Ապոլինարի Վասնեցով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ապոլինարի Վասնեցով
Аполлинарий Васнецов
NikDmKuznetsov AppolinaryVasnetsov.jpg
Ծնվել էհուլիսի 25 (օգոստոսի 6), 1856
ԾննդավայրՌյաբովո, Վյատկա, Վյատկայի գավառ, Ռուսական կայսրություն
Վախճանվել էհունվարի 23, 1933(1933-01-23)[1][2][3][…] (76 տարեկան)
Մահվան վայրՄոսկվա, Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն[1]
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն և Flag of the USSR (1936-1955).svg Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն
ԿրթությունՄոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարան
Մասնագիտություննկարիչ և հայրենագետ
Ժանրպատմական գեղանկարչություն և բնանկար
Թեմաներգեղանկարչություն
ԱշակերտներQ112167701?
ԶավակներՎսևոլոդ Վասնեցով
Commons-logo.svg Apollinary Vasnetsov Վիքիպահեստում

Ապոլինարի Միխայլովիչ Վասնեցով (ռուս.՝ Аполлинарий Михайлович Васнецов, հուլիսի 25 (օգոստոսի 6), 1856, Ռյաբովո, Վյատկա, Վյատկայի գավառ, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 23, 1933(1933-01-23)[1][2][3][…], Մոսկվա, Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն[1]), ռուս նկարիչ, պատմական գեղանկարչության վարպետ, արվեստագետ, Վիկտոր Վասնեցովի եղբայրը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Հայրենիք» (1886, Տրետյակովյան պատկերասրահ) կտավում Ա. Վասնեցովը փորձում է ըմբռնել, թե ինչ նշանակություն ունեն իր համար հայրենի հեռաստաններն ու հողը։ Նկարչի կտավի ազդեցությունն զգալի է ռուս մեծ բնանկարիչ Նիկոլայ Դուբովսկու համանուն «Հայրենիք» նկարի վրա (1904)։

Ապոլինարի Վասնեցովը ծնվել է 1856 թվականի հուլիսի 25-ին (օգոստոսի 6-ին) Վյատկա քաղաքի մոտ գտնվող Ռյաբովո գյուղում (ներկայում՝ Կիրովի մարզում)՝ վանականի բազմազավակ ընտանիքում։

Տասներեք տարեկան հասակում Ապոլինարի Վասնեցովը զրկվում է ծնողներից։ Տաղանդավոր պատանին նկարչական կանոնավոր կրթություն չի ստացել։ Վյատկայի հոգևոր ուսումնարանում սովորելու տարիներին դասեր է առել լեհ նկարիչ Միխալ Էլվիրո Անդրիոլիի մոտ, ով աքսորված էր Վյատկա։

Aquote1.png Վասնեցովն Անդրիոլիին այցելում էր ամեն կիրակի և իր հետ բերում էր տանն արված նկարները՝ ներկայացնելու նկարչի գնահատականին, ինչպես նաև նրա մոտ բնօրինակից նկարում էր պատուհանից երևող տեսարան կամ կրկնօրինակում էր շվեյցարացի նկարիչ Ալեքսանդր Կալամի լեռնային ու անտառային բնապատկերները[4]։ Aquote2.png

1872 թվականին Ապոլինարի Վասնեցովն ավարտում է Վյատկայի հոգևոր ուսումնարանն ու ավագ եղբոր՝ Վիկտոր Վասնեցովի պնդմամբ տեղափոխվում է Պետերբուրգ, որտեղ ապրել է 1872-1875 թվականներին։ Գեղանկարչություն է սովորել Վիկտոր Վասնեցովի, ինչպես նաև այնպիսի վարպետների մոտ, ինչպիսիք են Վասիլի Պոլենովը, Իլյա Ռեպինը, Մարկ Անտոկոլսկին, Վասիլի Մաքսիմովը։

1875 թվականին Ապոլինարի Վասնեցովը հրաժարվում է Գեղարվեստի ակադեմիա ընդունվելու մտքից և քննություն է հանձնել ժողովրդական ուսուցչի կոչում ստանալու համար, ինչից հետո գնում է աշխատելու Օռլովի նահանգի Բիստրիցա գյուղում։ Սակայն կարճ ժամանակ անց նա հիասթափվում է նարոդնիկական գաղափարներից և 1878 թվականին վերադառնում Մոսկվա՝ եղբոր մոտ, ու այդ ժամանակից ի վեր զբաղվում է միայն արվեստով։

1882 թվականից Ապոլինարի Վասնեցովն ամեն տարի ամառն անցկացնում է Ախտիրկա գյուղում՝ եղբոր ամառանոցում, որ գտնվում էր Սավվա Մամոնտովի կալվածքի՝ Աբրամցևոյի մոտ։ Շատ է շփվել Աբրամցևոյի նկարիչների խմբակի անդամների հետ։

1883 թվականից Ապոլինարի Վասնեցովն իր աշխատանքները ցուցադրում է Գեղարվեստական շրջիկ ցուցահանդեսների ընկերության կազմակերպած ցուցահանդեսներում։ 1885-1886 թվականներին ճանապարհորդել է Ռուսական կայսրության տարածքում, այցելել Ուկրաինա և Ղրիմ։ 1898 թվականին եղել է Ֆրանսիայում, Իտալիայում և Գերմանիայում։

1900 թվականին Ապոլինարի Վասնեցովը դառնում է Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիայի ակադեմիկոս։ 1903 թվականին մասնակցել է Ռուս նկարիչների միության կազմակերպմանը։

1901-1918 թվականներին ղեկավարել է Մոսկվայի գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանի բնանկարի դասարանը։ 1918 թվականից գլխավորել է Հին Մոսկվայի ուսումնասիրման հանձնաժողովը և հնագիտական հետազոտություններ է անցկացրել քաղաքի կենտրոնական հատվածում։

1931 թվականին Ապոլինարի Վասնեցովը եղել է այն միակ նկարիչը, որ հրապարակայնորեն հանդես է եկել Քրիստոս Փրկիչ տաճարի քանդման դեմ՝ նամակ տպագրելով «Իզվեստիա» լրագրում[5]։

Ապոլինարի Վասնեցովը մահացել է 1933 թվականի հունվարի 23-ին Մոսկվայում, թաղված է Մոսկվայի Վվեդենյան գերեզմանատանը[6]։

Հայտնի աշխատանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Հյուսիսային երկրամաս։ Սիբիրյան գետ» (ռուս.՝ Северный край. Сибирская река, 1899),
  • «Հայրենիք» (ռուս.՝ Родина, 1886, Տրետյակովյան պատկերասրահ),
  • «Տայգա Ուրալում։ Կապույտ լեռը» (ռուս.՝ Тайга на Урале. Синяя гора, 1891),
  • «Կամա» (ռուս.՝ Кама, 1895, Տրետյակովյան պատկերասրահ),
  • «Փողոց Կիտայ-գորոդում. XVII դարի սկիզբ» (ռուս.՝ Улица в Китай-городе. Начало XVII века, 1900, Ռուսական թանգարան),
  • «Կարմիր հրապարակը XVII դարի երկրորդ կեսին» (ռուս.՝ Красная площадь во 2-й половине XVII века, 1925, Մոսկվայի պատմության և վերակառուսման թանգարան),
  • «Խովանշչինա» (ռուս.՝ Хованщина18, 97), «Ասք անտեսանելի Կիտեժ քաղաքի մասին» (ռուս.՝ Сказание о невидимом граде Китеже…, 1907) թատերական ներկայացումների էսքիզները,
  • «Великокняжеская, царская и императорская охота на Руси», «Картины по русской истории» գրքերի նկարազարդումները։

Թանգարաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԽՍՀՄ նամականիշ, 1956 թվական
  • Կիրովի Վիկտոր և Ապոլինարի Վասնեցովների անվան գեղարվեստի պետական մարզային թանգարան Կիրովի մարզի Կիրով քաղաքում,
  • Վիկտոր և Ապոլինարի Վասնեցովների տուն-թանգարան Կիրովի մարզի Ռյաբովո գյուղում,
  • Ապոլինարի Վասնեցովի հիշատակին նվիրված թանգարան-բնակարան Մոսկվայում։

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Կիրովում տեղադրվել է Ապոլինարի Վասնեցովի հուշարձանը։
  • 1956 թվականին ԽՍՀՄ-ում թողարկվել է Ապոլինարի Վասնեցովին նվիրված նամականիշ։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աշխատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հուշարձան «Վիկտոր և Ապոլինար Վասնեցովներին երախտագետ համերկրացիներից», տեղադրված է Կիրովի Վասնեցով եղբայրների անունը կրող մարզային թանգարանի դիմաց (քանդակագործ՝ Յու. Օրեխով, ճարտարապետ՝ Ս. Խաջիբարոնով, 1992)
Ռուսաստանի զինանշանը Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտ
  • Художество. Опыт анализа понятий, определяющих искусство живописи. — М., 1908.
  • Облик старой Москвы // Грабарь И. [и др.]. История русского искусства. Т. 2. — М., [1910-11]. — Гл. XIV. С. 225—250.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Васнецов Аполлинарий Михайлович // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. 2,0 2,1 2,2 Apollinari Mikhailovich Vasnetsov (նիդերլ.)
  3. 3,0 3,1 3,2 Encyclopædia Britannica
  4. Беспалова Л. А.։ «Аполлинарий Васнецов»։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-25-ին։ Վերցված է 2009-01-16 
  5. Васнецова Е. К., Ядохина Е. И. Противостояние Аполлинария Васнецова // «Наше наследие», 1995, № 35-36, с. 80—89.
  6. «Могила А. Васнецова на Введенском кладбище»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-12-02-ին։ Վերցված է 2016-01-20 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Беспалова Л., Аполлинарий Михайлович Васнецов (1856—1933). — М., 1950. — 40с.+ вкл.илл. (Массовая библиотека)
  • Беспалова Л., А. М. Васнецов. 1856—1933. — М., 1956. — 174 с., ил.
  • Аполлинарий Васнецов. К столетию со дня рождения [1856—1956] // Труды Музея истории и реконструкции Москвы. Вып. VII. — М., Моск. рабочий, 1957. — 172с.+ вкл.илл. — 15.000 экз.
  • Беспалова Л. А., Аполлинарий Михайлович Васнецов, 1856—1933. — 2-е изд., перераб. и доп. — М., Искусство, 1983. — 232 с., ил. — 25.000 экз.
  • Москва в творчестве А. М. Васнецова։ Сборник./ Составитель сборника Е. К. Васнецова. — М., Моск. рабочий, 1986. — 272с., ил.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]