Աշխարհի շուրջը 80 օրում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աշխարհի շուրջը 80 օրում (այլ կիրառումներ)
Աշխարհի շուրջը 80 օրում
ֆր.՝ Le Tour du monde en quatre-vingts jours և անգլ.՝ Around the World in Eighty Days
ՀեղինակԺյուլ Վեռն
Տեսակգրական ստեղծագործություն
Ժանրվեպ-թերթոն, ճանապարհորդական վեպ, արկածային և մանկական արվեստի գործ
Բնօրինակ լեզուֆրանսերեն և անգլերեն
Կերպար(ներ)Ֆրանսիս Կրոմարտի, Ֆիքս, Էնդրյու Սպիդի, Ֆիլիեաս Ֆոգ, Աոուդա և Ժան Պասպարտու
Ստեղծման տարեթիվ1871
Նկարագրում էՉինաստան, Հոնկոնգ, Նյու Յորք, Սան Ֆրանցիսկո, Լոնդոն, Լիվերպուլ, Հնդկաստան, Եգիպտոս, Սինգապուր, Ճապոնիա, Ադեն, Իտալիա և Ֆրանսիա
ՇարքԱնսովոր ճանապարհորդություններ
ՆախորդՄորթիների երկրում
ՀաջորդԽորհրդավոր կղզին
ՆկարազարդողԱլֆոնս դը Նեվիլ
Երկիր Ֆրանսիա
Հրատարակման վայրՓարիզ
Հրատարակված էLe Temps
Հրատարակման տարեթիվ1872[1] և 1873
Թվային տարբերակprojekt-gutenberg.org/verne/80tage/80tage.html
 Around the World in Eighty Days Վիքիպահեստում

«Աշխարհի շուրջը 80 օրում» (ֆր.՝ Le tour du monde en quatre-vingts jours), ֆրանսիացի գրող Ժյուլ Վեռնի ճանապարհորդական վեպը, որը պատմում է էքսցենտրիկ և ֆլեգմատիկ անգլիացի Ֆիլեաս Ֆոգի և նրա սպասավոր ֆրանսիացի Ժան Պասպարտուի աշխարհի շուրջ ճանապարհորդության մասին, որը ձեռնարկվել է գրազի արդյունքում։ Վեպը գրվել է 1872 թվականին, հրատարակվել 1873 թվականին։

Սյուժե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վեպի հերոսը՝ Ֆիլեաս Ֆոգը, գրազ է գալիս, որ կկարողանա շրջանցել Երկրագունդը՝ արևելքից–արևմուտք ութսուն օրից ոչ ավել ժամանակահատվածում, որն այդ ժամանակվա համար հնարավոր առավելագույն արագությունն էր, հաշվի առնելով տրանսպորտային տեխնիկական հնարավորությունները։ Ֆոգի ճանապարհորդությունը սկսվում է Անգլիայից, այնուհետև նա ուղևորվում է Ֆրանսիա, Եգիպտոս, Հնդկաստան, Չինաստան, Ճապոնիա, Ամերիկա։ Ճանապարհի ընթացքում նա հանդիպում է բազմաթիվ վտանգների։ Հնդկաստանում Ֆիլեաս Ֆոգը և նրա սպասավոր Պասպարտուն փրկում են հիասքանչ Աուդային, որին պատրաստվում էին կենդանի այրել նրա մահացած ամուսնու մարմնի հետ։ Հետագայում տիկին Աուդան դառնում է Ֆոգի կինը։ Ճանապարհորդությանը խանգարում է նաև հետախույզ Ֆիքսը։ Ոստիկանությունը համոզված է, որ հենց Ֆոգն է գողացել Անգլիայի բանկից խոշոր գումար, իսկ գրազը միայն պատրվակ է թաքնվելու օրենքից։ Երբ Ֆոգը մեկ օր ուշացումով վերադառնում է Մեծ Բրիտանիա, նա որոշում է հաջորդ օրը՝ երկուշաբթի, ամուսնանալ Աուդայի հետ։ Եվ ինչքան մեծ էր նրա զարմանքը, երբ հոգևորականը ասում է, որ հաջորդ օրը կիրակի է։ Այդպես խիզախ և անվրդով պարոն Ֆոգը շահում է գրազը։ Վեպում մանրամասնորեն նկարագրվում են այն ժամանակվա տեղափոխման միջոցները և պայմանները՝ փոստանավերը, շոգենավերը, առագաստանավերը՝ բացի այդ ճանապարհորդները ստիպված էին օգտվել առագաստով սահնակներից և նույնիսկ փղից։

Ճանապարհը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ճանապարհը Միջոցը Տևողությունը
ԼոնդոնՍուեզ շոգեքարշ, փոստանավ 7 օր
ՍուեզԲոմբեյ փոստանավ 13 օր
ԲոմբեյԿալկաթա շոգեքարշ, փիղ 3 օր
ԿալկաթաՀոնկոնգ փոստանավ 13 օր
ՀոնկոնգՅոկոհամա փոստանավ 6 օր
ՅոկոհամաՍան Ֆրանցիսկո փոստանավ 22 օր
Սան ՖրանցիսկոՆյու Յորք շոգեքարշ 7 օր
Նյու ՅորքԼոնդոն փոստանավ, շոգեքարշ 9 օր
Արդյունք 80 օր

Կերպարներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ֆիլեաս Ֆոգ, անգլիացի ձեռնարկատեր, շատ հարուստ մարդ։ Սովոր է ապրել իր սահմանած կանոններով և չի կարողանում տանել անգամ դրանց մի փոքր խախտումը (դա է ապացուցում այն, որ նա հեռացրել է իր նախկին սպասավորին՝ Ջեյմս Ֆորստերին, այն բանի համար, որ նա սափրվելու համար բերել էր սահմանվածից 2° ցածր ջերմաստիճանով ջուր)։ Կարողանում է պահել իր խոսքը՝ գրազ է եկել 20 հազար ֆունտ ստերլինգի վրա, որ կշրջանցի աշխարհը ութսուն օրում, ծախսել է 19 հազար և ենթարկվելով բազմաթիվ վտանգների կատարել է իր խոստումը և շահել գրազը։
  • Ժան Պասպարտու, ֆրանսիացի, Ֆիլեաս Ֆոգի սպասավորը՝ Ջեյմս Ֆոստերից հետո։ Ծնվել է Փարիզում։ Փորձարկել է բազմաթիվ մասնագիտություններ (մարմնամարզության ուսուցչից մինչև հրշեջ)։ Իմանալով, որ «պարոն Ֆիլեաս Ֆոգը ամենակոկիկ մարդն է և ամենամեծ տնակյացը Միացյալ Թագավորությունում», գալիս է նրա մոտ ծառայության։
  • Ֆիքս, հետախույզ՝ որը ամբողջ գրքի ընթացքում հետապնդում է Երկրագնդով մեկ Ֆիլեաս Ֆոգին՝ համարելով նրան գող, որը կողոպտել է Անգլիական բանկը։
  • Աուդա, հնդկական ռաջայի կինը, որը նրա մահից հետո պետք է ամուսնու դիակի հետ այրվեր կրակի վրա։ Աուդային փրկում է Ֆիլեաս Ֆոգը և նա դառնում է Ֆոգի ուղեկիցը մինչև Անգլիա, որտեղ նրանք ամուսնանում են։
  • Էնդրյու Ստյուարտ, Ջոն Սելիվան, Սամուել Ֆալլենտին, Թոմաս Ֆլենագան և Գոտյե Ռալֆ, Ռեֆորմ ակումբի անդամներ, որոնք թղթախաղի ժամանակ Ֆոգի հետ գրազ են գալիս, որ նրան չի հաջողվի ճանապարհորդել աշխարհի շուրջ 80 օրում։
  • Էնդրյու Սպիդի, «Հենրիետա» նավի նավապետ,, որը Ֆոգի համար դարձավ ամենալուրջ արգելքը ԱՄՆ–ից Անգլիա վերադառնալու ճանապարհին։

Ներկա իրադրությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆիլեաս Ֆոգի ճանապարհորդությունը քարտեզի վրա

Հեղինակի կենդանության օրոք սովորականից ավելի հայտնի այս վեպը մինչ այսօր ծառայում է որպես բազմաթիվ էկրանավորումների հիմք, իսկ Ֆիլեաս Ֆոգի կերպարը դարձել է անգլիական ինքնատիրապետման և նպատակին հասնելու վճռականության կերպար։

Էկրանավորում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կինոմատոգրաֆիայում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1956 — Աշխարհի շուրջ 80 օրում (ԱՄՆ)
  • 1989 — Աշխարհի շուրջ 80 օրում (ԱՄՆ)
  • 2004 — Աշխարհի շուրջ 80 օրում (ԱՄՆ)

Մուլտիպլիկացիայում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նեվիլի և Բենետտի կողմից ստեղծված նկարազարդումները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Աշխարհի շուրջը 80 օրում» հոդվածին։