Մանուկ Աբեղյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Մանուկ Աբեղյան

Մանուկ Աբեղյան (1865-1944).jpg

Ծնվել է 1865
Ռուսական կայսրություն Ռուսական կայսրություն, Երևանի նահանգ, Նախիջևան, Աստապատ
Մահացել է 1944
Երևան, Հայաստանի ԽՍՀ
Մասնագիտություն գրականագետ
Ազգություն Հայ
Կրթություն Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարան

Մանուկ Աբեղյան (մարտի 5, նոր տոմարով՝ մարտի 17, 1865 -1944, սեպտեմբերի 25), հայագետ, հասարակական գործիչ, գրականագետ, լեզվաբան, բառարանագիր, բանահավաք, պրոֆեսոր (1926), բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1935), ՀԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1943), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1935)։ Աբեղյանը նաև արևելահայերենի արդի ուղղագրության հեղինակն է։

Կենսագրություն[խմբագրել]

Ծնվել է 1865թ-ի մարտի 15–ին հին Նախիջևանի Աստապատ գյուղում՝ հողագործի ընտանիքում։ Սկզբնական կրթությունը ստացել է Կարմիր վանքի դպրոցում։ 1876-ին ընդունվել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանը և ավարտել է 1885թ-ին։ Երկար տարիներ ուսուցչություն է արել Շուշիում և Թբիլիսիում։ 1893թ-ին մեկնել է արտասահման և եղել է ունկնդիր Ենայի, Լայպցիգի, Բեռլինի և Փարիզի համալսարաններում։ 1898-ին ավարտել է Ենայի համալսարանը՝ ստանալով փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։ Մինչև 1914 թվականը եղել է Գևորգյան ճեմարանի ուսուցիչ որից հետո չորս տարի դասավանդել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում, իսկ համալսարանը բացվելու օրից պրոֆեսորի պաշտոն է վարել և պատրաստել է հայոց լեզվի և գրականության բազմաթիվ մասնագետներ։ Գրել է հայոց լեզվի, գրականության և ժողովրդական ստեղծագործության վերաբերյալ բազմաթիվ գիտական աշխատություններ, շրջել է Հայաստանի գյուղերը՝ հավաքելով հայ ժողովրդական առասպելներ, գուսանական տաղեր, հայրեններ, գրի է առել հայկական էպոսի բազմաթիվ տարբերակներ։ Որոշ ժամանակ խմբագրել է «Նոր-Դար» թերթը։ Հանդիսանում է հայոց տաղաչափության առաջին ուսումնասիրողն ու փաստացի, ամբողջական հետազոտության հեղինակը։

Մանուկ Աբեղյանին նվիրված 1965 թվականի ԽՍՀՄ փոստային նամականիշ

Մ. Աբեղյանի երկերի մատենագրությունը[խմբագրել]


Մ. Աբեղյանի կատարած թարգմանությունները (ռուսերենից)[խմբագրել]

  • Լև Տոլստոյ, Աստված գիտե արդարն ու մեղավորը, բայց դատաստանը շուտ չի անում, Թիֆլիս, տպարան Մ. Վարդանյանի, 1891, 22 էջ։
  • Նիկոլայ Գոգոլ, Տարաս Բուլբա, Թիֆլիս, տպարան Մ. Դ. Ռոտինյանի, 1892, 166 էջ։

Գրականություն Մանուկ Աբեղյանի և նրա ստեղծագործության մասին[խմբագրել]

Աղբյուրներ[խմբագրել]

Պետրոսյան, Հ., Հայ գիտնականներ, հրապարակախոսներ, ժուռնալիստներ, Երևան, 1960, էջ 239-243։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Վիքիդարանի պատկերանիշը
Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝
Մանուկ Աբեղյան