Ազնվաց ձոր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox map.png
Ազնվաց ձոր
Ազնվաց Ձոր Աղձնիք page258-2000px-Հայկական Սովետական Հանրագիտարան (Soviet Armenian Encyclopedia) 1.jpg
ԵրկիրՄեծ Հայք Մեծ Հայք
Կարգավիճակգավառ
Մտնում էԱղձնիք
Ներառում էԱզնվաց ձոր դաշտ
ՎարչկենտրոնԱզնվաձոր
Խոշորագույն քաղաքԱզնվաձոր
Հիմնական լեզուհայերեն
Ազգային կազմհայեր
Կրոնական կազմհեթանոսներ (մինչև՝ 301 թ․), քրիստոնյաներ (սկսած 301-ից)
Տարածք202 կմ2[1]
Պատմական շրջան(ներ)Մեծ Հայք
Սահմանակցում էՏատիկ (Աղձնիք), Տուրուբերան, Մոկք

Ազնվաց ձոր (նաև՝ Ազնվաձոր, գրաբ.՝ Ազնուաց ձոր, գրաբ.՝ Ազնուաձոր), գավառ Մեծ Հայքի Աղձնիք աշխարհում[2][3], Վանա լճից հարավ-արևմուտք, Տատիկ գավառից հյուսիս, համապատասխանում է Արևմտյան Հայաստանի Գյոզալդարա[1] և Կեցան գավառակների տարածքին[4]։ Աղձնիքի բդեշխության 6-րդ գավառը՝ 202 կմ2 տարածությամբ[1]:

Անվանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գավառի անունը ծագել է հայերեն ազնիվ և ձոր բառերի համադրությունից[4]։ Ազնվաց ձորը ներկայումս վերանվանվել է Գյոզալդարա (Գյուզելդերե), որը հայկական անվան թուրքական թարգմանութունն է[3]։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գտնվում է Վանա լճից հարավ-արևմուտք, Տատիկ գավառից հյուսիս, համապատասխանում է Արևմտյան Հայաստանի Գյոզալդարա և Կեցան գավառակների տարածքին[4]։ Ընդգրկել է Տատիկ (այժմ՝ Գյուզելդերե) գետի արգավանդ ձորահովիտը[3]: Գավառը հայտնի էր կապարի ու երկաթի հանքավայրերով[4]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գավառը մտնում էր Աղձնիքի բդեշխության մեջ[1]: Ազնվաց ձորը ոմանք նույնացնում են մատենագրության մեջ հիշատակված Բարիձորի հետ՝ վիրջինիս համարելով նրա անվան տարբերակը[4]։ 9-րդ դարում Ազնվաց ձորը արաբական նվաճողներից ազատագրել է Վասպուրականի արքա Գագիկ Արծրունին[3]։ 14-րդ դարի 1-ին կեսին գավառը զավթել են օսմանյան թուրքերը[3]։ Մինչև 19-րդ դարի 1-ին կեսը գավառը մտել է Բիթլիսի գավառի մեջ[3]։ 1878 թվականից եղել է գյուղախումբ Բիթլիսի վիլայեթի Կարճկանի գավառակում, այնուհետև դարձել է ինքնուրույն գավառակ[3][4]։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1895 թվականին գավառը ունեցել է մոտ 3000 հայ բնակչություն[3]։ Զբաղվել են հողագործությամբ, անասնապահությամբ և ձկնորսությամբ[3]։ 1895-1896 թվականների հայկական կոտորածների հետևանքով Ազնվաց ձորը մասամբ (Երեցթաղ, Զններ, Սառնուս և այլն), իսկ 1915 թվականի Մեծ Եղեռնի ժամանակ՝ ամբողջովին զրկվել է հայ բնակիչներից[3]։ Փրկվածներն ապաստանել են Արևելյան Հայաստանում[3]։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 «Հայաստանը ըստ Աշխարհացոյցի», Սուրեն Երեմյան, Երևան, 193, էջ 31.
  2. «Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն», Թադևոս Հակոբյան, 5-րդ հրատ., Երևան, 2007, էջ 227.
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 Մեծ Հայքի վարչական բաժանումը
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Հակոբյան Թ. Խ., Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ., Բարսեղյան Հ. Խ., Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 1 [Դ-Կ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 48 — 1008 էջ։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 122 CC-BY-SA-icon-80x15.png