Արա Սարգսյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Արա Սարգսյան
Արա Սարգսյան .png
Ընդհանուր տեղեկություններ
Ի ծնե Արա Միհրանի Սարգսյան
Ծնվել է ապրիլի 4 1902
Ծննդավայր Կոստանդնուպոլիս (Թուրքիա)
Մահացել է հունիսի 6 1969
Վախճանի վայր Երևան (ՀԽՍՀ)
Ազգություն Հայաստան Հայաստան
Ժանր(եր) քանդակագործություն
Գործունեություն քանդակագործ
Պորտալ Portal.svg Արվեստ

Արա Միհրանի Սարգսյան ( ապրիլի 4, 1902, Կ.Պոլիս – հունիսի 6, 1969, Երևան), հայ խորհրդային քանդակագործ, մանկավարժ, հասարակական գործիչ։

Կենսագրություն[խմբագրել]

Արա Սարգսյանը ծնվել է 1902 թվականի ապրիլի 4-ին Պոլսից ոչ հեռու գտնվող Մաքրի գյուղում՝ Միհրան և Կատարինե Սարգսյանների ընտանիքում։

Ուսման տարիներ[խմբագրել]

Նախնական անհրաժեշտ գիտելիքները ստանում է տեղի Տատյան ուսումնարանում, այնուհետև 1914 թվականին, երբ ընտանիքը տեղափոխվում է Պոլիս՝ Բերա թաղամաս, ուսումը շարունակում է Եսայան սանոց վարժարանում։ Արայի հորեղբայրը՝ Սարգիս Սարգսյանը, Կոստանդնուպոլսի հայտնի ճարտարապետներից էր, նրա խորհրդով Արան խորանում է արվեստի մեջ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Արան թողնում է ուսումն ու սկսում զբաղվել պատահական աշխատանքով՝ գոյության միջոցներ վաստակելու նպատակով։ Նա զբաղվում է գրագրությամբ, գծագրությամբ, անգամ՝ էլեկտրիկ։ Պատերազմից հետո նա սովորում է նախ Կ.Պոլսի Գեղարվեստի վարժարանում (1919–21), որտեղ հանդես է եկել ինքնուրույն դիմաքանդակներով, հայկական կոտորածների և առաջին համաշխարհային պատերազմի ազդեցությամբ՝ ողբերգական թեմաներ պատկերող կոմպոզիցիաներով, ապա շարունակել է Վիենայի Գեղարվեստի ակադեմիայի բարձրագույն դպրոցում (1921-24), դիմաքանդակներով մասնակցել տեղի նկարիչների ցուցահանդեսներին։ Այս շրջանի դիմաքանդակները հասուն արվեստագետի ստեղծագործություններ են՝ հոգեբանական խառնվածքների շեշտված դրսևորումներով, որոշ դեպքերում թեթևակի հակումով դեպի իմպրեսիոնիզմը։ Կոմպոզիցիոն ստեղծագործություններում շարունակել է ողբերգական սյուժեները՝ Ռոդենյան ոճի պլաստիկական լուծումներով։ Գեղարվեստի վարժարանի քառամյա ուսումը նա գերազանց ավարտում է երկու տարում։ 1921 թվականին ավարտելով Գեղարվեստի ուսումնարանը որոշում է մեկնել Հռոմ։ Եսայան վարժարան հովանավորում է Արայի ուսումն արտասահմանում։ Այնուհետև կյանքի սղության պատճառով տեղափոխվում է Վիենա և ընդունվում է այսպես կոչված «Վարպետների դպրոց»։ Այստեղ նրա առաջին ղեկավարն էր պրոֆեսոր Է. Հելմերը, ապա Մյուլները։ Մասնագիտանում է հատկապես դիմաքանդակի ժանրում և Վիեննայի նկարիչների միության ցուցահանդեսին ներկայացնում է երաժիշտ, պրոֆեսոր Ռիխարդ Ռոբերտի պորտրեն։

Հայաստանում[խմբագրել]

Վիենայում 1924 թվականին ընդունում է սովետական քաղաքացիություն և 1925 թվականի ապրիլի 26-ին ժամանում Երևան՝ դնելով հայկական պրոֆեսիոնալ քանդակագործության սկիզբը։ 1925-ից 1930 թվականերին Երևանյան գեղարվեստական տեխնիկումում բացում է քանդակագործության բաժինը և սկսում դասավանդել այնտեղ։ 1930-ական թվականներին Արա Սարգսյանը փորձում է միացնել Հայաստանի նկարիչներին՝ համատեղ սեմինարներ, ցուցահանդեսներ կազմակերպելու նպատակով։ 1932 թվականին Գաբրիել Գյուրջյանի, Միքայել Արուտչյանի, Արա Սարգսյանի ջանքերով հիմնադրվում է Հայաստանի նկարիչների միությունը, իսկ առաջին քարտուղար միաձայնորեն ընտրվում է հենց Արա Սարգսյանը, որը գլխավորում է մինչև 1937 թվականը։ Սարգսյանի մանկավարժական գործնեությունն առավել լայն ծավալ ու նշանակություն է ստացել 1945 թվականից, երբ նրա գխավորությամբ հիմնադրվել է Երևանի գեղարվեստական ինստիտուտը։ 1973 թվականին Երևանում բացվել է Արա Սարգսյանի և Հակոբ Կոջոյանի համատեղ տուն-թանգարանը։

Ստեղծագործություններ[խմբագրել]

Կոմպոզիցիաներ[խմբագրել]

  • «Քաղց», գիպս, 1919,
  • «Հուսահատություն», գիպս, 1920,
  • «Տառապանք», կավ, 1922,
  • «Լուռ վիշտ», մարմար, 1923,
  • «Բարձրուքի գրավումը», փայտ, 1942։

Դիմաքանդակներ[խմբագրել]

  • «Կառլ Վայգել», գիպս, 1922,
  • «Ռիխարդ Ռոբերտ», գիպս, 1922,
  • «Հեղինե Զատեյան», գիպս,1923,
  • «Սարգիս Խաչատության», գիպս, 1924,
  • «Վահան Թոթովենց», գիպս, 1926,
  • «Մանուկ Աբեղյան», գիպս, 1926,
  • «Հրաչյա Աճառյան», գիպս, 1926,
  • «Միքայել Նալբանդյան», Գիպս, 1933,
  • «Հակոբ Պարոնյան», գիպս, 1933,
  • «Սուրեն Սպանդարյան», մարմար, 1927։

Մոնումենտներ[խմբագրել]

Պատկերասրահ[խմբագրել]