058 &&&&&&&&&&&&&077.&&&&&077 &&&&&&&&&&&&0287.&&&&&0287 &&&&&&&&&&&&0274.&&&&&0274 &&&&&&&&&&&&&038.91000038,91 [214]
Հիլդիչ, ԼալԼալ Հիլդիչ Flag of England.svg Անգլիա 01926-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 8 հոկտեմբերի 1926 01927-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 13 ապրիլի 1927 &&&&&&&&&&&&&033.&&&&&033 &&&&&&&&&&&&&010.&&&&&010 &&&&&&&&&&&&&010.&&&&&010 &&&&&&&&&&&&&013.&&&&&013 &&&&&&&&&&&&&038.&&&&&038 &&&&&&&&&&&&&047.&&&&&047 &&&&&&&&&&&&&030.30000030,30 [215]
Բեմպլեթ, ՀերբերտՀերբերտ Բեմպլեթ Flag of England.svg Անգլիա 01927-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 13 ապրիլի 1927 01931-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 9 նոյեմբերի 1931 &&&&&&&&&&&&0183.&&&&&0183 &&&&&&&&&&&&&057.&&&&&057 &&&&&&&&&&&&&042.&&&&&042 &&&&&&&&&&&&&084.&&&&&084 &&&&&&&&&&&&0280.&&&&&0280 &&&&&&&&&&&&0374.&&&&&0374 &&&&&&&&&&&&&031.15000031,15 [216]
Կրիկմեր, ՈւոլտերՈւոլտեր Կրիկմեր Flag of England.svg Անգլիա 01931-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 9 նոյեմբերի 1931 01932-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 13 հուլիսի 1932 &&&&&&&&&&&&&043.&&&&&043 &&&&&&&&&&&&&017.&&&&&017 &&&&&&&&&&&&&&08.&&&&&08 &&&&&&&&&&&&&018.&&&&&018 &&&&&&&&&&&&&072.&&&&&072 &&&&&&&&&&&&&076.&&&&&076 &&&&&&&&&&&&&039.53000039,53 [217]
Դունկան, ՍքոթՍքոթ Դունկան {{{2}}} Շոտլանդիա 01932-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 13 հուլիսի 1932 01937-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 7 նոյեմբերի 1937 &&&&&&&&&&&&0235.&&&&&0235 &&&&&&&&&&&&&092.&&&&&092 &&&&&&&&&&&&&053.&&&&&053 &&&&&&&&&&&&&090.&&&&&090 &&&&&&&&&&&&0371.&&&&&0371 &&&&&&&&&&&&0362.&&&&&0362 &&&&&&&&&&&&&039.15000039,15 [218]
Կրիկմեր, ՈւոլտերՈւոլտեր Կրիկմեր Flag of England.svg Անգլիա 01937-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 9 նոյեմբերի 1937 01945-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 15 փետրվարի 1945 &&&&&&&&&&&&&076.&&&&&076 &&&&&&&&&&&&&030.&&&&&030 &&&&&&&&&&&&&024.&&&&&024 &&&&&&&&&&&&&022.&&&&&022 &&&&&&&&&&&&0131.&&&&&0131 &&&&&&&&&&&&0112.&&&&&0112 &&&&&&&&&&&&&039.47000039,47 [217]
Բասբի, ՄեթՄեթ Բասբի {{{2}}} Շոտլանդիա 01945-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 1 հոկտեմբերի 1945 01969-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 4 հունիսի 1969 &&&&&&&&&&&01120.&&&&&01120 &&&&&&&&&&&&0565.&&&&&0565 &&&&&&&&&&&&0263.&&&&&0263 &&&&&&&&&&&&0292.&&&&&0292 &&&&&&&&&&&02286.&&&&&02286 &&&&&&&&&&&01536.&&&&&01536 &&&&&&&&&&&&&050.45000050,45 [219]
Մերֆի, ՋիմմիՋիմմի Մերֆի Ուելս Ուելս 01958-Կաղապար:MONTH Փետրվարի 1958 01958-Կաղապար:MONTH Հունիսի 1958 &&&&&&&&&&&&&022.&&&&&022 &&&&&&&&&&&&&&05.&&&&&05 &&&&&&&&&&&&&&07.&&&&&07 &&&&&&&&&&&&&010.&&&&&010 &&&&&&&&&&&&&027.&&&&&027 &&&&&&&&&&&&&042.&&&&&042 &&&&&&&&&&&&&022.73000022,73 [220]
Մաքգինես, ՈւիլֆՈւիլֆ Մաքգինես Flag of England.svg Անգլիա 01969-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 4 հունիսի 1969 01970-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 29 դեկտեմբերի 1970 &&&&&&&&&&&&&087.&&&&&087 &&&&&&&&&&&&&032.&&&&&032 &&&&&&&&&&&&&032.&&&&&032 &&&&&&&&&&&&&023.&&&&&023 &&&&&&&&&&&&0127.&&&&&0127 &&&&&&&&&&&&0111.&&&&&0111 &&&&&&&&&&&&&036.78000036,78 [221]
Բասբի, ՄեթՄեթ Բասբի {{{2}}} Շոտլանդիա 01970-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 29 դեկտեմբերի 1970 01971-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 8 հունիսի 1971 &&&&&&&&&&&&&021.&&&&&021 &&&&&&&&&&&&&011.&&&&&011 &&&&&&&&&&&&&&03.&&&&&03 &&&&&&&&&&&&&&07.&&&&&07 &&&&&&&&&&&&&038.&&&&&038 &&&&&&&&&&&&&030.&&&&&030 &&&&&&&&&&&&&052.38000052,38 [219]
Օ'Ֆարրել, ՖրենկՖրենկ Օ'Ֆարրել {{{2}}} Իռլանդիա 01971-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 8 հունիսի 1971 01972-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 19 դեկտեմբերի 1972 &&&&&&&&&&&&&081.&&&&&081 &&&&&&&&&&&&&030.&&&&&030 &&&&&&&&&&&&&024.&&&&&024 &&&&&&&&&&&&&027.&&&&&027 &&&&&&&&&&&&0115.&&&&&0115 &&&&&&&&&&&&0111.&&&&&0111 &&&&&&&&&&&&&037.&4000037,04 [222]
Դոքերթի, ԹոմմիԹոմմի Դոքերթի {{{2}}} Շոտլանդիա 01972-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 22 դեկտեմբերի 1972 01977-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 4 հուլիսի 1977 &&&&&&&&&&&&0228.&&&&&0228 &&&&&&&&&&&&0107.&&&&&0107 &&&&&&&&&&&&&056.&&&&&056 &&&&&&&&&&&&&065.&&&&&065 &&&&&&&&&&&&0333.&&&&&0333 &&&&&&&&&&&&0252.&&&&&0252 &&&&&&&&&&&&&046.93000046,93 [223]
Սեկստոն, ԴեյվԴեյվ Սեկստոն Flag of England.svg Անգլիա 01977-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 14 հուլիսի 1977 01981-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 29 ապրիլի 1981 &&&&&&&&&&&&0201.&&&&&0201 &&&&&&&&&&&&&081.&&&&&081 &&&&&&&&&&&&&064.&&&&&064 &&&&&&&&&&&&&056.&&&&&056 &&&&&&&&&&&&0290.&&&&&0290 &&&&&&&&&&&&0240.&&&&&0240 &&&&&&&&&&&&&040.30000040,30 [224]
Աթքինսոն, ՌոնՌոն Աթքինսոն Flag of England.svg Անգլիա 01981-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 9 հունիսի 1981 01986-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 6 նոյեմբերի 1986 &&&&&&&&&&&&0292.&&&&&0292 &&&&&&&&&&&&0146.&&&&&0146 &&&&&&&&&&&&&079.&&&&&079 &&&&&&&&&&&&&067.&&&&&067 &&&&&&&&&&&&0461.&&&&&0461 &&&&&&&&&&&&0266.&&&&&0266 &&&&&&&&&&&&&050.&&&&&050,00 [225]
Ֆերգյուսոն, ԱլեքսԱլեքս Ֆերգյուսոն {{{2}}} Շոտլանդիա 01986-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 6 նոյեմբերի 1986 02013-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 19 մայիսի 2013 &&&&&&&&&&&01500.&&&&&01500 &&&&&&&&&&&&0895.&&&&&0895 &&&&&&&&&&&&0338.&&&&&0338 &&&&&&&&&&&&0267.&&&&&0267 &&&&&&&&&&&02769.&&&&&02769 &&&&&&&&&&&01365.&&&&&01365 &&&&&&&&&&&&&059.67000059,67 [226]
Մոյես, ԴևիդԴևիդ Մոյես {{{2}}} Շոտլանդիա 02013-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 1 հուլիսի 2013 02014-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 22 ապրիլի 2014 &&&&&&&&&&&&&051.&&&&&051 &&&&&&&&&&&&&027.&&&&&027 &&&&&&&&&&&&&&09.&&&&&09 &&&&&&&&&&&&&015.&&&&&015 &&&&&&&&&&&&&086.&&&&&086 &&&&&&&&&&&&&054.&&&&&054 &&&&&&&&&&&&&052.94000052,94 [227]
Գիգզ, ՌայանՌայան Գիգզ Flag of Wales.svg Ուելս 02014-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 22 ապրիլի 2014 02014-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 14 հուլիսի 2014 &&&&&&&&&&&&&&04.&&&&&04 &&&&&&&&&&&&&&02.&&&&&02 &&&&&&&&&&&&&&01.&&&&&01 &&&&&&&&&&&&&&01.&&&&&01 &&&&&&&&&&&&&&08.&&&&&08 &&&&&&&&&&&&&&03.&&&&&03 &&&&&&&&&&&&&050.&&&&&050,00 [228]
վան Գալ, ԼուիԼուի վան Գալ Flag of the Netherlands.svg Նիդերլանդներ 02014-Կաղապար:MONTH-Կաղապար:0expr 16 հուլիսի 2014 02015 &&&&&&&&&&&&&044.&&&&&044 &&&&&&&&&&&&&023.&&&&&023 &&&&&&&&&&&&&011.&&&&&011 &&&&&&&&&&&&&010.&&&&&010 &&&&&&&&&&&&&071.&&&&&071 &&&&&&&&&&&&&044.&&&&&044 &&&&&&&&&&&&&052.27000052,27 [229]

Մրցանակակիր մարզիչներ[խմբագրել]

Ստորև ներկայացվող բոլոր մարզիչները «Մանչեսթեր Յունայթեդի» հետ հաղթել են գոնե մեկ մրցաշարում (բացի Անգլիայի սուպերգավաթներից)[230].

Անուն Աշխատաշրջան Հաղթած մրցաշարեր
Անգլիա Էռնեստ Մանգնել 1903—1912 Առաջին դիվիզիոնի 2  չեմպիոնական տիտղոս, 1  Անգլիայի գավաթ, 2  Անգլիայի սուպերգավաթ
Շոտլանդիա Մեթ Բասբի 1945—1969 Առաջին դիվիզիոնի 5  չեմպիոնական տիտղոս, 2  Անգլիայի գավաթ, 5 Անգլիայի սուպերգավաթ, 1 Չեմպիոնների լիգայի գավաթ
Շոտլանդիա Թոմմի Դոքերթի 1972—1977 1 Անգլիայի գավաթ
Անգլիա Ռոն Աթքինսոն 1981—1986 2 Անգլիայի գավաթ, 1 Անգլիայի սուպերգավաթ
Շոտլանդիա Ալեքս Ֆերգյուսոն 1986—2013 Պրեմիեր լիգայի 13 չեմպիոնական տիտղոս, 5 Անգլիայի գավաթ, 4 Լիգայի գավաթ, 10 Անգլիայի սուպերգավաթ, 2 Չեմպիոնների լիգայի գավաթ, 1 Գավաթակիրների գավաթ, 1 ՈՒԵՖԱ-ի սուպերգավաթ, 1 Միջմայրցամաքային գավաթ, 1 Աշխարհի ակումբային առաջնության գավաթ

Մանչեսթեր Յունայթեդի արդյունքները Պրեմիեր Լիգայում[խմբագրել]

Մրցաշրջան Տեղ Միավորներ Խաղեր Հաղթանակ Պարտություն Ոչ-ոքի Խփած գոլեր Բաց թողած գոլեր Տարբերությունը
2014-2015 4 70 38 20 10 8 68 37 +31
2013-2014 7 64 38 19 7 12 64 43 +21
2012-2013 1 89 38 28 5 5 86 43 +43
2011-2012 2 89 38 28 5 5 89 33 +56
2010-2011 1 80 38 23 11 4 78 37 +41
2009-2010 2 85 38 27 4 7 86 28 +58
2008-2009 1 90 38 28 6 4 68 24 +44
2007-2008 1 87 38 27 6 5 80 22 +58
2006-2007 1 89 38 28 5 5 83 27 +56
2005-2006 2 83 38 25 8 5 72 34 +38
2004-2005 3 77 38 22 11 5 58 26 +32
2003-2004 3 75 38 23 6 9 64 35 +29
2002-2003 1 83 38 25 8 5 74 34 +40
2001-2002 3 77 38 24 5 9 87 45 +42
2000-2001 1 80 38 24 8 6 79 31 +48
1999-2000 1 91 38 28 7 3 97 45 +52
1998-1999 1 79 38 22 13 3 80 37 +43
1997-1998 2 77 38 23 8 7 72 27 +45
1996-1997 1 75 38 21 12 5 76 44 +32
1995-1996 1 82 38 25 7 6 73 35 +38
1994-1995 2 88 42 26 10 6 77 28 +49
1993-1994 1 92 42 27 11 4 80 38 +42
1992-1993 1 84 42 24 12 6 67 31 +36

Տիտղոսներ[խմբագրել]

Պրեմիեր լիգայի չեմպիոնների գավաթը, Եվրոպական չեմպիոնների գավաթը և Անգլիայի գավաթը, որոնք ակումբը նվաճել է 1999 թվականին

«Մանչեսթեր Յունայթեդ» ակումբին է պատկանում Անգլիայի առաջնությունում ամենաշատ հաղթանակների ռեկորդը (20 տիտղոս)[231]: Բացի այդ՝ «Մանչեսթեր Յունայթեդ» ակումբը իր պատմության մեջ երեք անգամ հաղթել է «դուբլը» (մեկ մրցաշրջանի ընթացքում թե՛ առաջնությունում, թե՛ գավաթի խաղարկությունում հաղթանակ տանելով):

 * Սուպերգավաթի առանձնացված հաղթանակները (խաղերում ոչ ոքի է գրանցվել և հաղթող են ճանաչվել երկու ակումբ-մասնակիցներն էլ):

«Դուբլներ» և «տրեբլներ»[խմբագրել]

  • «Դուբլներ»:
    • Լիգա և Անգլիայի գավաթ. 3
    • Լիգա և Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ. 1
    • Եվրոպական «դուբլ» (Պրեմիեր լիգա և ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգա). 2
  • «Տրեբլ» (Պրեմիեր լիգա, Անգլիայի գավաթ և ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգա). 1

Կարճ մրցաշարերը՝ ներառյալ Անգլիայի Սուպերգավաթը, Միջմայրցամաքային գավաթը, Աշխարհի ակումբային առաջնությունը և ՈՒԵՖԱ Սուպերգավաթը, չեն հաշվում «դուբլի» կամ «տրեբլի» որոշման ժամանակ»[233]:

Ռեկորդներ[խմբագրել]

Թիմային ռեկորդներ[խմբագրել]

  • Ամենախոշոր հաշվով հաղթանակը բոլոր մրցաշարերում. 10։0՝ ընդդեմ «Անդերլեխտի», Եվրոպական չեմպիոնների գավաթ, 26 սեպտեմբերի 1956 թվական:
  • Ամենախոշոր հաշվով հաղթանակը Պրեմիեր լիգայում. 9։0՝ ընդդեմ «Իպսվիչ Թաունի», Պրեմիեր լիգա, 4 մարտի 1995 թվական:
  • Արտագնա խաղերում տարած ամենախոշոր հաշվով հաղթանակը. 1։8՝ ընդդեմ «Նոթինգեմ Ֆորեսթի», Պրեմիեր լիգա, 6 փետրվարի 1999 թվական:
  • Ամենաերկար անպարտ խաղերի շարքը բոլոր մրցաշարերում. 33 խաղ՝ 1998 թվականի դեկտեմբերի 26-ից մինչև 1999 թվականի մայիսի 26-ը:
  • Ամենաերկար անպարտ խաղերի շարքը Չեմպիոնների լիգայում. 25 խաղ՝ 2007 թվականի սեպտեմբերի 19-ից մինչև 2009 թվականի մայիսի 5-ը:
  • Ամենաերկար անպարտ տնային խաղերի շարքը Չեմպիոնների լիգայում. 24 խաղ՝ 2005 թվականի օգոստոսի 9-ից մինչև 2009 թվականի նոյեմբերի 25-ը:
  • Ամենամեծ թվով ինքնագոլերը տվյալ մրցաշրջանում Պրեմիեր լիգայում. 11՝ 2009-2010 մրցաշրջան:
  • Տնային խաղերի ամենաշատ դիտողունակություն բոլոր մրցաշարերում. 82 771՝ ընդդեմ «Բրեդֆորդ Պարկ Ավենյուի» «Մեյն Ռոուդում», Անգլիայի գավաթ, 29 հունվարի 1949 թվական:
  • Տնային խաղերի ամենաշատ դիտողունակություն Պրեմիեր լիգայում («Օլդ Թրաֆորդում»). 76 098՝ ընդդեմ «Բլեքբեռն Ռովերսի», 31 մարտի 2007 թվական:

2015 թվականի հուլիսի 30-ի դրությամբ «Մանչեսթեր Յունայթեդ» ակումբը բոլոր պաշտոնական մրցաշարերում անցկացրել է 5434 խաղ, որոնցից` 2668 հաղթանակ, 1284 ոչ-ոքի և 1482 պարտություն[234]։

Խաղացողների ռեկորդներ[խմբագրել]

  • Մրցաշրջանի ամենաշատ թվով գոլերը բոլոր մրցաշարերում. 46՝ Դենիս Լոու, 1963-64 մրցաշրջան:
  • «Հեթ-տրիկների» ամենաշատ թիվը բոլոր մրցաշարերում. 18՝ Դենիս Լոու (14 «հեթ տրիկ» և 4 «պոկեր» 1962 թվականի նոյեմբերի 3-ից մինչև 1971 թվականի ապրիլի 17-ը)[235]:
  • Ամենաշատ գոլերի թիվը մեկ խաղում. 6:
    • Հարոլդ Հալս, ընդդեմ «Սուինդոն Թաունի», Անգլիայի սուպերգավաթ, 25 դեկտեմբերի 1911 թվական;
    • Ջորջ Բեսթ, ընդդեմ «Նորթհեմփթոն Թաունի», Անգլիայի գավաթ, 7 փետրվարի 1970 թվական:
  • Անգլիայի առաջնության ամենաերկար գոլային շարքը. 10 խաղ (15 գոլ)՝ Ռուդ վան Նիստելռոյ, 2003 թվականի մարտի 22-ից մինչև օգոստոսի 23-ը:
  • Անգլիայի առաջնության առանց գոլ բաց թողնելու ամենաերկար շրջանը. 1311 րոպե՝ Էդվին վան դեր Սար, 2008 թվականի նոյեմբերի 8-ից մինչև 2009 թվականի մարտի 4-ը:
  • Ամենաարագ գոլը. 15-րդ վայրկյանին՝ Ռայան Գիգզ, ընդդեմ «Սաութհեմփթոնի», Պրեմիեր լիգա, 18 նոյեմբերի] 1995 թվական[236]:
  • Ամենաարագ 4 գոլերը. 13 րոպե՝ Ուլե Սուլշեր, ընդդեմ «Նոթինգեմ Ֆորեսթի», Պրեմիեր լիգա, 6 փետրվարի 1999 թվական[237]:
  • Տիտղոսների ամենամեծ թիվը (առանց հաշվի առնելու երիտասարդական թիմի տիտղոսները). 34՝ Ռայան Գիգզ[238]:

Ամենամեծ թվով խաղեր անցկացրած ֆուտբոլիստներ[խմբագրել]

Անուն Շրջան Խաղերի քանակը[239] Գոլեր[240]
1 Ուելս Ռայան Գիգզ 1991—2014 963 168
2 Անգլիա Բոբի Չարլթոն 1956—1973 758 249
3 Անգլիա Փոլ Սքոուլզ 1994—2011
2012—2013
718 155
4 Անգլիա Բիլ Ֆոուլքս 1952—1970 688 9
5 Անգլիա Գարի Նևիլ 1992—2011 602 7
6 Անգլիա Ալեքս Սթեփնի 1966—1978 539 2
7 Իռլանդիա Թոնի Դան 1960—1973 535 2
8 Իռլանդիա Դենիս Իրվին 1990—2002 529 33
9 Անգլիա Ջո Սփենս 1919—1933 510 168
10 Շոտլանդիա Արթուր Օբլիսթոն 1974—1988 485 7

Ամենաշատ գոլերի հեղինակ դարձած ֆուտբոլիստներ[խմբագրել]

Անուն Շրջան Գոլեր[240] Խաղերի քանակ[239] Մի խաղի ընթացքում խփած գոլերի քանակ
1 Անգլիա Բոբի Չարլթոն 1956—1973 249 758 0,328
2 Շոտլանդիա Դենիս Լոու 1962—1973 237 404 0,587
3 Անգլիա Ուեյն Ռունի 2004— 221 452 0,490
4 Անգլիա Ջեք Ռոուլի 1937—1955 211 424 0,498
5 Անգլիա Դենիս Վայոլեթ 1953—1962 179 293 0,611
5 Հյուսիսային Իռլանդիա Ջորջ Բեսթ 1963—1974 179 470 0,381
7 Անգլիա Ջո Սփենս 1919—1933 168 510 0,329
7 Ուելս Ռայան Գիգզ 1991—2014 168 963 0,174
9 Ուելս Մարկ Հյուզ 1983—1986
1988—1995
163 467 0,349
10 Անգլիա Փոլ Սքոուլզ 1994—2011
2012—2013
155 718 0,216

Հայտնի խաղացողներ[խմբագրել]

Դենիս Լոու

«Ոսկե գնդակի» հաղթողներ[խմբագրել]

Այս ֆուտբոլիստները «Ոսկե գնդակ» են ստացել` հանդես գալով «Մանչեսթեր Յունայթեդի» կազմում.

«Ոսկե խաղակոշիկի» հաղթողներ[խմբագրել]

Այս ֆուտբոլիստները արժանացել են «Ոսկե խաղակոշիկի»`հանդես գալով «Մանչեսթեր Յունայթեդում».

ՈՒԵՖԱ-ի վարկածով տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ[խմբագրել]

Այս ֆուտբոլիստները դարձել են ՈՒԵՖԱ-ի վարկածով տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ`հանդես գալով «Մանչեսթեր Յունայթեդում».

ՖԻՖԱ-ի վարկածով տարվա լավագույն խաղացողներ[խմբագրել]

Այս ֆուտբոլիստները դարձել են ՖԻՖԱ-ի վարկածով տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ` հանդես գալով «Մանչեսթեր Յունայթեդում».

Աշխարհի չեմպիոններ[խմբագրել]

Այս ֆուտբոլիստները դարձել են Աշխարհի չեմպիոն՝ հանդես գալով «Մանչեսթեր Յունայթեդում».

Եվրոպայի չեմպիոններ[խմբագրել]

Այս ֆուտբոլիստները դարձել են Եվրոպայի չեմպիոն՝ հանդես գալով «Մանչեսթեր Յունայթեդում».

Ֆուտբոլային լիգայի 100 լեգենդներ[խմբագրել]

«Մանչեսթեր Յունայթեդի» այս ֆուտբոլիստները ներառվել են Ֆուտբոլային լիգայի 100 լեգենդների ցանկի մեջ[251].

  • Անգլիա Դունկան Էդվարդս
  • Հյուսիսային Իռլանդիա Ջորջ Բեսթ
  • Շոտլանդիա Դենիս Լոու
  • Դանիա Պետեր Շմեյխել
  • Իռլանդիա Ջոնի Ջայլզ
  • Իռլանդիա Ջոնի Քերի
  • Իռլանդիա Փոլ Մաքգրատ

Անգլիական ֆուտբոլի փառքի սրահի անդամներ[խմբագրել]

«Մանչեսթեր Յունայթեդի» այս ֆուտբոլիստները ներառվել են Անգլիական ֆուտբոլի փառքի սրահի կազմի մեջ[252].

  • Անգլիա Ռեյ Ուիլքինս
  • Անգլիա Բոբի Չարլթոն
  • Անգլիա Թեդի Շերինհեմ
  • Անգլիա Դունկան Էդվարդս
  • Դանիա Պետեր Շմեյխել
  • Իռլանդիա Ջոնի Ջայլզ
  • Իռլանդիա Ռոյ Քին
  • Հյուսիսային Իռլանդիա Ջորջ Բեսթ
  • Շոտլանդիա Դենիս Լոու

Տես նաև[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. «Թերթեր. Պատրաստ մարտին:»։ ManUtd.com։ 2008-03-19։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-07-16-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkPhiEt։ 
  2. «Մանչեսթեր Յունայթեդ ֆուտբոլային ակումբ»։ premierleague.com։ Premier League։ http://www.premierleague.com/en-gb/clubs/profile.overview.html/man-utd։ Վերցված է 16 հուլիսի 2013։ 
  3. «Կարմիրները լի են ուժով»։ ManUtd.com։ 2007-01-19։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-07-16-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkR78zb։ 
  4. «Պրեմիեր լիգա 2014/15»։ Premier League։ Արխիվացված օրիգինալից 2015-02-21-ին։ http://www.webcitation.org/6WVXXLtIr։ 
  5. «Մանչեսթեր Յունայթեդ»։ PremierLeague.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2015-02-21-ին։ http://www.webcitation.org/6WVXhVhVE։ 
  6. Բոբ Քես (2007-12-15)։ «Յունայթեդը շարժվում է հարավ, երբ երկրպագուները հասնեն 333 միլիոնի»։ Daily Mail։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-10-01-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkT6cLK։ 
  7. «Մանչեսթեր Յունայթեդ ֆուտբոլային ակումբ»։ Premier League։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-10-01-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkUNYcL։ 
  8. Մանչեսթեր Յունայթեդ ակումբի մասին britannica հանրագիտարանում
  9. «Հաղթանակ, հաղթանակ Մանչեսթեր Յունայթեդ...»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-10-01-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkVpobJ։ 
  10. «1967/68. Չարլթոնն օգնեց «ՄՅՈւ»-ին»։ UEFA։ http://ru.archive.uefa.com/competitions/ucl/history/season=1967/intro.html։ 
  11. 11,0 11,1 «1998/99. Վերջին րոպեների կախարդանքը»։ UEFA։ http://ru.archive.uefa.com/competitions/ucl/history/season=1998/intro.html։ 
  12. «2007-08: Բախտի գործոնը»։ UEFA։ http://ru.archive.uefa.com/competitions/ucl/history/season=2008/intro.html։ 
  13. «Մանչեսթեր Յունայթեդը նվաճել է Անգլիայի գավաթը»։ CBCSports.ca։ 22.05.2004։ http://www.cbc.ca/sports/story/2004/05/22/manchesterunited040522.html։ 
  14. «Ակումբը: Տասնամյակի պատմություն: 1980—1989.»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eVe8YP։ 
  15. «Դևիդ Մոյես: Մանչեսթեր Յունայթեդի նոր մարզիչը Էվերտոնինն է»։ BBC Sport։ 2013-05-09։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-07-01-ին։ http://www.webcitation.org/6HltmOiXK։ 
  16. Բոսթոք, Ադամ (2010-09-13)։ «Նևիլը փոխարինվել է որպես Կարմիրների ավագ»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-20-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkeOym6։ 
  17. «Նևիլը հեռանում է»։ ManUtd.com։ 2011-02-02։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-20-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkfHJBI։ 
  18. 18,0 18,1 «Ակումբը: Տասնամյակի պատմություն: 1878—1899»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eWKtel։ 
  19. «Մանչեսթեր Յունայթեդ. 1878-1926: Բրիտանական ֆուտբոլի հանրագիտարան»։ Spartacus Educational։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eWuJGK։ 
  20. Բարնս (2001), էջ 8:
  21. «Նյուտոն Հիթ և Մանչեսթեր Յունայթեդ — Թիմ»։ ManUtd.Ru։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eXgl8s։ 
  22. 22,0 22,1 22,2 Մըրֆի, Ալեքս (2006)։ "1878—1915: Նյուտոն Հիթից Օլդ Թրաֆորդ", Մանչեսթեր Յունայթեդի պաշտոնական ձևավորված պատմություն։ Լոնդոն: Orion Publishing Group, 14։ ISBN 0-75287-603-1։ 
  23. «ՖԱ Մանչեսթեր Յունայթեդ»։ Talk Football։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eZjdan։ 
  24. «Ակումբը: Տասնամյակի պատմություն: 1900—1909»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eaB4Aq։ 
  25. 25,0 25,1 «Մանչեսթեր Յունայթեդի պատմություն. 1892—1976»։ Red11.org։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-21-ին։ http://www.webcitation.org/615etAYbJ։ 
  26. «1908 Բարեգործական Շիլդ»։ Footballsite.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eanlL2։ 
  27. «Անգլիայի Գավաթի եզրափակիչ 1909»։ FA Cup History։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612ecrQfG։ 
  28. «Ակումբը: Տասնամյակի պատմություն: 1910—1919»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612edfb9v։ 
  29. «Ակումբը: Տասնամյակի պատմություն: 1920—1929»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eeEVpZ։ 
  30. «Ակումբը: Տասնամյակի պատմություն: 1930—1939»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eenmZZ։ 
  31. «Մարդը, ով փրկեց Յունայթեդը»։ ManUtd.com։ 2012-01-19։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-20-ին։ http://www.webcitation.org/6Gkkg8MoL։ 
  32. «Ակումբը: Տասնամյակի պատմություն: 1940—1949.»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612efN8Wp։ 
  33. 33,0 33,1 «Ակումբը: Տասնամյակի պատմություն: 1950—1959.»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612efv3aX։ 
  34. Մըրֆի (2006), էջ 71:
  35. Գլենվայլ, Բրայան (27.04.2005)։ «Մեծն Չելսիի հանձնումը»։ The Times։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-06-29-ին։ http://web.archive.org/20110629133659/www.timesonline.co.uk/article/0,,762-1586242,00.html։ 
  36. «Մյունխենի աղետը: ժամանակագրություն»։ BBC։ 19.03.2008։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612egTEzN։ 
  37. Դոլգիխ, Դմիտրի (06.02.2008)։ «Մյունխեն: Հաջողություն:»։ tribuna.sports.ru։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612ehJ5Tf։ 
  38. Ուայթ, Ջիմ (2008), էջ 136:
  39. Բարնս (2001), էջ 17:
  40. 40,0 40,1 40,2 «Ակումբը: Տասնամյակի պատմություն: 1960—1969:»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612ejgVrf։ 
  41. «1967-68 մրցաշրջան»։ European Cup History։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612ekEMUD։ 
  42. «Բալոն Դ’Օր»։ France Football։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612ekjqzh։ 
  43. 43,0 43,1 43,2 43,3 «Ակումբը: Տասնամյակի պատմություն: 1970—1979»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612emBoFe։ 
  44. «Մարզչի պրոֆիլ: Սըր Մեթ Բասբի»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612elbnjf։ 
  45. Մըրֆի (2006), էջ 134:
  46. Բարնս. (2001), էջեր 18-19:
  47. «Անգլիայի Գավաթի եզրափակիչ 1977»։ FA-CupFinals.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612emq5x8։ 
  48. «1977:Մանչեսթեր Յունայթեդի մարզիչ»։ BBC News։ 04.07.1977։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612enaiUi։ 
  49. 49,0 49,1 49,2 «Ակումբը: Տասնամյակի պատմություն: 1980—1989»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eVe8YP։ 
  50. «Զայրացնող ութսունականները. 1980-1990»։ RedCafe.net Wiki։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eoNgdJ։ 
  51. Բարնս (2001), էջեր 20-21:
  52. «Ռայան Գիգզը նվաճել 2009 թվականի ԲԲՍ Սպրոտային մրցանակը»։ BBC Sport։ 13.12.2009։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612ep3CFb։ 
  53. Բարնս (2001), էջ 148:
  54. Բարնս (2001), էջեր 148—149:
  55. «Սըր Ալեքսի ծագու՞մը»։ BBC News։ 27.05.1999։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eq6j4y։ 
  56. Բևեն, Քրիս (04.11.2006)։ «Ինչպես Ռոբինսը փրկեց Ֆերգյուսոնի աշխատանքը»։ BBC Sport։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eqzKNT։ 
  57. 57,0 57,1 57,2 57,3 «Ակումբը: Տասնամյակի պատմություն: 1990—1999»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612erpuMx։ 
  58. Բարնս: (2001), էջեր 20-21
  59. «1991/92 մրցաշրջան»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612esOzwq։ 
  60. «Լեգենդներ: Ռոյ Քին»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612estYzc։ 
  61. Բարթ, Ջեյսոն (15.04.2003)։ «Կանտոնայի սարդինաձկների, գեր մարզիչների և վաղ հանգստի աշխարհը»։ The Independent։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612etYRM0։ 
  62. 62,0 62,1 «Յունայթեդի խաղացողները թագադրվել են որպես Եվրոպայի արքաներ»։ BBC News։ 26.05.1999։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612evHHJo։ 
  63. «Մանչեսթեր Յունայթեդի 1999 թվականի տրեբլը»։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612ew43Ef։ 
  64. «Անգլիայի գավաթի եզրափակիչ 1909»։ FA Cup History։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612ewYAj9։ 
  65. Հյուս, Բոբ (08.03.2004)։ «Ֆերգյուսոն և Մագնիեր. Յունայթեդի ներքին պատերազմում զինադադար է»։ International Herald Tribune։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612exgoDm։ 
  66. «1999 թվականի այլ ֆուտբոլային լուրեր»։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eyPCRy։ 
  67. «Ակումբը: Տասնամյակի պատմություն: 2000—2009»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612eyyJ4n։ 
  68. 68,0 68,1 «Հաջողությունը շարունակվում է 1999-2008»։ RedCafe.net Wiki։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612ezXv8z։ 
  69. Մարկ Օգդեն (12.06.2009)։ «Կրիշտիանու Ռոնալդուի տրանսֆերը»։ Daily Telegraph։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612f0B4eI։ 
  70. «Ռունի հերոսը»։ ESPNsoccernet։ 28.02. 2010։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612f1bqaX։ 
  71. «Մանչեսթեր Յունայթեդի խաղացող Ուեյն Ռունին տեղն է դնում Բլեքբուրնին, որպեսզի նվաճի տիտղոսը»։ The Guardian։ 2011-05-14։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-20-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkgxyUo։ 
  72. «Մանչեսթեր Յունայթեդը նվաճել է իր 19-րդ տիտղոսը Անգլիայի առաջնության շրջանակներում»։ The Independent։ 2011-05-14։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-20-ին։ http://www.webcitation.org/6Gkki9M1G։ 
  73. «Բլեքբուրն 1-1 Մանչեսթեր Յունայթեդ»։ BBC Sport։ 2011-05-14։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-20-ին։ http://www.webcitation.org/6Gkkjs14k։ 
  74. «Մանչեսթեր Յունայթեդ 3 Ասթոն Վիլա 0»։ ManUtd.com։ 2013-04-22։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-04-28-ին։ http://www.webcitation.org/6GCp74k1u։ 
  75. 75,0 75,1 «Սըր Ալեքս Ֆերգյուսոնը կավարտի մարզչական կարիերան որպես Մանչեսթեր Յունայթեդի մարզիչ»։ BBC Sport։ 2013-05-08։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-10-ին։ http://www.webcitation.org/6GVwvagCB։ 
  76. «Սըր Ալեքս Ֆերգյուսոնը ավարտում է կարիերան»։ ManUtd.com։ 2013-05-08։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-10-ին։ http://www.webcitation.org/6GVwxF692։ 
  77. «Սըր Ալեքս Ֆերգյուսոնը այս ամռանը ավարտում է մարզչական կարիերան, Մանչեսթեր Յունայթեդը համաձայն է»։ Sky Sports։ 2013-05-08։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-07-01-ին։ http://www.webcitation.org/6HltoJhRY։ 
  78. «Դևիդ Մոյես. Մանչեսթեր Յունայթեդը պայմանագիր է ստորագրել Էվերտոնի մարզչի հետ»։ BBC Sport։ 2013-05-09։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-07-01-ին։ http://www.webcitation.org/6HltmOiXK։ 
  79. Ջեքսոն, Ջեյմի (2013-05-09)։ «Դևիդ Մոյեսն այլևս Մանչեսթեր Յունայթեդի մարզիչն է»։ The Guardian։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-07-01-ին։ http://www.webcitation.org/6HltptvvS։ 
  80. «Ռայան Գիգզը դարձել է Մանչեսթեր Յունայթեդը մարզիչը՝ Դևիդ Մոյեսի հեռանալուց հետո»։ Sky Sports։ 2014-04-22։ http://www1.skysports.com/football/news/11667/9277997/ryan-giggs-named-interim-manager-at-manchester-united-after-david-moyes-sacking։ 
  81. «Յունայթեդի նոր մարզիչը Վան Գալն է»։ ManUtd.com։ 2014-05-19։ Արխիվացված օրիգինալից 2014-05-20-ին։ http://www.webcitation.org/6PiWelmgw։ 
  82. Հերբերտ, Յան (2014-08-24)։ «Անխել Դի Մարիա. Մանչեսթեր Յունայթեդը արգենտինացի ֆուտբոլիստի եհտ պայմանագիր է կնքել բրիտանական պատմության համար ռեկորդային £59.7m արժողությամբ»։ The Independent։ http://www.independent.co.uk/sport/football/transfers/angel-di-maria-to-manchester-united-latest-597m-winger-undergoing-medical-9690914.html։ 
  83. Օգդեն, Մարկ (2014-08-24)։ «Անխել Դի Մարիան պայմանագիր է կնքել Յունայթեդի հետ £59.7 միլիոն գումարով»։ The Telegraph։ http://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-united/11056019/ngel-di-Maria-signs-for-Manchester-United-in-59.7-million-deal.html։ 
  84. Մուր, Նիք (2015-05-24)։ «Պրեմիեր լիգան փոփոխվում է. Յունայթեդը չորրորդն է»։ ManUtd.com։ http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2015/May/Premier-League-round-up-final-day-of-the-season-24-May.aspx։ 
  85. 85,0 85,1 85,2 85,3 85,4 85,5 «Մանչեսթեր Յունայթեդի պատմական մարզահագուստը»։ Historicalkits.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612f2HJbg։ 
  86. 86,0 86,1 «Յունայթեդի մարզահագուստի փոփոխությունը տարիների ընթացքում»։ UnitedKits.blogspot.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612f4CpFv։ 
  87. «Անգլիայի Գավաթի եզրափակչի մասնակիցները. 1900—1909»։ Historicalkits.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612f5Vwir։ 
  88. Թոմփսոն, Ջեմա (26.06.2009)։ «Պատկերասրահ. նոր տնային խաղերի համար նախատեսված մարզահագուստը»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612f6GUaG։ 
  89. Թոմփսոն, Ջեմմա (29.07.2009)։ «Սևն ու կապույտը համապատասխանում է կարմիրներին»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612f70NtN։ 
  90. «Մանչեսթեր Յունայթեդի մարզահագուստի փոփոխությունը»։ Historicalkits.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612f7ovWK։ 
  91. «Մոխրագույն օր Մանչեսթեր Յունայթեդի համար»։ BBC.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612f9kamz։ 
  92. Էնթոնի Թոմաս (03.01.2007)։ «Ներողություն, ներողություն, ներողություն»։ Black-and-Amber.co.uk։ http://rivals.net/default.asp?sid=969&p=2&stid=8434024։ 
  93. «Ակումբի մարզահագուստի պատմություն — Ակումբ»։ ManUtd.Ru։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612fAPui0։ 
  94. «Ներկայացվել է Յունայթեդի նոր մարզահագուստը»։ ManUtd.com։ 2013-06-05։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-07-08-ին։ http://www.webcitation.org/6HxcjUo8a։ 
  95. 95,0 95,1 95,2 95,3 95,4 «Ակումբի զինանշանները»։ The Busby Way։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-07-08-ին։ http://www.webcitation.org/6HxckbKrt։ 
  96. «Ակումբի զինանշանի պատմությունը»։ ManUtd.ru։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-07-08-ին։ http://www.webcitation.org/6Hxcn3ddH։ 
  97. «Մանչեսթեր Յունայթեդ. Ա-ից Ֆ»։ ManUtdZone.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-21-ին։ http://web.archive.org/web/20070622224422/http://www.manutdzone.com/atoz/r.html։ 
  98. «Մանչեսթեր Յունայթեդի մարզաշապիկներ»։ PrideofManchester.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612fGoyQT։ 
  99. «Մանչեսթեր Յունայթեդի մարզաշապիկների զինանշանը»։ Flickr.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612fFvW5V։ 
  100. Մըրֆի, Ալեքս (2006)։ Մանչեսթեր Յունայթեդի պաշտոնական ձևավորված պատմությունը։ London: Orion Books, 15։ ISBN 0-7528-7603-1։ 
  101. Ուայթ, Ջոն (2008)։ Մանչեսթեր Յունայթեդի պաշտոնական պատմություն, 1st edition, Orion Books, 27։ ISBN 978-0-7528-9192-7։ 
  102. Ուայթ, Ջոն (2007)։ Յունայթեդի հավաքածու, 2nd edition, Carlton Books, 11։ ISBN 978-1-84442-745-1։ 
  103. Բարնս (2001), p. 19.
  104. 104,0 104,1 104,2 «Օլդ Թրաֆորդ 1909—2006»։ ManUtdZone.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612fHlB3X։ 
  105. Բարնս (2001), էջեր 44-45:
  106. Մորգան(2010), էջեր 44-48:
  107. Ռայս, Սայմոն (06.11.2009)։ «Մանչեսթեր Յունայթեդը Եվրոպայի 25 լավագույն աջակիցներ ունեցող թիմերի ցանկում»։ London: independent.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612fIJ2C8։ 
  108. «Տեղի աջակիցների ակումբներ»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612fJxrsQ։ 
  109. «Կարմիրները պատրաստ են նախամրցաշրջանին»։ ManUtd.com։ 2006-07-13։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-20-ին։ http://www.webcitation.org/6GkklG7fc։ 
  110. «Կարմիրների վերադարձը Աֆրիկա»։ ManUtd.com։ 2008-01-10։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-20-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkmFhr2։ 
  111. Հեմիլ, էջ 126:
  112. Քես, Բոբ (15.12.2007)։ «Յունայթեդը տեղափոխվում է հարավ, երկրպագուների ակումբը հասնում է 333 միլիոնի»։ MailOnline։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612fKb5XV։ 
  113. Մրցաշրջաններ, որոնց հաճախելիության միջին ցուցանիշները ամենաբարձրը չեն Անգլիայում (սկսած 1964-65 մրցաշրջանից). 1965-66, 1970-71, 1971-72, 1974-75 և 1987-88, 1988-89 և 1992-93:
  114. «Մանչեսթեր Յունայթեդ ակումբը»։ European Football Statistics։ Արխիվացված օրիգինալից 2006-10-14-ին։ http://web.archive.org/20061014095419/www.european-football-statistics.co.uk/attn/attneng.htm։ 
  115. «Երկրպագուների ֆորում»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612fLbbxO։ 
  116. «Մանչեսթեր Յունայթեդի աջակիցների ակումբը մրգեր է բերել Կարմիր զինվորների»։ Guardian.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612fMDOxx։ 
  117. «Մանչեսթեր Յունայթեդ ՖԱ-ն լուրջ է:»։ NonLeagueDaily.com։ 09.06.2005։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612fNiUgv։ 
  118. Բարնս (2001), էջ 52:
  119. «1989. Մանչեսթեր Յունայթեդը ռեկորդային գումարով չկայացած վաճառքը»։ BBC News։ 18.08.1989։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612fVYMx0։ 
  120. Սայմոն Բարնս (13.01.2001)։ «Երազանքին հավատացողը»։ The Spectator։ http://findarticles.com/p/articles/mi_qa3724/is_200101/ai_n8930782/։ 
  121. Օգդեն, Մարկ (15.01.2010)։ «Մանչեսթեր Յունայթեդի երկրպագուները միավորվել են, որպեսզի խաթարեն Գլեյզերների ծրագրի իրագործմանը»։ Telegraph.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612fZ6pXp։ 
  122. «Գլեյզերը գնել է Մանչեսթեր Յունայթեդի բաժնետոմսերի 75%-ը»։ BBC News։ 16.01.2005։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612faMR8a։ 
  123. «Մանչեսթերի Յունայթեդի նոր սեփականատերը»։ CBS Sports Online։ 22.06.2005։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612fbDPIj։ 
  124. «Գլեյզերները երկարացնում են վերաֆինանսավորման ժամկետները»։ The Political Economy of Football։ 08.07.2006։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612fbw7oM։ 
  125. «Մանչեսթեր Յունայթեդի վերաֆինանսավորման ծրագրերը»։ RTÉ Sport։ 18.07.2006։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612fcQRmS։ 
  126. «Մանչեսթեր Յունայթեդի պատքերի չափը £716 միլիոն է»։ BBC News։ 20.01.2010։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612fd9q9J։ 
  127. «Մանչեսթեր Յունայթեդը 500 միլիոն եվրո պարտքի բարձրացման մասին»։ BBC News։ 11.01. 2010։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612feFevo։ 
  128. Ուիլսոն, Բիլ (22.01. 2010)։ «Մանչեսթեր Յունայթեդը բարձրացնում է £504 միլիոնը»։ BBC News։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612ffEkx5։ 
  129. Հյուզ, Յան (23.01.2010)։ «Մանչեսթեր Յունայթեդ 4–0 Հալ Սիթի»։ BBC Sport։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612fgFPAR։ 
  130. «Վարչապետ Գորդոն Բրաունը զգուշացնում է ֆուտբոլի պարտքերի մասին»։ BBC Sport։ 25.01.2010։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612fhIscI։ 
  131. Հեսեն, Նաբիլ; Ռոան, Դեն (30.01.2010)։ «Մանչեսթեր Յունայթեդի հարուստ երկրպագուները պատրաստվում են գնել ակումբը»։ BBC Sport։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612fiJTC5։ 
  132. «Գլեյզերներ. «Յունայթեդը չի վաճառվում»»։ Sky Sports։ 28.05.2010։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612fjMLSn։ 
  133. «Գլեյզերները չեն պատրաստվում վաճառել «Մանչեսթեր Յունայթեդը»»։ Սպորտ Էքսպրես։ 28.05.2010։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612fkP2IJ։ 
  134. «Բրենդների ուժը»։ SoccerEx։ 2009։ Արխիվացված օրիգինալից 2009-11-22-ին։ http://web.archive.org/20091122191336/www.brandfinance.com/Uploads/pdfs/SXB_issue3_p18-23.pdf։ 
  135. «Ամենաթանկ սպորտային ակումբների բրենդները»։ Forbes։ 18.05.2010։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gRiFQy։ 
  136. «Ռեալ Մադրիդը առաջին թիմն է աշխարհում իր եկամտաբերությամբ»։ Deloitte.com։ 02.03.2010։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gSLM4g։ 
  137. 137,0 137,1 Հեմիլ, էջ 116:
  138. Հեմիլ, էջ 124:
  139. «Բեքհեմի տենդը գրավում է Ճապոնիան»։ BBC News։ 18.06.2003։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gSyRA3։ 
  140. Հեմիլ, էջ 120:
  141. Հեմիլ, էջ 122:
  142. «MUTV: Մենք Յունայթեդն ենք:»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gToLo7։ 
  143. «Աերոֆլոտը թռիչքուղու վրա է»։ ManUtd.com։ 2013-07-08։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-07-08-ին։ http://www.webcitation.org/6HxcpHI0r։ 
  144. «Պաշտոնական հովանավորներ»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gURBoX։ 
  145. Հեմիլ, էջ 127:
  146. 146,0 146,1 «Vodafone-ը £30 միլիոն է տալիս Յունայթեդին»։ BBC News։ 11.02.2000։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gV7kgu։ 
  147. 147,0 147,1 «Յունայթեդը պետք է մարզահագուստի նոր հովանավոր գտնի»։ CNN.com International։ 24.11.2005։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gVtvws։ 
  148. «Vodafone-ը դադարել է համագործակցել Մանչեսթեր Յունայթեդի հետ»։ BBC News։ 23.11.2005։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gWVz4l։ 
  149. «Մանչեսթեր Յունայթեդը £56 միլիոն արժողությամբ պայմանագիր է կնքել AIG-ի հետ»։ BBC News։ 04.06.2006։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gXKifZ։ 
  150. «Oilinvest-ը վերանայելու է Յուվենտուսի հովանավորությունը»։ SportBusiness.com։ 07.09.2006։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gYKjMs։ 
  151. «AIG-ն ավարտել է Մանչեսթերը հովանավորելու համագործակցությունը»։ BBC News։ 21.01.2009։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gZBIpk։ 
  152. Communications Dept (03.06. 2009)։ «Մարզաշապիկների ապագա հովանավոր»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612ga5t6j։ 
  153. «Յունայթեդը և Աօն-ը կրկին համագործակցում են»։ ManUtd.com։ 01.06.2010։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gazc5L։ 
  154. «Մանչեսթեր Յունայթեդը մարզահագուստի նոր հովանավորի մասին»։ BBC News։ 03.06.2009։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gbscLM։ 
  155. «GM-ը և Մանչեսթեր Յունայթեդը հայտարարել են, որ Chevrolet-ն մարզահագուստների հովանավորն է»։ GM.com։ 2012-07-30։ http://media.gm.com/media/us/en/gm/news.detail.html/content/Pages/news/us/en/2012/Jul/0730_ManchesterU.html։ 
  156. «Chevrolet-ն յոթ տարվապայմանագիր է կնքել». ManUtd.com. 2012-07-30. http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Club-News/2012/Jul/chevrolet-signs-seven-year-shirt-deal-beginning-in-2014.aspx. 
  157. Էջքլիֆ, Էնդրյու (2012-08-04)։ «GM-ը ռեկորդակիր է Մանչեսթեր Յունայթեդի հովանավորչության հարցում»։ FT.com։ http://www.ft.com/cms/s/0/776d0ba2-ddb6-11e1-aa7b-00144feab49a.html#axzz2Ahv4xupV։ 
  158. «Մանչեսթեր Յունայթեդի մարզաշապիկներ. 1970-79»։ Pride Of Manchester։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gcqyrl։ 
  159. «Մանչեսթեր Յունայթեդի մարզաշապիկներ. 1980-89»։ Pride Of Manchester։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612geCJrR։ 
  160. «Մանչեսթեր Յունայթեդի մարզաշապիկներ. 1990-99»։ Pride Of Manchester։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gfd2QG։ 
  161. «Մանչեսթեր Յունայթեդը 300 միլիոն ֆունտ արժողությամբ պայմանագիր է կնքել Nike-ի հետ»։ BBC News։ 03.11.2000։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gh23BD։ 
  162. «Մանչեսթեր Յունայթեդը համաձայնության է եկել Ադիդասի հետ»։ ManUtd.com։ 2014-07-14։ http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Club-News/2014/Jul/Manchester-United-plc-reaches-agreement-with-adidas.aspx։ 
  163. «Առաջին թիմ»։ ManUtd.com։ http://www.manutd.com/en/Players-And-Staff/First-Team.aspx։ 
  164. «Յունայթեդը համաձայնության է եկել Մեմֆիս Դեպայի հետ»։ ManUtd.com։ 2015-05-07։ http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2015/May/manchester-united-agree-deal-to-sign-memphis-depay.aspx։ 
  165. «Մեմֆիս Դեպայ. Մանչեսթեր Յւոնայթեդը ՊՍՎ-ի կիսապաշտպանի համար £31 միլիոն է վճարել»։ BBC Sport։ 2015-06-12։ http://www.bbc.com/sport/0/football/33114102։ 
  166. «Յունայթեդը պայմանագիր է կնքել Մատտեո Դարմյանի հետ»։ ManUtd.com։ 2015-07-11։ http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2015/Jul/manchester-united-completes-signing-of-italy-defender-matteo-darmian.aspx։ 
  167. «Մատտեո Դարմյան. Մանչեթեր Յունայթեդը պայմանագիր է կնքել Տորինոյի և Իտալիայի հավաքականի պաշտպանի հետ»։ BBC Sport։ 2015-07-11։ http://www.bbc.com/sport/0/football/33495877։ 
  168. «Մանչեսթեր Յունայթեդը պայմանագիր է կնքել Գերմանիայի հավաքականի կիսապաշտպան Բաստիան Շվայնշտայգերի հետ»։ ManUtd.com։ 2015-07-13։ http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2015/Jul/Manchester-United-sign-Germany-midfielder-Bastian-Schweinsteiger.aspx։ 
  169. 169,0 169,1 «Բաստիան Շվայնշտայգերը և Մորգան Շնայդերլինը միացել են Մանչեսթեր Յունայթեդին»։ BBC Sport։ 2015-07-13։ http://www.bbc.com/sport/0/football/33511027։ 
  170. «Մանչեսթեր Յունայթեդը պայմանագիր է ստորագրել Ֆրանսիայի հավաքականի կիսապաշտպան Մորգան Շնայդերլինի հետ»։ ManUtd.com։ 2015-07-13։ http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2015/Jul/Manchester-United-sign-France-midfielder-Morgan-Schneiderlin.aspx։ 
  171. «Յունայթեդը համաձայնության է եկել Ռոմերոյի հետ»։ ManUtd.com։ 2015-07-27։ http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2015/Jul/manchester-united-complete-the-signing-of-goalkeeper-sergio-romero.aspx։ 
  172. 172,0 172,1 172,2 172,3 172,4 Մարշալ, Ադամ (2015-06-10)։ «Մանչեսթեր Յունայթեդից հեռացել են հինգ ֆուտբոլիստներ»։ ManUtd.com։ http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2015/Jun/manchester-united-retained-list-thorpe-evans-amos-mcconnell.aspx։ 
  173. Մարշալ, Ադամ (2015-06-05)։ «Էվերտոնը հայտարարել է Քլեվերլիի հետ պայմանագիր կնքելու մասին»։ ManUtd.com։ http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2015/Jun/tom-cleverley-signing-for-everton-on-1-july.aspx։ 
  174. Մարշալ, Ադամ (2015-07-01)։ «Էյմոսը միացել է Բոլտոնին ազատ գործակալի կարգավիճակով»։ ManUtd.com։ http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2015/Jul/ben-amos-joins-bolton-on-free-transfer.aspx։ 
  175. «Ռոտերեն Յունայթեդը պայմանագիր է կնքել Թոմ Թորփի հետ»։ TheMillers.co.uk։ 2015-07-03։ http://www.themillers.co.uk/news/article/rotherham-united-tom-thorpe-2525121.aspx։ 
  176. Մարշալ, Ադամ (2015-07-01)։ «Սայդի Յանկոն պայմանագիր է կնքել Սելթիկի հետ»։ ManUtd.com։ http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2015/Jul/saidy-janko-signing-for-celtic.aspx։ 
  177. Մարշալ, Ադամ (2015-07-06)։ «Henriquez completes Dinamo Zagreb move»։ ManUtd.com։ http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2015/Jul/angelo-henriquez-completes-move-to-dinamo-zagreb.aspx։ 
  178. «Նանի. Ֆեներբահչեն Մանչեսթեր Յունայթեդի կիսապաշտպանի հետ £4.25 միլիոն արժողությամբ պայմանագիր է կնքել»։ BBC Sport։ 2015-06-05։ http://www.bbc.com/sport/0/football/33410895։ 
  179. «Ռոբին վան Պերսին հեռանում է Մանչեսթեր Յունայթեդից. Ֆեներբահչեն հայտարարել է, որ £4.7 միլիոն արժողությամբ տրանսֆերը կայացած է: Հարձակվողը հեռանում է Օլդ Թրաֆորդից»։ The Independent։ 2015-07-14։ http://www.independent.co.uk/sport/football/transfers/robin-van-persie-leaves-manchester-united-fenerbahce-announce-47m-move-is-completed-as-striker-leaves-old-trafford-10388191.html։ 
  180. Hibbs, Ben (2015-07-21)։ «Կարմիրների երիտասարդ պաշտպանը միացել է Ուիգան Ատլետիկին»։ ManUtd.com։ http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2015/Jul/Reece-James-joins-Wigan-Athletic.aspx։ 
  181. Ջոնս, Սայմոն (2015-07-21)։ «Մանչեսթեր Յունայթեդի պաշտպան Ռիս Ջեյմսը միանում է Առաջին լիգայի մասնակից Ուիգանին՝ կնքելով £1 միլիոն արժողությամբ պայմանագիր»։ Daily Mail։ http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-3170155/Manchester-United-defender-Reece-James-joins-League-One-Wigan-1m-deal.html։ 
  182. Բոսթոք, Ադամ (2015-07-08)։ «Յունայթեդի հարձակվող Ուիլ Քինը նոր մրցաշրջանն անցկացնելու է Պրեսթոնում»։ ManUtd.com։ http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2015/Jul/will-keane-joins-preston-north-end-on-loan-for-entire-2015-16-season.aspx։ 
  183. 183,0 183,1 Բոսթոք, Ադամ (2015-07-18)։ «Յունայթեդի կիսապաշտպանը միացել է Բարնսլի ակումբին»։ ManUtd.com։ http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2015/Jul/ben-pearson-and-joe-rothwell-join-barnsley-on-loan-from-manchester-united-until-3-january-2016.aspx։ 
  184. Նեյլ Գարդներ (08.10.2009)։ «Մարտին Էդվարդսը անհանգստացած է Մանչեսթեր Յունայթեդի ապագայով»։ Times Online։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-21-ին։ http://www.webcitation.org/615etkCEh։ 
  185. 185,0 185,1 185,2 «Կարմիրները նոր նախագահ ունեն»։ ManUtd.com։ 2007-02-21։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-20-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkpAerY։ 
  186. «Էդ Վուդվորդը պատասխանատվություն է պահանջում Մանչեսթեր Յունայթեդում»։ ManUtd.com։ 2013-02-20։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-07-01-ին։ http://www.webcitation.org/6HltqyWXR։ 
  187. 187,0 187,1 187,2 «Ովքե՞ր են Մանչեսթեր Յունայթեդի տնօրենները»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gkudxe։ 
  188. «Մանչեսթեր Յունայթեդը պետք է հայտարարի իր շահույթի մասին»։ Times Online։ 07.01.2008։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gkK2n3։ 
  189. «Կարմիրների ակումբի նոր քարտուղարը»։ ManUtd.com։ 20.12.2009։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612glTs7O։ 
  190. «Պատրիկ Քոլինս. Ինչքան ժամանակ պետք է Նյուքասլի ծաղրածուները իրենց շոուն ցուցադրեն Յութուբում»։ Daily Mail։ 2009-10-03։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-20-ին։ http://www.webcitation.org/6Gkkq2RDA։ 
  191. «Սըր Բոբին բացում է Մյունխենի Բավարիայի թանգարանը»։ ManUtd.com։ 2015-02-06։ http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Club-News/2015/Feb/Sir-Bobby-Charlton-opens-Munich-exhibit.aspx։ 
  192. «Սըր Ալեքս Ֆերգյուսոնը վաստակել է ավելի քան £2 միլիոն 8 ամսվա ըթացքում £100,000՝ օրական, որպես Յունայթեդի դեսպան և Դևիդ Մոյեսը փոխանցվել է ընդամենը 5 միլիոն եվրոյով»։ Daily Mail։ 2015-01-26։ http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2926628/Sir-Alex-Ferguson-earned-2-17million-eight-months-Manchester-United-s-global-ambassador.html։ 
  193. «Մանչեսթեր Յունայթեդը նշանակել է Բրայան Ռոբսոնին որպես համաշխարհային դեսպան»։ Times Online։ 2008-03-20։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gnFJnY։ 
  194. «Նևիլի նոր դերը»։ ManUtd.com։ 2011-04-08։ http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Club-News/2011/Apr/Ambassador-role-for-Neville.aspx։ 
  195. «Քոուլը հաճույք է ստանում իր նոր դերից»։ ManUtd.com։ 2013-07-17։ http://www.manutd.com/en/Tour2013/Tour2013News/2013/Jul/andy-cole-enjoying-tour-2013-presented-by-aon-manchester-united-ambassador-role.aspx։ 
  196. «Նոր դեր Շմեյխելի համար»։ ManUtd.com։ 2012-07-27։ http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Club-News/2012/Jul/peter-schmeichel-becomes-manchester-united-ambassador.aspx։ 
  197. «Պակ Չի Սոնը նշանակվել է Մանչեսթեր Յունայթեդ ակումբի դեսպան»։ Daily Mail։ 2014-10-02։ http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2777656/Park-Ji-sung-appointed-Manchester-United-club-ambassador.html։ 
  198. «Նոր մարզչական նշանակում. Ալբերտ Ստյոնվենբերգ»։ 2014-07-06։ http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2014/Jul/albert-stuivenberg-appointed-as-assistant-coach-for-manchester-united.aspx։ 
  199. «Արդյունքներ. Յունայթեդ 1 Բոլտոն 0»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gpTkVq։ 
  200. «Փոլ Մաքգինես»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gq7dGG։ 
  201. «Բրայան Մաքքլեր»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gqeAF0։ 
  202. «Մայք Քլեգ»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gtT3Y7։ 
  203. «Թոնի Ստրադուիկ»։ ManUtd.com։ 2007-09-06։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-20-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkqzEVU։ 
  204. Ռիչարդ Հոքինսն աշխատում է «ՕԳԳ-ի մարզչի» կարգավիճակում (անգլ.՝ head of human performance): Աշխատում է Քարինգթոնի լաբորատորիայում և օգնում ֆուտբոլիստներին հասնելու իրենց ֆիզիկական մարզավիճակի գագաթնակետին։ Տե՛ս Anatomy of the United Bench. Inside United. № 195, Oct. 2008. Pp.18-19.
  205. «Ռիչարդ Հոքինս»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gtzXPi։ 
  206. «Հարցազրույց. Ջիմ Լոուլոր»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612guVcJl։ 
  207. «Մոյեսը Էվերտոնի ևս մեկ անդամի է հրավիրել Յունայթեդ»։ Daily Mail։ 2013-07-03։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gvIGB6։ 
  208. «Կարմիրները նոր բժիշկ ունեն»։ ManUtd.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gw6H3N։ 
  209. «Յունայթեդի ֆիզիթերապևտը հեռանում է»։ ManUtd.com։ 2014-07-04։ http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2014/Jul/manchester-united-head-physio-rob-swire-retires-and-is-replaced-by-neil-hough.aspx։ 
  210. «Յունայթեդի մարզիչ Ջեյմս Ուեսթ»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-24-ին։ http://www.webcitation.org/6GqB3Rupl։ 
  211. «Յունայթեդի մարզիչ Էռնեստ Մանգնել»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-24-ին։ http://www.webcitation.org/6GqB43xbm։ 
  212. «Յունայթեդի մարզիչ Ջոն Բենթլի»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-24-ին։ http://www.webcitation.org/6GqB4f0xZ։ 
  213. «Յունայթեդի մարզիչ Ջեք Ռոբսոն»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-24-ին։ http://www.webcitation.org/6GqB5FwPo։ 
  214. «Յունայթեդի մարզիչ Ջոն Չեպմեն»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-24-ին։ http://www.webcitation.org/6GqB5qrby։ 
  215. «Յունայթեդի մարզիչ Լալ Հիլդիչ»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-24-ին։ http://www.webcitation.org/6GqB6TO7e։ 
  216. «Յունայթեդի մարզիչ Հերբերտ Բեմպլեթ»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-24-ին։ http://www.webcitation.org/6GqB746Zp։ 
  217. 217,0 217,1 «Յունայթեդի մարզիչ Ուոլտեր Կրիկմեր»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-24-ին։ http://www.webcitation.org/6GqB7izz6։ 
  218. «Յունայթեդի մարզիչ Սքոթ Դունկան»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-24-ին։ http://www.webcitation.org/6GqB8JoAp։ 
  219. 219,0 219,1 «Յունայթեդի մարզիչ Sir Matt BUSBY»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-24-ին։ http://www.webcitation.org/6GqB8uOIF։ 
  220. «Յունայթեդի մարզիչ Ջիմմի Մերֆի»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-24-ին։ http://www.webcitation.org/6GqB9VVRs։ 
  221. «Յունայթեդի մարզիչ Ուիլֆ Մաքգինես»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-24-ին։ http://www.webcitation.org/6GqBA9K2J։ 
  222. «Յունայթեդի մարզիչ Ֆրենկ Օ'Ֆարրել»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-04-03-ին։ http://www.webcitation.org/66efFAMVL։ 
  223. «Յունայթեդի մարզիչ Թոմմի Դոքերթի»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-24-ին։ http://www.webcitation.org/6GqApRwPu։ 
  224. «Յունայթեդի մարզիչ Դեյվ Սեկստոն»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-24-ին։ http://www.webcitation.org/6GqAqAhGi։ 
  225. «Յունայթեդի մարզիչ Ռոն Աթքինսոն»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-24-ին։ http://www.webcitation.org/6GqAqqES6։ 
  226. «Յունայթեդի մարզիչ Ալեքս Ֆերգյուսոն»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-21-ին։ http://www.webcitation.org/6GmLSOG54։ 
  227. «Յունայթեդի մարզիչ Դևիդ Մոյես»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-08-20-ին։ http://www.webcitation.org/6J0GRNXUZ։ 
  228. «Յունայթեդի մարզիչ Ռայան Գիգզ»։ StretfordEnd.co.uk։ http://stretfordend.co.uk/managers/giggs.html։ 
  229. «Յունայթեդի մարզիչ Լուի վան Գալ»։ StretfordEnd.co.uk։ http://stretfordend.co.uk/managers/vangaal.html։ 
  230. Այս դեպքում մրցաշարերի մեջ չեն ներառվում հաղթանակները Սուպերգավաթներում, երիտասարդական և ընկերական մրցություններում։
  231. «Անգլիա. չեմպիոնների ցանկ»։ RSSSF.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-20-ին։ http://www.webcitation.org/6GkkrqwQx։ 
  232. 232,0 232,1 Մինչև 1992 թվականը անգլիական ֆուտբոլի բարձրագույն դիվիզիոնը Ֆուտբոլային լիգայի առաջին դիվիզիոնն էր, ներկայումս այն Պրեմիեր լիգան է: Մինչև 1992 թվականը Անգլիայի երկրորդ դիվիզիոնը Երկրորդ դիվիզիոնն էր, իսկ ներկայումս այն Ֆուտբոլային լիգայի առաջնությունն է:
  233. Ռայս, Սայմոն (2010-05-20)։ «Տրեբլ տրեբլ: Այն թիմերը, որոնք նվաճել են տրեբլ»։ The Independent։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-02-11-ին։ http://www.webcitation.org/6EKz8syCw։ 
  234. «Խաղերի արդյունքների վերլուծություն: Բոլոր պաշտոնական խաղերը:»։ Մանչեսթեր Յունայթեդ։ Barn end Media։ 30 հուլիսի 2015։ http://www.stretfordend.co.uk/scores/overall.html։ Վերցված է 30 հուլիս 2015։ 
  235. «Դենիս Լոուի հեթ-տրիկները»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gxPGSA։ 
  236. Մանչեսթեր Յունայթեդի ձևավորված հանրագիտարան // Լոնդոն: Manchester United Books. — P. 88. — ISBN 0-233-99964-7.
  237. Ֆիլ ՄաքՆալթի (25.02.2004)։ «Հեթ-տրիկ. Փառքի սրահ»։ BBC Sport։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gxs4pW։ 
  238. «Ռայան Գիգզը 40-ում. Խաղեր, գոլեր և գոնգեր»։ BBC Sport։ 2013-11-29։ http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/21632281։ 
  239. 239,0 239,1 «Թոփ 100 ամենաշատ խաղեր անցկացրած ֆուտբոլիստների ցանկ»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gyg5xr։ 
  240. 240,0 240,1 «Բոլոր գոլահարների ցանկը պաշտոնակնա խաղերում»։ StretfordEnd.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gz7Sdy։ 
  241. «1964 — Դենիս Լոու»։ France Football։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612gzZE1S։ 
  242. «1966 — Բոբի Չարլթոն»։ France Football։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612h0HYLv։ 
  243. «1968 — Ջորջ Բեսթ»։ France Football։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612h0sPe1։ 
  244. «Կրիշտիանու Ռոնալդու, Բալոն դ'Օր 2008»։ France Football։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612h1VNrC։ 
  245. «Եվրոպայի ոսկե խաղակոշիկ»։ Napit.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612h28ym3։ 
  246. 246,0 246,1 «Մոնակոն պատրաստվում է ՈՒԵՖԱ Ակումբային ֆուտբոլի մրցանակաբաշխությանը»։ UEFA.com։ 29.08.2008։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612h2q49I։ 
  247. «ՖԻՖԱ-ի վարկածով տարվա լավագույն խաղացող»։ FIFA.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612h3PEvR։ 
  248. 248,0 248,1 248,2 «Անգլիայի Աշխարհի գավաթ 1966»։ Planet World Cup։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612h3y9aG։ 
  249. «Եվրոպայի առաջնություն 1992 - Մրցաշարի եզրափակիչ - Ամբողջական տվյալներ»։ RSSSF.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612h4YpR3։ 
  250. «Եվրոպայի առաջնություն 2000 - Մրցաշարի եզրափակիչ - Ամբողջական տվյալներ»։ RSSSF.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-19-ին։ http://www.webcitation.org/612h50C7H։ 
  251. «Սպորտ. Ֆուտբոլային լեգենդների ամբողջական ցուցակ»։ BBC News։ 1998-08-05։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-01-21-ին։ http://www.webcitation.org/6DpEqj7vC։ 
  252. «Փառքի սրահ»։ National Football Museum։ http://www.nationalfootballmuseum.com/hall-of-fame/։ 

Գրականություն[խմբագրել]

  • Andrews, David L. // Manchester United: A Thematic Study // London: Routledge. — ISBN 0-415-33333-4.
  • Barnes, Justyn; Bostock, Adam; Butler, Cliff; Ferguson, Jim; Meek, David; Mitten, Andy; Pilger, Sam; Taylor, Frank OBE; Tyrrell, Tom // The Official Manchester United Illustrated Encyclopedia // London: 3rd. — ISBN 0-233-99964-7.
  • Bose, Mihir // Manchester Disunited: Trouble and Takeover at the World's Richest Football Club // London: Aurum Press. — ISBN 1-84513-121-5.
  • Hamil, Sean; Chadwick, Simon; Arth, David // Case 9: Manchester United: the commercial development of a global football brand // International Cases in the Business of Sport // Oxford: Butterworth-Heinemann. — ISBN 978-0-7506-8543-6.
  • James, Gary // Manchester: A Football History // Halifax: James Ward. — ISBN 978-0-9558127-0-5.
  • Murphy, Alex // The Official Illustrated History of Manchester United // London: Orion Books. — ISBN 0-75287-603-1.
  • Shury, Alan; Landamore, Brian // The Definitive Newton Heath F.C // : SoccerData. — ISBN 1-899468-16-1.
  • Tyrrell, Tom; Meek, David // The Hamlyn Illustrated History of Manchester United 1878–1996 — Hamlyn // London: 5-րդ. — ISBN 0-600-59074-7.
  • White, Jim // Manchester United: The Biography // London: Sphere. — ISBN 978-1-84744-088-4.
  • White, John // The United Miscellany — Carlton Books // London: 2-րդ. — ISBN 978-1-84442-745-1.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]