Գրիպ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գրիպ
3D Influenza virus.png
Տեսակհիվանդություն[1]
Ենթադասviral respiratory tract infection?, Orthomyxoviridae infectious disease?, շնչառական հիվանդություն[1] և վիրուսային հիվանդություն[1]
Պատճառգրիպի վիրուս
Բուն պատճառC53482[1] և C53482[2]
Փոխանցման ձևairborne transmission?
Հիվանդության ախտանշաններտենդ, քթահոսություն, միալգիա, գլխացավ և հոգնածություն
Բժշկական մասնագիտությունընտանեկան բժշկություն, թոքաբանություն և վարակաբանություն
Հիվանդությունների բազա6791
MedlinePlus000080
eMedicine219557 և 972269
MeSHIDD007251
Disease OntologyDOID:8469
NCI ThesaurusC53482[1] և C53482[2]
Influenza Վիքիպահեստում
Գրիպի վիրուսի տեսքը էլեկտրոնային մանրադիտակի տակ
Մրսածության և գրիպի դեպքում հակաբիոտիկներ չօգտագործելու մասին հորդորող պաստառ

Գրիպ (ֆր.՝ gripper — ընդգրկել, փաթաթվել), ինֆլուենցա, սուր վարակիչ վիրուսային հիվանդություն, որը պարբերաբար կարող է ընդունել համաճարակային և աշխարհավարակ (պանդեմիա) բնույթ։ Հարուցիչի վիրուսն է՝ А, В և С տեսակի, որոնցից մի քանիսն ունեն իրենց ենթատեսակները։

Այն հայտնաբերել են անգլիացի վիրուսոլոգներ Ու․ Սմիթը, Ֆ․ Ու․ Էնդրյուսը և Պ․ Լեյդլոուն (1933 թվականին)։ Գրիպի յուրաքանչյուր բռնկում առաջանում է հարուցիչի նոր ենթատեսակով․ 1918 թվականի պանդեմիան («իսպանկա») առաջացել է А-0 վիրուսից, 1947 թվականին՝ А-1, 1957 թվականին՝ А-2 (Սինգապուր)։ 1959 թվականի համաճարակը պայմանավորված էր А2-ով և В-ով, 1961 թվականինը (Ամերիկայում, Եվրոպայում և Ասիայում)՝ А2-ով, 1963 թվականինը (Ամերիկայում)՝ А2։ Գրիպի հարուցիչի նոր հակածինային ենթատեսակների առաջացումը կապված է վիրուսի վրա իմունոլոգիական գործոնների ներգործությամբ, հակամարմինների ազդեցության ներքո գրիպի վիրուսի զգայուն հակածիններն ետ են զարգանում և փոխարինվում իմունիտետի հանդեպ կայուն նոր հակածիններով։ Վարակի աղբյուրը հիվանդ մարդն է, որը շրջապատի համար վտանգավոր է հիվանդության առաջին օրից մինչև լրիվ ապաքինումը։ Գրիպի հարուցիչն ախտահարում է մարդու շնչուղիների լորձաթաղանթը, որտեղից լորձի փոքրիկ մասնիկները վիրուսի հետ միասին հազալու, փռշտալու և խոսելու ժամանակ դուրս են թռչում և վարակում շրջապատի անձանց։

Զարգացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրիպի գաղտնի շրջանը 1-2 օր է։ Հիվանդությունը սովորաբար սկսվում է դողով, ջերմության բարձրացմամբ՝ 37°С, իսկ որոշ դեպքերում՝ 39-40°С։ Տենդագին վիճակը տևում է 3-5 օր։

Նախանշաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիվանդի մոտ լինում են ընդհանուր թուլություն, դող, գլխացավեր, գլխապտույտ, անքնություն, լուսավախություն, ցավ ակնակապիճներում և գոտկատեղում, մարմնի ջարդվածություն, բութ ցավեր հոդերում, մկաններում և ոսկրերում, հաճախ՝ բկանցքի, ըմպանի և քթի լորձաթաղանթի բորբոքային երևույթներ, չոր հազ, փռշտոց։ Սկզբնական շրջանում քթըմպանի լորձաթաղանթի չորություն, իսկ ավելի ուշ՝ քթից շճային և շճաթարախային արտադրություն։ Հիվանդը լինում է անտարբեր, անշարժունակ, դեմքի մաշկը խոնավ, երբեմն՝ բշտիկավոր ցանավորումով։ Նկատվում է արյան ճնշման անկում, պուլսի դանդաղում։ Եթե հիվանդությունն ընթանում է առանց բարդությունների, ապա 2-3 օրից սկսում է առողջացման շրջանը և ավարտվում է 5-8-րդ օրերին։ Գրիպին յուրահատուկ են մի շարք բարդություններ, որոնցից ամենածանրը թոքերի բորբոքումն է այն խիստ վտանգավոր է երեխաների և ծերերի համար։ Ավելի հաճախակի բարդություններից են բրոնխիտը, միջին ականջի, քթի հարակից խոռոչների բորբոքումները։ Գրիպը կարող է սրել սրտաանոթային համակարգի հիվանդությունները։ Գրիպը հազվադեպ կարող է բարդանալ վիրուսային շճային մենինգիտով, էնցեֆալիտով և մենինգոէնցեֆալիտով։ Բուժումը՝ գամմա-գլոբուլին և այլ դեղամիջոցներ։ Խստիվ արգելվում է հակաբիոտիկների ընդունումը։

Կանխարգելում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կանխարգելումը՝ հիվանդի մեկուսացում, անկողնային ռեժիմ, բնակչության մասսայական իմունացում, պատվաստումներ հակագրիպային կենդանի վակցինայով։ հիվանդին վիտամիններով հարուստ սնունդ

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wiktionary-logo-hy.png Ընթերցե՛ք «գրիպ» բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 231 CC-BY-SA-icon-80x15.png