Մեծկերտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Քաղաք
Մեծկերտ
թուրք.՝ Mazgirt
Dersim districts.png
Թունջելի նահանգի շրջաններ
Կոորդինատներ: 39°1′18″ հս․ լ. 39°26′30″ ավ. ե. / 39.02167° հս․. լ. 39.44167° ավ. ե. / 39.02167; 39.44167
Երկիր Թուրքիա Թուրքիա
Տարածաշրջան Արևելյան Անատոլիա
Նահանգ (իլ) Թունջելի
Քաղաքապետ Էնգին Յալչըն[1]
Մակերես 709 կմ2 կմ²
ԲԾՄ 1.430 մ
Պաշտոնական լեզու թուրքերեն
Բնակչություն շրջան 8․622
քաղաք 2,107
գյուղեր 6,515 մարդ (2008)
Խտություն 74 մարդ/կմ²
Ազգային կազմ Ծպտյալ հայեր, Քրդեր
Ժամային գոտի UTC+2, ամառը UTC+3
Հեռախոսային կոդ (+90) 428
Փոստային ինդեքս 62800
Ավտոմոբիլային կոդ 62
Պաշտոնական կայք www.mazgirt.gov.tr
##Մեծկերտ (Թուրքիա)
Red pog.png

Մեծկերտ (թուրք.՝ Mazgirt, քրդ.՝ Mêzgir), քաղաք և շրջան ներկայիս Թուրքիայի Հանրապետության Թունջելի նահանգի կազմում։ Պատմական առումով գտնվում է Ծոփքում, Օսմանյան կայսրության ժամանակաշրջանում՝ Խարբերդի նահանգում։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեծկերտը մտնում էր Մեծ Հայքի Ծոփք նահանգի Բալահովիտ գավառի մեջ։ Միջնադարում հայտնի է եղել իր բերդով, որի ավերակները պահպանված են մինչև օրս։ Այն գտնվում էր գյուղաքաղաքի հարավարևմտյան կողմում, քարաժայռի վրա, շրջափակված սրբատաշ քարերով շարված պաշտպանական պարսպով։ XIX դարի առաջին կեսում Մեծկերտը զուտ հայաբնակ էր, այդ հարյուրամյակի սկզբում նա ուներ 800 բնակիչ, 1872- 1873 թթ. 80 տուն հայ և 60 տուն քուրդ ու թուրք բնակիչ, իսկ XX դարի սկզբներին նրա բնակչության թիվը հասնում էր ավելի քան 4100 մարդու, որից շուրջ 3890-ը՝ հայեր 18։ Նրա բնակիչները, հողագործությունից և անասնապահությունից բացի, զբաղվում էին նաև արհեստներով (կտավագործություն, երկաթագործություն և այլն) և տեղական մանրածախ առևտրով։ Գյուղաքաղաքն ուներ իր շուկա-հրապարակը, որի շուրջը գտնվում էին առևտրական ու արհեստավորական տասնյակ կրպակներ և արհեստանոցներ։ XIX դարում և ХХ-ի սկզբներին Մեծկերտն ունեցել է հայկական երկու կանգուն եկեղեցի՝ Սուրբ Աստվածամայր և Սուրբ Հակոբ անուններով։ Ուներ նաև մզկիթ։ Բացի դրանցից, կային 7 - 8 ավերակ եկեղեցիներ, որոնք գտնվում էին գյուղաքաղաքի հարավարևելյան կողմում։ Այդ կողմում էր գտնվում նաև ավերակների կույտի վերածված՝ Ճերմակա վանքը։ Այստեղ, ժայռակերտ մի սենյակի պատի վրա, պահպանված է ուրարտական Ռուսա Բ թագավորի արձանագրությունից մի փոքրիկ հատված։ Մեծկերտի մոտ է գտնվում Քառասուն Մանկունք ժայռափոր եկեղեցին, որը հավանաբար նույնն է Մեծկերտ վանքի հետ։ Այդ եկեղեցին հիշատակվում է ձեռագրաց ցուցակում և եղել է գրչության կենտրոն։ XIX դարում և ХХ-ի սկզբներին Մեծկերտում գործում էր հայկական վարժարան, որը 1872-1873 թթ. ուներ 40 աշակերտ և 3 ուսուցիչ։ Ներկայումս Մեծկերտ գյուղաքաղաքն իր վաղեմի բերդով, եկեղեցիներով ու ճարտարապետական նշանակալի այլ կառույցներով վերածվել է ավերակների կույտի։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]