Ապոլլոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Nuvola single chevron right.svgԱյս հոդվածը դիցարանի աստծո մասին է։ Այլ գործածությունների համար, այցելեք Ապոլլոն (այլ կիրառումներ)։
Belvedere Apollo Pio-Clementino Inv1015.jpg

Ապոլլոն (հին հունարեն՝ Ἀπόλλων) կամ Ֆոյբոս (հին հունարեն՝ Φοῖβος, «լուսափայլ»), հին հունական դիցարանի գլխավոր աստվածներից մեկը, Զևսի և Լետոյի որդին, Արտեմիս աստվածուհու եղբայրը։
Համարվում էր լույսի, արևի, բնության պայծառ սկզբնավորման աստվածը, արվեստների հովանավոր, մուսաների առաջնորդ (դրա համար նրան անվանում էին Ապոլոն Մուսեգետես (հունարեն՝ Μουσηγέτης))։
Հույները համարում էին, որ Ապոլոնը ծնվել է Դելոս անունով մի փոքրիկ կղզում։ Նրա պաշտամունքը տարածված էր ամբողջ Հունաստանով մեկ, և նա համարվում էր «բոլոր աստվածներից ամենահունականը»։[1]

Ապոլոնի տաճարը[խմբագրել]

Ապոլոնի պաշտամունքի կենտրոն էր համարվում Դելփի քաղաքում գտնվող Ապոլոնի տաճարը։ Տաճարի քրմուհին ուներ գուշակություններ անելու համբավ և հայտնի էր որպես դելփյան պատգամախոս։
Առասպելի համաձայն՝ այստեղ էր թաղված Ապոլլոնի մահացու հարվածով սպանված հրեշավոր վիշապի տեսքով Պյութոն աստվածը։ Տաճարում դրված քարը՝ օմփալոսը (հունարեն՝ ὀμφαλός), համարվում էր Պյութոնի գերեզմանաքար և, միաժամանակ, աշխարհի կենտրոնը՝ «պորտը»։ Նրա տեղը որոշելու համար Զեւսը երկու արծիվ էր արձակել արևելքից և արևմուտքից, որոնց հանդիպման տեղում էլ դրվել էր քարը։

Առասպելները[խմբագրել]

  • Ապոլոնը պատժեց իր սերը մերժած Կասանդրային` այնպես անելով, որ մարդիկ չհավատան նրա գուշակություններին, չնայած նրան, որ դրանք ճիշտ էին:
  • Պոսեյդոնի հետ միասին կառուցեց Տրոյայի պարիսպները:

Տրոյայի պատերազմը[խմբագրել]

Տրոյական պատերազմում նետաձիգ Ապոլոնն օգնում է տրոյացիներին, եւ նրա նետերը յոթ օր ժանտախտ են տարածում հույների ճամբարում: Ապոլոնն անտեսանելիորեն օգնում է Պարիսին` նրա արձակած նետն ուղղելով դեպի Աքիլեւսի գարշապարը, որից և նա սպանվում է։

Ադմետոս[խմբագրել]

Ապոլոնը կիկլոպներին սպանելու համար որպես պատիժ հովվություն արեց Ադմետոս թագավորի մոտ։ Նա ութ տարի արածեցնում էր Ադմետոսի անասունները։ Երբ նա նվագում էր իր եղեգնյա սրինգը կամ ոսկյա կիթարը, վայրի գազանները դուրս էին գալիս անտառից և հանգիստ շրջում էին հոտի մեջ։

Նիոբե[խմբագրել]

Ապոլոնի և Արտեմիսի մայր Լետոին բարկացրել էր Թեբեի թագավոր Ամփիոնեսի կնոջ մեծամտությունը։ Նա պարծեցել էր իր երեխաների հաշվով և ասել էր, որ Լետոից ավելի պտղաբեր է և իր երեխաներն ամենագեղեցիկն են։
Բորբոքված Լետոն դիմեց իր զավակներին և նրանք նետահարեցին Նիոբեի բոլոր երեխաներին։ Դուստրերին իրենց տան մեջ կոտորեց Արտեմիսը, իսկ այդ ժամանակ լեռներում որսորդություն անող որդիներին սպանեց Ապոլոնը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Edith Hamilton. Mythology.