Վարդան Աճեմյան
Վարդան Աճեմյան (Հունիսի 4, 1905, Վան - 1977, Երևան)― հայ անվանի թատերական ռեժիսոր, թատերական գործիչ, ԽՍՀՄ ժողովրդական դերասան:
Բովանդակություն |
[խմբագրել] Կենսագրություն
Ծնվել է Վանում: Ավարտելով Երևանի գեղարվեստական ուսումնարանը, 1924-ին նա ընդունվում է Մոսկվայի դրամատիկական ստուդիան` դասեր առնելով Ստանիսլավսկու, Նեմիրովիչ-Դանչենկոյի, Վախտանգովի բեմադրություններից: Գալով Թիֆլիս՝ դառնում է Թիֆլիսի հայ դրամատիկական ստուդիայի ղեկավարը, որտեղ բեմադրում է Դերենիկ Դեմիրճյանի «Հաղթական սիրո երգը» պիեսը: Հայրենիք վերադառնալով արդեն որպես պրոֆեսիոնալ բեմադրիչ, նա 1928թ.-ին դառնում է Լենինականի պետական թատրոնի հիմնադիրներից մեկը և հենց այստեղ էլ բեմադրում իր առաջին ներկայացումները՝ վկայելով, որ ասպարեզ է եկել արդիականության հարցերի հանդեպ զգայուն, լայն մտածողության և վառ ձիրքի տեր մի արվեստագետ: 1930-ականների վերջին նա տեղափոխվեց Երևանի Առաջին պետթատրոն: Աճեմյանն իր բեմադրած պիեսներից շատերի համահեղինակն է եղել, ինչպես նաև իր բեմադրությունների նկարչական ձևավորման համահեղինակը: [1]
[խմբագրել] Բեմադրությունները
- Դերենիկ Դեմիրճյան՝ «Երկիր հայրենի», 1940թ., «Հաղթական սիրո երգը»
- Գաբրիել Սունդուկյան՝ «Էլի մեկ զոհ»
- Վրթանես Փափազյան՝ «Ժայռ», 1944թ.
- Անտոն Չեխով՝ «Բալենու այգի», 1951թ.
- Ալեքսանդր Շիրվանզադե՝ «Նամուս», «Քաոս», «Պատվի համար», «Մորգանի խնամին»
- Գուրգեն Բորյան՝ «Նույն հարկի տակ»
- Եղիշե Չարենց՝ «Դեպի ապագան»
- Պագոդին՝ «Երրորդ պաթետիկականը»
- Վիլյամ Սարոյան՝ «Իմ սիրտը լեռներում է»
- Ուիլյամ Շեքսպիր՝ «Ռոմեո և Ջուլիետտա», «Տասներկուերորդ գիշեր», 1944թ.
- Նաիրի Զարյան՝ «Արտավազդ և Կլեոպատրա»
- Եվրիպիդես՝ «Իֆիգենիան Ավլիսում»
- Զարզանդ Դարյան՝ «Հանրապետության նախագահը»
- Մաքսիմ Գորկի՝ «Հատակում»
- Լավրենյով՝ «Բեկում»
- Ստեփան Բաղդասարյան՝ «Արյունոտ անապատ» («Մարոկկո»)
- Հակոբ Պարոնյան՝ «Մեծապատիվ մուրացկաններ», «Պաղտասար աղբար», «Շողոքորթը»
- Ֆրիդրիխ Շիլլեր՝ «Սեր և խարդավանք»
- Մկրտիչ Ջանան՝ «Շահնամե»
- Կարլո Գոլդոնի՝ «Հյուրանոցի տիրուհին»
- Լ.Միքայելյան՝ «Գոշ»
- Ալեքսանդր Ալեքսմանյան՝ «Կոմս Էմմանվել»
- Ա.Կորնեյչուկ՝ «Ռազմաճակատ», 1942թ.
- Ալեքսանդր Սուխովո-Կոբլին՝ «Կրեչինսկու հարսանիքը», 1946թ.
- «Արա Գեղեցիկ», 1946թ.
- Ա.Ֆադեև՝ «Երիտասարդական գվարդիա», 1947թ.
- «Դեպի ապագան»
- Տիգրան Չուխաջյան՝ «Լեբլեբիջի Հոր-հոր աղան»
- «Դավիթ Բեկ»
- Դունաևսկի՝ «Ազատաշունչ հողմը»
- «Եվ այլն կամ նոր Դիոգինեսը»
- «Կարինե»
- Վաղարշ Վաղարշյան՝ «Վանքաձոր»
- Յա. Գալան՝ «Սերը լուսաբացին»
- «Էլի մեկ զոհ»
- «Բաղնըսի բոխչա»
- «Անտառը»
- «Ակամա ամուսնություն»
- Նար Դոս՝ «Սպանված աղավնի»
- «Ստալինգրադից հեռու»
- «Օտար ստվեր»
- «Փորձադաշտ»
- «Նույն հարկի տակ»
- «Հրաշալի գանձ»
- «Գարնան անձրև»
[խմբագրել] Գրականություն Վարդան Աճեմյանի մասին
- Լ.Հախվերդյան, Կլասիկան և մեր օրերը. Վարդան Աճեմյանի արվեստը, Երևան, 1962թ.
[խմբագրել] Աղբյուրներ
- ↑ (1967) Հայ սովետական թատրոնի պատմություն. Երևան: ՀՍՍՀ Գիտությունների Ակադեմիայի Հրատարակչություն.
- ↑ Վարդան Աճեմյանը ժամանակակիցների հուշերում / Կազմեց՝ Լևոն Հախվերդյան ; Խմբ.՝Սերգո Հայրապետյան. - Երևան : Արեգ , 1997. - 272 էջ. Վերնախորագիր՝ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտ Հախվերդյան, Լևոն Հովհաննեսի, 1924-2003 Հայրապետյան, Սերգո Աճեմյան Վարդան, նրա մասին
- ↑ Վարդան Աճեմյան / Կազմ. և վերջաբ.՝ Հ. Երանոսյան ; Խմբ.՝ Ռ. Զարյան; Առաջաբ.՝ Վ. Մկրտչյան;. - Երևան : Սովետական գրող , 1977. - 206 էջ : լուսանկ. ; 18 սմ. Վ.Աճեմյանի բեմադրությունների ցանկ, էջ՝ 188-196 Մատենագիտական ցանկ հայ. և ռուս. լեզուներով, էջ՝ 197-204 Երանոսյան, Հայկազ կազմ. վերջաբ. Զարյան, Ռուբեն Վարոսի, 1909-1994 խմբ. Մկրտչյան, Վահագն առաջաբ. Աճեմյան, Վարդան Մկրտչի, 1905-1977 Հայ թատրոն Դերասանական արվեստ Հայ անվանի դերասաններ
