Այն Ռանդ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Այն Ռանդ
Али́са Зино́вьевна Розенба́ум և Alisa Zinov'yevna Rosenbaum
Ayn Rand..png
Ծնվել է փետրվարի 2, 1905({{padleft:1905|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:2|2|0}})[1][2]
Ծննդավայր Սանկտ Պետերբուրգ[3][4]
Մահացել է մարտի 6, 1982({{padleft:1982|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:6|2|0}})[1][2] (77 տարեկանում)
Մահվան վայր Նյու Յորք[5]
Քաղաքացիություն Flag of the United States.svg ԱՄՆ
Flag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Մայրենի լեզու անգլերեն
Կրոն աթեիզմ
Կրթություն Սանկտ Պետերբուրգի համալսարան
Ազդվել է Արիստոտել, Ջան Լաք, Թոմաս Աքուինաս,
Ֆրիդրիխ Նիցշե, Վիկտոր Հյուգո,
Լուդվիգ վան Միսես, Իզաբել Փատերսոն
Ազդել է Հարի Բինսվանգեր, Նաթանիել ԲՌանդեն,
Բարբարա ԲՌանդեն, Ալան Գոթհելֆ,
Ալեն Գրինսփան, Հենրի Հազլիթ,
Ջան Հոսփերզ, Դավիդ Քելի,
Լեոնարդ Փեյքոֆ, Ջորջ Ռայսման,
Ջան Րիդփաթ, Թարա Սմիթ
Ստեղծագործություն(ներ) Շատրվանագլուխը
Ատլանտը թոթվեց ուսերը
Մասնագիտություն գրող, փիլիսոփա[6], վիպագիր, տնտեսագետ և սցենարիստ
Ամուսին Ֆրենկ Օ'Կոննոր
Պարգևներ և
մրցանակներ
Պրոմեթևս մրցանակ և Պրոմեթևս մրցանակ
Կայք aynrand.org
Ստորագրություն Sign Ayn Rand.png
Ayn Rand Վիքիպահեստում

Այն Ռանդը (ծննդյան անունը՝ Ալիսա Զինովիևնա Ռոզենբաում. 1905, փետրվարի 2, Սանկտ Պետերբուրգ1982, Մարտի 6, Նյու Յորք), Ռուսաստանում ծնված ամերիկացի փիլիսոփա և վիպասան, համարվում է օբյեկտիվիզմի հիմնադիրը։ Նրա նշանավոր գործերից են «Շատրվանագլուխը» և «Ատլանտը թոթվեց ուսերը» գրքերը։

Կենսագրությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալիսա Զինովիևնա Ռոզենբաումը ծնվել է Ռուսաստանի Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում, 1905 թվականի փետրվարի 2-ին։ Չորս տարեկանում սովորել է գրել ու կարդալ[7]: Երկու տարի անց մի ֆրանսական մանկական թերթում գտնում է իր մանկության հերոսին՝ այսպիսով ձեռք բերելով իր հերոսական տեսակետը, որն իր հետ է մնում իր ողջ կյանքի ընթացքում։ Հիմնովին հակադրվելով ռուսական մշակույթի խորհրդապաշտությանն ու կոլեկտիվիզմին՝ նա իրեն համարել է Եվրոպացի գրող, հատկապես Վիկտոր Հյուգոյին հանդիպելուց հետո, որով նա ամենից շատն էր հիանում։

Միջնակարգի տարիներում նա վկա էր Քերենսկի հեղափոխությանը, որը նա հովանավորեց, և 1917-ին Բոլշևիկ հեղափոխությանը, որը նա սկզբից ամբաստանեց։ Կռվից փախչելու համար նրա ընտանիքը մեկնեց Ղրիմ, ուր նա ավարտեց միջնակարգը։ Վերջնական կոմունիստական հաղթանակը պատճառ եղավ նրա հոր դեղատան բռնագրավմանը և ժամանակավոր սովի։ Երբ միջնակարգի վերջին տարում ծանոթացավ ամերիկական պատմության հետ, նա անմիջապես այն ընդունեց որպես իր օրինակը, թե ազատ մարդկանց ազգը ինչպիսին պիտի լինի։

Ղրիմից վերադառնալիս նա սկսում է սովորել փիլիսոփայություն և պատմություն Պետրոգրադի համալսարանում և ավարտում է այն 1924 թվականին։ Նրա ամենամեծ հաճույքներից էին Վիեննական օպերետտաներն և արևմտյան կինոներն ու թատերախաղերը։ 1924-ին մտավ Կինոյի Արվեստների Պետական Ինստիտուտ, որպեսզի սովորի կինոսցենարներ գրել։ Այս ժամանակում նա առաջին անգամ հրատարակեց գրքույկ դերասանուհի Փոլա Նեգռու մասին (1925) և մի գրքույկ Հոլիվուդ՝ Ամերիկյան Կինոյի Քաղաք անվամբ (1926)։

1925 թվականին նա իր ազգականների տեսակցության համար ԱՄՆ մեկնելու վիզա է ստանում և մեկնում այնտեղ։ Նա Նյու Յորք հասավ 1926-ի փետրվարին։ Մյուս վեց ամիսը նա ապրեց իր ազգականների հետ Չիկագո քաղաքում, իսկ հետո մեկնեց Լոս Անջելես, Հոլիվուդ, նպատակադրվելով դառնալ սցենարիստ։

Իր երկրորդ օրում Հոլիվուդում հանդիպեց Սեսիլ Բ. ԴեՄիլին, ով նրան առաջարկեց աշխատել իր համար, նախ որպես ֆոնային դերասան, և ապա որպես կրտսեր սցենարիստ։ Մյուս շաբաթ ստուդիայում նա հանդիպեց դերասան Ֆրանկ Օ՛Քոնորին, ում հետ էլ ամուսնացավ 1929-ին մինչև Օ՛Քոնորի մահը հիսուն տարի հետո։

Հետագա տարիներին նա մի քանի գործ փոխեց, մինչ առաջին անգամ իր գրած սցենարը վաճառեց 1932-ին։ Նրա Շատրվանագլուխը լույս է տեսել 1943-ին, իսկ 1957-ին լույս է տեսել նրա «Ատլանտը թոթվեց ուսերը» գիրքը։ Իր գրքերում և շարադրություններում նա բացատրում է իր հիմնադրած փիլիսոփայության՝ օբյեկտիվիզմի մասին վեպերի միջոցով։

Նա վախճանվում է 1982 թվականի մարտի 6-ին իր Նյու Յորքի բնակարանում։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Record #118903012 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է օգոստոսի 14-ին 2015:
  2. 2,0 2,1 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  3. Record #118903012 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է դեկտեմբերի 11-ին 2014:
  4. http://www.nytimes.com/1982/03/07/obituaries/07randobit.html
  5. Record #118903012 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է դեկտեմբերի 31-ին 2014:
  6. http://www.washingtonpost.com/opinions/in-defense-of-ayn-rand/2011/04/24/AFr9xAlE_story.html
  7. Джин Ландрам 14861&strn= 35&cht= 1 «Тринадцать женщин, которые изменили мир»

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են