Գրիպ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գրիպ
3D Influenza virus.png
Տեսակ հիվանդություն[1]
Ենթադաս viral respiratory tract infection, Orthomyxoviridae infectious disease, շնչառական հիվանդություն[1] և վիրուսային հիվանդություն[1]
Պատճառ գրիպի վիրուս
Բուն պատճառ C53482[1] և C53482[2]
Փոխանցման ձև airborne transmission
Հիվանդության ախտանիշ տենդ, runny nose, myalgia, գլխացավ և fatigue
Բժշկական մասնագիտություն family medicine, թոքաբանություն և վարակիչ հիվանդություն
Հիվանդությունների բազա 6791
MedlinePlus 000080
eMedicine 219557 և 972269
MeSHID D007251 և D007251
Disease Ontology DOID:8469 և DOID:8469
NCI Thesaurus C53482[1] և C53482[2]
Influenza Վիքիպահեստում
Գրիպի վիրուսի տեսքը էլեկտրոնային մանրադիտակի տակ
Մրսածության և գրիպի դեպքում հակաբիոտիկներ չօգտագործելու մասին հորդորող պաստառ

Գրիպ (ֆր.՝ gripper — ընդգրկել, փաթաթվել), ինֆլուենցա, սուր վարակիչ վիրուսային հիվանդություն, որը պարբերաբար կարող է ընդունել համաճարակային և աշխարհավարակ (պանդեմիա) բնույթ։ Հարուցիչի վիրուսն է՝ А, В և С տեսակի, որոնցից մի քանիսն ունեն իրենց ենթատեսակները։

Այն հայտնաբերել են անգլիացի վիրուսոլոգներ Ու․ Սմիթը, Ֆ․ Ու․ Էնդրյուսը և Պ․ Լեյդլոուն (1933 թվականին)։ Գրիպի յուրաքանչյուր բռնկում առաջանում է հարուցիչի նոր ենթատեսակով․ 1918 թվականի պանդեմիան («իսպանկա») առաջացել է А-0 վիրուսից, 1947 թվականին՝ А-1, 1957 թվականին՝ А-2 (Սինգապուր)։ 1959 թվականի համաճարակը պայմանավորված էր А2-ով և В-ով, 1961 թվականինը (Ամերիկայում, Եվրոպայում և Ասիայում)՝ А2-ով, 1963 թվականինը (Ամերիկայում)՝ А2։ Գրիպի հարուցիչի նոր հակածինային ենթատեսակների առաջացումը կապված է վիրուսի վրա իմունոլոգիական գործոնների ներգործությամբ, հակամարմինների ազդեցության ներքո գրիպի վիրուսի զգայուն հակածիններն ետ են զարգանում և փոխարինվում իմունիտետի հանդեպ կայուն նոր հակածիններով։ Վարակի աղբյուրը հիվանդ մարդն է, որը շրջապատի համար վտանգավոր է հիվանդության առաջին օրից մինչև լրիվ ապաքինումը։ Գրիպի հարուցիչն ախտահարում է մարդու շնչուղիների լորձաթաղանթը, որտեղից լորձի փոքրիկ մասնիկները վիրուսի հետ միասին հազալու, փռշտալու և խոսելու ժամանակ դուրս են թռչում և վարակում շրջապատի անձանց։

Զարգացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրիպի գաղտնի շրջանը 1-2 օր է։ Հիվանդությունը սովորաբար սկսվում է դողով, ջերմության բարձրացմամբ՝ 37°С, իսկ որոշ դեպքերում՝ 39-40°С։ Տենդագին վիճակը տևում է 3-5 օր։

Նախանշաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիվանդի մոտ լինում են ընդհանուր թուլություն, դող, գլխացավեր, գլխապտույտ, անքնություն, լուսավախություն, ցավ ակնակապիճներում և գոտկատեղում, մարմնի ջարդվածություն, բութ ցավեր հոդերում, մկաններում և ոսկրերում, հաճախ՝ բկանցքի, ըմպանի և քթի լորձաթաղանթի բորբոքային երևույթներ, չոր հազ, փռշտոց։ Սկզբնական շրջանում քթըմպանի լորձաթաղանթի չորություն, իսկ ավելի ուշ՝ քթից շճային և շճաթարախային արտադրություն։ Հիվանդը լինում է անտարբեր, անշարժունակ, դեմքի մաշկը խոնավ, երբեմն՝ բշտիկավոր ցանավորումով։ Նկատվում է արյան ճնշման անկում, պուլսի դանդաղում։ Եթե հիվանդությունն ընթանում է առանց բարդությունների, ապա 2-3 օրից սկսում է առողջացման շրջանը և ավարտվում է 5-8-րդ օրերին։ Գրիպին յուրահատուկ են մի շարք բարդություններ, որոնցից ամենածանրը թոքերի բորբոքումն է այն խիստ վտանգավոր է երեխաների և ծերերի համար։ Ավելի հաճախակի բարդություններից են բրոնխիտը, միջին ականջի, քթի հարակից խոռոչների բորբոքումները։ Գրիպը կարող է սրել սրտաանոթային համակարգի հիվանդությունները։ Գրիպը հազվադեպ կարող է բարդանալ վիրուսային շճային մենինգիտով, էնցեֆալիտով և մենինգոէնցեֆալիտով։ Բուժումը՝ գամմա-գլոբուլին և այլ դեղամիջոցներ։ Խստիվ արգելվում է հակաբիոտիկների ընդունումը։

Կանխարգելում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կանխարգելումը՝ հիվանդի մեկուսացում, անկողնային ռեժիմ, բնակչության մասսայական իմունացում, պատվաստումներ հակագրիպային կենդանի վակցինայով։ հիվանդին վիտամիններով հարուստ սնունդ

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Проблемы гриппа․ Научное обозрение, М․, 1971
  • Эпштейн Ф․ Г․, Грипп и гриппоподобные заболевания, 2 изд․, перераб․ и доп․, М․, 1972
  • Соколов М․ И․, Грипп, М․, 1973
Wiktionary-logo-hy.png Ընթերցե՛ք «գրիպ» բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 231 CC-BY-SA-icon-80x15.png