Վիկինգներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Վիկինգներ (այլ կիրառումներ)
Վիկինգներ։

Վիկինգներ (դան․՝ Viking, շվեդ.՝ Vikingar, նորվ.՝ Vikingene), վաղ միջնադարյան սկանդինավյան նավաստիներ[1], 8-11-րդ դարերում ծովային արշավանքներ էին ձեռնարկում ողջ Եվրոպայով մեկ։ Վիկինգների մեծ մասը գյուղացիներ էին ներկայիս Շվեդիայի, Դանիայի և Նորվեգիայի տարածքից, որոնց մեծ մասը հեթանոսներ էին[1]։ Վիկինգները 10-րդ դարում հայտնագործեցին Գրենլանդիա կղզին։ 1000 թվականին Լեյֆ Էրիկսոնը հիմնեց գաղութ Հյուսիսային Ամերիկայում։ Սկանդինավցիները վիկինգներին անվանում էին նորմաններ («հյուսիսային մարդիկ» (լատ.՝ Normanni), իսկ Հին Ռուսիայում՝ վարյագներ (ռուս.՝ варяги

Վիկինգները գաղութներ հիմնեցին Բրիտանիայում, Ֆրանսիայում, Սիցիլիայում և Հյուսիսային Ամերիկայում[2]։

Սկանդինավական ժամանակագրությունում «վիկինգ» եզրը ներկայիս իմաստով չի օգտագործվել, ավելի շուտ բնութագրել է սոցիալական երևույթ, երբ անհող բոնդերը (ազնվականությանը չպատկանող ազատ մարդիկ), լավ կյանք փնտրելով, լքում էին հայրենիքը։

Անվանման ստուգաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անվանման ծագման մի քանի վարկած կա՝

  • Ամենատարածված վարկածի համաձայն` «վիկինգ» բառը ծագում է հին նորվեգերեն víkingr բառից, որը նշանակում է «մարդ ծովախորշից» (vík ծովախորշ արմատից և ingr վերջածանցից)[3]։
  • Ըստ այլ վարկածի` անվանումը կարող է նաև առաջացած լինել Նորվեգիայի Վիկ մարզի անունից։
  • Կարծիք կա, որ կարող է առաջացած լինել հին նորվեգերեն vike (լքել, հեռանալ) բառից, որը կարող էր վերաբերել ավազակության կամ առևտրի համար երկիրը լքող մարդկանց։

էթնիկական անմիատարրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիկինգների ասպատակություններին մասնակցում էին ոչ միայն Բալթիկայի սկանդինավյան ժողովուրդները։ Մասնակիցների մեջ կային և բալթիական սլավոններ՝ վենդերը[4][5][6]։ Նման հիշատակում կա «Մագնուս Կույրի և Հերալդ Գիլիի մասին» սագայում։ Աղբյուրներից մեկում էստերը բնութագրված են որպես վիկինգներ, թեև պարզված չէ՝ նրանք էստերն են, թե վիկինգներ էստերի երկրից։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիկինգների զավթումների պատճառները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիկինգները զավթումների համար տարբեր պատճառներ ունեին՝ նոր հողերի որոնում և վերաբնակեցում, ասպատակություններ, ծովահենություն, խոշոր ռազմական արշավանքներ, առևտուր։ Շվեդների, դանիացիների և նորվեգացիների մոտ համայնական-տոհմական կարգերի քայքայումն ուղեկցվում էր վերնախավի հզորացմամբ, որի համար ավարը հարստանալու հիմնական միջոցն էր։ Համայնքի շատ ազատ անդամներ լքում էին խիտ բնակեցված ափամերձ շրջանները մշակելի հողերի պակասի պատճառով։ Նավաշինարարության զարգացումը հնարավորություն էր բացում վիկինգների առջև։ Նրանք նավարկում էին ոչ միայն Բալթիկ ծովում, այլև Ատլանտյան օվկիանոսի հյուսիսային ջրերում և Միջերկրական ծովում։

Սկանդինավների առաջին այցելությունները հարավային տարածքներ խաղաղ էին՝ առևտրի նպատակներով։ Մոտավորապես 725 թվականին նրանք հասել են Դանիայի Ռիբե քաղաքը, որն այն ժամանակ ծովափնյա առևտրական կենտրոն էր[7]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Վիկինգների մասին Բրիտանիկա հանրագիտարանում
  2. Հայկակական Սովետական Հանրագիտարան, հատոր՝ 11, էջ՝ 446, Երևան, 1985
  3. Школьный этимологический словарь русского языка. Происхождение слов. — М.: Дрофа Н. М. Шанский, Т. А. Боброва 2004 (ռուս.)
  4. Примечание к Саге о Посошниках
  5. С.А. Кириллин։ «Северная основа русского народа» (ռուսերեն)։ Журнал «Континент - Россия» №17։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-03-11-ին։ Վերցված է 3 июля 2008 
  6. Фомин В. В. Южнобалтийские славяне в истории Старой Руссы.
  7. «Первые викинги были торговцами, а не пиратами, выяснили ученые»։ РИА Новости։ 2015-05-08։ Վերցված է 2015-05-11