Ջեյմս Ստյուարտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox film.png
Ջեյմս Ստյուարտ
James Maitland "Jimmy" Stewart
Annex - Stewart, James (Call Northside 777) 01.jpg
«Զանգում է. Նորտսայդ 777» ֆիլմի լուսանկար
Բնօրինակ անուն ազգանուն James Maitland "Jimmy" Stewart
Հասակը 1,91 մ
Ծնվել է՝ 1908 թ., մայիսի 20 (1908-05-20)
Ծննդավայր Ինդիանա, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ
Մահացել է հուլիսի 2, 1997 (89 տարեկան)
Մահվան վայր Լոս Անջելես, ԱՄՆ
Ազգություն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
Այլ անուն(ներ) Ջիմմի Ստյուարտ
Մասնագիտություն դերասան
Ակտիվ շրջան 1932-1991
Ամուսին(ներ) Գլորիա Ստյուարտ (1949-1994, մինչև նրա մահը)
Պարգևներ և մրցանակներ 2 Օսկար, 2 Ոսկե Գլոբուս
IMDb ID 0000071
Պաշտոնական կայքէջ

Ջեյմս Մայթլենդ Ստյուարտ, (անգլ.՝ James Stewart, մականունը՝ Ջիմմի Ստյուարտ, մայիսի 20, 1908, Ինդիանա, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ - հուլիսի 2, 1997, Լոս Անջելես, Կալիֆորնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասան, Օսկարի կրկնակի դափնեկիր, Ամերիկյան կինոակադեմիայի կողմից հրապարակած Ամերիկյան բոլոր ժամանակների ֆիլմերի 100 մեծագույն աստղերի ցանկում գտնվում է պատվավոր 3-րդ տեղում։

Կենսագրություն[խմբագրել]

Ջեյմս Մայթլանդ Ստյուարտը ծնվել է 1908 թվականի մայիսի 20-ին Ինդիանա նահանգի Փենսիլվանիա քաղաքում։ Նրա հայրը խանութպան էր, և նրա նախնիները նույնպես խանութպան էին։ Հայրը ցանկանում էր որ որդին շարունակի իրենց ընտանեկան գործը, սակայն Ջեյմսը ընտրում է դերասանի ուղին։ 1928 թվականին նա ավարտում է Փրինսթոնի համալսարանը ստանալով ճարտարապետի որակավորում, սովորելու տարիներին հանդես գալով սիրողական բեմերում և երաժշտական ակումբներում։ Նրա դերասանական տաղանդը դրսևորվում է հենց ուսանողական տարիներին և նրա միշտ հրավիրում էին խաղալու համալասրանի կողմից կազմակերպվող սիրողական ներկայացումներին։

1932 թվականին տեղափոխվում է Նյու Յորք և բնակվում իր ընկեր ամերիկացի հայտնի թատրոնի դերասան և ռեժիսոր Ջոշուա Լոգանի հետ։ Իսկ նրա խմբում աշխատելու ժամանակ ծանոթանում է ամերիկյան այդ ժամանակների մեկ այլ հայտնի դերասան Հենրի Ֆոնդայի հետ։

1949 թվականին ամուսնանում է նախկին ֆոտոմոդել Գլորիա Մակլինի հետ և որդեգրում նրա երեխաներին։ Ջեյմս Ստյուարտը ԱՄՆ-ի Հանրապետական կուսակցության անդամ էր և նույնիսկ դրա հետ կապված նա երբեմն տարաձայնություններ է ունենում իր լավագույն ընկերոջ՝ Հենրի Ֆոնդայի հետ։

1995 թվականին նրա հարազատ քաղաքում՝ Ինդիանայում, բացվել է նրա թանգարանը։

Զինվորական ծառայություն[խմբագրել]

Ջեյմս Ստյուարտը զինվորական համազգեստով

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Ջեյմս Ստյուարտը անդամագրվում է զինված ուժեր և մեկնում ռազմաճակատ։ Նա համարվում է առաջին ամենահայտնի կինոաստղը, ով մասնակցել է պատերազմի։ Ստյուարտը ուներ կործանիչ-օդաչուի որակավորում և սկզբնական շրջանում աշխատում էր որպես օդաչուների պատրաստման հրահանգիչ։

Այնուհետև պետության ղեկավարների կամքին հակառակ նա մեկնում է ռազմաճակատ՝ Անգլիա և սկսած 1943 թվականից մասնակցում ռազմական գործողությունների։ Կատարել է ոչ պակաս 20 մարտական թռիչք դեպի Գերմանիա։ Նա ստանում է գնդապետի կոչում, դառնալով մեկը այն սակավաթիվ ամերիկացիներից, ով մասնակցելով պատերազմին որպես շարքային հասնում է նման բարձր կոչման։ Ծառայության ժամանակ նրա ղեկավարած ստորաբաժանում էր ծառայում ապագայում դերասան դարձած Ուոլտեր Մատաուն։

Պատերազմից հետո, որպես պահեստային զինվորական նա ակտիվ մասնակցություն է ունենում ԱՄՆ-ի ռազմա-օդային ուժերի զարգացման գործում։ Պաշտոնապես ավարտել է զինվորական կարիերան 1968 թվականին ստանալով բրիգադի գեներալ կոչում։ Այսպիսով Ջեյմս Ստյուարտը դառնում է ԱՄՆ-ի պատմության ամենաբարձրաստիճան զինվորական կոչում ունեցող արվեստի գործիչը։

Կինոկարիերա[խմբագրել]

Առաջին քիչ թե շատ նշանավոր դերը ռեժիսոր Ֆրենկ Կապրայի «Ծնված է պարելու համար» մյուզիքլում է, որից հետո սկսվում է Ֆրենկ Կապրայի և Ջեյմս Ստյուարտի ստեղծագործական համատեղ աշխատանքը։ Նրանց առաջին համատեղ ֆիլմը՝ 1938 թվականին նկարահանված «Քո հետ չես տանի» համարվում է Հոլիվուդի «Ոսկե» դասական ֆիլմերից մեկը։ Նրանց հաջորդ «Միստր Սմիթը գնում է Վաշինգտոն» ֆիլմը նույնպես մեծ հաջողություն է ունենում, իսկ Ջեյմս Ստյուարտը Օսկարի է ներկայացվում լավագույն դերասան անվակարգում։

Ֆրենկ Կապրայից բացի Ջեյմս Ստյուարտը համագործակցել է նաև ռեժիսորներ Էնթոնի Մենի և Ալֆրեդ Հիչքոքի հետ, ովքեր նույնպես բարձր են գնահատել նրա դերասանական խաղը։

Իսկ Օսկար Ջեյմս Ստյուարտը ստանում է 1940 թվականին «Ֆիլադելֆյան պատմություն» ֆիլմի համար, որտեղ նրա խաղընկերներն էին Քեթրին Հեփբորնը և Քերի Գրանտը։ Պատմում են, որ նա իր Օսկարի արձանիկը նվիրել է հորը, ով տեղադրել է այն իր խանութի ցուցանակներում, որպեսզի դրանով գրավի հաճախորդներին։

Ջեյմս Ստյուարտի ամենահայտնի ֆիլմերից մեկը Ֆրենկ Կապրայի «Այս հրաշալի կյանքը» ֆիլմն է, որը ստացել է բազմաթիվ մրցանակներ և ընդգրկված է ամերիկյան ֆիլմերի տարբեր վարկանիշային ցանկերում։

Ֆիլմագրություն[խմբագրել]

Ջեյմս Ստյուարտը և Դոննա Ռիդը «Այս հրաշալի կյանքը» ֆիլմում
Ջեյմս Ստյուարտի աստղը Հոլիվուդի փառքի ծառուղում

Ջեյմս Ստյուարտի խաղացանկը հասնում է գրեթե 100 ֆիլմի։
Առավել նշանավոր ֆիլմերն են.

  • Կինն ընդդեմ քարտուղարուհու - 1936
  • Քո հետ չես տանի - 1938
  • Դեստրին կրկին թամբին - 1939
  • Միստր Սմիթը գնում է Վաշինգտոն - 1939
  • Ֆիլադելֆյան պատմություն - 1940
  • Անկյունի վրայի խանութը - 1940
  • Այս հրաշալի կյանքը- 1946
  • Պարան - 1948
  • Հարվի - 1950
  • Աշխարհի մեծագույն շոուն - 1952
  • Մերկացված սուսեր - 1953
  • Բակ նայող լուսամուտը - 1954
  • Մարդը, ով չափազանց շատ բան գիտեր - 1956
  • Գլխապտույտ - 1958
  • Զանգ, գիրք և մոմ - 1958
  • Սպանության անատոմիա - 1959
  • Մարդը, ով կրակեց Լիբերտի Վելանսին- 1962
  • Ինչպես է նվաճվել Արևմուտքը - 1962
  • Փյունիկի թռիչքը - 1965
  • Օդանավակայան'77 - 1977

Մրցանակներ և փաստեր[խմբագրել]

Իր դերասանական կարիերայի ընթացքում 26 տարբեր կինոմրցանակներ է ստացել և ներկայացվել է մրցանակների ևս 19 անգամ։

Օսկարի է ներկայացվել 5 անգամ, «Միստր Սմիթը գնում է Վաշինգտոն» (1940), «Ֆիլադելֆյան պատմություն» (1941), «Այս հրաշալի կյանքը» (1947), «Հարվի» (1950) և «Սպանության անատոմիա» (1960) ֆիլմերի համար, իսկ «Ֆիլադելֆյան պատմություն» ֆիլմի համար ստացել է Օսկար լավագույն դերասանի համար անվանակարգում։

2 անգամ ստացել է Բեռլինի կինոփառատոնի Ոսկե արջ մրցանակի, Ոսկե Գլոբուս մրցանակի կրկնակի դափնեկիր է։ Արժանացել է նաև Վենետիկի կինոփառատոնի և BAFTA մրցանակների։

1960 թվականին Հոլիվուդյան փառքի ծառուղում բացվել է նրա աստղը։

Պատկերներ[խմբագրել]

Գրականություն[խմբագրել]

  • Jim Beaver. "James Stewart." Films in Review, October 1980.
  • Bowman, Martin (1979). B-24 Liberator 1939-1945, London։ Patrick Stephens Ltd. ISBN 1-85260-073-X
  • Coe, Jonathan. James Stewart: Leading Man. London։ Bloomsbury, 1994. ISBN 0-7475-1574-3.
  • Collins, Thomas W. Jr. "Stewart, James." American National Biography Online. "Stewart, James." Retrieved։ February 18, 2007.
  • Cox, Stephen. It's a Wonderful Life: A Memory Book. Nashville, Tennessee։ Cumberland House, 2003. ISBN 1-58182-337-1.
  • Eliot, Mark. Jimmy Stewart: A Biography. New York։ Random House, 2006. ISBN 1-4000-5221-1.
  • The Jimmy Stewart Museum Home Page. The Jimmy Stewart Museum Home Page, Access date։ February 18, 2007.
  • Fonda, Henry as told to Howard Teichmann. Fonda: My Life. New York։ A Signet Book, New American Library, 1981. ISBN 0-451-11858-8.
  • Houghton, Norris. But Not Forgotten: The Adventure of the University Players. New York։ William Sloane Associates, 1951.
  • Jackson, Kenneth T., Karen Markoe and Arnie Markoe. The Scribner Encyclopedia of American Lives (5). New York։ Simon and Schuster, 1998. ISBN 0-684-80663-0.
  • Jones, Ken D., Arthur F. McClure and Alfred E. Twomey. The Films of James Stewart. New York։ Castle Books, 1970.
  • Maurer, Maurer (1983). Air Force Combat Units of World War II. Washington, D.C.։ Office of Air Force History. ISBN 0-912799-02-1
  • McGowan, Helene. James Stewart. London։ Bison Group, 1992, ISBN 0-86124-925-9.
  • McGowan, Sam (2012). «From Private to Colonel». WWII History 11 (July): 40-47. 
  • Pickard, Roy. Jimmy Stewart: A Life in Film. New York։ St. Martin's Press, 1992. ISBN 0-312-08828-0.
  • Prendergast, Tom and Sara, eds. "Stewart, James". International Dictionary of Films and Filmmakers, 4th edition. London։ St. James Press, 2000. ISBN 1-55862-450-3.
  • Prendergast, Tom and Sara, eds. "Stewart, James". St. James Encyclopedia of Popular Culture, 5th edition. London։ St. James Press, 2000. ISBN 1-55862-529-1.
  • Robbins, Jhan. Everybody's Man: A Biography of Jimmy Stewart. New York։ G.P. Putnam's Sons, 1985. ISBN 0-399-12973-1.
  • Smith, Starr. Jimmy Stewart: Bomber Pilot. St. Paul, Minnesota։ Zenith Press, 2005. ISBN 0-7603-2199-X.
  • Thomas, Tony. A Wonderful Life: The Films and Career of James Stewart. Secaucus, New Jersey։ Citadel Press, 1988. ISBN 0-8065-1081-1.
  • Wayne, Jane Ellen.The Leading Men of MGM. New York։ Carroll & Graf Publishers, 2004. ISBN 0-7867-1475-1.
  • Wright, Stuart J. An Emotional Gauntlet: From Life in Peacetime America to the War in European Skies – A History of 453rd Bomb Group Crews. Milwaukee, Wisconsin։ University of Wisconsin Press, 2004. ISBN 0-299-20520-7.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Commons-logo.svg