Փոլ Նյուման

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Փոլ Նյուման
Paul Newman - publicity.jpg
Բնագիր ԱԱՀ Փոլ Լեոնարդ Նյուման
Paul Leonard Newman
Հասակը` 177 սմ
Ծնվել է` հունվարի 26, 1925(1925-01-26)
Ծնվելու վայր` Քլիվլենդ, Օհայո, ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
Վախճանվել է` Ուեստպորտ, Կոնեկտիկուտ
Վախճանի օր` սեպտեմբերի 26, 2008 (83 տարեկան)
Ազգություն` ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
Մասնագիտություն Դերասան, Պրոդյուսեր, Ռեժիսոր, Սցենարիստ
Ակտիվ շրջան 1948–2008
Ժանրեր Դրամա,
Կատակերգություն,
Մելոդրամա
Ամուսին(ներ) Ջոան Վուդվարդ
(3 երեխա),
Ջեքի Նյուման
(ամուսնալուծված)
(3 երեխա)
Երեխա(ներ) 6 երեխա
Պարգևներ և մրցանակներ` Էմմի (մրցանակ)
էջ IMDb-ում ID 0000056
էջ ԿինոՊոիսկ-ում ID 11862

Փոլ Լեոնարդ Նյուման (անգլ.՝ Paul Leonard Newman, հունվարի 26, 1925 - սեպտեմբերի 26 2008), ամերիկացի դերասան, ռեժիսոր, պրոդյուսեր, ում համարում են Հոլիվուդի սյուներից մեկը: Կինոյի պատմության թերևս ամենահայտնի կապուտաչյա դերասանը: 10 անգամ ներկայացվել է Օսկարի, որից 8-ը Օսկար լավագույն դերասանի համար հեղինակավոր անվանակարգում:

Բովանդակություն

Կենսագրություն [խմբագրել]

Փոլ Նյումանը ծնվել է 1925 թվականի հունվարի 26-ին ԱՄՆ-ի Օհայո նահանգի Քլիվլենդ քաղաքում: Հայրը` Արթուր Սամուել Նյումանը հրեա էր, մայրը Թերեզիա Ֆեցկովան սլավոնուհի էր , ծնված Սլովակիայում: Ծառայել է նավատորմում, պատերազմից հետո հորից ժառանգել է սպորտային ապրանքների խանութ:

Վաճառելով իր ունեցվածքի մասը 1947 թվականին ընդունվել է Յելսի համալսարանի դերասանական վարպետության դպրոցը: Առաջին դերերը խաղացել է սերիալներում (1952-1958 թթ.) և Բրոդվեյում: Իր առաջին ֆիլմերից մեկի` «Երկար շոգ ամառ» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ ծանոթացել է դերասանուհի Ջոան Վուդվարդի հետ, ում հետ էլ ամուսնացել է և բնակվելով միասին համատեղ նկարահանվել են մի քանի ֆիլմում:

1960-ական թթ. Նյումանը օգտագործում է իր աստղային կարգավիճակը օգնելով Դեմոկրատական խմբակցությանը, ով այդ ժամանակ պայքարում էր ԱՄՆ-ում ռասիստական խտրականության վերացման դեմ: Դրա արդյունքում դառնում է նախագահ Ռիչարդ Նիքսոնի թշնամիներից մեկը: Բարբարա Սթրեյզանդի հետ համատեղ հիմնել է հատուկ կինոստուդիա, որը երիտասարդ կադրեր էր պատրաստում կինոյի համար:

Փոլ Նյումանը հայտնի է նաև որպես ավտոսպորտի մեծ սիրահար, նա ավտոարշավորդ է և ունեցել է իր թիմը, այդ սպորտաձևով նա հետաքրքրվել է 1969 թվականին «Հաղթողները» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ: Պրոֆեսիոնալ ավտորշավների սկսել է մասնակցել 1972 թվականից սկսած: 1979 թվականին մասնակցել է այդ սպորտաձևում հայտնի Լե-Մանի 24 ժամյա ավտոմրցույթին և իր Պորշե ավտոմեքենայով դարձել է երկրորդ տեղի մրցանակակիր: 1983 թվականին Կառլ Հաասի հետ հիմնել է «Ньюман/Хаас Рейсинг» թիմը: 1995 թվականին 70-ամյա Նյումանը մասնակցում է Դայթոնում անցկացված 24 ժամյա ավտոարշավին, որտեղ իր թիմը հաղթում է, իսկ ինքը դառնում է պաշտոնական արշավների ամենատարեց մասնակիցը, ում թիմը հաղթել է այդ մրցարշավներում:

Նրա որդին կախվածություն ուներ թմրանյութերից, ինչն էլ դարձավ նրա մահվան պատճառ: Այդ դեպքից հետո Փոլ Նյումանը ակտիվորեն սկսում է մասնակցել բարեգործական աշխատանքների ներդնելով գրեթե 200 միլիոն դոլլար:

2008 թվականի հունիս ամսին նրա մոտ թոքերի քաղցկեղ հայտնաբերվեց, իսկ 2008 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Փոլ Նյումանը մահացավ Կոնեկտիկուտ նահանգի Ուեստպորտ քաղաքում գտնվող իր տանը, 83 տարեկան հասակում:

Կինոկարիերան [խմբագրել]

Առաջին մեծ դերը կինոյում 1954 թվականին պատմական «Արծաթե գավաթը» ֆիլմում էր, որը ի դեպ հաջողություն չունեցավ և հետագայում Փոլ Նյումանը այն համարեց 1950-ական թթ. նկարահանված վատագույն ֆիլմ: Ճանաչում նրան բերեց 1956 թվականին «Երևի վերևներում ինչ որտեղ սիրում են ինձ» ֆիլմում մարմնավորած գլխավոր հերոսի` բռնցքամարտիկ Ռոկի Գրացիանոյի դերը: Մյուս նշանավոր դերը Թեննեսի Ուիլյամսի պիեսի հիման վրա 1958 թվականին էկրան բարձրացած «Կատուն շիկացած տանիքին» ֆիլմն էր: Այդ ֆիլմի համար Փոլ Նյումանը և իր խաղընկերուհի հանրահայտ դերասանուհի Էլիզաբեթ Թեյլորը ներկայացվեցին Օսկար մրցանակի: Կինոյում ունեցած իր հաջողությունը ավելի ամրապնդվեց «Տերրասից», «Ելք» ֆիլմերից հետո: Շատ կինոքննադատներ նշում էին նրա դերերի հաջող ընտրությունը:

«Խաբեբան» քրեական դրամայի և «Հադ» վեստեռն ֆիլմերի համար ներկայացվում է Օսկարի: Զբաղվելով ավտոարշավով նա սկսում է քիչ նկարահանվել: 1962 թվականին նկարահանվում է Թեննեսի Ուիլյամսի ևս մեկ պիեսի էկրանավորման` «Պատանեկության քաղցր թռչունը», իսկ 1966 թվականին հաջողությամբ խաղում է Ալֆրեդ Հիչքոքի «Պատռված վարագույր» ֆիլմում: Նույն թվականին կնոջ Ջոան Վուդվարդի մասնակցությամբ բեմադրում է «Ռեյչել Ռեյչել» ֆիլմը, որի համար ստանում է Ոսկե Գլոբուս լավագույն ռեժիսորի համար Փոլ Նյումանի ամենանշանավոր դերերից մեկը 1967 թվականի «Սառնարյուն Լյուկը» ֆիլմն էր, որի համար նա 4-րդ անգամ ներկայացվեց Օսկարի: Նրա հաջորդ` «Բուչ Քեսիդին և Սանդես Քիդը» Ռոբերտ Ռեդֆորդի ընկերակցությամբ վեստեռնը դարձավ կինոյի պատմության ամենաշահութաբեր վեստեռն ժանրի ֆիլմը: Ռոբերտ Ռեդֆորդի հետ համատեղ ևս մի աշխատանք «Խաբեություն» ֆիլմը ստացավ Օսկար լավագույն ֆիլմի համար:

Իր կարիերայի հաջորդ երկու տասնամյակի ընթացքում նույնպես շարունակում է շատ նկարահանվել: 1970 ական թթ. նշանավորվում է ռեժիսոր Ջոն Հյուսթոնի հետ համատեղ աշխատանքով: 1968 թվականին Մարտին Սկորսեզեի «Փողերի գույնը» ֆիլմի համար ստացավ իր առաջին Օսկարը Օսկար լավագույն դերասանի համար անվանակարգում, որը նրա 6-րդ թեկնածությունն էր հեղինակավոր այդ մրցանակին:

Ֆիլմերը և մրցանակները [խմբագրել]

Իր կարիերայի ավելի քան 50 տարիների ընթացքում ընթացքում նկարահանվել է 80-ից ավելի ֆիլմերում: Օսկար, Ոսկե Գլոբուս, Էմմի (մրցանակ), BAFTA, Արծաթե արջ և այլ կինոմրցանակների դափնեկիր է, ընդհանուր մրցանակների թիվը հասնում է 40-ի, ներկայացվել է ընդհանուր առմամբ մոտ 50 մրցանակների:

Առավել նշանավոր ֆիլմերն են

Փոլ Նյումանը կնոջ` դերասանուհի Ջոան Վուդվարդի հետ
Փոլ Նյումանը Էլիզաբեթ Թեյլորի հետ,
կադր «Կատուն շիկացած տանիքին» ֆիլմից

Ամերիկյան բոլոր ժամանակների ֆիլմերի 100 լավագույն դրական և բացասական հերոսների ցանկում Փոլ Նյումանը ներկայացված է 2 դրական հերոսով`

  1. «Բուչ Քեսիդին և Սանդես Քիդը», Ռոբերտ Ռեդֆորդի հետ միասին - 20
  2. Լյուկ Ջեքսոն, «Սառնարյուն Լյուկը» - 30

Գրականություն [խմբագրել]

  • Dherbier, Yann-Brice; and Verlhac, Pierre-Henri (2006). Paul Newman: A Life in Pictures. San Francisco, CA: Chronicle Books. ISBN 978-0-8118-5726-0. OCLC 71146543.
  • Demers, Jenifer. Paul Newman: the Dream has Ended!. Createspace, 2008. ISBN 1-4404-3323-2
  • Lax, Eric. Paul Newman: a Biography. Turner Publishing, Incorporated, 1999. ISBN 1-57036-286-6.
  • Morella, Joe; Epstein, Edward Z. Paul and Joanne: A Biography of Paul Newman and Joanne Woodward. Delacorte Press, 1988. ISBN 0-440-50004-4.
  • O'Brien, Daniel. Paul Newman. Faber & Faber, Limited, 2005. ISBN 0-571-21987-X.
  • Oumano, Elena. Paul Newman. St. Martin's Press, 1990. ISBN 0-517-05934-7.
  • Quirk, Lawrence J. The Films of Paul Newman. Taylor Pub., 1986. ISBN 0-8065-0385-8.
  • Thomson, Kenneth. The Films of Paul Newman. 1978. ISBN 0-912616-87-3.
  • Hinton, Susan (1967). The Outsiders. USA: Viking Press, Dell Publishing. ISBN 0-670-53257-6. OCLC 64396432.
  • Godfrey, Lionel (1979, ©1978). Paul Newman, Superstar: A Critical Biography. New York, NY: St. Martin's Press. ISBN 978-0-312-59819-8. OCLC 4739913.
  • Hamblett, Charles (1975). Paul Newman. Chicago, IL: H. Regnery. ISBN 978-0-8092-8236-4. OCLC 1646636.
  • Landry, J. C. (1983). Paul Newman. New York, NY: McGraw-Hill. ISBN 978-0-07-036189-8. OCLC 9556372.
  • Lax, Eric (1996). Newman: Paul Newman, A Celebration. London, UK: Pavilion. ISBN 978-1-85793-730-5. OCLC 37355715.
  • Lax, Eric (1996). Paul Newman: A Biography. Atlanta, GA: Turner Pub.. ISBN 978-1-57036-286-6. OCLC 33667112.
  • Morella, Edward Z. (1988). Paul and Joanne: A Biography of Paul Newman and Joanne Woodward. New York, NY: Delacorte Press. ISBN 978-0-440-50004-9. OCLC 18016049.
  • Netter, Susan (1989). Paul Newman and Joanne Woodward. London, England: Piatkus. ISBN 978-0-86188-869-6. OCLC 19778734.
  • O'Brien, Daniel (2004). Paul Newman. London, UK: Faber. ISBN 978-0-571-21986-5. OCLC 56658601.
  • Oumano, Elena (1989). Paul Newman. New York, NY: St. Martin's Press. ISBN 978-0-312-02627-1. OCLC 18558929.
  • Quirk, Lawrence J. (1971). The Films of Paul Newman. New York, NY: Citadel Press. ISBN 0-8065-0233-9. OCLC 171115.
  • Quirk, Lawrence J. (1996). Paul Newman. Dallas, TX: Taylor Pub. Co.. ISBN 978-0-87833-962-4. OCLC 35884602.
  • Stern, Stewart (1989). No Tricks in My Pocket: Paul Newman Directs. New York, NY: Grove Press. ISBN 978-0-8021-1120-3. OCLC 18780705.
  • Demers, Jenifer (2008). Paul Newman: The Dream has Ended!. California: Createspace. ISBN 978-1-4404-3323-8.
  • Hotchner, A.E. (2010). Paul and Me: Fifty-three Years of Adventures and Misadventures with My Pal, Paul Newman. New York: Knopf Doubleday Publishing Group. ISBN 978-0-385-53233-4.

Արտաքին հղումներ [խմբագրել]

Ստացված է «http://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Փոլ_Նյուման&oldid=1175918» էջից