Միքայել Արուտչյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox artiste.png
Միքայել Արուտչյան
Ընդհանուր տեղեկություններ
Ի ծնե Միքայել Ավետի Արուտչյան
Ծնվել է 1897, հուլիսի 6 (հուլիսի 18)
Ծննդավայր Շուշի
Մահացել է 1961, հունիսի 9
Մահվան վայր Մոսկվա, ԽՍՀՄ
Ազգություն հայ
Գործունեություն բեմադրող, նկարիչ
Պորտալ Nuvola apps kcoloredit.svg Արվեստ

Միքայել Ավետի Արուտչյան (1897, հուլիսի 6 (հուլիսի 18) , Շուշի - 1961, հունիսի 9, Մոսկվա) հայ բեմադրող-նկարիչ, ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ (1958): Հայ խորհրդային բեմանկարչության հիմնադիրներից:

ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ Սերգեյ Արուտչյանի եղբայրն է:

Կենսագրություն[խմբագրել]

1916 թվականին ավարտել է Բաքվի արական գիմնազիան, 1919 թվականին՝ Սարատովի բարձրագույն գեղարվեստատեխնիկական արվեստանոցները։ Առաջին բեմական ձևավորումը կատարել է 1919 թվականին Սարատովի թատրոնում («Փաստաբան Պատլեն»)։ 1919–20 թթ-ին ծառայել է Հայկ Բժշկյանի (Գայ) հեծյալ կորպուսում։ Արուտչյանը 1921–23 թթ-ին սովորել է Բեռլինի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում, 1924– 1925 թթ-ին՝ Փարիզի Կոլառոսսի ակադեմիայում։ 1925 թվականին տեղափոխվել է Երևան։ Արուտչյանը 1928-1939 թթ. եղել է Երևանի Գաբրիել Սունդուկյանի անվան, 1939-1949 թթ.՝ Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի թատրոնների գլխավոր նկարիչը։ Արուտչյանը ներկայացումներ է ձևավորել նաև Երևանի, Բաքվի, Թբիլիսիի, Լենինականի (այժմ՝ Գյումրի) թատրոններում։ Միքայել Արուտչյանը շարունակել է Գեորգի Յակուլովի նորարարական ավանդույթները, արմատապես վերափոխել հայ թատրոնի բեմական մշակույթը[1]։

Միքայել Արուտչյանի աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում[2]:

Ստեղծագործություններ[խմբագրել]

Արուտչյանը ձևավորել է շուրջ 100 ներկայացում, գրքեր, կինոնկարներ, կրկեսային ատրակցիոն։

Գրաֆիկական գործեր[խմբագրել]

  • Գեորգի Յակուլովի դիմանկարը,
  • Հակոբ Կոջոյանի դիմանկարը,
  • Դերենիկ Դեմիրճյանի «Քաջ Նազար», գրքի նկարազարդում,
  • Միգել Սերվանտեսի «Դոն Կիխոտ», գրքի նկարազարդում,
  • «Ֆաշիզմի դեմքը» նկարաշարը։

Թատերական ձևավորումներ[խմբագրել]

  • Դմիտրի Ֆուրմանովի «Խռովություն»,
  • Վաղարշ Վաղարշյանի «Օղակում» (1930 թ)
  • Մկրտիչ Ջանանի «Շահնամե», (1935 թ)
  • Գաբրիել Սունդուկյանի «Պեպո»,
  • Դերենիկ Դեմիրճյանի «Քաջ Նազար» դրամատիկական,
  • Արմեն Տիգրանյանի «Անուշ»,
  • Հարո Ստեփանյանի «Լուսաբացին»,
  • Ջակոմո Պուչչինիի «Տոսկա»,
  • Հ. Ստեփանյանի «Լուսաբացին» օպերայի բեմադրության էսքիզ (1939 թ., Երևանի օպերայի և բալետի թատրոն)
  • Արտեմ Այվազյանի «Թափառնիկոս»,
  • Պյոտր Չայկովսկու «Պիկովայա դամա» օպերային ներկայացումների ձևավորումները։
  • «Բեկում»
  • «Խռովություն»
  • «Զրահագնացք 14-69» (1928 թ)
  • «Հրե կամուրջ» (1929 թ)
  • «Կացնի պոեմ» (1931 թ)
  • «Ալմաստ» (1933 թ)
  • «Ֆիգարո»
  • «Ամպրոպ» (1935 թ)
  • «Արսեն» (1937 թ)
  • «Մեծապատիվ մուրացկաններ» (1934 թ)
  • «Օթելլո» (1940 թ)

Կինոձևավորումներ[խմբագրել]

Արուտչյանը Հայֆիլմում նկարահանված մի շարք ֆիլմերի բեմադրող-նկարիչն է։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005։ 
  2. Միքայել Արուտչյանի ստեղծագործությունները Հայաստանի ազգային պատկերասրահում