Ֆեմինիզմի առաջին ալիք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Ֆեմինիզմի առաջին ալիք, ամբողջ Արևմտյան աշխարհում 19-րդ դարի սկզբի և 20-րդ դարի վերջի ֆեմինիստական գործունեության և մտքի շրջանը։ Հիմնական ուշադրությունը դարձվել է իրավական հարցերին, առաջին հերթին` կանանց ընտրական իրավունքի ապահովմանը։ «Ֆեմինիզմի առաջին ալիք» տերմինը Մարթա Լիրը մտցրել էր 1968 թվականի մարտին, The New York Times Magazine-ում, որը միևնույն ժամանակ օգտագործում էր «ֆեմինիզմի երկրորդ ալիք» տերմինը[1][2]։ Ֆեմինիզմի առաջին ալիքը հիմնականում ուղղված էր կանանց քաղաքական իրավունքների համար պայքարին, այլ ոչ թե փաստացի (ոչ պաշտոնական) անհավասարության դեմ։

Ծագումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնական հոդվածներ. Ֆեմինիզմի պատմություն և Հակաֆեմինիզմ

Կանանց իրավունքների համար պայքարը սկսվել է 20-րդ դարից շատ ավելի վաղ։ Իր «Երկրորդ սեռը» գրքում Սիմոնա դե Բովուարը գրել է, որ առաջին կինը, որը «գրիչը վերցրել է ի պաշտպանություն իր սեռի», Քրիստինա Պիզանսկայան էր, 15-րդ դարում[3]։ 16-րդ դարում կանանց իրավունքների համար պայքարում էին գերմանացի հումանիստ և գիտնական Ագրիպպաս Նետտեսգեյմսկին և վենետիկյան գրող և բանաստեղծուհի Մոդեստա դի Պոցցո դի Ֆորզին[3]։ 17-րդ դարում ապրել և ստեղծագործել են ֆրանսիացի գրող և փիլիսոփա Մարի դե Գուրնեն, ամերիկացի բանաստեղծուհի Աննա Բրեդսթրիթը և ֆրանսիացի հոգևորական և փիլիսոփա Ֆրանսուա Պուլեն Դե Լա Բարրը[3]։

Մարի Վոլսթոնքրաֆթ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բրիտանացի գրող և փիլիսոփա Մարի Վոլսթոնքրաֆթի հայացքները հիմնականում ձևավորվել են Ժան-Ժակ Ռուսոյի և Լուսավորության դարաշրջանի փիլիսոփայության ազդեցության ներքո։ Ռուսոն որպես իդեալ սահմանել է ժողովրդավարական հասարակություն, որը հիմնված է տղամարդկանց հավասարության վրա, բայց որտեղ կանայք հաճախ խտրականության են ենթարկվում։ Չնայած սկզբում դա հակասական է թվում, սակայն Վոլսթոնքրաֆթի գաղափարները հիմնված էին Ռուսոյի գաղափարների[4] և գենդերային հավասարության հիման վրա ժողովրդավարական հասարակության ընդլայնման մեջ էին։

Վոլսթոնքրաֆթը հրապարակել է առաջին ֆեմինիստական մեկնաբանություններից մեկը` «Կանանց իրավունքների պաշտպանության համար» վերնագրով (1792), որը պաշտպանում էր սեռերի սոցիալական և բարոյական հավասարությունը և պնդում էր, որ կանայք տղամարդկանց նկատմամբ զարգացման ավելի ցածր աստիճանին չեն կանգնած, այլ միայն թվում են այդպես` անբավարար կրթության պատճառով։ Նա առաջարկել է դիտարկել թե՛ տղամարդկանց և թե՛ կանանց որպես ողջամիտ էակների և ներկայացրել է հասարակական կարգը մտքի հիման վրա։ Իր վեպերում Վոլսթոնքրաֆթը քննադատել է ամուսնական իր կարծիքով` հայրիշխանական ինստիտուտը և դրա վնասակար ազդեցությունը կանանց վրա։ Առաջին` Mary: A Fiction վեպում (1788), հերոսուհին ստիպված է նյութական պատճառներով ամուսնանալ առանց սիրո, և որպեսզի փոխհատուցի իր սիրային ցանկությունները, նա ամուսնությունից դուրս երկու կրքոտ ռոմանտիկ հարաբերություններ է ունենում։

Հետմահու լույս տեսած «Մարիա, կամ կանանց սխալները» (անգլ.՝ Maria; or, The Wrongs of Woman, 1798) անավարտ վեպը համարվում է նրա առավել արմատական ​​ֆեմինիստական ​​աշխատանքը[5]։ Վոլսթոնքրաֆթը համարվում է բրիտանական ֆեմինիստական ​​շարժման «նախամայրը», և նրա գաղափարները ձևավորել են առաջին սուֆրաժիստուհիների գաղափարները, որոնք պայքարում էին կանանց ընտրելու իրավունքի համար[6]։

Վաղ ամերիկյան ֆիմինիզմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԱՄՆ-ում վաղ ֆեմինիզմը անմիջականորեն կապված էր աոլիցիոնիզմի շարժման հետ, և շատ ականավոր ֆեմինիստներ լսում էին նրանց։ Միացյալ Նահանգներում կանանց ազատագրական շարժման վաղ ակտիվիստներից էին ստրկությամբ ծնված Սոջորներ Թրութը, սոցիոլոգ և փիլիսոփա Ջեյն Ադամսը, լրագրող Դորոտի Դեյը և Էլիզաբեթ Բլեքվելը՝ առաջին ամերիկուհին, որն ստացել է բժշկական գիտական ​​աստիճան։ Ֆեմինիզմի առաջին ալիքը հիմնականում կազմված էր և ղեկավարվում էր միջին խավի սպիտակ կանանց կողմից, և միայն ֆեմինիզմի երկրորդ ալիքում են առաջ եկել գունավոր կանայք։ Ֆեմինիզմ տերմինն ստեղծվել է որպես այդ ժամանակաշրջանի քաղաքական պատկերազարդ գաղափարախոսություն և առաջացել է հավասար խաղադաշտի հիման վրա ժողովրդավարության բարեփոխման և շտկման մասին ելույթներից[7]։

Ժամանակագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1809
  • ԱՄՆ, Կոնեկտիկուտ. ամուսնացած կանանց թույլատրվում է օգտվել կտակներից[8]։
1810
  • Շվեդիա. խորհրդարանը պաշտոնապես հաստատել է թագավորական թույլտվությամբ չամուսնացած կնոջ` չափահաս հռչակվելու նախկինում ոչ պաշտոնական իրավունքը[9]։
1811
  • Ավստրիա. ամուսնացած կանայք իրավունք ունեն ունենալ առանձին տնային տնտեսություն և մասնագիտություն ընտրելու իրավունք[10]։
  • Շվեդիա. ամուսնացած գործարար կանայք իրավասու են իրենց գործերի վերաբերյալ որոշումներ կայացնել առանց իրենց ամուսնու համաձայնության[11]։
1821
  • ԱՄՆ, Մեն. ամուսնացած կանանց թույլատրվում է սեփական անունից տիրապետել և տնօրինել գույք՝ ամուսնու անաշխատունակության դեպքում[12]։
1827
  • Բրազիլիա. բացվել են առաջին տարրական դպրոցներն աղջիկների համար, ուսուցիչների մասնագիտությունը հասանելի է դարձել կանանց համար[13]։
1829
  • Հնդկաստան. Բենգալիայի իշխանությունները և նահանգապետ լորդ Ուիլյամ Բենտինկը պաշտոնապես արգելել են Սաթիի (այրիների ինքնահրկիզումը) ծեսը։
  • Շվեդիա. մանկաբարձուհիներին թույլատրվում է օգտագործել վիրաբուժական գործիքներ, ինչը նրանց տալիս է վիրաբուժական կարգավիճակ[14]։
1832
  • Բրազիլիա. Դիոնիսիա Գոնսալվես Պինտոն, Nisia Floresta Brasileira Augusta կեղծանվամբ հրատարակել է «Կանանց իրավունքները և տղամարդկանց անարդարությունը» գիրք։ Դա Բրազիլիայում առաջին գիրքն էր, որը նվիրված էր կանանց մտավոր հավասարությանը, տղամարդկանց հետ հավասար հիմունքներով կրթություն ստանալու և հասարակության մեջ մասնակցելու նրանց կարողությանը և իրավունքին[15]։ Սա «Կինը չի զիջում տղամարդուն» գրքի թարգմանությունն էր, որը հաճախ վերագրում էին Մերի Ուորտլի Մոնտեգիին[16][17]։
1833
  • ԱՄՆ, Օհայո. հիմնադրվել է Օբերլինի քոլեջը, որը պատմության մեջ բարձրագույն կրթության առաջին հաստատությունն էր, որն ընդունել է կանանց[18]։
  • Գվատեմալա. թույլատրվում է ամուսնալուծություն. ամուսնալուծությունը արգելվել է 1840 թվականին և կրկին թույլատրվել 1894 թվականին[19]։
1835
  • ԱՄՆ, Արկանզաս. ամուսնացած կանանց թույլատրվում է իրենց անունով գույք ունենալ (բայց ոչ վերահսկել)[20]։
1838
  • ԱՄՆ, Կենտուկի. դպրոցական տարիքի երեխաների այրի ծնողները իրավունք են ստանում դպրոցական հանդիպումներին ընտրությանը մասնակցել[21]։
  • ԱՄՆ, Այովա. ԱՄՆ-ի առաջին նահանգը, որը թույլ է տալիս ամուսնալուծության դեպքում միայն մորը խնամել երեխային[22]։
  • Պիտկիրնի կղզիներ. կանանց ընտրելու իրավունք է տրվում[23]։
1839
  • ԱՄՆ, Միսիսիպի. ԱՄՆ-ի առաջին նահանգը, որն ամուսնացած կանանց տալիս է սեփականության իրավունքներ, թեկուզ` սահմանափակ[24]։
  • Միացյալ Թագավորություն. ամուսնալուծված մայրերին թույլատրվում է խնամակալության իրավունք ստանձնել մինչև յոթ տարեկան երեխաների համար, բայց միայն եթե Լորդ կանցլերը համաձայնի դա անել և միայն այն դեպքում, եթե մայրը լավ բնավորություն ունենար[25]։
  • ԱՄՆ, Միսիսիպի. ամուսնացած կանայք իրավունք ունեն տիրապետել (բայց ոչ վերահսկել) գույք իրենց անունով[26]։
1840
  • ԱՄՆ, Տեխաս. ամուսնացած կանանց թույլատրվում է սեփականություն ունենալ իրենց անունով[27]։
1841
  • Բուլղարիա. բացվել է աղջիկների համար առաջին աշխարհիկ դպրոցը՝ կանանց համար հասանելի դարձնելով կրթությունն ու ուսուցչական մասնագիտությունը[28]։
1842
  • Շվեդիա. պարտադիր տարրական դպրոցը մտցվել է երկու սեռերի համար[29]։
1844
  • ԱՄՆ, Մեն. ԱՄՆ առաջին նահանգը, որը թույլ է տվել ամուսնացած կանանց սեփական անունով գույք ունենալ` իրենց ամուսնուց առանձին[30]։
  • ԱՄՆ, Մեն. ամուսնացած կանանց թույլատրվում է զբաղվել գործարարությամբ` առանց իրենց ամուսնու համաձայնության[31]։
  • ԱՄՆ, Մասաչուսեթս. ամուսնացած կանայք սեփականության իրավունք են ստանում[32]։
1845
  • Շվեդիա. օրինականացված հավասար ժառանգություն որդիների և դուստրերի համար (կտակի բացակայության դեպքում)[33]։
  • ԱՄՆ, Նյու Յորք. ամուսնացած կանայք արտոնագրային իրավունքներ են ստացել[34]։
1846
  • Շվեդիա. բոլոր մասնագիտություններն ու արհեստները բաց են բոլոր չամուսնացած կանանց համար[35]։
1847
  • Կոստա Ռիկա. բացվել է աղջիկների առաջին ավագ դպրոցը, մինչդեռ ուսուցիչների մասնագիտությունը բացվել է կանանց համար[36]։
1848
  • ԱՄՆ, Նյու Յորք. ամուսնացած կանայք սեփականության իրավունք են ստացել[37]։
  • ԱՄՆ. բարեփոխիչ, աբոլիցիոնիստ և բարերար Ջերիթ Սմիթը, առաջադրվելով նախագահի պաշտոնում, կանանց համար ընտրական իրավունքը դարձրել է իր գլխավորած «Ազատություն» կուսակցության կուսակցական պլատֆորմի մի մասը[38]։
  • ԱՄՆ, Նյու Յորք. հուլիսին ԱՄՆ պատմության մեջ առաջին անգամ տեղի է ունեցել կանանց հավասարության պաշտպանների առաջին բաց համագումարը, որը պատմության մեջ է մտել որպես Սենեկա Ֆոլսի համաժողով[39]։
1849
  • ԱՄՆ. Էլիզաբեթ Բլեքվելը դարձել է Ամերիկայի պատմության մեջ առաջին կինը, որն ստացել է բժշկական գիտական ​​կոչում[40]։
1850
  • Միացյալ Թագավորություն. անգլիական ֆեմինիզմի առաջին կազմակերպված շարժումը Langham Place-ի 1850-ական թվականների խումբն էր, որը համախմբել է համախոհ ընթերցողներին անգլիական կանացի հանդեսի շրջանում, այդ թվում` նկարիչ և մանկավարժ Բարբարա Բոդիշոնին և բանաստեղծ, էսսեիստ և լրագրող Բեսի Ռեյներ Պարկեսին[41], ի թիվս այլ բաների, նրանք նաև քարոզչություն են անցկացրել` բարելավելու կանանց իրավունքները աշխատանքի և կրթության ոլորտում[42]։
  • Հայիթի. բացվել է աղջիկների առաջին մշտական ​​դպրոցը[43]։
  • Իսլանդիա. հավասար ժառանգություն տղամարդկանց և կանանց համար[44]։
  • ԱՄՆ, Կալիֆոռնիա. ամուսնացած կանանց շնորհվել է առանձին տնտեսության իրավունք[45]։
  • ԱՄՆ, Վիսկոնսին. ամուսնացած կանանց շնորհվեց առանձին տնտեսության իրավունք[46]։
  • ԱՄՆ, Օրեգոն. չամուսնացած կանանց թույլատրվել է հող ունենալ[10]։
  • Դանիա. ֆեմինիստական ​​շարժումն այս երկրում սկսվել է Մաթիլդա Ֆիեբիգերի «Կլարա Ռաֆայել, Տոլվ Բրև» ֆեմինիստական ​​գրքի տպագրությամբ[47][48]։
1851
  • Գվատեմալա. տնտեսապես անկախ կանայք լիարժեք քաղաքացիություն են ստացել (վերացվել է 1879 թվականին)[49]։
  • Կանադա, Նյու Բրանսուիկ. ամուսնացած կանանց շնորհվել է առանձին տնտեսության իրավունք[50]։
1852
  • ԱՄՆ, Նյու Ջերսի. ամուսնացած կանանց շնորհվել է առանձին տնտեսության իրավունք[51]։
1853
  • Կոլումբիա. ամուսնալուծությունները օրինականացվել են. կրկին արգելվել են 1856 թվականին և կրկին օրինականացվել 1992 թվականին[52]։
  • Շվեդիա. տարրական դպրոցում ուսուցչի մասնագիտությունը բաց է երկու սեռերի համար[53]։
1854
  • Նորվեգիա. հավասար ժառանգություն տղամարդկանց և կանանց համար[54]։
  • ԱՄՆ, Մասաչուսեթս. ամուսնացած կանայք իրավունք ունեն սեփականություն ունենալու իրենց ամուսնուց զատ[10]։
  • Չիլի. բացվում է աղջիկների առաջին հանրային տարրական դպրոցը[55]։
1855
  • ԱՄՆ, Այովա. Այովայի համալսարանը դարձել է առաջին պետական ​​համալսարանը, որն ընդունել է կանանց[56]։
  • ԱՄՆ, Միչիգան. ամուսնացած կանանց շնորհվել է առանձին տնտեսության իրավունք[57]։
1857
  • Դանիա. չամուսնացած կանանց համար սահմանվում է չափահասության տարիք[10], նաև չամուսնացած կանանց թույլատրվում է գումար վաստակել ցանկացած առևտրի կամ մասնագիտության մեջ[58]։
  • Մեծ Բրիտանիա. զույգերին թույլատրվում է ամուսնալուծություն ստանալ քաղաքացիական դատավարության միջոցով[59][60]։
  • Նիդեռլանդներ. տղաների և աղջիկների համար տարրական կրթությունը դարձել է պարտադիր[61]։
  • Իսպանիա. նախնական կրթությունը պարտադիր է դարձել ինչպես տղաների, այնպես էլ աղջիկների համար[62]։
  • ԱՄՆ, Մեն. ամուսնացած կանանց իրավունք է տրվել վերահսկել իրենց վաստակը[63]։
1858
  • Ռուսաստան. մարզադահլիճները բաց են աղջիկների համար[64]։
  • Շվեդիա. չամուսնացած կանայք կարող են չափահաս համարվել` դիմումով. չամուսնացած կանայք 1863 թվականից ավտոմատ կերպով ճանաչվում էին չափահաս[65]։
1859
  • Կանադա, Արևմտյան Կանադա. ամուսնացած կանայք իրավունք ունեն ունենալ առանձին տնտեսություն[66]։
  • Դանիա. հանրային դպրոցի ուսուցչի պաշտոնը բաց է կանանց համար[67]։
  • Ռուսաստան. կանանց թույլատրվել է հաճախել համալսարանական դասախոսությունների, բայց այդ իրավունքը հետ է վերցվել 1863 թվականին[68]։
  • Շվեդիա. քոլեջի ուսուցչի և կրտսեր պետական ​​պաշտոնները բաց են կանանց համար[69]։
  • ԱՄՆ, Կանզաս. ամուսնացած կանանց շնորհվել է առանձին տնտեսության իրավունք[70]։
1860
  • ԱՄՆ, Նյու Յորք. կանայք իրենց երեխաների նկատմամբ օրինական խնամակալության իրավունք են ստացել, ինչը թույլ է տվել նրանց կտակի մեջ ձայնի իրավունք ունենալ, վերահսկել իրենց երեխաների աշխատավարձը և իրավունք է տվել ժառանգել գույքը[71]։
1861
  • Ավստրալիա, Հարավային Ավստրալիա. գույքի բոլոր սեփականատերերը, անկախ սեռից, իրավունք ունեն քվեարկելու տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններում[72]։
  • ԱՄՆ, Կանզաս. բոլոր կանայք իրավունք ունեն քվեարկելու դպրոցական հանդիպումներին։ ԱՄՆ-ի շատ նահանգներ այս օրինակին են հետևել մինչև 20-րդ դարի սկիզբը[73]։
1862
  • Շվեդիա. միայնակ կանայք տեղական ընտրություններում քվեարկելու իրավունք են ստացել։ 1919 թվականին ընտրելու իրավունքը տրվել է սահմանափակումներով, իսկ 1921 թվականին բոլոր սահմանափակումները հանվել են[74]։
1863
  • Ֆինլանդիա. գյուղական բնակավայրերում տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններին քվեարկելու իրավունք ունեն բոլոր հարկատուները, և 1872 թվականին քաղաքներում իրականացվել է նույն բարեփոխումը[75]։
1869
  • Մեծ Բրիտանիա. տեղական ընտրություններին կանանց տրվում է քվեարկելու իրավունք[76]։
  • ԱՄՆ. Վայոմինգը դարձել է ԱՄՆ-ի առաջին նահանգը, որը կանանց ձայնի իրավունք է տվել[77]։
1870
  • ԱՄՆ, Յուտա. կանայք ստացել են ընտրելու իրավունք, սակայն այն չեղյալ է հայտարարվել կոնգրեսի կողմից 1887 թվականին՝ Յուտային բազմակնությունից ազատելու ազգային ջանքերի շրջանակներում։ Յուտայում կանանց ընտրելու իրավունքը վերականգնվել է 1895 թվականին, երբ նոր պետության սահմանադրության մեջ գրվել է կանանց ընտրելու և ընտրովի պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքը[78]։
  • Մեծ Բրիտանիա. կանայք իրավունք ունեն վերահսկելու իրենց սեփական եկամուտներն ու ունեցվածքը՝ սահմանափակումներով, որոնք հանվել էին 1874 և 1882 թվականներին[79]։
1871
  • Դանիա. Մաթիլդա Բայերը և նրա ամուսինը՝ Ֆրեդերիկը, հիմնադրել են Դանիացի կանանց հասարակությունը` կանանց իրավունքների պաշտպանության աշխարհում առաջին կազմակերպությունը, որը գոյություն ունի մինչ օրս։
  • Նիդեռլանդներ. Ալետա Ջոբսը, հետագայում հայտնի բժիշկ, թարգմանիչ և սուֆրաժիստ, դարձել է առաջին կինը, որն ընդունվել է Հոլանդիայի համալսարան (Գրոնինգենի համալսարան)։
1872
  • Ֆինլանդիա. բոլոր հարկատուները քաղաքներում տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններին քվեարկելու իրավունք ունեն[80]։
1881
  • Մեն կղզի. ընտրելու իրավունքը տարածվում էր չամուսնացած կանանց և այրիների վրա, որոնք ունեցվածք ունեին՝ 700 կանանց տալով ձայնի իրավունք, ինչև կազմել է Մենի ընտրողների մոտ 10%-ը[81]։
1884
  • Կանադա, Օնտարիո. այրիներն ու աղջիկները դարձել են առաջին կանայք, որոնք քվեարկել են տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններում, իսկ մյուս նահանգները հետևել են 1890-ական թվականների ընթացքում[82]։
1886
  • ԱՄՆ. ԱՄՆ-ի բոլոր վեց նահանգները թույլ են տվել ամուսնալուծվել չարաշահման պատճառով[83]։
  • Կորեա. «Եվա» կանանց համալսարանը՝ երկրի կանանց բարձրագույն կրթության առաջին ինստիտուտը, բացվել է ամերիկյան մեթոդիստ միսիոներ Մերի Ֆ. Սքրանթոնի կողմից[84]։
1891
1893
  • ԱՄՆ, Կոլորադո. կանայք ընտրելու իրավունք ունեն[86]։
  • Նոր Զելանդիա. աշխարհի առաջին ինքնակառավարվող երկիրը, որտեղ բոլոր կանայք իրավունք ունեին քվեարկելու խորհրդարանական ընտրություններում[87]։
  • Կուկի կղզիներ. կանայք իրավունք ունեն քվեարկելու կղզիների խորհուրդների և ազգային խորհրդարանի ընտրություններում[88]։
1894
  • Ավստրալիա, Հարավային Ավստրալիա. կանայք ունեն ընտրելու իրավունք[89]։
  • Մեծ Բրիտանիա. ամուսնացած կանանց տեղական ընտրություններում ձայներ են տվել[90]։
1895
  • ԱՄՆ. գրեթե բոլոր նահանգները ամուսնացած կանանց իրավունք են տվել առանց իրենց ամուսնու համաձայնության առևտուր անել, տիրապետել և (կամ) վերահսկել իրենց ունեցվածքը և վերահսկել իրենց սեփական եկամուտները[91]։
1896
  • Արգենտինա. մի խումբ անարխո-ֆեմինիստներ՝ Վիրջինիա Բոլթենի գլխավորությամբ, սկսել են հրատարակել La Voz de la Mujer՝ Լատինական Ամերիկայի առաջին ֆեմինիստական ​​թերթը[92]։
  • ԱՄՆ, Այդահո. կանայք ընտրելու իրավունք ունեն[93]։
1900
  • Ավստրալիա, Արևմտյան Ավստրալիա. կանայք ունեն ընտրելու իրավունք[94]։
  • Բելգիա. չամուսնացած կանանց համար սահմանված է չափահասության տարիքը[95]։
  • Եգիպտոս. Կահիրեում հիմնադրվել է դպրոց` կին ուսուցիչների համար[96]։
  • Ֆրանսիա. կանանց թույլատրվել է զբաղվել փաստաբանությամբ[97]։
  • Կորեա. փոստային մասնագիտությունները բաց են կանանց համար[98]։
  • Թունիս. բացվում է աղջիկների առաջին հանրային տարրական դպրոցը[99]։
  • Գերմանիա, Բադեն. բուհերը բաց են կանանց համար[100]։
  • Շվեդիա. աշխատող կանանց համար ներդրվում է հղիության արձակուրդը։
1901
  • Բուլղարիա. համալսարանները բաց են կանանց համար[101]։
  • Ճապոնիա. բացվել է երկրի առաջին կանանց համալսարանը[102]։
  • Կուբա. համալսարանները բաց են կանանց համար[103]։
  • Դանիա. բոլոր կանանց համար ներկայացվել է հղիության արձակուրդ[104]։
  • Շվեդիա. գործարաններում աշխատող կանանց համար սահմանվել է չորս շաբաթյա ծնողական արձակուրդ[105]։
  • Ավստրալիա. Ավստրալիայի խորհրդարանի առաջին ընտրություններն անցկացվել են նահանգային օրենսդրության համաձայն։ Այսպիսով, Հարավային և Արևմտյան Ավստրալիայում կանայք քվեարկելու իրավունք ունեին, Հարավային Ավստրալիայում աբորիգենները (տղամարդիկ և կանայք) ​​նույնպես կարող էին քվեարկել, իսկ Քուինսլենդում և Արևմտյան Ավստրալիայում աբորիգեններին մերժել են ձայնի իրավունք տալ[106][107]։
1902
  • Չինաստան. կայսերական հրամանագրով արգելվում է ոտքերի երիզակապումը[108]։
  • Սալվադոր. ամուսնացած կանայք իրավունք ունեն ունենալ առանձին տնտեսություն[109]։
  • Սալվադոր. ամուսնացած կանանց համար սահմանվել է չափահասության տարիքը[110]։
  • Ավստրալիա, Նոր Հարավային Ուելս. նահանգային ընտրություններում կանանց ձայնի իրավունք է տրվել[111]։
  • Մեծ Բրիտանիա. Հյուսիսային Անգլիայի տեքստիլ աշխատող կանայք 37,000 ստորագրությամբ միջնորդություն են ներկայացրել խորհրդարան՝ պահանջելով կանանց ընտրական իրավունք[112]։
1903
  • Գերմանիա, Բավարիա. համալսարանները բաց են կանանց համար[113]։
  • Շվեդիա. կառավարության բժշկական գրասենյակները բաց են կանանց համար[114]։
  • Ավստրալիա, Թասմանիա. կանայք ընտրելու իրավունք ունեն[115]։
  • Միացյալ Թագավորություն. հիմնադրվել է կանանց հասարակական-քաղաքական միություն[116]։
1904
  • Նիկարագուա. ամուսնացած կանայք իրավունք ունեն ունենալ առանձին տնտեսություն[117], ամուսնացած կանանց համար սահմանվել է չափահասության տարիքը[118]։
  • Գերմանիա, Վյուրթեմբերգ. համալսարանները բաց են կանանց համար[119]։
  • Միացյալ Թագավորություն։ սոցիալիստ և սուֆրաժիստուհի Դորա Մոնտեֆիորին հրաժարվել է վճարել հարկերը, քանի որ կանայք չեն կարող քվեարկել[120]։
1905
  • Ավստրալիա, Քվինսլենդ. կանայք ունեն ընտրելու իրավունք[121]։
  • Իսլանդիա. ուսումնական հաստատությունները բաց են կանանց համար[10]։
  • Ռուսաստան. համալսարանները բաց են կանանց համար[10]։
  • Մեծ Բրիտանիա. հոկտեմբերի 10-ին սուֆրաժիստներ Քրիստաբել Պանկհորստը և Էննի Քենին դարձել են առաջին կանայք, որոնք ձերբակալվել էին կանանց ընտրական իրավունքի համար պայքարում[122]։
1906
  • Ֆինլանդիա. դարձել է Եվրոպայի առաջին երկիրը, որը կանանց ձայնի իրավունք է տվել[123][124]։
  • Հոնդուրաս. ամուսնացած կանայք իրավունք ունեն առանձին տնտեսություն ունենալ, սահմանվում է չափահասության տարիքը ամուսնացած կանանց համար, օրինականացվում ամուսնալուծությունը[125]։
  • Կորեա. կանանց համար բուժքույրությունն օրինական է[126]։
  • Նիկարագուա. ամուսնալուծությունն օրինականացվել է[127]։
  • Շվեդիա. ամուսնացած կանայք իրավունք ունեն քվեարկելու տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններում[128]։
  • Գերմանիա, Սաքսոնիա. համալսարանները բաց են կանանց համար[129]։
  • Միացյալ Թագավորություն. կանանց հասարակական-քաղաքական միության և կանանց ընտրական իրավունքի ընկերությունների ազգային միության անդամների պատվիրակությունը հանդիպել է վարչապետ Սըր Հենրի Քեմփբել-Բաներմանի հետ[130]։
  • Մեծ Բրիտանիա. Daily Mail-ն առաջին անգամ օգտագործել է «սուֆրաժիստ» բառը` կանանց սոցիալական և քաղաքական միության ակտիվիստներին վիրավորելու համար[131]։
  • Միացյալ Թագավորություն. շոտլանդական արհմիությունների ակտիվիստ և աջակից Մերի Մաքարթուրը հիմնադրել է Աշխատող կանանց ազգային ֆեդերացիան[132]։
1907
  • Ֆրանսիա. ամուսնացած կանանց իրավունք է տրվել վերահսկել իրենց սեփական եկամուտները[133], և կանանց թույլատրվել է հաստատել երեխաների խնամակալությունը[134]։
  • Նորվեգիա. կանայք ընտրություններին մասնակցելու իրավունք են ստացել, չնայած 1913 թվականին վերացված սահմանափակումներով[135]։
  • Ֆինլանդիա. համաշխարհային պատմության մեջ ընտրվում են առաջին կին պատգամավորները[136]։
  • Ուրուգվայ. ամուսնալուծությունն օրինականացվել է[137]։
  • Մեծ Բրիտանիա. կանանց թույլատրվում է առաջադրվել քաղաքապետի և քաղաքային խորհրդի ընտրություններում[138]։ Կանանց ընտրական իրավունքի ընկերությունների ազգային միությունը կազմակերպել է իր առաջին ազգային ցույցը[139]։ Էմմելին Փեթիք-Լոուրենսը և նրա ամուսինը՝ Ֆրեդերիկը, սկսել են տպել «Ձայներ կանանց համար» ընտրական իրավունքի թերթը։ Կանանց ազատության լիգան հիմնադրվել է Շառլոտա Դեսպարդի և մի խումբ այլ ակտիվիստների կողմից, որոնք դուրս են եկել Կանանց սոցիալական և քաղաքական միությունից[140]։
1908
  • Բելգիա. դատարանում կանանց թույլատրվել է որպես վկա հանդես գալ[10]։
  • Դանիա. չամուսնացած կանանց իրավունք է տրվել հաստատելու իրենց երեխաների խնամակալությունը[141]։
  • Պերու. համալսարանները բաց են կանանց համար[142]։
  • Գերմանիա, Պրուսիա, Էլզաս-Լորան և Հեսսե. համալսարանները բաց են կանանց համար[143]։
  • Դանիա. ընտրություններում 25 տարեկանից բարձր կանայք քվեարկելու իրավունք են ստացել[144]։
  • Ավստրալիա, Վիկտորիա. նահանգի ընտրություններում կանայք իրավունք են ստացել քվեարկելու[145]։
  • Միացյալ Թագավորություն. հունվարի 17-ին սուֆրաժիստուհիներն իրենց սոսնձել են վարչապետի նստավայրի մուտքի մոտի աստիճաններին[146]։ Էմմելին Պանկհյորստն առաջին անգամ ձերբակալվել է[146]։ Կանանց սոցիալ-քաղաքական միությունն իր արշավը շարունակել է նաև քարերի նետմամբ[146]։
1909
  • Շվեդիա. կանայք իրավունք են ստացել մասնակցելու քաղաքային խորհուրդներին[147], «Շվեդ տղամարդ» արտահայտությունը հանվել է պետական ​​մարմինների դիմումների ձևերից, ուստի կանայք հաստատվել են որպես հանրային մասնագիտությունների մեծամասնության հայտատուներ[148]։
  • Գերմանիա, Մեքլենբուրգ. համալսարանները բաց են կանանց համար[149]։
  • Միացյալ Թագավորություն. հուլիսին Մարիոն Ուոլես Դանլոպը դարձել է սուֆրաժիստուհիներից առաջինը, որ հացադուլ էր հայտարարել բանտում։ Արդյունքում կիրառվել է բռնի սնուցում[150]։
1910
  • Արգենտինա. Էլվիրա Ռավսոն դե Դելեպյանը Բուենոս Այրեսում հիմնել է Ֆեմինիստական ​​կենտրոնը, որին միացել են բարձր դասի մի խումբ հեղինակավոր կանայք[151]։
  • Դանիա. Կոպենհագենում կայացած 8-րդ համագումարում Երկրորդ Միջազգայինը սահմանել է Կանանց միջազգային օրը` Կանանց իրավունքների շարժումը նշելու և կանանց համար համընդհանուր ընտրական իրավունքի հասնելու համար[152]։
  • ԱՄՆ, Վաշինգտոն. կանայք ընտրելու իրավունք ունեն[153]։
  • Էկվադոր. ամուսնալուծությունն օրինականացվել է[154]։
  • Մեծ Բրիտանիա. նոյեմբերի 18-ը «Սև ուրբաթ» է, որն այդպես է անվանվել ի հիշատակ սուֆրաժիստների և ոստիկանության դաժան բախման՝ ձայնի իրավունք ունեցող կանանց թիվն ընդլայնելու առաջին փորձի ձախողումից հետո[155]։ Էլեն Փիթֆիլդը, որն այդ օրը վնասվածք ստացած սուֆրաժիստուհիներից մեկն է, 1912 թվականին մահացել է դրանց հետևանքներից[156]։
1911
  • Միացյալ Թագավորություն. Էթել Սմիթը գրել է «Կանանց երթը»՝ կանանց ընտրական իրավունքի շարժման հիմնը[157]։
  • Պորտուգալիա. ամուսնացած կանանց համար սահմանել չափահասության տարիքը (ուժը կորցրած է ճանաչվել 1933 թվականին)[158], ամուսնալուծությունները օրինականացվում են[159]։
  • ԱՄՆ, Կալիֆոռնիա. կանայք ունեն ընտրելու իրավունք[160]։
  • Ավստրիա, Դանիա, Գերմանիա և Շվեյցարիա. մարտի 19-ին այս երկրներում առաջին անգամ նշվել է Կանանց միջազգային օրը: Ավելի քան մեկ միլիոն կին և տղամարդ մասնակցել է կանանց աշխատանքի, քվեարկության, ուսման, պետական ​​պաշտոններ զբաղեցնելու և խտրականությունից զերծ մնալու իրավունքների համար նախատեսված ցույցերին[161]։
  • Հարավային Աֆրիկա. Հարավաֆրիկյան անգլալեզու գրող Օլիվիա Շրայները հրապարակել է Women and Labor գիրքը[162]։
1912
  • ԱՄՆ, Օրեգոն, Կանզաս, Արիզոնա. կանայք ընտրելու իրավունք ունեն[163]։
  • Միացյալ Թագավորություն. Սիլվիա Պանկհորստը հիմնադրել է East End Suffragettes ֆեդերացիան[164]։
1913
  • Ռուսաստան. փետրվարի վերջին կիրակի օրը երկրի պատմության մեջ առաջին անգամ նշվել է Կանանց միջազգային օրը։ Քննարկումներից հետո կանանց միջազգային օրը հետաձգվել է մարտի 8-ին, և այդ օրվանից ի վեր այս օրը մնում է Կանանց միջազգային օրվա համաշխարհային օր[165]։
  • ԱՄՆ, Ալյասկա. կանայք ընտրելու իրավունք ունեն[166]։
  • Նորվեգիա. կանայք ունեն ընտրելու իրավունք[167]։
  • Ճապոնիա. պետական ​​համալսարանները բաց են կանանց համար[168]։
  • Միացյալ Թագավորություն. սուֆրաժիստուհի Էմիլի Դևիսոնը Էպսոմում դերբիի ժամանակ ծանր վնասվածքներ է ստացել թագավորին պատկանող ձիու հետ բախման ժամանակ և մահացել է չորս օր անց[169][170]։ Նրա մահվան պահը նկարահանվել է կինոժապավենի վրա[171] և զգալի, թեև ոչ միանշանակ տպավորություն է թողել բրիտանական հասարակության վրա[172]։ 50,000 կանայք, որոնք մասնակցել են ուխտագնացությանը, որը կազմակերպել է կանանց սուֆրաժիստական ընկերությունների ազգային միությունը, հուլիսի 26-ին ժամանել են Հայդ Պարկ[173]։
1914
  • Ռուսաստան. ամուսնացած կանանց թույլատրվում էր ձեռք բերել իրենց ներքին անձնագիր[174]։
  • ԱՄՆ, Մոնտանա, Նեվադա. կանայք ունեն ընտրելու իրավունք[175]։
  • Միացյալ Թագավորություն. սուֆրաժիստուհի Մերի Ռիչարդսոնը մտել է Ազգային պատկերասրահ և մի քանի անգամ դանակահարել «Հայելիով Վեներան» նկարը[176][177], հետագայում գրելով, որ դա բողոքի ակտ էր Էմելին Փանքհերսթի ձերբակալության դեմ[178][179]։
1915
  • Դանիա. կանայք իրավունք ունեն ընտրելու ընտրություններին բոլոր մակարդակներում[180]։
  • Իսլանդիա. կանայք ունեն ընտրելու իրավունք՝ մի շարք պայմանների և սահմանափակումների դեպքում[181]։
  • ԱՄՆ. ամերիկյան բժշկական ասոցիացիան սկսել է կանանց ընդունել[182]։
  • Ուելս. Մեծ Բրիտանիայում առաջին կանանց համար ինստիտուտը հիմնադրվել է Անգլիայի (Ուելս) կղզու Լլանվայր-Պուլլգուինգիլ գյուղում, իսկ այնուհետև շարժումը (որը սկսվել է Կանադայում) տարածվել է բոլոր բրիտանական կղզիներում[183]։
1916
  • Կանադա, Ալբերտա, Մանիտոբա և Սասկաչեվան. կանայք ունեն ընտրելու իրավունք[184]։
  • ԱՄՆ. Մարգարեթ Սանգերը բացում է ծննդյան հսկողության առաջին ամերիկյան կլինիկան[185]։
  • Մեծ Բրիտանիա. բանտում հացադուլ հայտարարած ընտրողների համար օրենք է ընդունվել, որը թույլ է տալիս նրանց ժամանակավորապես ազատել առողջական լուրջ խնդիրների դեպքում[186]։
1917
  • Կուբա. ամուսնացած կանայք իրավունք ունեն ունենալ առանձին տնտեսություն[187], ամուսնացած կանանց համար սահմանվել է չափահասության տարիքը[188]։
  • Նիդեռլանդներ. կանայք շահել են ընտրություններին մասնակցելու իրավունք[189]։
  • Մեքսիկա. ամուսնացած կանանց չափահասության տարիքը հաստատվել է[190], ամուսնալուծությունն օրինականացվել է[191]։
  • ԱՄՆ, Նյու Յորք. կանայք ունեն ընտրելու իրավունք[192]։
  • Բելառուս. կանայք ունեն ընտրելու իրավունք[193]։
  • Ռուսաստան. կանայք ունեն ընտրելու իրավունք[194]։
1918
  • Կուբա. ամուսնալուծությունն օրինականացվել է[195]։
  • Ռուսաստան. Խորհրդային նոր պետության (ՌՍՖՍՀ) առաջին սահմանադրությունը հայտարարեց, որ «կանայք հավասար իրավունքներ ունեն տղամարդկանց հետ»[196]։
  • Թաիլանդ. համալսարանները բաց են կանանց համար[197]։
  • Միացյալ Թագավորություն. ամուսնություններում հավասարության, ծնելիության վերհսկողության և կնոջ սեռական ներգրավվածության կողմնակից, բանաստեղծուհի և գիտնական Մերի Սթոուփսը հրապարակել է «Սերն ամուսնության ժամանակ» գիրքը[198]։ 1935 թվականին ամերիկյան գիտնականների հարցումների արդյունքում գիրքը ճանաչվել է որպես վերջին հիսուն տարիների ամենաազդեցիկ 25 գրքերից մեկը` առաջ անցնելով Էյնշտեյնի «Հարաբերականություն», Հիտլերի «Իմ պայքարը», Ֆրեյդի «Երազների մեկնություն» և Քեյնսի «Խաղաղության ընտեսական հետևանքները» գրքերին[199]։
  • ԱՄՆ, Միչիգան, Հարավային Դակոտա, Օկլահոմա. կանայք ընտրելու իրավունք ունեն[200]։
  • Ավստրիա. կանայք ունեն ընտրելու իրավունք[201]։
  • Կանադա. կանայք դաշնային ընտրություններում քվեարկելու իրավունք են ստացել (կանանց ընտրական իրավունքը հաստատելու վերջին նահանգը Քվեբեկն էր, 1940 թվական)[202]։
  • Միացյալ Թագավորություն. քվեարկելու իրավունք է տրվել գույքի որակավորումը բավարարող 30-ից բարձր կանանց համար։ Այսպիսով, 8.5 միլիոն կին քվեարկելու իրավունք է ստացել, ինչը կազմում էր Մեծ Բրիտանիայի ընդհանուր թվի 40%-ը։ Նույն տարում 21 տարեկանից բարձր բոլոր տղամարդիկ ստացել են ընտրելու իրավունք[203]։
  • Մեծ Բրիտանիա. կանայք իրավունք ունեն ընտրվել խորհրդարան[204]։
  • Չեխոսլովակիա. կանայք ընտրելու իրավունք ունեն[205]։
1919
  • Գերմանիա. կանայք ունեն ընտրելու իրավունք[206]։
  • Ադրբեջան. կանայք ունեն ընտրելու իրավունք[207]։
  • Իտալիա. կանանց ավելի շատ գույքային իրավունքներ են տրամադրվում, ներառյալ` իրենց սեփական վաստակի նկատմամբ վերահսկողությունը և որոշ իրավական պաշտոնների հասանելիությունը[208]։
  • Միացյալ Թագավորություն. ընդունվել է գենդերային խտրականության մասին օրենքը։ Օրենքը բարելավել է առանձին կանանց համար աշխատանքի տեղավորման հնարավորությունները, սակայն գործնականում չի համապատասխանել կանանց շարժման սպասումներին։ Պետական ծառայության ղեկավար պաշտոնները նախկինի պես փակ են եղել կանանց համար, և նրանց կարելի էր հանել ատենակալների կազմից, եթե ապացույցները չափազանց «զգայուն» լինեին[209]։
  • Լյուքսեմբուրգ. կանայք ունեն ընտրելու իրավունք[210]։
  • Կանադա. կանայք շահել են դաշնային ընտրություններին մասնակցելու իրավունք[211]։
  • Նիդեռլանդներ. կանայք ունեն ընտրելու իրավունք։ Ընտրություններին մասնակցելու իրավունքը տրվել է 1917 թվականին[212]։
  • Նոր Զելանդիա. կանանց թույլատրվել է առաջադրվել պատգամավորի թեկնածու[213]։
  • Միացյալ Թագավորություն. Նենսի Աստորը դարձել է Բրիտանիայի խորհրդարանի ստորին պալատի Համայնքների պալատ ընտրված առաջին կինը[214]։
1920
  • Չինաստան. Պեկինի համալսարանն ընդունել է առաջին կին ուսանողներին, և Չինաստանի բոլոր համալսարանները շուտով հետևել են այդ օրինակին[215]։
  • Հաիթի. դեղագործի մասնագիտությունը բաց է կանանց համար[216]։
  • Կորեա. մի շարք մասնագիտություններ բաց են կանանց համար, մասնավորապես` հեռախոսային օպերատորի և վաճառողի մասնագիտությունները[217]։
  • Շվեդիա. ամուսնացած կանանց չափահասության տարիքը սահմանված է, կանայք հավասար են տղամարդկանց ամուսնանալու իրավունքից[218]։
  • ԱՄՆ. ընդունվել է ԱՄՆ սահմանադրության 19-րդ փոփոխությունը, որը բոլոր ամերիկացի կանանց ձայնի իրավունք է տվել[219]։
  • Մեծ Բրիտանիա. Օքսֆորդի համալսարանը թույլ է տվել կանանց շարունակել իր կոչումները[220]։
1921
  • Միացյալ Թագավորություն. Լեդի Ռոնդդան հիմնադրել է Six Point խումբը՝ կանանց սոցիալական, քաղաքական, մասնագիտական, բարոյական, տնտեսական և իրավական հավասարության հասնելու համար[221]։
1922
  • Չինաստան. առաջին անգամ չինուհիները նշում են Կանանց միջազգային օրը[222]:
  • Մեծ Բրիտանիա. կանայք իրավունք ունեն իրենց ամուսնու հետ հավասար հիմունքներով ժառանգել ունեցվածքը[223]։
  • Անգլիա. վերացրել է մահապատիժը այն կանանց համար, ովքեր սպանում են իրենց երեխաներին, եթե պարզվում է, որ կանանց մտքերը անհավասարակշռված են[224]։
1923
  • Նիկարագուա. Էլբա Օչոմոգոն դարձել է երկրի առաջին կինը, որը համալսարանական կրթություն է ստացել[225]։
  • Մեծ Բրիտանիա. կանայք իրավունք ունեն ամուսնալուծության պահանջ ներկայացնել` դավաճանության հիմքով[226]։
1925
  • Միացյալ Թագավորություն. երեխայի խնամակալության մասին օրենքը հայրերին և մայրերին հավասարեցրել է երեխաների նկատմամբ իրավունքները[227]։
1928
  • Մեծ Բրիտանիա. բոլոր կանայք ունեն նույն ձայնի իրավունք, ինչ տղամարդիկ[228]։
1934
  • Թուրքիա. կանայք քվեարկելու և առաջադրվելու իրավունք են ստացել[229] քաղաքացիական օրենսդրության բարեփոխումներից հետո։

Քննադատություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին ալիքի ֆեմինիզմը միջքաղաքային խաչմերուկներ չի առաջարկել։ Գենդերը չի համարվել սոցիալական կառուցվածք, և յուրաքանչյուր սեռի խաղացած դերերը չեն համարվել սեքսիստական[230]։ Այս ժամանակահատվածում ֆեմինիստները ավելի շատ կենտրոնանում էին կենսաբանական տարբերությունների վրա՝ համարելով, որ կին համարվելու միակ միջոցը կենսաբանությունն է կամ սեռը[231]։ Առաջին ալիքի ֆեմինիզմը չէր պայքարում գունավոր կանանց կամ սոցիալ-տնտեսական ցածր կարգավիճակ ունեցող կանանց համար[232]։ Արդյունքում, սա միայն ուժեղացրել է տարբեր երկրներից կանանց գաղութացումը և էրոտիզացումը[232]։ «Առաջին ալիքի» տեսաբանները նույնպես հաշվի չեն առել գունավոր կանանց ամբողջ եռանդուն գործունեությունը։ Այս ժամանակահատվածում վերացական կամ սուֆրաժիստական ​​շարժումների հետ կապված դժվար թե նշվեին այնպիսի ակտիվիստներ, ինչպիսիք են Մերի Սթյուարթը և Ֆրանսիս Հարփելը։ 

Այնպիսի ակտիվիստներ, ինչպիսիք են Մարիա Ստյուարտը և Ֆրենսիս Հարփերը, գրեթե չի հիշատակվել այս ժամանակահատվածում աբոլիցիոնիստական կամ սուֆրաժիստական շարժումների հետ կապված[233][234]։ Առաջին ալիքի ֆեմինիզմը կենտրոնացած էր տղամարդկանց վրա և համապատասխանաբար ստեղծված էր այն ձևով, որով տղամարդիկ սովոր էին տեսնել կանանց[232]։ Առաջին ալիքի ֆեմինիզմի հետ կապված մեկ այլ խնդիր էր, որ միջին դասի սպիտակ կանայք որոշել էին, թե ինչը խնդիր է կնոջ համար, ինչը` ոչ, առանց հաշվի առնելու գունավոր կանանց կամ ցածր սոցիալ-տնտեսական կարգավիճակի կանանց[235]։ Ֆեմինիստների առաջին ալիքին պակասում էր սեռական ազատությունը, որը կանայք էին ձգտում ունենալ, բայց չէին կարող, ի տարբերություն տղամարդկանց[236]։ Սպիտակ առաջին ալիքի ֆեմինիստներից շատերը դաշնակցում էին գունավոր կանանց հետ, բայց լռում էին՝ հավատալով, որ նրանք կարող են առաջընթաց գրանցել միջին խավի սպիտակ կանանցից[237]։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Henry, Astrid 2. Finding Ourselves in the Past // Not My Mother's Sister: Generational Conflict and Third-Wave Feminism. — Indiana University Press, 2004. — 288 с. — ISBN 978-0-2531-1122-7
  2. Vilchez, Jenny (2012-04-29)։ «Week 14: Davis and Lorde»։ Berkeley City College – Feminist Philosophy (անգլերեն)։ Վերցված է 2020-06-05 
  3. 3,0 3,1 3,2 Schneir, Miram Feminism: The Essential Historical Writings. — Vintage Books, 1994. — 374 с. — ISBN 978-0-679-75381-0
  4. Reuter, Martina Jean-Jacques Rousseau and Mary Wollstonecraft on the imagination(անգլ.) // British Journal for the History of Philosophy : academic journal]]. — Taylor and Francis, 2017. — В. 6. — Т. 25. — С. 1138—1160. — ISSN 0960-8788. — doi:10.1080/09608788.2017.1334188
  5. Taylor, B. 9. Jemima and the beginnings of modern feminism // Mary Wollstonecraft and the Feminist Imagination / Marilyn Butler, James Chandler, ed.. — Cambridge University Press, 2003. — С. 238—245. — 331 с. — (Cambridge Studies in Romanticism. Vol. 56). — ISBN 978-0521004176
  6. Tauchert, Ashley Mary Wollstonecraft and the Accent of the Feminine. — NY: Palgrave, 2002. — 169 с. — ISBN 978-0333963463
  7. Offen, Karen Defining Feminism: A Comparative Historical Approach(անգլ.) // Signs: Journal of Women in Culture and Society : academic journal. — 1988. — В. 1. — Т. 14. — С. 119–157. — ISSN 0097-9740. — doi:10.1086/494494
  8. «Married Women's Property Laws:Law Library of Congress»։ Memory.loc.gov (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  9. Bladh, Christine Månglerskor: att sälja från korg och bod i Stockholm 1819–1846. — Kommittén för Stockholmsforskning, 1991. — 237 с. — (Monografier utgivna av Stockholms stad. Vol. 109). — ISBN 978-9-1703-1031-7
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 10,6 Evans, 1977
  11. Utredningen Om Kvinnor På Ledande Poster i Näringslivet, Sverige Mansdominans i förändring: om ledningsgrupper och styrelser : betänkande – Sverige Utredningen om kvinnor pĺ ledande poster i näringslivet – Google Böcker. — 2003. — С. 56. — ISBN 9789138219539
  12. Flowers Kim (2012-08-16)։ «Woman Up!»։ MOOT Magazine։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-10-29-ին 
  13. A companion to gender history by: Teresa A. Meade, Merry E. Wiesner-Hanks
  14. Stig Hadenius, Torbjörn Nilsson & Gunnar Åselius: Sveriges historia. Vad varje svensk bör veta (History of Sweden: «What every Swede should know»)(շվեդ.)
  15. Matthews, Charlotte Hammond 1. The 'Translator of Wollstonecraff' // Gender, Race, and Patriotism in the Works of Nísia Floresta. — Tamesis Books, 2012. — С. 11. — 217 с. — (Colección Támesis: Monografías. Vol. 303). — ISBN 978-1-8556-6235-3
  16. Catherine Davies, Claire Brewster, Hilary Owen War Liberty Gender Text // South American Independence: Gender, Politics, Text. — Liverpool University Press, 2006. — С. 29. — 321 с. — (Liverpool Latin American studies. Vol. 7). — ISBN 978-1-8463-1027-0
  17. «POR 381 • Civilizing Brazil: Citizenship, Education and Literature in Post-Colonial Brazil»։ The University of Texas at Austin (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-10-23-ին։ Վերցված է 2013-10-13 
  18. «About Oberlin»։ Oberlin College & Conservatory։ 2016-07-27։ Վերցված է 2017-04-24 
  19. Women’s Roles in Latin America and the Caribbean by Kathryn A. Sloan
  20. «Arkansas Married Woman's Property Law»։ Encyclopedia of Arkansas (անգլերեն)։ 2011-11-18։ Վերցված է 2012-10-31 
  21. Matthias Doepke, Michèle Tertilt and Alessandra Voena The Economics and Politics of Women’s Rights(անգլ.) // The Annual Review of Economics : academic journal. — Annual Reviews, 2012. — Т. 4. — С. 339—372. — ISSN 1941-1383. — doi:10.1146/annurev-economics-061109-080201
  22. Matthias Doepke, Michèle Tertilt and Alessandra Voena The Economics and Politics of Women’s Rights(անգլ.) // The Annual Review of Economics : academic journal. — Annual Reviews, 2012. — Т. 4. — С. 339—372. — ISSN 1941-1383. — doi:10.1146/annurev-economics-061109-080201
  23. «Pitcairn celebrates 175 years of women's suffrage»։ RadioNZ (անգլերեն)։ 2013-12-06։ Վերցված է 2017-10-27 
  24. Matthias Doepke, Michèle Tertilt and Alessandra Voena The Economics and Politics of Women’s Rights(անգլ.) // The Annual Review of Economics : academic journal. — Annual Reviews, 2012. — Т. 4. — С. 339—372. — ISSN 1941-1383. — doi:10.1146/annurev-economics-061109-080201
  25. «British Women's Emancipation since the Renaissance»։ Historyofwomen.org (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-10-18-ին։ Վերցված է 2012-10-31 
  26. Boswell, Angela Married Women's Property Rights and the Challenge to the Patriarchal Order // Negotiating Boundaries of Southern Womanhood: Dealing with the Powers That Be / Janet L. Coryell, Thomas H. Jr. Appleton, Anastatia Sims, Sandra Gioia Treadway, ed. — University of Missouri Press, 2000. — 251 с. — (Southern women, Vol. 1)). — ISBN 978-0-8262-1295-5
  27. Boswell, Angela Married Women's Property Rights and the Challenge to the Patriarchal Order // Negotiating Boundaries of Southern Womanhood: Dealing with the Powers That Be / Janet L. Coryell, Thomas H. Jr. Appleton, Anastatia Sims, Sandra Gioia Treadway, ed. — University of Missouri Press, 2000. — 251 с. — (Southern women, Vol. 1)). — ISBN 978-0-8262-1295-5
  28. Smith, Bonnie G. The Oxford encyclopedia of women in world history, Volym 1 Av Bonnie G. Smith. — 2008. — С. 189. — ISBN 978-0-19-514890-9
  29. «Kampen om kunskapen av Christina Florin, professor i kvinnohistoria»։ Göteborgs universitetsbibliotek (շվեդերեն)։ Վերցված է 2012-09-28 
  30. Matthias Doepke, Michèle Tertilt and Alessandra Voena The Economics and Politics of Women’s Rights(անգլ.) // The Annual Review of Economics : academic journal. — Annual Reviews, 2012. — Т. 4. — С. 339—372. — ISSN 1941-1383. — doi:10.1146/annurev-economics-061109-080201
  31. Matthias Doepke, Michèle Tertilt and Alessandra Voena The Economics and Politics of Women’s Rights(անգլ.) // The Annual Review of Economics : academic journal. — Annual Reviews, 2012. — Т. 4. — С. 339—372. — ISSN 1941-1383. — doi:10.1146/annurev-economics-061109-080201
  32. Roberts Evan (2006-09-16)։ «Women's Rights and Women's Labor: Married Women's Property Laws and Labor Force Participation, 1860–1900»։ Spanalumni.academia.edu (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-04-26-ին։ Վերցված է 2012-09-28 
  33. Lilla Focus Uppslagsbok (Little Focus Encyclopedia) Focus Uppslagsböcker AB (1979)(շվեդ.)
  34. (State), New York The revised statutes of the state of New York: together with all the other ... – New York (State) – Google Books. — 1896.
  35. «Viktiga årtal»։ Göteborgs universitetsbibliotek (շվեդերեն)։ 2011-12-21։ Վերցված է 2012-09-28 
  36. Leitinger, Ilse Abshagen Ilse Abshagen Leitinger: The Costa Rican women's movement: a reader. — 1997. — ISBN 978-0-8229-5543-6
  37. «Married Woman's Property Act New York State (1848)»։ Mccarter.org (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  38. Wellman, Judith. The Road to Seneca Falls, p. 176. University of Illinois Press, 2004. 0-252-02904-6
  39. «Seneca falls | National Portrait Gallery, Smithsonian Institution»։ Npg.si.edu (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-07-09-ին։ Վերցված է 2012-10-31 
  40. «Changing the Face of Medicine | Dr. Elizabeth Blackwell»։ Nlm.nih.gov (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  41. «Oxford DNB theme: Langham Place group»։ Oxforddnb.com (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  42. Worzala, Diane Mary The Langham Place Circle: The Beginnings of the Organized Women's Movement in England, 1854-1870. — University of Wisconsin–Madison, 1982. — 992 с.
  43. «Femmes d'Haiti : Repères chronologiques»։ Haiticulture.ch (ֆրանսերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-04-23-ին։ Վերցված է 2012-09-28 
  44. «SJFE : Women and Law in Europe: politics – women and politics in Scandinavia»։ Helsinki.fi (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-09-28 
  45. Beard, Charles Austin; Beard, Mary Ritter History of the United States by Charles Austin Beard, Mary Ritter Beard. — С. 485. — ISBN 978-1-60620-216-6
  46. Beard, Charles Austin; Beard, Mary Ritter History of the United States by Charles Austin Beard, Mary Ritter Beard. — С. 485. — ISBN 978-1-60620-216-6
  47. Sjåvik, Jan Historical Dictionary of Scandinavian Literature And Theater – Jan Sjĺvik – Google Books. — 2006. — ISBN 9780810865013
  48. Orfield, Lester B. The Growth of Scandinavian Law – Lester B. Orfield – Google Books. — 2002. — ISBN 9781584771807
  49. Morgan, Robin Sisterhood is global: the international women's movement anthology by Robin Morgan. — 1996. — С. 281. — ISBN 978-1-55861-160-3
  50. Ward, W. Peter Courtship, Love, and Marriage in Nineteenth-century English Canada. — Կաղապար:Нп3, 1990. — С. 40. — ISBN 978-0-7735-1104-0
  51. Roberts Evan (2006-09-16)։ «Women's Rights and Women's Labor: Married Women's Property Laws and Labor Force Participation, 1860–1900»։ Spanalumni.academia.edu (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-04-26-ին։ Վերցված է 2012-09-28 
  52. Women’s Roles in Latin America and the Caribbean by Kathryn A. Sloan
  53. Inger Hultgren (Swedish): Kvinnors organisation och samhällets beslutsprocess (1982)
  54. Inger Hultgren (Swedish): Kvinnors organisation och samhällets beslutsprocess (1982)
  55. The Oxford encyclopedia of women in world history, Volym 1 by Bonnie G. Smith
  56. May, A. J.։ «University of Rochester History: Chapter 13, Enter the Ladies»։ River Campus Libraries (անգլերեն)։ Վերցված է 2020-06-06 
  57. Smith, Bonnie G. The Oxford encyclopedia of women in world history, Volym 1 Av Bonnie G. Smith. — 2008. — С. 189. — ISBN 978-0-19-514890-9
  58. Orfield, Lester B. The Growth of Scandinavian Law – Lester B. Orfield – Google Books. — 2002. — ISBN 9781584771807
  59. «Family History Research Timeline: Family Secrets»։ BBC (անգլերեն)։ 1970-01-01։ Վերցված է 2012-10-31 
  60. «Divorce and Matrimonial Causes Act (UK): 1857»։ Womenpriests.org (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-04-23-ին։ Վերցված է 2012-10-31 
  61. Schirmacher, Kaethe The Modern Woman's Rights Movement. — Echo Library, 2010. — С. 67. — ISBN 978-1-4068-9616-9
  62. Rowold, Katharina The Educated Woman: Minds, Bodies, and Women's Higher Education in Britain, Germany, and Spain, 1865–1914. — Routledge, 2010. — С. 156. — ISBN 978-0-415-20587-0
  63. Roberts Evan (2006-09-16)։ «Women's Rights and Women's Labor: Married Women's Property Laws and Labor Force Participation, 1860–1900»։ Spanalumni.academia.edu (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-04-26-ին։ Վերցված է 2012-09-28 
  64. Engel, Barbara Alpern Barbara Alpern Engel: Women in Russia, 1700–2000. — 2003. — С. 35. — ISBN 978-0-521-00318-6
  65. Lilla Focus Uppslagsbok (Little Focus Encyclopedia) Focus Uppslagsböcker AB (1979)(շվեդ.)
  66. Ward, W. Peter Courtship, Love, and Marriage in Nineteenth-century English Canada. — Կաղապար:Нп3, 1990. — С. 40. — ISBN 978-0-7735-1104-0
  67. Schmuck, Patricia A. Women Educators: Employees of Schools in Western Countries – Google Boeken. — 1987. — ISBN 9780887064425
  68. Engel, Barbara Alpern Barbara Alpern Engel: Women in Russia, 1700–2000. — 2003. — С. 35. — ISBN 978-0-521-00318-6
  69. Sidansvarig: KvinnSam։ «Årtalslistor»։ Göteborgs universitetsbibliotek (շվեդերեն)։ Վերցված է 2012-09-28 
  70. Beard, Charles Austin; Beard, Mary Ritter History of the United States by Charles Austin Beard, Mary Ritter Beard. — С. 485. — ISBN 978-1-60620-216-6
  71. Dicker, 2008, էջեր 30, 38
  72. «Women’s Suffrage Petition 1894» (pdf)։ Parliament South Australia (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-03-29-ին։ Վերցված է 2020-06-06 
  73. Matthias Doepke, Michèle Tertilt and Alessandra Voena The Economics and Politics of Women’s Rights(անգլ.) // The Annual Review of Economics : academic journal. — Annual Reviews, 2012. — Т. 4. — С. 339—372. — ISSN 1941-1383. — doi:10.1146/annurev-economics-061109-080201
  74. «Country Report Sweden»։ European Database: Women in Decision-making։ 1999-05-24։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-03-12-ին։ Վերցված է 2012-10-31 
  75. Björkman, Frances Maule Where Women Vote // Woman Suffrage: History, Arguments and Results. — National Amer. Woman Suffrage Assoc., 1913. — С. 41. — 238 с.
  76. «Exhibitions | Citizenship | Brave new world»։ The National Archives (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  77. «Wyoming grants women the vote – History.com This Day in History – 12/10/1869»։ History.com (անգլերեն)։ 1929-12-12։ Վերցված է 2012-10-31 
  78. «Women's Suffrage in Utah»։ Historytogo.utah.gov (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  79. Matthias Doepke, Michèle Tertilt and Alessandra Voena The Economics and Politics of Women’s Rights(անգլ.) // The Annual Review of Economics : academic journal. — Annual Reviews, 2012. — Т. 4. — С. 339—372. — ISSN 1941-1383. — doi:10.1146/annurev-economics-061109-080201
  80. Björkman, Frances Maule Where Women Vote // Woman Suffrage: History, Arguments and Results. — National Amer. Woman Suffrage Assoc., 1913. — С. 41. — 238 с.
  81. «Social Changes – Isle of Man Government Manx National Heritage»։ Gov.im (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  82. «Social Changes – Isle of Man Government Manx National Heritage»։ Gov.im (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  83. Matthias Doepke, Michèle Tertilt and Alessandra Voena The Economics and Politics of Women’s Rights(անգլ.) // The Annual Review of Economics : academic journal. — Annual Reviews, 2012. — Т. 4. — С. 339—372. — ISSN 1941-1383. — doi:10.1146/annurev-economics-061109-080201
  84. «Official Site of Korea Tourism Org.: Ewha Womans University»։ English.visitkorea.or.kr (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  85. Oldfield, Audrey Woman Suffrage in Australia – Audrey Oldfield – Google Books. — 1992. — ISBN 9780521436113
  86. «Virginia Minor and Women's Right to Vote – Jefferson National Expansion Memorial»։ Nps.gov (անգլերեն)։ 2012-07-23։ Վերցված է 2012-10-31 
  87. «New Zealand women and the vote»։ NZHistory (անգլերեն)։ 2012-10-04։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-12-21-ին։ Վերցված է 2012-10-31 
  88. «World suffrage timeline – women and the vote»։ NZHistory (անգլերեն)։ 2012-08-30։ Վերցված է 2012-10-31 
  89. «World suffrage timeline – women and the vote»։ NZHistory (անգլերեն)։ 2012-08-30։ Վերցված է 2012-10-31 
  90. Hawker, Louise Introduction // Women's Rights. — Greenhaven Publishing LLC, 2010. — С. 15. — 216 с. — (Global Viewpoints). — ISBN 9780737753424
  91. Matthias Doepke, Michèle Tertilt and Alessandra Voena The Economics and Politics of Women’s Rights(անգլ.) // The Annual Review of Economics : academic journal. — Annual Reviews, 2012. — Т. 4. — С. 339—372. — ISSN 1941-1383. — doi:10.1146/annurev-economics-061109-080201
  92. Molyneux, Maxine No God, No Boss, No Husband: Anarchist Feminism in Nineteenth-Century Argentina(անգլ.) // Կաղապար:Нп3 : journal. — 1986. — Т. 13. — № 48. — С. 119—145. — doi:10.1177/0094582X8601300106
  93. Hart Arthur (2006-01-24)։ «Idaho women win right to vote | Idaho History»։ Idahostatesman.com (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  94. «Australian Women's History: Timeline»։ Womenshistory.com.au (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2008-10-25-ին։ Վերցված է 2012-10-31 
  95. «Milestones in the history of women in Belgium»։ Rosadoc.be (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-04-15-ին։ Վերցված է 2012-10-30 
  96. Women in the Middle East and North Africa: restoring women to history by Guity Nashat, Judith E. Tucker (1999)
  97. Gender and crime in modern Europe by Margaret L. Arnot, Cornelie Usborne
  98. Gender and Modernity in Colonial Korea – Jennifer J. Jung-Kim – Google Böcker. — С. 102. — ISBN 978-0-549-71329-6
  99. Women in the Middle East and North Africa: restoring women to history by Guity Nashat, Judith E. Tucker (1999)
  100. Mazón, Patricia M. Gender and the Modern Research University: The Admission of Women to German Higher Education, 1865–1914. — Stanford, CA: Stanford University Press, 2003. — С. 10. — ISBN 978-0-8047-4641-0
  101. Daskalova, Krassimira Bulgaria // The Oxford Encyclopedia of Women in World History / Smith, Bonnie G.. — Oxford University Press, 2008. — С. 193. — ISBN 978-0-19-514890-9
  102. Kumiko Fujimura-Fanselow; Atsuko Kameda Japanese Women: New Feminist Perspectives on the Past, Present, and Future. — Feminist Press at the City University of New York, 1995. — ISBN 9781558610941
  103. Miller, Francesca Latin American Women and the Search for Social Justice. — Hanover & London: Կաղապար:Нп3, 1991. — С. 48. — ISBN 978-0-87451-558-9
  104. «Kvinde- og familiepolitiske tiltag og love 1683-2002»։ Kvinfo.dk (դանիերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-05-29-ին։ Վերցված է 2020-06-06 
  105. Anette Borchorst, Lenita Freidenvall, Johanna Kantola, Liza Reisel, Mari Teigen 3. Institutionalizing Intersectionality in the Nordic Countries: Anti-Discrimination and Equality in Denmark, Finland, Norway, and Sweden // Institutionalizing Intersectionality. The Changing Nature of European Equality Regimes / Andrea Krizsan, Hege Skjeie, Judith Squires, ed. — Springer, 2012. — С. 59–88. — 242 с. — (Gender and Politics). — ISBN 978-1-1370-3106-8
  106. «The Parliament of the Commonwealth of Australia and Indigenous Peoples 1901–1967»։ Parliament of Australia (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  107. «History of Parliament House»։ Parliament of Australia (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  108. Yuhui Li։ «Women's Movement and Change of Women's Status in China»։ Bridgew.edu (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2004-02-03-ին։ Վերցված է 2012-10-31 
  109. Deere, Carmen Diana; León, Magdalena Empowering Women: Land and Property Rights in Latin America. — Կաղապար:Нп3, 2001. — С. 43. — ISBN 978-0-8229-5767-6
  110. Deere, Carmen Diana; León, Magdalena Empowering Women: Land and Property Rights in Latin America. — Կաղապար:Нп3, 2001. — С. 43. — ISBN 978-0-8229-5767-6
  111. «Parliament of NSW – 1901 to 1918 – The Early Federal Period and the First World War»։ Parliament.nsw.gov.au (անգլերեն)։ 2003-06-07։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-05-24-ին։ Վերցված է 2012-10-31 
  112. «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900–1909»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  113. Mazón, Patricia M. Gender and the Modern Research University: The Admission of Women to German Higher Education, 1865–1914. — Stanford, CA: Stanford University Press, 2003. — С. 10. — ISBN 978-0-8047-4641-0
  114. «Akademikeryrken»։ Göteborgs universitetsbibliotek (շվեդերեն)։ 2010-11-17։ Վերցված է 2012-09-28 
  115. «Andrew Inglis Clark – women's suffrage»։ University of Tasmania։ Վերցված է 2012-10-31 
  116. «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900–1909»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  117. Deere, Carmen Diana; León, Magdalena Empowering Women: Land and Property Rights in Latin America. — Կաղապար:Нп3, 2001. — С. 43. — ISBN 978-0-8229-5767-6
  118. Deere, Carmen Diana; León, Magdalena Empowering Women: Land and Property Rights in Latin America. — Կաղապար:Нп3, 2001. — С. 43. — ISBN 978-0-8229-5767-6
  119. Mazón, Patricia M. Gender and the Modern Research University: The Admission of Women to German Higher Education, 1865–1914. — Stanford, CA: Stanford University Press, 2003. — С. 10. — ISBN 978-0-8047-4641-0
  120. «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1910 – 1919»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-11-07 
  121. «Centenary of suffrage – Community Services, Department of Communities, Child Safety and Disability Services (Queensland Government)»։ Communities.qld.gov.au (անգլերեն)։ 2005-03-08։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-12-26-ին։ Վերցված է 2012-10-31 
  122. «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1910 – 1919»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-11-07 
  123. «Finnish women won the right to vote a hundred years ago – Embassy of Finland, The Hague : Current Affairs»։ Finlande.nl (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  124. «Finnish women won the right to vote a hundred years ago – Embassy of Finland, The Hague : Current Affairs»։ Finlande.nl (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  125. Women’s Roles in Latin America and the Caribbean by Kathryn A. Sloan
  126. Jennifer J. Jung-Kim: Gender and modernity in colonial Korea, University of California, Los Angeles. — С. 102. — ISBN 978-0-549-71329-6
  127. Women’s Roles in Latin America and the Caribbean by Kathryn A. Sloan
  128. «417–418 (Nordisk familjebok / Uggleupplagan. 15. Kromat – Ledvätska)»։ Runeberg.org (շվեդերեն)։ Վերցված է 2012-09-28 
  129. Mazón, Patricia M. Gender and the Modern Research University: The Admission of Women to German Higher Education, 1865–1914. — Stanford, CA: Stanford University Press, 2003. — С. 10. — ISBN 978-0-8047-4641-0
  130. «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900–1909»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  131. «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900–1909»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  132. «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900 – 1909»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-11-07 
  133. French women’s writing, 1848—1994 by Diana Holmes
  134. Gender and crime in modern Europe by Margaret L. Arnot, Cornelie Usborne
  135. «Women's Suffrage»։ IPU (անգլերեն)։ 1997-05-23։ Արխիվացված է օրիգինալից 2006-03-05-ին։ Վերցված է 2012-10-31 
  136. «Finnish women won the right to vote a hundred years ago – Embassy of Finland, The Hague : Current Affairs»։ Finlande.nl (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  137. Asunción Lavrín: Women, Feminism and Social Change in Argentina, Чили, and Uruguay, 1890—1940
  138. «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900 – 1909»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-11-07 
  139. «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900 – 1909»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-11-07 
  140. «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900 – 1909»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-11-07 
  141. «Kvinde- og familiepolitiske tiltag og love 1683-2002»։ Kvinfo.dk (դանիերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-05-29-ին։ Վերցված է 2020-06-06 
  142. «Kvinde- og familiepolitiske tiltag og love 1683-2002»։ Kvinfo.dk (դանիերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-05-29-ին։ Վերցված է 2020-06-06 
  143. Mazón, Patricia M. Gender and the Modern Research University: The Admission of Women to German Higher Education, 1865–1914. — Stanford, CA: Stanford University Press, 2003. — С. 10. — ISBN 978-0-8047-4641-0
  144. Nielsen Jytte (1915-06-05)։ «All About Gender – Women's History – How Danish women got the vote»։ Kvinfo.dk (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  145. «Australian women in politics»։ australia.gov.au (անգլերեն)։ 2011-09-21։ Վերցված է 2012-10-31 
  146. 146,0 146,1 146,2 «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900 – 1909»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-11-07 
  147. «417–418 (Nordisk familjebok / Uggleupplagan. 15. Kromat – Ledvätska)»։ Runeberg.org (շվեդերեն)։ Վերցված է 2012-09-28 
  148. «Akademikeryrken»։ Göteborgs universitetsbibliotek (շվեդերեն)։ 2010-11-17։ Վերցված է 2012-09-28 
  149. Mazón, Patricia M. Gender and the Modern Research University: The Admission of Women to German Higher Education, 1865–1914. — Stanford, CA: Stanford University Press, 2003. — С. 10. — ISBN 978-0-8047-4641-0
  150. «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900 – 1909»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-11-07 
  151. Riviere Rolando (1960-02)։ «Pioneras del feminismo argentino»։ Revista Vea y Lea (իսպաներեն)։ Վերցված է 2018-03-27 
  152. CMS User։ «International Women's Day»։ UN.org (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  153. «The History of Voting and Elections in Washington State»։ Secstate.wa.gov (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  154. Women’s Roles in Latin America and the Caribbean by Kathryn A. Sloan
  155. Владимир Кучин 18 ноября 1910 г. н. с. Лондон: «Черная пятница» – битва полиции с суфражистками // Всемирная волновая история от 1890 г. по 1913 г. — М.: Litres, 2017. — С. 785. — ISBN 978-5-4578-8193-8
  156. «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1910 – 1919»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-11-07 
  157. «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1910 – 1919»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-11-07 
  158. «Portugal – Women»։ Countrystudies.us (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-09-28 
  159. «Portugal – Women»։ Countrystudies.us (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-09-28 
  160. «100 Years of Women's Right to Vote in California»։ capradio.org (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-10-28-ին։ Վերցված է 2012-10-31 
  161. «About International Women's Day 2012 – Glenda Stone re. Global IWD Arts»։ InternationalWomensDay.com (անգլերեն)։ 1918-03-08։ Վերցված է 2012-10-31 
  162. «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1910 – 1919»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-11-07 
  163. «Centuries of Citizenship – Map: States grant women the right to vote»։ National Constitution Center (անգլերեն)։ 1919-01-01։ Վերցված է 2012-10-31 
  164. «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1910 – 1919»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-11-07 
  165. «About International Women's Day 2012 – Glenda Stone re. Global IWD Arts»։ InternationalWomensDay.com (անգլերեն)։ 1918-03-08։ Վերցված է 2012-10-31 
  166. «Centuries of Citizenship – Map: States grant women the right to vote»։ National Constitution Center (անգլերեն)։ 1919-01-01։ Վերցված է 2012-10-31 
  167. «Country Report Norway»։ European Database: Women in Decision-making։ 1997-05-06։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-03-12-ին։ Վերցված է 2012-10-31 
  168. Robertson, Jennifer A companion to the anthropology of Japan by Jennifer Ellen Robertson. — 2008. — ISBN 978-1-4051-4145-1
  169. «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1910 – 1919»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-11-07 
  170. «Militant Throws King's Derby Colt» (PDF)։ The New York Times։ 1913-06-05։ Վերցված է 2013-06-04 
  171. Pathé News։ «Suffragette, Emily Davison, Killed by King's Horse, 1913 Derby»։ YouTube։ Վերցված է 2013-06-04 
  172. Greer, Germaine (2013-06-01)։ «Emily Davison: was she really a suffragette martyr?»։ The Daily Telegraph (անգլերեն)։ Վերցված է 2020-06-06 
  173. «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1910 – 1919»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-11-07 
  174. Engel, Barbara Alpern Barbara Alpern Engel: Women in Russia, 1700–2000. — 2003. — С. 35. — ISBN 978-0-521-00318-6
  175. «Centuries of Citizenship – Map: States grant women the right to vote»։ National Constitution Center (անգլերեն)։ 1919-01-01։ Վերցված է 2012-10-31 
  176. «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1910 – 1919»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-11-07 
  177. «Woman’s Hour»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-09-16-ին։ Վերցված է 2012-04-03 
  178. Gamboni, Dario 4. Political Iconoclasm in Democratic Societies // The Destruction of Art: Iconoclasm and Vandalism since the French Revolution. — Reaktion Books, 2007. — С. 115–118. — 416 с. — (Picturing History). — ISBN 978-1-8618-9316-1
  179. Miss Richardson’s Statement. — The Times, 1914.
  180. Nielsen Jytte (1915-06-05)։ «All About Gender – Women's History – How Danish women got the vote»։ Kvinfo.dk (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  181. «Women's Suffrage»։ IPU (անգլերեն)։ 1997-05-23։ Արխիվացված է օրիգինալից 2006-03-05-ին։ Վերցված է 2012-10-31 
  182. «Women’s History in America», Excerpted from Compton’s Interactive Encyclopedia, 1995
  183. «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1910 – 1919»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-11-07 
  184. From Grolier (1920-08-26)։ «History of Women's Suffrage»։ Scholastic.com (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  185. «Birth Control Movement in the United States»։ Jewish Women's Archive (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  186. «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1910 – 1919»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-11-07 
  187. Deere, Carmen Diana; León, Magdalena Empowering Women: Land and Property Rights in Latin America. — Կաղապար:Нп3, 2001. — С. 43. — ISBN 978-0-8229-5767-6
  188. Deere, Carmen Diana; León, Magdalena Empowering Women: Land and Property Rights in Latin America. — Կաղապար:Нп3, 2001. — С. 43. — ISBN 978-0-8229-5767-6
  189. «Women's Suffrage: A Timeline»։ International Women's Democracy Center (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-09-10-ին։ Վերցված է 2012-10-31 
  190. Deere, Carmen Diana; León, Magdalena Empowering Women: Land and Property Rights in Latin America. — Կաղապար:Нп3, 2001. — С. 43. — ISBN 978-0-8229-5767-6
  191. Deere, Carmen Diana; León, Magdalena Empowering Women: Land and Property Rights in Latin America. — Կաղապար:Нп3, 2001. — С. 43. — ISBN 978-0-8229-5767-6
  192. «Centuries of Citizenship – Map: States grant women the right to vote»։ National Constitution Center (անգլերեն)։ 1919-01-01։ Վերցված է 2012-10-31 
  193. «Belarusian Women as seen Through an Era»։ United Nations in Belarus (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-12-03-ին։ Վերցված է 2012-10-31 
  194. Articles by Bernstein, L. Equality & Revolution: Women's Rights in the Russian Empire, 1905–1917. By Rochelle Goldberg Ruthchild (Pittsburgh: University of Pittsburgh Press, 2010. xviii plus 356 pp.)(անգլ.) // Կաղապար:Нп3 : journal. — Jsh.oxfordjournals.org, 2011. — Т. 45. — № 2. — С. 539—541. — doi:10.1093/jsh/shr063
  195. Women’s Roles in Latin America and the Caribbean by Kathryn A. Sloan
  196. CEELI Executive summary // Convention on the Elimination of all Forms of Discrimination Against Women (CEDAW) Assessment Tool Report for the Russian Federation / This report was translated by Olga Vovk. — Washington, DC: American Bar Association, 2006. — С. 13. — 139 с. — ISBN 1-59031-656-8
  197. Patit Paban Mishra: The history of Thailand. — Greenwood, 2010. — С. 98. — ISBN 978-0-313-34091-8
  198. Stopes, Marie Carmichael Married Love / McKibbin, Ross ed. — Oxford University Press, 2004. — 115 p. — (Oxford world's classics). — ISBN 978-0-19-280432-7
  199. Short, R. V. New ways of preventing HIV infection: thinking simply, simply thinking(անգլ.) // Philosophical Transactions of the Royal Society B : journal. — The Royal Society via PubMed (U.S. National Institutes of Health), 2005. — Т. 361. — № 1469. — С. 811—820. — doi:10.1098/rstb.2005.1781 — PMID 16627296.
  200. «Centuries of Citizenship – Map: States grant women the right to vote»։ National Constitution Center (անգլերեն)։ 1919-01-01։ Վերցված է 2012-10-31 
  201. From Grolier (1920-08-26)։ «History of Women's Suffrage»։ Scholastic.com (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  202. «A History of the Vote in Canada»։ Elections Canada Online։ Վերցված է 2012-10-31 
  203. «Women get the vote»։ UK Parliament։ 2010-04-21։ Վերցված է 2012-10-31 
  204. «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1910 – 1919»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-11-07 
  205. From Grolier (1920-08-26)։ «History of Women's Suffrage»։ Scholastic.com (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  206. From Grolier (1920-08-26)։ «History of Women's Suffrage»։ Scholastic.com (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  207. «History of Azerbaijani and US women's rights to vote discussed at US Congress Library»։ Today.Az (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  208. «Š The Civil Code of 1865 and the Origins of the Feminist Movement in Italy»։ Keele.ac.uk (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-12-23-ին։ Վերցված է 2012-10-31 
  209. Hannam June (2012-03-08)։ «6 trailblazing women in history»։ BBC History Magazine։ Վերցված է 2012-10-31 
  210. «Country Report Luxembourg»։ European Database: Women in Decision-making։ Արխիվացված է օրիգինալից 2015-09-23-ին։ Վերցված է 2012-10-31 
  211. «Electoral Insight»։ Elections Canada Online։ 2010-06-14։ Վերցված է 2012-10-31 
  212. «Country Report Netherlands»։ European Database: Women in Decision-making։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-03-12-ին։ Վերցված է 2012-10-31 
  213. «Votes for Women»։ Elections New Zealand։ 2005-04-13։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-10-23-ին։ Վերցված է 2012-10-31 
  214. «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1910 – 1919»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-11-07 
  215. Routledge International Encyclopedia / Kramarae, Cheris; Spender, Dale. — Routledge, 2000. — С. 737. — ISBN 978-0-415-92088-9
  216. «Femmes d'Haiti : Repères chronologiques»։ Haiticulture.ch (ֆրանսերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-04-23-ին։ Վերցված է 2012-09-28 
  217. Jennifer J. Jung-Kim: Gender and modernity in colonial Korea, University of California, Los Angeles. — С. 102. — ISBN 978-0-549-71329-6
  218. Lilla Focus Uppslagsbok (Little Focus Encyclopedia) Focus Uppslagsböcker AB (1979)(շվեդ.)
  219. Matthias Doepke, Michèle Tertilt and Alessandra Voena The Economics and Politics of Women’s Rights(անգլ.) // The Annual Review of Economics : academic journal. — Annual Reviews, 2012. — Т. 4. — С. 339—372. — ISSN 1941-1383. — doi:10.1146/annurev-economics-061109-080201
  220. «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900 – 1909»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-11-07 
  221. «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900 – 1909»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-11-07 
  222. Sager Jessica (2012-03-08)։ «What Is International Women's Day 2012? Celebrate Women Today!»։ Gurl.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-08-07-ին։ Վերցված է 2012-10-31 
  223. «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900 – 1909»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-11-07 
  224. «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900 – 1909»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-11-07 
  225. «Josefa Toledo De Aguerri: Her Life And Her Legacy»։ Historia.fcs.ucr.ac.cr (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-04-15-ին։ Վերցված է 2012-10-31 
  226. «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1920–1929»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-10-31 
  227. «Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900 – 1909»։ BBC Radio 4 (անգլերեն)։ Վերցված է 2012-11-07 
  228. «The struggle for democracy»։ British Library (անգլերեն)։ 1928-07-02։ Վերցված է 2012-10-31 
  229. Jone Johnson Lewis (2020-03-16)։ «International Women's Suffrage Timeline: 1851-Present»։ ThoughtCo.com (անգլերեն)։ Վերցված է 2020-06-06։ «1934: Turkish women are able to stand for election» 
  230. Hughes, Christina Key Concepts in Feminist Theory and Research. — London, California, New Delhi: Կաղապար:Нп3, 2002. — С. 47—48. — ISBN 978-0-7619-6987-7
  231. Joyce, Rosemary A. Encyclopedia of Feminist Theories. — New York: Routledge, 2000. — С. 47. — ISBN 978-0-415-13274-9
  232. 232,0 232,1 232,2 Janowick Tara (2008)։ Feminist discourse across the waves: A rhetorical criticism of first, second and third wave women's discourse (MA) (անգլերեն)։ Southern Illinois University at Carbondale 
  233. Richardson Marilyn։ «Maria W. Stewart, an early abolitionist»։ AARegistry.org (անգլերեն) 
  234. «Frances E.W. Harper»։ Biography.com (անգլերեն)։ 2000-04-01 
  235. Siegel, Deborah L. The Legacy of the Personal: Generating Theory in Feminism's Third Wave(անգլ.) // Hypatia : journal. — 1997. — Т. 12. — № 3. — С. 46—75. — doi:10.1111/j.1527-2001.1997.tb00005.x
  236. Segal, Lynne Encyclopedia of Feminists Theories. — Routledge, 2014. — ISBN 978-0-415-13274-9
  237. Gunnarsson, Lena GEXcel Work in Progress Report Volume III. — Sweden: GEXcel and the authors, 2008. — С. 27. — ISBN 978-91-7393-843-3

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]