Անրի Վերնոյ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Անրի Վերնոյ

Անրի Վերնոյ (ի ծնե՝ Աշոտ Մալաքյան, ֆրանսերեն՝ Henri Verneuil Հոկտեմբերի 15, 1920 - Հունվարի 11, 2002) ֆրանսահայ նշանավոր կինոբեմադրիչ։ Ծնվել է Ռոդոսթո, Թուրքիայում, այնուհետև ծնողների հետ տեղափոխվել է Ֆրանսիա։ Աշխատել է ֆրանսիացի նշանավոր կինոդերասանների հետ՝ Ժան Գաբեն, Ալեն Դելոն, Ժան Պոլ Բելմոնդո և այլոց։

Կրթությունը[խմբագրել]

Վեռնոյն ավարտել է Էքս ան Պրովանսի ֆրանսիական լիցեյը, այնուհետև ստացել բարձրագույն կրթություն, դարձել լրագրող։ Ֆրանսիական մամուլում հոդվածաշար է տպագրել Հայկական հարցի, ռադիոհաղորդումներ վարել կինոյի մասին։ 1948 թ-ից աշխատել է կինոյում. եղել է ռեժիսորի ասիստենտ, ապա՝ բեմադրող ռեժիսոր, նկարահանել է շուրջ 20 կարճամետրաժ կինոնկարներ։

Կարիերան[խմբագրել]

1948 թ-ին նկարահանել է իր առաջին ֆիլմը՝ «Հայոց վշտի և ազատության երգիչը» (նվիրված է գրող Ավետիս Ահարոնյանին)։ Առաջին լիամետրաժ՝ «Սեղան մեռածների համար» (1951 թ., ըստ Մարսել Էմեի) կինոնկարով Վեռնոյը դասվել է Ֆրանսիայի լավագույն ռեժիսորների շարքը։ Նրա ֆիլմերում նկարահանվել են նշանավոր դերասաններ Ֆեռնանդելը, Ժան Գաբենը, Ժան-Պոլ Բելմոնդոն, Ալեն Դելոնը, Էնթոնի Քուինը, Հենրի Ֆոնդան, Իվ Մոնտանը և ուրիշներ։ Վեռնոյն ստեղծել է շուրջ 60 լիամետրաժ կինոնկարներ. լավագույններից են՝ «Արգելված պտուղ» (1952 թ.), «Կառնավալ» (1953 թ.), «Կովը և զինվորը» (1959 թ.), «Նախագահը» (1961 թ.), «Ճակատամարտ Սեն Սեբաստիանում» (1968 թ.), «Սարսափ քաղաքում» (1975 թ.), «Հազար միլիարդ դոլար» (1982 թ.) և այլն։

Վեռնոյը 1988 թ-ի Սպիտակի երկրաշարժին նվիրված «Քեզ համար, Հայաստան» երգի (տեքստը՝ Շառլ Ազնավուրի, երաժշտությունը՝ Տիրան Կառվարենցի) տեսահոլովակի ռեժիսորն է։ Հայկական թեմային անդրադարձել է վերջին երկու՝ «Մայրիկ» (ըստ իր «Մայրիկ» վեպի, նաև սցենարի հեղինակն է) և «Պարադի փողոց, տուն 588» (երկուսն էլ՝ 1991 թ.) կինոնկարներում, որտեղ ներկայացնում է իր ընտանիքի պատմությունը։

Վեռնոյն արժանացել է Գլխավոր («Հնգոտանի ոչխարը», 1954 թ., Լոկառնո), «Օսկար» («Այսպիսի տարբեր ճակատագրեր» ֆիլմի սցենարի համար, 1956 թ.), «Ոսկե արմավենու ճյուղ» («Հարյուր հազար դոլար արևի տակ», 1964 թ., Կանն), «Սեզար» (կինոյում ունեցած ներդրման համար, 1996 թ., Ֆրանսիա) մրցանակների։ Վեռնոյը Ֆրանսիայի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամ էր։

Վեռնոյը պարգևատրվել է Հայ եկեղեցու «Սբ Գրիգոր Լուսավորիչ» I աստիճանի շքանշանով (1980 թ.)։

Ֆիլմադարան[խմբագրել]

  • Սեղան վտիտ էակների համար / La Table-aux-Crevés (1951)
  • Արգելված պտուղ / Le fruit défendu (1952)
  • Հանրության թիվ մեկ թշնամին / L'ennemi public n° 1 (1953)
  • Կառնավալ / Carnaval (1953)
  • Հացավաճառը Վիպորգից / Le boulanger de Valorgue (1953)
  • Հինգ ոտքերով ոչխար / Le Mouton à cinq pattes (1954)
  • Աննշան մարդիկ / Des gens sans importance (1955)
  • Փարիզ , Պալաս հյուրանոց / Paris, Palace Hôtel (1956)
  • Gexeckuhin 7 axqaty / Une manche et la belle (1957)
  • Մաքսիմա / Maxime (1958)
  • 1959 - Զինվորը և կովը
  • Մեծ պետը / Le grand chef (1959)
  • Ֆրանսուհին ու սերը / La française et l'amour (1960)
  • Առյուծները ազատոըթյան մեջ / Les lions sont lâchés (1961)
  • Նախագահը / Le président (1961)
  • Կապիկը ձմռանը / Un singe en hiver (1962)
  • Մեղեդին նկուղից / Mélodie en sous-sol (1963)
  • Զյուդկոտի ուիքենդը (1964)
  • Հարյուր հազար դոլար արևի վրա / Cent mille dollars au soleil (1964)
  • 25-րդ ժամը / La vingt-cinquième heure (1967)
  • Ճակատամարտ Սան Սեբաստիանում / La bataille de San Sebastian (1968)
  • Սիցիլիական կլան / Le clan des Siciliens (1968)
  • Գողություն / Le casse (1971)
  • Օձը / Le serpent (1973)
  • Սարսափ քաղաքի վրա / Peur sur la ville (1975)
  • Իմ թշնամու դին / Le corps de mon ennemi (1976)
  • և ...ինչպես Իկարը / I comme Icare (1979)
  • Հազար միլիարդ դոլար / Mille milliards de dollars (1982)
  • Արկածախնդիրները / Les morfalous (1984)
  • Մայրիկ / Mayrig (1991)
  • Պարադի փողոց, տուն 588 / 588 rue paradis (1992)