Մեծշեն (Մարտակերտի շրջան)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մեծշեն (այլ կիրառումներ)
Գյուղ
Մեծշեն
Կոորդինատներ: 40°12′39″ հս․ լ. 46°42′30″ ավ. ե. / 40.21083° հս․. լ. 46.70833° ավ. ե. / 40.21083; 46.70833
ԵրկիրԱրցախ Արցախ
ՇրջանՄարտակերտի
Պաշտոնական լեզուհայերեն
Բնակչություն322[1] մարդ (2005)
Ազգային կազմՀայեր
Կրոնական կազմՀայ Առաքելական եկեղեցի
Տեղաբնականունմեծշենցի
Ժամային գոտիUTC+4
##Մեծշեն (Մարտակերտի շրջան) (Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն)
Red pog.png

Մեծշեն, գյուղ Արցախի Մարտակերտի շրջանում` շրջկենտրոնից 20 կմ արևմուտք, Ստեփանակերտից` 75 կմ, Թարթառ գետի աջ կողմում՝ 750 մետր բարձրության վրա։ Տարածքը՝ 3255 հեկտար։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հնում այն կոչվել է Բերդակուռ, եղել է Մելիք Ադամի նստավայրը։ 12-13-րդ դդ. գյուղն ունեցել է մի քանի հազար ծուխ, այդ պատճառով էլ կոչվել է Մեծշեն։ Գյուղի պատմությունն սկսվում է 7-րդ դարից։ Մինչև 1920-ական թվականները կանգուն է եղել հնում կառուցված եկեղեցին, որը քանդվել է։ Հայտնի է որպես հեղափոխական շարժումների կենտրոն։ Այստեղ են տեղի ունեցել Ջրաբերդի կուսկազմակերպության ընդհատակյա նիստերը Հ. Կամարու և Թևատրոս Միրզաբեկյանի ղեկավարությամբ։

Գյուղում և շրջակայքում պահպանվել են միջնադարյան 3 եկեղեցի, վիմագրություններ, խաչքարեր։ Շրջակայքում հայտնի են Տնջրեն, Պըլպըլան, Տամբուլ ձորի, Նվավոր, Ցուրտ աղբյուրները, Հարթապտուկ տեղամասը, Ղուզե անտառը և այլ վայրեր[2]։

Մեծշենը Հայրենական մեծ պատերազմում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայրենական մեծ պատերազմին մասնակցել է 237 մարդ, զոհվել է 97-ը, որոնց հիշատակին կանգնեցված է հուշարձան։

Մեծշենը Արցախյան ազատամարտում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1989 թվականից Մեծշենում կազմավորվել է կամավորական ջոկատ, որը Մարտակերտի պաշտպանական շրջանի զորամիավորումների կազմում մասնակցել է ԼՂՀ տարբեր շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ 1992 թվականի հուլիսի 4-ին գյուղը գրավվել և ավերվել է։ 1993 թվականի մայիսին ՊԲ-ի կազմավորումները, Էջմիածնի և այլ կամավորական ջոկատներ ազատագրել են Մեծշենը։ 1996 թվականից գյուղը վերաբնակեցվում և վերակառուցվում է։ Մեծշենից զոհվել է 19 ազատամարտիկ[3]:

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դիրքը լեռնային է, ունի գեղատեսիլ բնություն, պտղատուներով հայտնի անտառներ։ Բարձրությունը ծովի մակերևույթից 750 մետր է։

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Զբաղվում են անասնապահությամբ, երկրագործությամբ, այգեգործությամբ։

Հայտնի մեծշենցիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Դավիթ Անանուն (Տեր-Դանիելյան, 1879-1942), հրապարակախոս, պատմաբան, հասարակական գործիչ։
  • Լևոն Մայիլյան, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր
  • Սերգեյ Մովսեսյան, ՀԽՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս
  • Սերգեյ Մայիլյան, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր
  • Ռաֆայել Մայիլյան, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր
  • Ջալալ Աբրահամյան, քիմիական գիտությունների դոկտոր
  • Կառլեն Եսայան, ՀՀ վաստակավոր բժիշկ

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Population of Nagorno-Karabakh Republic (2005)
  2. Լեռնային Ղարաբաղ, Սերգեյ Մելքումյան, Երևան, 1999 
  3. Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ.1988-1994, Ե., ՀՀՀ, 2004, էջ 485։