Նիկոլայ Ֆեշին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Նիկոլայ Ֆեշին
Ծնվել էդեկտեմբերի 8 (20), 1881[1]
ԾննդավայրԿազան, Ռուսական կայսրություն
Վախճանվել էհոկտեմբերի 5, 1955(1955-10-05)[1][2] (73 տարեկանում)
Մահվան վայրՍանտա Մոնիկա, ԱՄՆ
ՔաղաքացիությունԱՄՆ
ԿրթությունՍանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիա, Կազանի գեղարվեստի դպրոց և Գեղարվեստի բարձրագույն դպրոց
Մասնագիտություննկարիչ
Ժանրդիմապատկեր, գեղանկարչություն, գրաֆիկա և քանդակագործություն
ՊարգևներՍուրբ Ստանիսլավի 3-րդ աստիճանի շքանշան
ԶավակներEya Nikolaivna Fechin?
Nikolai Ivanovich Fechin Վիքիպահեստում

Նիկոլայ Իվանովիչ Ֆեշին (դեկտեմբերի 8 (20), 1881[1], Կազան, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 5, 1955(1955-10-05)[1][2], Սանտա Մոնիկա, ԱՄՆ), ռուս և ամերիկացի նկարիչ: Բնանկարիչ, գրաֆիկ, փորագրող, քանդակագործ, իմպրեսիոնիզմի և մոդեռնի ներկայացուցիչ:

Ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիան Իլյա Ռեպինի արվեստանոցում, հետագայում վերադարձել է Կազան և դասավանդել է Կազանի գեղարվեստի դպրոցում, որը ներկայում կրում է նրա անունը: 1916 թվականին ընտրվել է Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի ակադեմիկոս: 1923 թվականին ընտանիքի հետ գաղթել է ԱՄՆ, որտեղ ապրել է մինչև իր կյանքի վերջը`1955 թվականը: 1976 թվականին նկարչի դուստրը` Իյ Նիկոլաևնա Ֆեշին Բրեխեմը հոր աճյունը վերաթաղել է Կազանում: Ֆեշինը բավականին հայտնի է եղել Ռուսաստանում և ԽՍՀՄ-ում, իսկ ԱՄՆ-ում համարվել է ամերկացի ազգային գեղանկարիչ: Ստեղծել է երկու հազարից ավել ստեղծագործություն, որոնք գտնվում են ԱՄՆ-ի երեսուն թանգարանների հավաքածուներում, չհաշված մասնավոր հավաքածուները: Նիկոլայ Ֆեշինի ամենամեծ աշխատանքների հավաքածուն (189) գտնվում Թաթարստանի կերպարվեստի պետական թանգարանում («Խազինե» ազգային գեղարվեստական պատկերասրահ): Նրա ստեղծագործությունները ներկայացվում են նաև Սանկտ Պետերբուրգի, Չեբոքսարիի, Կոզմոդեմյանսկիի, Կիրովայի մասնավոր հավաքածուներում:

Վաղ կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նիկոլայ Իվանովիչ Ֆեշինը ծնվել է 1881 թվականի նոյեմբերի 26-ին իկոնոստաս փորագրող Իվան Ալեքսանդրովիչ Ֆեշինի ընտանիքում, որն ուներ իր սեփական արհեստանոցը: Հայրը ծնունդով Արզամասից է, տոհմակիցները, որոնք դեռ XVI դարից աքսորված են եղել որպես խռովարար պուշկարցիներ[3], եկել են Պուշկարկա գյուղից։ Մայրը` Պրասկովայա Վիկտորովնա Չիտովան եկել է Կոստրոմայից: Իվան Ֆեշինի արվեստանոցը այդ տարիներին տեղի ուսումնա-արդյունաբերական ցուցահանդեսներին արժանացել է արծաթե մրցանակների «մեծ չափով աշխատանքների և բազմապիսի նկարների համար»[4]: Չորս տարեկանում Նիկոլայը հիվանդացել է մենինգիտ հիվանդությամբ և երկու շաբաթ եղել է կոմայի մեջ: Համաձայն ընտանեկան առասպելի, որը մեջբերում է Ֆեշինը «Ինքնակենսագրությունում»՝ բժիշկները ծնողներին խորհուրդ են տվել աղոթել հրաշքի համար. հայրը, որը բավականին հայտնի էր հոգևորականության շրջանում, պայմանավորվել է, որ Ավետման եկեղեցուց Աստվածամոր Տիխվինյան հրաշագործ սրբապատկերը բերեն իրենց տուն: Նիկոլայը այդ ամենից հետո լավացել է, սակայն հիվանդությունը երեխային դարձրել էր ինքնամփոփ և միայնակ: Նկարչական տաղանդը նա իր մոտ հայտնաբերել է շատ վաղ տարիքում, և արվեստում դարձել է ավելի կենտրոնացված:

Առաջին ինքնուրյուն ստեղծագործական քայլերը Նիկոլայ Ֆեշինի մոտ նկատվում են վեց տարեկանում. պահպանվել են նրա այն ժամանակվա զարդարանքների ալբոմները: Ինը տարեկանից սկսել է աշխատել իր հոր արվեստանոցում՝ մասնակցելով պատվերների ստեղծմանը: Տղայի շնորքը նկատում է Կազանի գեղարվեստի դպրոցի առաջին տնօրեն` Ն.Ն. Բելկովիչով, որն ապագայում դառնում է նկարչի աները[4]:

Ի.Ա.ֆեշինը չի ունեցել ձեռնարկատիրական ջիղ և չնայած հայտնիությանը, սնանկացել է և պարտքերը ետ վերադարձնելու պատճառով ստիպված է եղել տալ ամբողջ ունեցվածքը: Նա աշխատանքի համար սկսել է շրջել գյուղերով , ընտանիքը մնացել է քաղաքում, ապրելով աղքատության մեջ: Ամեն դեպքում տղան կարողանում է ստանալ կրթություն Հրատարակչական դպրոցում: Նիկոլայ Ֆեշինը հիշում է որ առաջին վաստակը նրան բերել է իկոնոստասների գծագրությունը, որը նա արել է 13 տարեկանում և նա այդ գումարով (10 000 ռուբլի) իր համար դպրոցական կոստյում է կարել[5]:

1895 թվականին Կազանում բացվել է Գեղարվեստի դպրոց, որում ընդունվում է նաև Նիկոլայ Ֆեշինը: Այդ ժամանակ հայրը սատարել է որդուն, որպեզսի Նիկոլայ Ֆեշինը դառնա նկարիչ:

Նիկոլայ Ֆեշինի շիրիմը Արսկո գերեզմանոցում

Այդ ժամանակ ընտանիքը բաժանվում է. տանջվելով աղքատությունից Պրասկովյա Ֆեշինը մեկնում է Կոստրոմա ծնողների մոտ, Իվան Ֆեշինը նույնպես լքում է Կազանը և չի լինում այնպիսի կարգավիճակում, որպեզսի օգնի որդուն: Չնայած դրան, մինչև կյանքի վերջը հայրը Նիկոլայի համար եղել է հեղինակություն[6]: Տասնչորսամյա Նիկոլայ Ֆեշինը Կազանում մնում է միայնակ, ապրելով քաղցի մեջ և չունենալով մշտական աշխատանք, միայն մի քանի անգամ օգնություն նրան ցուցաբերել է հորական կողմից հորեղբայրը, որն ուներ Կազանից 100 վեստ հեռավորության վրա գտնվող Կուշնյա գյուղու բևեկնախեժի գործարանում: Այստեղից ծագում է Ֆեշինի հետքրքրությունը և մարիների կյանքի և կենցաղի նկատմամբ։ Ժամանակի մեծ մասը նա անց է կացրել դպրոցում, Կազանում պահպանվել են յուղաներկով աշակերտական աշխատանքները, մասնավորապես «Գայթակղությունը», որն ունի ավետարանական սյուժե[7]:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Дульский П. Николай Иванович Фешин: Библиотека иллюстрированных монографий отдела изобразительных искусств Казанского народного комиссариата по просвещению. Выпуск 1. — Казань: Казанское отделение государственного издательства, 1921. — 32 с.
  • MacCracken Harold. Nicholai Fechin. — Hammer Galleries, 1961. — 14 p. — ISBN 0-87358-140-7.
  • Фешин, Николай Иванович: Каталог выставки. — Казань: Тип. им. Камиля Якуба, 1963. — 84 с.
  • Н. И. Фешин: Документы, письма, воспоминания о художнике / Составитель и автор комментариев Г. Могильникова. — М.: Художник РСФСР, 1975. — 172 с.
  • Balcomb Mary N. Nicholai Fechin. — Northland Press, Arizona, 1975. — 167 p. — ISBN 0-87358-140-7.
  • Николай Иванович Фешин: набор открыток / Автор-составитель М. Юфит. — М.: Изобразительное искусство, 1979. — 16 открыток.
  • Ключевская Е. П., Цой В. А. Каталог произведений Н. И. Фешина до 1923 года. — Казань: Газетно-журнальное издательство, 1992. — 100 с.
  • Макарова Л.Г. История Чувашского государственного художественного музея и его коллекций // Художественный музей и культура. Сб.статей / ЧГИГН, ЧГХМ. Чебоксары, 2001. С. 16.
  • Макарова Л.Г. Фешин и Чувашия // Фешин и его ученики в Чувашии и Америке. Каталог выставки. Чебоксары, 2001. С. 8–9.
  • Hunt, David C. Nicolai Fechin’s Portraits from Life // American Art Review. — 2004. — Vol. XVI, No. 2. — P. 122—129.
  • Иванов-Орков Г.Н. Загадки «Чувашской свадьбы» Н.И. Фешина // ЛИК. 2007. № 2. С. 154–157.
  • Тулузакова Г. П. Николай Фешин: Альбом. — СПб.: Золотой век, 2007. — 480 с. — (Русские художники. XX век). — ISBN 978-5-342-00105-2.
  • Н.И. Фешин и художественная культура XX века. Материалы научно-практической конференции 22-25 ноября 2006 года. // Редкол,: Р.М. Нургалеева, Е.П. Ключевская. — Казань: Заман, 2008. — 236 с.
  • Тулузакова Г. П. Николай Фешин. Натурный рисунок. — Казань: Информа, 2009. — 162 с. — ISBN 5-903176-06-2
  • Тулузакова Г. П. Николай Фешин (изд. 2-ое). — СПб.: Золотой Век, 2012. — 504 с. — ISBN 978-5-905915-01-7
  • Давтян Лариса. Долгое возвращение Николая Фешина. — Иные берега, № 4 (28), 2012.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 RKDartists
  2. 2,0 2,1 2,2 Benezit Dictionary of Artists — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  3. Марина Подольская. Николай Фешин. Казань — Таос — Казань // Наш дом — Татарстан. — 2011. — № 4 (017).
  4. 4,0 4,1 Ключевская, 1992, էջ 8
  5. Тулузакова, 2007, էջ 15—16
  6. Тулузакова, 2007, էջ 16
  7. Тулузакова, 2007, էջ 20—21

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]