Այն Ռանդ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Այն Ռանդ
Ayn Rand.png
Ծնվել է փետրվարի 2, 1905({{padleft:1905|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:2|2|0}})[1][2][3][4][5][6]
Ծննդավայր Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն[7][8]
Մահացել է մարտի 6, 1982({{padleft:1982|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:6|2|0}})[1][2][3][4][5][6] (77 տարեկանում)
Մահվան վայր Նյու Յորք, Նյու Յորք, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[7]
Քաղաքացիություն Flag of the United States.svg Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[9]
Flag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Flag of Russia.svg Ռուսական հանրապետություն
Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic.svg ՌԽՖՍՀ
Ազգություն հրեա[10]
Մայրենի լեզու ռուսերեն
Կրոն աթեիզմ
Կրթություն Սանկտ Պետերբուրգի համալսարան
Ազդվել է Արիստոտել, Ջոն Լոկ, Թոմաս Աքուինաս,
Ֆրիդրիխ Նիցշե, Վիկտոր Հյուգո,
Լուդվիգ վան Միսես, Իզաբել Փաթերսոն
Ազդել է Հարի Բինսվանգեր, Նաթանիել ԲՌանդեն,
Բարբարա ԲՌանդեն, Ալան Գոթհելֆ,
Ալեն Գրինսփան, Հենրի Հազլիթ,
Ջան Հոսփերզ, Դավիդ Քելի,
Լեոնարդ Փեյքոֆ, Ջորջ Ռայսման,
Ջան Րիդփաթ, Թարա Սմիթ
Ստեղծագործություն(ներ) Շատրվանագլուխը
Ատլանտը թոթվեց ուսերը
Մասնագիտություն գրող, փիլիսոփա, վիպասան, սցենարիստ, գրական քննադատ, ակնարկագիր, լրագրող և գիտաֆանստաստիկ գրող
Ամուսին Ֆրենկ Օ'Կոննոր
Պարգևներ և
մրցանակներ
Պրոմեթևս մրցանակ և Պրոմեթևս մրցանակ
Կայք aynrand.org
Ստորագրություն
Sign Ayn Rand.png
Ayn Rand Վիքիպահեստում

Այն Ռանդը (ծննդյան անունը՝ Ալիսա Զինովիևնա Ռոզենբաում. 1905, փետրվարի 2, Սանկտ Պետերբուրգ1982, Մարտի 6, Նյու Յորք), Ռուսաստանում ծնված ամերիկացի փիլիսոփա և վիպասան, համարվում է օբյեկտիվիզմի հիմնադիրը։ Նրա նշանավոր գործերից են «Շատրվանագլուխը» և «Ատլանտը թոթվեց ուսերը» գրքերը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալիսա Զինովիևնա Ռոզենբաումը ծնվել է Ռուսաստանի Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում, 1905 թվականի փետրվարի 2-ին։ Չորս տարեկանում սովորել է գրել ու կարդալ[11]: Երկու տարի անց մի ֆրանսական մանկական թերթում գտնում է իր մանկության հերոսին՝ այսպիսով ձեռք բերելով իր հերոսական տեսակետը, որն իր հետ է մնում իր ողջ կյանքի ընթացքում։ Հիմնովին հակադրվելով ռուսական մշակույթի խորհրդապաշտությանն ու կոլեկտիվիզմին՝ նա իրեն համարել է Եվրոպացի գրող, հատկապես Վիկտոր Հյուգոյին հանդիպելուց հետո, որով նա ամենից շատն էր հիանում։

Միջնակարգի տարիներում նա վկա էր Քերենսկի հեղափոխությանը, որը նա հովանավորեց, և 1917-ին Բոլշևիկ հեղափոխությանը, որը նա սկզբից ամբաստանեց։ Կռվից փախչելու համար նրա ընտանիքը մեկնեց Ղրիմ, ուր նա ավարտեց միջնակարգը։ Վերջնական կոմունիստական հաղթանակը պատճառ եղավ նրա հոր դեղատան բռնագրավմանը և ժամանակավոր սովի։ Երբ միջնակարգի վերջին տարում ծանոթացավ ամերիկական պատմության հետ, նա անմիջապես այն ընդունեց որպես իր օրինակը, թե ազատ մարդկանց ազգը ինչպիսին պիտի լինի։

Ղրիմից վերադառնալիս նա սկսում է սովորել փիլիսոփայություն և պատմություն Պետրոգրադի համալսարանում և ավարտում է այն 1924 թվականին։ Նրա ամենամեծ հաճույքներից էին Վիեննական օպերետտաներն և արևմտյան կինոներն ու թատերախաղերը։ 1924-ին մտավ Կինոյի Արվեստների Պետական Ինստիտուտ, որպեսզի սովորի կինոսցենարներ գրել։ Այս ժամանակում նա առաջին անգամ հրատարակեց գրքույկ դերասանուհի Փոլա Նեգռու մասին (1925) և մի գրքույկ Հոլիվուդ՝ Ամերիկյան Կինոյի Քաղաք անվամբ (1926)։

1925 թվականին նա իր ազգականների տեսակցության համար ԱՄՆ մեկնելու վիզա ստացավ։ Նյու Յորք հասնելով 1926-ի փետրվարին, վեց ամիս ապրեց իր ազգականների հետ Չիկագո քաղաքում, որից հետո մեկնեց Լոս Անջելես, նպատակադրվելով դառնալ սցենարիստ։

Հոլիվուդում հանդիպեց Սեսիլ Բ. ԴեՄիլին, ով նրան առաջարկեց աշխատել իր համար, նախ որպես ֆոնային դերասան, և ապա որպես կրտսեր սցենարիստ։ Ստուդիայում նա հանդիպեց դերասան Ֆրանկ Օ՛Քոնորին, ում հետ էլ ամուսնացավ 1929-ին մինչև Օ՛Քոնորի մահը հիսուն տարի հետո։

Հետագա տարիներին նա մի քանի գործ փոխեց, մինչ առաջին անգամ իր գրած սցենարը վաճառեց 1932-ին։ Որդեգրելով Այն Ռանդ գրչանունը, 1943-ին լոյս ընծայել է Շատրվանագլուխը, իսկ 1957-ին՝ լ«Ատլանտը թոթվեց ուսերը» գիրքը։ Իր գրքերում և շարադրություններում նա բացատրում է իր հիմնադրած փիլիսոփայության՝ օբյեկտիվիզմի մասին վեպերի միջոցով։

Մահացել է 1982 թվականի մարտի 6-ին իր Նյու Յորքի բնակարանում։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 SNAC
  4. 4,0 4,1 Internet Broadway Database — 2000.
  5. 5,0 5,1 Itaú Cultural Enciclopédia Itaú Cultural São Paulo: Itaú Cultural, 1987. — ISBN 978-85-7979-060-7
  6. 6,0 6,1 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  7. 7,0 7,1 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118903012 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  8. Ayn Rand, ‘Fountainhead’ Author, Dies — 1982.
  9. Ayn Rand Biographical FAQ
  10. http://www.noblesoul.com/orc/bio/biofaq.html#Q6.9
  11. Джин Ландрам 14861&strn= 35&cht= 1 «Тринадцать женщин, которые изменили мир»

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Այն Ռանդ հոդվածին