ՁԻԱՀ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
ՁԻԱՀ
HIVdiaghun.png
ՄԻԱՎ, ՁԻԱՀ
Տեսակ հիվանդություն[1]
Ենթադաս human immunodeficiency virus infectious disease[2]
Պատճառ ՄԻԱՎ[3]
Բուն պատճառ C2851[2]
Փոխանցման ձև contact transmission
Հիվանդության ախտանիշ տենդ[4], ավշային հանգույցների բորբոքում[4], Լուծ[4], Լեթարգիա[4] և մարմնի քաշի կորուստ[4]
Բժշկական մասնագիտություն համաճարակաբանություն
ՀՄԴ-9 042, 043 և 044
OMIM 609423
Հիվանդությունների բազա 5938
MedlinePlus 000594
eMedicine 783434
MeSHID D000163
Disease Ontology DOID:635
NCI Thesaurus C2851[2]
AIDS Վիքիպահեստում

Ձեռքբերովի իմունային անբավարարության համախտանիշ (ՁԻԱՀ), հիվանդության որոշակի արտահայտությունների ամբողջություն է։

ՁԻԱՀ-ը ՄԻԱՎ վարակի վերջնային փուլն է, զարգանում է ՄԻԱՎ-ով վարակված բոլոր մարդկանց մոտ, բնորոշվում է իմունային համակարգի գործունեության խաթարմամբ, որի հետևանքով օրգանիզմն անպաշտպան է դառնում զանազան վարակիչ և ուռուցքային հիվանդությունների նկատմամբ։ Վիրուսն ազդում է իմունային համակարգի CD4 բջջի վրա գտնվող` T-հելպերի, մոնոցիտների, մակրոֆագերի, լանգերգասային ցանցի, դենդրիտային ցանցի և միկրոգլիաների վրա։ Սրա արդյունքում վատանում է իմունային համակարգի աշխատանքը, զարգանում է իմունային անբավարարվածություն (ՁԻԱՀ), հիվանդի օրգանիզմը դադարում է պայքարել ինֆեկցիաների և ուռուցքային հիվանդությունների դեմ, առաջ են գալիս օպորտունիստական հիվանդություններ, որոնք բնորոշ չեն նորմալ իմունային համակարգ ունեցող մարդկանց[5][6][7][8][9][10]։

Առանց բժշկական միջամտության, հիվանդներին մահը վրա է հասնում վարակումից 9-11 տարի անց (կախված վիրուսի ենթատիպից)[7]։ ՁԻԱՀ-ի փուլում գտնվող հիվանդի կյանքի միջին տևողությունը հասնում է ինը ամիս[11]։ Բարձր ակտիվ հակառետրովիրուսային թերապիայից հետո կյանքի միջին տևողություննը երկարում է մինչև 70-80 տարի[12][13][14]։

ՁԻԱՀԻ զարգացումը տեմպը օրգանիզմում կախված է մի քանի գործոններից, այդ թվում նաև իմունային համակարգի վիճակից[15][16], տարիքից, համաճարակային այլ վիրուսներից, սնունդից, թերապիաներից։ Բժշկական օգնության անբավարար մակարդակը և այլ հիվանդությունների առկայությունը, օրինակ տուբերկուլյոզի առկայությունը կարող է նպաստել նրան, որ հիվանդությունը օրգանիզմում կտրուկ զարգանա դեպի ՁԻԱՀԻ-ի փուլ[11][17][18]։

Մարդու իմունային անբավարարության վիրուս[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնական հոդված՝ ՄԻԱՎ

ՄԻԱՎ վարակի հանգեցնում է մարդու իմունային անբավարարվածությունը, որը պատկանում է ռետրովիրուսային հիվանդությունների շարքին և պատկանում է լենտիվիրուսների ընտանիքին[19]։ ՄԻԱՎ-ի բջիջը հաղթում է մարդու իմունային համակարգի կողմից արտադրված բջիջներին (CD4 ռեցեպտորներ, T-լիմֆոցիտներ, Մակրոֆագեր) դարձնելով դրանք վարակ արտադրող բջիջներ[20][21][22]։

ՄԻԱՎ–ի տարածվածությունը մեծահասակների մոտ ըստ երկրի 2005 թ. վերջում։
     15–50%      5–15%      1–5%      0.5–1.0%      0.1–0.5%      <0.1%      տվյալներ չկան

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Disease Ontology release 2018-03-02 — 2018-03-02 — 2018.
  2. 2,0 2,1 2,2 Disease Ontology release 2018-05-15 — 2018-05-15 — 2018.
  3. http://www.cdc.gov/hiv
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 WikiSkripta — 2008. — ISSN 1804-6517
  5. NIAID/NIH: The Relationship Between the Human Immunodeficiency Virus and the Acquired Immunodeficiency Syndrome
  6. Alimonti JB, Ball TB, Fowke KR (2003)։ «Mechanisms of CD4+ T lymphocyte cell death in human immunodeficiency virus infection and AIDS.»։ J. Gen. Virol. 84 (7): 1649–1661։ PMID 12810858։ doi:10.1099/vir.0.19110-0 
  7. 7,0 7,1 UNAIDS, WHO (December 2007)։ «2007 AIDS epidemic update» (PDF)։ էջ 10։ Վերցված է 2008-03-12 
  8. Holmes CB, Losina E, Walensky RP, Yazdanpanah Y, Freedberg KA (2003)։ «Review of human immunodeficiency virus type 1-related opportunistic infections in sub-Saharan Africa»։ Clin. Infect. Dis. 36 (5): 656&dash;662։ PMID 12594648։ doi:10.1086/367655 
  9. Guss DA (1994)։ «The acquired immune deficiency syndrome: an overview for the emergency physician, Part 1»։ J. Emerg. Med. 12 (3): 375–384։ PMID 8040596։ doi:10.1016/0736-4679(94)90281-X 
  10. Guss DA (1994)։ «The acquired immune deficiency syndrome: an overview for the emergency physician, Part 2»։ J. Emerg. Med. 12 (4): 491–497։ PMID 7963396։ doi:10.1016/0736-4679(94)90346-8 
  11. 11,0 11,1 Morgan D, Mahe C, Mayanja B, Okongo JM, Lubega R, Whitworth JA (2002)։ «HIV-1 infection in rural Africa: is there a difference in median time to AIDS and survival compared with that in industrialized countries?»։ AIDS 16 (4): 597–632։ PMID 11873003։ doi:10.1097/00002030-200203080-00011 
  12. aidsmap. Ожидаемая продолжительность жизни для некоторых групп ВИЧ-инфицированных лиц в США теперь значительно превосходит её средний показатель
  13. Антиретровирусная терапия online. Продолжительность жизни людей с ВИЧ, получающих АРВТ в развитых странах
  14. US National Library of Medicine National Institutes of Health. Closing the Gap: Increases in Life Expectancy among Treated HIV-Positive Individuals in the United States and Canada
  15. Clerici M, Balotta C, Meroni L և այլք: (1996)։ «Type 1 cytokine production and low prevalence of viral isolation correlate with long-term non progression in HIV infection»։ AIDS Res. Hum. Retroviruses. 12 (11): 1053–1061։ PMID 8827221։ doi:10.1089/aid.1996.12.1053 
  16. Morgan D, Mahe C, Mayanja B, Whitworth JA (2002)։ «Progression to symptomatic disease in people infected with HIV-1 in rural Uganda: prospective cohort study»։ BMJ 324 (7331): 193–196։ PMC 64788։ PMID 11809639։ doi:10.1136/bmj.324.7331.193 
  17. Gendelman HE, Phelps W, Feigenbaum L և այլք: (1986)։ «Transactivation of the human immunodeficiency virus long terminal repeat sequences by DNA viruses»։ Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A. 83 (24): 9759–9763։ PMC 387220։ PMID 2432602։ doi:10.1073/pnas.83.24.9759 
  18. Bentwich Z, Kalinkovich, A, Weisman Z (1995)։ «Immune activation is a dominant factor in the pathogenesis of African AIDS.»։ Immunol. Today 16 (4): 187–191։ PMID 7734046։ doi:10.1016/0167-5699(95)80119-7 
  19. «Ретровирусы: общие сведения»։ База знаний по молекулярной и общей биологии человека (HUMBIO)։ Վերցված է 2014-07-28 
  20. Johns Hopkins AIDS Servise
  21. What is HIV
  22. Alimonti JB, Ball TB, Fowke KR (2003)։ «Mechanisms of CD4+ T lymphocyte cell death in human immunodeficiency virus infection and AIDS.»։ J. Gen. Virol. 84 (7): 1649–1661։ PMID 12810858։ doi:10.1099/vir.0.19110-0 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]