Սկանդինավյան թերակղզի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox map.png
Սկանդինավյան թերակղզի
շվեդերեն՝ Skandinaviska halvön
նորվ.՝ Skandinaviske halvøy
ֆիններեն՝ Skandinavian niemimaa

Սկանդինավյան թերակղզին ձմռանը
Տեղագրություն Եվրոպա
Ողողող ջրեր Բալթիկ, Հյուսիսային, Նորվեգական և Բարենցի ծով
Ընդհանուր մակերեսը մոտ 800 000 կմ²
Ամենաբարձր կետը 2469 մ
Երկիր Նորվեգիա Նորվեգիա
Ֆինլանդիա Ֆինլանդիա
Շվեդիա Շվեդիա
##Սկանդինավյան թերակղզի (Եվրոպա)
Red pog.svg
Commons-logo.svg Վիքիպահեստում

Սկանդինավյան թերակղզի (նորվ.՝ Den skandinaviske halvøy կամ Den skandinaviske halvøya, շվեդերեն՝ Skandinaviska halvön, ռուս.՝ Скандинавский полуостров, ֆիններեն՝ Skandinavian niemimaa), ամենամեծ թերակղզին Եվրոպայում (հյուսիս-արևմուտքում

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկարությունը 1900 կմ է, լայնությունը՝ մինչև 800 կմ, տարածությունը՝ մոտ 800 հզ կմ²։ Ողողվում է Բալթիկ, Հյուսիսային, Նորվեգական և Բարենցի ծովերով։ Մայրցամաքային սահմանը պայմանականորեն տանում են Բոտնիկ ծոցի հս․ մասից մինչև Վարանգեր ֆիորդը։ Արմ․ և հս․ ափերը զառիվայր են, բարձր, մասնատված ֆիորդերով, հվ․ և արլ․ ափերը ցածր են, ժայռոտ, հաճախ՝ ստորջրյա։ Թերակղզու մեծ մասը զբաղեցնում են Սկանդինավյան լեռները, (ամենաբարձր գագաթը՝ Գալհյոպիգեն, 2470 մ), որոնց արլ-ից հարում է Նորլանդ սարահարթը, դրանից հվ․ տարածվում են Միջին Շվեդական լճային դաշտավայրը և Սմոլանդ գմբեթաձև բարձրությունը (մինչև 377 մ)։ Ռելիեֆի հիմնական գծերը կապված են Սկանդինավյան թերակղզու Բալթիական վահանի սահմանում գտնվելու և կալեդոնյան ծալքավոր կառուցվածքի հետ, որը նեոգեն-անթրոպոգենում ենթարկվել է զգալի ուղղաձիգ տեղաշարժման ու հարթեցման ի հաշիվ սառցադաշտային էկգարացիայի և կուտակման։ Օգտակար հանածոներից կան երկաթի հանքանյութ, պղինձ, տիտան, անագ։ Կլիման արմ-ում ծովային է, արլ-ում՝ բարեխառն, անցումային։

Գետային ցանցը խիտ է, գետերը՝ սահանքավոր, ջրառատ, գերազանցապես կարճ և հարուստ հիդրոէներգետիկ պաշարներով։ Կան բազմաթիվ լճեր (Վենեռն, Մելարեն, Վեթեռն են), սառցադաշտեր (տարածքը մոտ 5 հզ կմ²)։ Անտառները գրավում են տարածքի 43 %-ը։ Հս-ում տունդրան ու ասեղնատերև անտառներն են, հվ-ում՝ խառն և լայնատերև անտառները, արմ-ում՝ տորֆաճահիճները։ Կենդանիներից կան որմզդեղ, աղվես, նապաստակ, լեմինգ, եղջերու։ Ափամերձ ժայռերին և կղզիներում կան թռչնաշուկաներ։ Սկանդինավյան թերակղզում են գտնվում Շվեդիան, Նորվեգիան և Ֆինլանդիայի հյուսիսարևմտյան մասը։