Հենրի Ֆոնդա
| Հենրի Ֆոնդա | |
|---|---|
 Հենրի Ֆոնդան «Սլիմ» ֆիլմում |
|
| Բնագիր ԱԱՀ | Henry Fonda |
| Ծնվել է` | մայիսի 16, 1905 |
| Ծնվելու վայր` | Գրանդ Այլենդ, Նեբրասկա, ԱՄՆ |
| Վախճանվել է` | Լոս Անջելես, ԱՄՆ |
| Վախճանի օր` | օգոստոսի 2, 1982 (77 տարեկան) |
| Մասնագիտություն | դերասան |
| Ակտիվ շրջան | 1935-1982 |
| IMDb-ում էջ | ID 0000020 |
Հենրի Ջեյնս Ֆոնդա (անգլերեն՝ Henry Jaynes Fonda; 16 մայիս, 1905 — 12 օգոստոս, 1982), թատրոնի և կինոյի ամերիկացի դերասան, Օսկար և Ոսկե Գլոբուս մրցանակների դափնեկիր, դերասաններ Պիտեր Ֆոնդայի և Ջեյն Ֆոնդայի հայրը, Բրիջիտ Ֆոնդայի պապը:
Ամերիկյան կինոակադեմիայի կողմից 1999 թվականին հրապարակված Ամերիկյան բոլոր ժամանակների ֆիլմերի 100 մեծագույն աստղերի ցանկում 6-րդ տեղում է:
Բովանդակություն |
[խմբագրել] Կենսագրություն
[խմբագրել] Մանկություն
Հենրի Ֆոնդան ծնվել է ԱՄՆ-ի Ներբրասկա նահանգի Գրանդ Այլենդ քաղաքում: Հայրը` Ուիլյամ Բրեյս Ֆոնդան գովազդային ցուցանակների նկարիչ էր, մայրը Էլմի Հերբերտ Ջոնսnն: Նրա նախնիները գաղթել էին 19-րդ դարի 40-ական թթ. Ջենովայից, Նիդեռլանդներից ու Իտալիայից և հաստատվել ԱՄՆ-ում: Նրանք Նյու Յորքի մերձակայքում հիմնել են մի փոքր քաղաք, որը այժմ կոչվում է Ֆոնդա, ընտանիքի գլխավորի` Դոու Ֆոնդայի Բնագիր անունով, ով սպանվել էր տեղացի հնդկացիների կողմից: Իսկ Նեբրասկա եկել է նրա հայրական պապը` 1880-ական թթ.:
Նրա ընտանիքի Հիսուսի եկեղեցի (սայենտիստներ) անվանումով եկեղեցու հետևորդ էր: Նրանց ընտանիքի անդամները շատ համերաշխ էին իրար նկատմամբ ու կապված իրար սերտ կապերով: Ընտանիքի անդամները գրեթե չէին հաճախում բժշկի իրենց կրոնական համոզմունքներից ելնելով:
[խմբագրել] Պատանեկություն
Պատանի տարիներին Հենրի Ֆոնդան բոյսկաուտների շարժման ակտիվ մասնակիցներից էր և դարձել էր դասակի հրամանատար: Նա հետաքրքրված էր գեղանկարչությամբ, լավ լողորդ էր, վազորդ և չմշկասահորդ: Դպրոցական տարիներին նա ամաչկոտ, ցածրահասակ պատանի էր, ու սովոերոլւ հետ միասին աշխատում էր հոր ընկերությունում, մտածելով լրագրողի կարիերայի մասին:
[խմբագրել] Երիտասարդություն
Դպրոցում ավագ դասարաններում ուսանելի տարիներին աշխատանքի է անցնում հեռախոսային մի ընկերությունում: Երիտասարդ տարիքում դառնում է բարձրահասակ` ավելին քան 180 սմ: Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվում է Մինեսոտոյի համալսարանի լրագրություն ֆակուլտետը, իր լրագրողական կարիերան սկսելով Retail Credit Company ընկերությունում:
[խմբագրել] Կինոկարիերան
Որպես դերասան Հենրի Ֆոնդայի նորամուտը տեղի է ունեցել 12 տարեկանում` իրենց քաղաքի Omaha Community Playhouse սիրողական թատրոնում, որը ղեկավարում էր Դորոտի Բրանդոն, հայտնի դերասան Մառլոն Բրանդոյի մայրը: Դորոտի Բրադոն Հենրի Ֆոնդայի մոր ընկերուհին էր և նրան հրավիրում է խաղալու «Դու և ես» անվանումով ներկայացման մեջ: Թատրոնը նրան մեծ հիացմունք է պատճառում, նա հետաքրքրվում է թատրոնի բոլոր մանրուքներով` սկսած դեկորացիաներից մինչև ներկայացումների բեմադրումը: Բոլորը գնահատում են Ֆոնդայի դերասանական բարձր տաղանդը: «Merton of the Movies» ներկայացման մեջ գլխավոր դեր խաղալուց հետո, որոշում է դերասան դառնալ: Նա թողնում է լրագրողի աշխատանքը և 1928 թվականին մեկնում է երկրի արևելք` Մասսաչուսեթս նահանգ:
Սկզբում հանդես է գալիս նահանգի Դեննիս քաղաքի թատրոնում, իսկ հետո տեղափոխվում է Ֆելմուտ քաղաք, ու անմիջապես ընդունվում տեղի միջբուհական թատրոնի University Players ընկերություն: Որպես խաղընկեր համագործակցում է դերասանուհի Մարգարետ Սալլիվանի (ում հետ էլ հետագայում ամուսնանում է) և Ջեյմս Ստյուարտի հետ, ինչը սկիզբ է դնում նրանց երկարատև ընկերության:
[խմբագրել] Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Հենրի Ֆոնդան և Ջեյմս Ստյուարտը հիմնում են բարեգործական ֆոնդ: Իսկ 1943 թվականին կամավոր զորագրվում է ԱՄՆ բանակ, ծառայության անցնելով ռազմածովային ուժերում, որտեղ ծառայում է 3 տարի, ստանալով կրտսեր լեյտենանտի կոչում: Պարգևատրվում է «Բրոնզագույն աստղ» շքանշանով և «Presidential Citation» պարգևով:
[խմբագրել] Ֆիլմագրություն
Խաղացել է 100-ից ավելի ֆիլմերում, որոնց թվում նաև հեռուստատեսային ֆիլմեր: Առավել նշանավոր ֆիլմերն են.
[խմբագրել] Մրցանակներ և փաստեր
Ընդհանուր թվով ստացել է 14 կինոմրցանակ, ներկայացված է եղել ևս 10-ի:
Դրանց թվում` 2 Օսկար`, 1-ը Օսկար լավագույն դերասանի համար անվանակարգում և 1 պատվավոր Օսկար, 1 BAFTA, 2 Ոսկե Գլոբուս, 1 Դավիդ դի Դոնատելլի անվան մրցանակ և այլն:
- Ամերիկյան բոլոր ժամանակների ֆիլմերի 100 մեծագույն աստղերի ցանկում 6-րդ տեղում է.
- Ամերիկյան բոլոր ժամանակների ֆիլմերի 100 լավագույն դրական և բացասական հերոսների ցանկում առկա է նրա երկու հերոս որպես դրական կերպար.
- «Կատաղության ողկույզներ», գլխավոր հերոս Թոմ Ջոուդ - 12-րդ տեղ
- «12 զայրացած տղամարդ (ֆիլմ, 1957)», № 8 երդվյալ ատենակալ - 28-րդ
