Աղթամարի Սուրբ Խաչ եկեղեցի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Աղթամարի Սուրբ Խաչ եկեղեցի
Եկեղեցի

Եկեղեցին այսօր

Տեղադրություն Վասպուրական
Աշխարհ Այրարատ
Կրոնադավանություն Հայ Առաքելական եկեղեցի Հայ Առաքելական եկեղեցի
Պատմություն
Հիմնադիր(ներ) Գագիկ Ա
Ճարտարապետություն
Կարգավիճակ Կանգուն
Ակտիվ է Այո
Ճարտարապետ(ներ) Մանվել
Ճարտարապ. տիպ Գմբեթակիր սրահ
Ճարտարապ. ոճ Հայկական
Կառուցման սկիզբ 10-րդ դար
##Աղթամարի Սուրբ Խաչ եկեղեցի (Թուրքիա)
Set01-church1.svg
##Աղթամարի Սուրբ Խաչ եկեղեցի (Մեծ Հայք)
Set01-church1.svg


Աղթամարի Սուրբ Խաչ եկեղեցի, Վանա լճի Աղթամար կղզում գտնվող եկեղեցի, հայ ճարտարապետության կոթողներից մեկը, հնում՝ Հայաստանի հոգևոր խոշոր կենտրոն՝ Աղթամարի վանական համալիրի բաղկացուցիչ մասը։ Պատկանում է քառակուսի հատակագծով, զույգ ավանդատներով, գմբեթավորված եկեղեցիների տիպին։ Կառուցվել է Վասպուրականի իշխան Գագիկ Արծրունու պատվերով՝ ճարտարապետ, քանդակագործ և նկարիչ Մանվելի կողմից։ Տաճարի արտաքին պատերը զարդարված են 6 հորիզոնական շարք կազմող զարդաքանդակներով, որոնք չեն խախտում պատերի հարթությունը։ Զարդաքանդակները ստեղծելիս Մանվելը հաշվի է առել հնարավոր դիտանկյունները և տարբեր ժամերի լուսավորությունը։ Պատերից մեկի վրա Գագիկ Արծրունու դիմաքանդակն է, կողքին՝ ողջ հասակով Քրիստոսը, որին արքան պարզում է եկեղեցու մանրակերտը։ Աստվածաշնչի թեմաներով որմնաքանդակներից մեկի վրա պատկերված է Ադամի և Եվայի առասպելը՝ արարումից մինչևբ դրախտից արտաքսում։ Արևելյան ճակատին պատկերված են Թադևոս և Բարդուղիմեոս առաքյալները։ Նրանց կողքին են նաև Գրիգոր Լուսավորիչը, Արծրունյաց տան եպիսկոպոսները, արաբական արշավանքների ժամանակ հերոսացածները, այդ թվում՝ Արծրունյաց ցեղի 4 ներկայացուցիչ՝ հարազատներով շրջապատված։ Եկեղեցու պատերից մեկին պատկերված է խաղողի մշակման ողջ ընթացքը՝ որթը տնկելուց մինչև գինու պատրաստելը։ 2007 թ. եկեղեցին վերանորոգվել է։