Ժողովրդական արվեստի թանգարան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ժողովրդական արվեստի թանգարան
Տեսակթանգարան
ԵրկիրFlag of Armenia.svg Հայաստան[1]
ՏեղագրությունԵրևան
Հիմնադրված է1978
ՏնօրենՀովիկ Հովեյան
Կոորդինատներ: 40°11′29″ հս․ լ. 44°31′43″ ավ. ե. / 40.19139° հս․. լ. 44.52861° ավ. ե. / 40.19139; 44.52861
Կայքcpc.am


Հովհաննես Շարամբեյանի անվան ժողովրդական ստեղծագործության կենտրոն, Ժողովրդական արվեստի թանգարան, Հայաստանի ժողովրդական արվեստի պետական թանգարանը Հայկական դեկորատիվ-կիրառական արվեստի և գեղանկարչական աշխատանքների թանգարան է Երևանում։ Հիմնադրվել է նկարիչ Հովհաննես Շարամբեյանի կողմից ստեղծած ժողովրդական արվեստի պետական թանգարանի հիման վրա։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հովհաննես Շարամբեյանի անվան ժողովրդական ստեղծագործության կենտրոնը մշակույթի կենտրոնը զբաղվում է հայ ժողովրդի գեղարվեստական ստեղծագործության տարբեր ժանրերի և ժողովրդական արվեստի նմուշների ձեռքբերման, պահպանման, վերականգնման, ուսումնասիրման, հանրահռչակման աշխատանքներով։

Կենտրոնի Երևանի և Դիլիջանի ժողովրդական արվեստի թանգարաններում պահպանվում և ցուցադրվում են գեղանկարիչ, բանահավաք Հովհաննես Շարամբեյանի ջանքերով հավաքված դեկորատիվ-կիրառական արվեստի ու կերպարվեստի անկրկնելի նմուշներ։

Կենտրոնը հիմնադրվել է 2011 թվականին, որի հավաքածուի հիմքը կազմել են 1930-ական թթ-ին ստեղծված Ժողովրդական ստեղծագործության տան, ապա և Հայաստանի Ժողովրդական արվեստի պետական թանգարանի ցուցանմուշները։

Թանգարանի հավաքածուի կազմավորումը սկսվել է 1930-ական թթ. վերջերին ազգագրագետ-բանահավաք Հաբեթնակ Բաբայանի գլխավորած խմբի ջանքերով։ Հավաքչական աշխատանքներին մասնակցել են նաև նկարիչներ Մարտիրոս Սարյանը, Հակոբ Կոջոյանը, Գաբրիել Գյուրջյանը և այլք։ Այս հավաքածուի հիմքի վրա 1978 թվականին բացվել է Հայաստանի ժողովրդական արվեստի պետական թանգարանը։ Առաջին տնօրենն է դարձել ՀՀ վաստակավոր նկարիչ, Հովհաննես Շարամբեյանը, որը շարունակել է հավաքչարարական աշխատանքները։ Թանգարանում կազմակերպվում են նաև ժամանակավոր ցուցահանդեսներ։

Հավաքածուն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հավաքածուն ընդգրկում է շուրջ 12 000 թանգարանային առարկա (10.276՝ ըստ Մշակույթի նախարարության )։ Այն լայն պատկերացում է տալիս հայկական ժողովրդական արվեստի զարգացման տարբեր փուլերի մասին։ Ցուցադրվում են փայտի փորագրության, մետաղի գեղարվեստական մշակման (այդ թվում արծաթագործության), ասեղնագործության, քարարվեստի, խեցեգործության նմուշներ, մանրաքանդակներ, գորգեր, կարպետներ, գեղանկարչական աշխատանքներ։ Մշտական ցուցադրությունում ներկայացված է 1033 ցուցանմուշ (2007 թ.)։ Թանգարանը ունի ֆոնդապահոցներ, մշտական և ժամանակավոր ցուցադրության սրահներ։

Թանգարանն ունի մշտական ցուցադրության 4 դահլիճ, որոնցում ցուցադրվում է շուրջ 2 հազար, իսկ ‎ֆոնդերում պահվող ցուցանմուշները համալրվում են նվիրատվությունների ու գնումների շնորհիվ։ Դահլիճներից երեքը խստորեն մասնագիտացված են և բաժանվում են՝ փայտարվեստի և խեցեգործության, մետաղագործության, գեղարվեստական մշակման, արծաթագործության, քարարվեստի և ձեռագործ արվեստի բաժինների և ենթաճյուղերի, կա մեկ ընդհանուր բաժին-դահլիճ, որտեղ ներկայացվում են գորգարվեստի, խեցեգործության և մետաղագործության նմուշներ, այստեղ անցկացվում են հանդիպումներ, զրույցներ, ժողարվեստին վերաբերող քննարկումներ։ Թանգարանում ներկայացվում են նշանավոր արվեստագետներ Արծրուն Բերբերյանի (մետաղագործ), Էդվարդ Ղազարյանի, Ռա‎ֆիկ Բադալյանի (միկրոմինյատյուրիստ), Կարապետ Նորաշխարհյանի, Ռոբերտ Եսայանի (արծաթագործ), Սահակ Սահակյանի, Ժիրայր Չուլոյանի, Վահան Հացագործյանի, Մեսրոպ Ավագյանի (փայտարվեստ), Մամիկոն Մխիթարյանի, Վիլյամ Մուրադյանի (քարարվեստ), Անահիտ Իսունցի, Դավիթ Ջրբաշյանի, Մարի Ղազանչյանի, Սոնա Գարամանյան (Ավստրալիա), Սալոմե Ջրբաշյանի (ձեռագործ) ու նաև տարբեր երկրների արվեստագետների ստեղծագործությունները։

Հիմնական բաժիններն են՝

  • ֆոնդերի պահպանման և հաշվառման բաժին
  • գիտական բաժին
  • ցուցահանդեսների կազմակերպման և հանրահռչակման բաժինը[2]

Ժողովրդական արվեստի թանգարանի հավաքածուն շարունակում է համալրվել պետական գնումների, ինչպես նաև նվիրատվությունների շնորհիվ։ Այդ գործում մեծ դեր ունեն հատկապես սփյուռքահայերը, ովքեր թե՝ իրենց ստեղծած աշխատանքները և թե՝ աշխարհի տարբեր երկրներում ձեռք բերած հայկական արվեստի եզակի նմուշները նվիրում են թանգարանին։

Կենտրոնի թանգարանների բացառիկ ցուցանմուշները ցուցադրվել են Ֆրանսիայում, Բելգիայում, Իտալիայում, Պորտուգալիայում, Հունաստանում, Չինաստանում, Իրանում, Սիրիայում, Ռուսաստանում և այլ երկրներում[3][4]։

Ժամանակակից արվեստի բաժնում ներկայացված են ինքնուս նկարիչներ Հաբեթնակ Բաբայանի, Ասատուր Ճերմակյանի, Գևորգ Ոսկանյանի, Հարություն Աթոյանի, Գերասիմ Ամիրյանի, Հովհաննես Համբարձումյանի, քանդակագործ Արտաշես Պետրոսյանի, դեկորատիվ-կիրառական արվեստի բաժնում՝ Վահան Հացագործյանի, Հակոբ Ազատյանի, Հրաչիկ Ստեփանյանի, Կարապետ Նորաշխարհյանի, Սահակ Սահակյանի, Արծրուն Բերբերյանի, Էդուարդ Ղազարյանի, Ռաֆիկ Բադալյանի, Սոնա Գարամանյանի, Մարի Համալյանի և ուրիշների գործերից։

Դիլիջանի մասնաճյուղը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1979 թվականին Դիլիջան քաղաքում բացվեց Ժողովրդական արվեստի թանգարանի մասնաճյուղը։ Թանգարանի շենքը կառուցվել է 1896 թվականին և պատկանել հայտնի ազգային - հասարակական գործիչ, բարերար, իշխանուհի Մարիամ Թումանյանին։ Մասնաճյուղը բացվել է այդ տան վերջին բնակչի՝ Հովհաննես Շարամբեյանի նախաձեռնությամբ[5]։ Դիլիջանի մասնաճյուղում ցուցադրվում է 723 առարկա[2]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Garni.jpg ՀՀ պատմության և մշակույթի
անշարժ հուշարձան , օբյեկտ № 1.6/77