Գլաձոր (գյուղ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գյուղ
Գլաձոր
Պռոշաբերդ7.JPG
Պռոշաբերդ
39°46′42″ հս. լ. 45°20′52″ ավ. ե. / 39.778333° հս. լ. 45.347778° աե. ե.
Երկիր Հայաստան Հայաստան
Մարզ Վայոց Ձորի մարզ
Բարձր. ծովի մակ-ից 1350 մ
Խոսվող լեզուներ Հայերեն
Բնակչություն 2682[1] մարդ (2008)
Ազգային կազմ Հայեր
Կրոնական կազմ Հայ Առաքելական եկեղեցի
Ժամային գոտի UTC+4
##Գլաձոր (գյուղ) (Հայաստան)
Red pog.png
##Գլաձոր (գյուղ) (Վայոց Ձորի մարզ)
Red pog.png

Գլաձոր, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Վայոց Ձորի մարզում[1], մարզկենտրոնից 4 կմ հյուսիս-արևելք, Եղեգիս գետի ձախ կողմում։

Մայրաքաղաք Երևանից ունի 120 կմ հեռավորություն, ծովի մակարդակից՝ 1350 մ բարձրություն։

Կլիմա[խմբագրել]

Կլիման մերձարևադարձային է, չոր, ցամաքային։ Ամռանը շոգ է, ձմռանը՝ ցուրտ։ Տարեկան տեղումների քանակը 300-350 մմ է։

Պատմություն[խմբագրել]

Գյուղը հիմադրվել է 1830թ.։ Նախկինում ունեցել է Օրթաքենդ անվանումը, 1946 թ.–ին վերանվանվել է Գլաձոր։ Ներկայիս բնակիչները 1830 - ական թվականներին ներգաղթել են ռուս-պարսկական պատերազմի տարիներին, Պարսկահայաստանի Խոյ, Սալմաստ գավառներից։ 1831 թվականին գյուղն ունեցել է 128 բնակիչ , 2011 թվականին՝ 2721 մարդ , որից՝ 1989-ը տղամարդ, 1332-ը կին, 1-19 տարեկան երեխաների թիվը՝ 513։ Տնտեսությունների թիվը կազմում է 881։

Բնակչություն[խմբագրել]

Նախնիները 1828-1830 թթ.-ին ներգաղթել են Խոյից և Սալմաստից:

Գլաձորի ազգաբնակչության փոփոխությունը[2].

Տարի 1831 1897 1926 1939 1959 1970 1979 2001 2004
Բնակիչ 128 703 812 1255 1364 1878 2105 2259 2489

Տնտեսություն[խմբագրել]

Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ, այգեգործությամբ և մեղվաբուծությամբ։ Այստեղ կլիման նպաստավոր է այգեգործության և խաղողագործության համար։

Պատմամշակութային կառույցներ[խմբագրել]

Սպիտակավոր վանքը

Գլաձորում են գտնվում “Սպիտակավոր”, Սբ. Աստվածածին, Սբ. Հրեշտակապետաց 1692 թ. եկեղեցիները, XII-XIV դարերի խաչքարեր իսկ գյուղից հարավ-արևմուտք` “Վարդանի” բերդը (IX դար):

«Սպիտակավորը» կառուցվել է XII դարում Պռոշյանների կողմից, 80-ական թվականներին հուշարձանի տարածքում է ամփոփվել հայ պետական, ռազմական գործիչ, քաղաքագետ-իմաստասեր Գարեգին Նժդեհի աճյունի մի մասը, որն այնտեղ է հասել նրա եղբոր և մի խումբ նվիրյալների ջանքերով, հաշվի առնելով զորավարի ցանկությունը։

«Սուրբ Հակոբ» եկեղեցին կառուցվել է 18-րդ դարում, որը մարզի գործող եղեկեցիներից է։ 2010 թվականից ընթանում են եկեղեցու վերանորոգման և համալիր կառույցների շինարական աշխատանքները, որոնք ավարտին կհասցվեն 2011 թվականի վերջին։

Գլաձորի տարածքից քիչ հեռու գտնվում է Թանահատի վանքը, որտեղ XIII դարում գործել է Գլաձորի համալսարանը։

Գլաձորի համալսարան[խմբագրել]

Գլաձորի համալսարանը եղել է Միջնադարյան Հայաստանի նշանավոր ուսումնական կաճառ։ Որպես համալսարան ձեռագրերում հիշատակվում է 1291 թվականից։ Հիմնադրվել է Թանադե վանքում՝ Խաղբակյան Պռոշ իշխանի նախաձեռնությամբ և Օրբելյան իշխանական տան ու Սյունաց մետրոպոլիտության աջակցությամբ։ Գոյատևել է մինչև 1340-ական թվականներին։

Հասարակական կառույցներ[խմբագրել]

Գլաձորի համայնքն ունի միջնակարգ դպրոց, մշակույթի տուն, մանկապարտեզ, բուժկետ, կապի հանգույց, գրադարան, գործող 10 առևտրի կրպակներ։

Տես նաև[խմբագրել]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]