Ջոան Ռոուլինգ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Ջոան Ռոուլինգ
անգլ.՝ vieja
J. K. Rowling 2010.jpg
Ծննդյան անուն անգլ.՝ Joanne Rowling[1]
Ծնվել է հուլիսի 31, 1965({{padleft:1965|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:31|2|0}})[2][3] (52 տարեկան)
Ծննդավայր Յեյթ, South Gloucestershire, Gloucestershire, South West England, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն[1]
Գրական անուն J. K. Rowling
Մասնագիտություն կինոպրոդյուսեր, գրող, վիպասան, ուսուցիչ, մանկագիր, սցենարիստ և հեղինակ
Լեզու անգլերեն[4]
Քաղաքացիություն Flag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն
Կրթություն Էդինբուրգի համալսարան, Էքստերի համալսարան և Wyedean School
Ժանրեր ֆենտեզի, տրագիկոմեդիա և քրեական վեպ
Ուշագրավ աշխատանքներ Հարրի Փոթեր, Հարի Փոթերը և Փիլիսոփայական քարը, Հարրի Փոթերը և Գաղտնիքների սենյակը, Հարրի Փոթերը և Ազկաբանի բանտարկյալը, Հարրի Փոթերը և Հրե գավաթը, Հարրի Փոթերը և Փյունիկի միաբանությունը, Հարրի Փոթերը և Խառնածին արքայազնը և Հարրի Փոթերը և Մահվան պարգևները
Անդամակցություն Թագավորական գրական ընկերություն
Պարգևներ
JKRowlingsignature.png
Կայք jkrowling.com
J. K. Rowling Վիքիպահեստում

Ջոան Ռոուլինգ (ամուսնական անունը՝ անգլ.՝ Joanne "Jo" Murray, հուլիսի 31, 1965({{padleft:1965|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:31|2|0}})[2][3], Յեյթ, South Gloucestershire, Gloucestershire, South West England, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն[1]), անգլիացի գրող, առավելապես հայտնի է Ջոան Քեթլին Ռոուլինգ գրական անվանբ (անգլ.՝ J. K. Rowling, Joanne Katheline Rowling)։ Բրիտանական կայսրության (OBE, Order of the British Empire) և Պատվո Լեգեոնի շքանշանակիր (2009)[6]։ Նրա գրած Հարրի Փոթերի մասին վիպաշարը թարգմանված է աշխարհի 65 լեզուներով։ 2001 թվականին Ջոան Ռոուլինգը «Հարի Փոթերը և Փիլիսոփայական քարը» վեպի համար ստացել է «Հյուգո» մրացանակը։ Ներկա դրությամբ Ջոան Ռոուլինգը բրիտանացի միակ կին-միլիարդատերն է, աշխարհի ամենաբարձր վարձատրվող գրողը։ Նրա գրքերը գլխավորում են լավագույն գրքերի ցուցակները աշխարհի տարբեր երկրներում։

Ջոանը սիրում էր պատմել հեքիաթներ, իր առաջին պատմությունը գրել է 6 տարեկանում։ Ինը տարեկան հասակում Ջոանը ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Տատսխիլ, որը Լոնդոնի մերձակայքում փոքրիկ քաղաք էր։ Դպրոցն ավարտելուց հետո Ջոանը ընդունվում է Էկզետեր քաղաքի համալսարան՝ ընտրելով լեզվաբանի մասնագիտությունը, խորացված սկսում է ուսումնասիրել ֆրանսերեն լեզուն։

1991 թվականին՝ 26 տարեկան հասակում Ջոանը տեղափոխվել է Պորտուգալիա՝ անգլերեն դասավանդելու համար։ Այնտեղ նա ծանոթացել է ապագա ամուսնու՝ Ժորժի Արանտեսի հետ։ 1992 թվականին տեղի է ունեցել նրանց հարսանիքը։ Նույն ժամանակ Ջոանը սկսել է աշխատել Հարի Փոթերի մասին առաջին գրքի վրա։ 1993 թվականի հուլիսի 27-ին աղջիկ է ունեցել, իսկ դրանից մի քանի ամիս անց ամուսինները ամուսանլուծվել են։ Ջոանը երեխայի հետ վերադարձել է Մեծ Բրիտանիա՝ բնակվելով քրոջ մոտ Էդինբուրգում։

Շատ չանցած Ջոանը աղջկա հետ տեղափոխվել է իր վարձակալած փոքրիկ բնակարանը։ Դառնալով միայնակ մայր՝ նա ապրել է պետությունից ստացած իր թոշակով, որը հազիվ հերիքում էր միայն ուտելիքի և երեխայի հագուստի համար։ Դրա հետ մեկտեղ, նա շարունակել է գրել։

Հարի Փոթերի արկածների մասին առաջին գիրքը՝ «Հարի Փոթերը և Փիլիսոփայական քարը» լույս է ընծայվում 1997 թվականին «Բլումբերգ» հրատարակչության կողմից, որը մասնագիտացած էր մանկական գրքերի հրատարակման վրա։ Նույն տարում գիրքը ճանաչվում է որպես տարվա լավագույն մանկական գիրք և դառնում բեսթսելեր։ 2000 թվականին Հարրի Փոթերի վիպաշարի առաջին երեք գրքերն արդեն վաճառվել էին 35 000 000 օրինակով, թարգմանվել 35 լեզուներով և հեղինակին բերել 480 000 000 ԱՄՆ դոլար։ Հարրի Փոթերի վիպաշարից վերջին՝ «Հարրի Փոթերը և Մահվան պարգևները» գիրքը լույս է տեսել 2007 թվականին։ Հարրի Փոթերի վիպաշարի բոլոր գրքերով ֆիլմեր են նկարահանվել։

Անուն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չնայած նա գրում է "J. K. Rowling" (արտասանվում է՝ Ռոուլինգ)[7] կեղծանվամբ, հեղինակի անունը, երբ առաջին Հարրի Փոթթերի գիրքն էր հրատարակում, ուղղակի Ջոան Ռոուլինգ (անգլ.՝ Joanne Rowling) էր։ Ակնկալելով, որ երիտասարդ տղաների թիրախային լսարանը չէր ուզենա կարդալ կնոջ կողմից գրված գիրք, նրա հրատարակիչները պահանջեցին, որ նա օգտագործի երկու սկզբնատառ՝ նրա լրիվ անունը օգտագործելու փոխարեն։ Քանի որ նա չուներ երկրորդ անուն, նա ընտրեց "K", որպես նրա կեղծանվան երկրորդ սկզբնատառ, որը ի դեպ նրա հայրական կողմի տատիկից էր։[8] Նա ինքն իրեն Ջո է կոչում և ասել է, որ երբ նա երիտասարդ էր, ոչ ոք նրան Ջոան չէր կոչում, քանի դեռ չէր զայրացնում ինչ-որ մեկին։[9] Ամուսնությունից հետո նա մի քանի անգամ օգտագործել է Ջոան Մյուրեյ անունը սեփական բիզնեսի կառավարման համար։[10][11] Լեվեսոն հետաքննության ժամանակ նա վկայություն է տվել Ջոան Քեյթլին Ռոուլինգ անվան տակ։[12] 2012 թվականի հարցազրույցի ժամանակ Ռոուլինգը նշել է, որ նա այլևս չի հոգում, երբ մարդիկ սխալ են արտասանում իր անունը։[13]

Ծնունդ և ընտանիք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ջոան Ռոուլինգի ծնողները հանդիպել են Լոնդոնի Քինգս Քրոս կայարանում։ Ռոուլինգը հետագայում օգտագործել է այն որպես Կախարդության Աշխարհ տանող մուտք։ Ռոուլինգը մենակ ուղևորվում էր Քինգս Քրոս գնացքով, որտեղ էլ հենց եկել է Հարրի Փոթերը գրելու գաղափարը։ Կայարանը զբոսաշրջիկների շրջանում դարձել է շատ հայտնի վայր այն բանից հետո, երբ Ռոուլինգը այն օգտագործել է որպես կախարդության աշխարհ տանող դարպաս

Ջոան Ռոուլինգը ծնվել է Ռոլս-Ռոյս օդանավերի ճարատարագետ Պիտր Ջեյմս Ռոուլինգի[14] և Աննա Ռոուլինգի[15] ընտանիքում, 1965 թվականի հուլիսի 31-ին[16][17][18][19] Յեյթում, Գլոսթեշեր, Անգլիա, Բրիսթոլից 16կմ հյուսիս[20][21]։ Նրա մայրը՝ Աննան, կիսով չափ ֆրանսիացի էր, կիսով չափ շոտլանդացի։ Ծնողներն առաջին անգամ հանդիպել են 1964 թվականին՝ գնացքում, որը մեկնում էր Քինգզ Քրոս կայարանից։

Ծնողներն ամուսնացել են 1965 թվականի մարտի 14-ին։ Մոր մայրական պապը՝ Դուգալդ Կեմբլը, ծնվել է Արան կղզի Լամլաշ բնակավայրում[22][23], հայրական պապը՝ Լյուիս Վոլանը, Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Կուրսել լը Կոմտ գյուղի պաշտպանության համար պարգևատրվել է Croix de Guerre քաջության շքանշանով։ Տիկին Ռոուլինգն սկզբում համոզված էր, որ պատերազմի ժամանակ պապին շնորհվել է Պատվո լեգեոնի շքանշանով, քանի որ ասում էր, որ ինքն է հենց ստացել այն 2009 թվականին։ Նա ավելի ուշ բացահայտեց ճշմարտությունը, որը պարզեց Մեծ Բրիտանիայի ծագումնաբանական սերիաներից մեկի ընթացքում։ Վոլանը Լոնդոնի Սևոյ հյուրանոցում 1920-ականներին աշխատում էր գինու գլխավոր մատուցող, որի համար նա ստացել է գյուղատնտեսական արժանիքներով ասպետի շքանշանի[24]։

Մանկություն և կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռոուլինգի քույրը՝ Դայանը[25], ծնվել է երբ Ռոուլինգը 23 ամսական էր[21]։ Երբ Ջոանը չորս տարեկան էր, վերջինիս ընտանիքը տեղափոխվում է հարևան Վինտերբուրն գյուղը[26]։ Ռոուլինգը սովորել է Սուրբ Միքայելի տարրական դպրոցում, որը հիմնադրվել է աբոլիցիոնիստ Վիլյամ Վիլբերֆորսի և կրթության ռեֆորմատոր Հաննա Մորի կողմից[27][28]։ Կա մի վարկած, ըստ որի դպրոցի տնօրենը՝ Ալֆրեդ Դաննը դարձել է Կախարդությունների և մոգությունների դպրոցի՝ Հոգվարթսի տնօրեն Ալբուս Դամբլդորի նախատիպը[29]։

Չյորչ քոլեջը

Լինելով երեխա, Ռոուլինգը հաճախ է գրել ֆանտաստիկ պատմություններ, որոնք, սովորաբար, նա կարդում էր իր քրոջ համար։ Նա հիշում է. «Մինչև հիմա հիշում եմ, թե ինչպես եմ քրոջս պատմել մի պատմություն, որտեղ նա ընկել էր նապաստակների բույնը, և որտեղ նապաստակների ընտանիքը նրան ելակով էր կերակրում։ Բացարձակ ճիշտ է, որ առաջին պատմվածքը, որը գրել եմ (հինգ կամ վեց տարեկան էի), մի նապաստակի մասին էր, որի անունը Նապաստակ էր։ Նա կարմրուկով էր հիվանդացել։ Ապա նրան այցելության եկան նրա ընկերները, այդ թվում նաև հսկա մեղուն, ում անունը միսս Մեղու էր»[7]։ Ինը տարեկանում Ռոուլինգը տեղափոխվել է Տատշիլլ գյուղի Չյորչ քոլեջը, Ուելսի Չեպստոու քաղաքից ոչ շատ հեռու)[21]։ Երբ նա դեռ դեռահաս էր, նրա տատիկը (ում մասին Ռոուլինգը ասել է. «Նա ինձ սովորեցրել է դասական բանասիրություն և նրա մեջ գիտելիքի ծարավն է սերմանել») նվիրել էր նրան շատ հին խմբագրության Ջեսսիկա Միտֆորդի ինքնակենսագրականը[30]։ Միտֆորդը դարձել է Ռոուլինգի հերոսուհին, և նա կարդացել է վերջինիս բոլոր գրքերը[31]։

Ռոուլինգը իր պատանեկության տարիների մասին The New Yorker-ի հարցազրույցին ասել է. «Ես առանձնահատուկ երջանիկ չեմ եղել։ Ես կարծում եմ, որ դա կյանքի սարսափելի ժամանակաշրջան էր»[14]։ Նա ուներ ծանր ընտանեկան կյանք. մայրը հիվանդ էր, իսկ Ռոուլիգի և նրա հոր մինջև հարաբերությունները բարդացել էին (նա էլ չէր խոսում նրա հետ)[14]։ Ռոուլինգը սովորել է Վայդինի միջնակարգ դպրոցում, որտեղ նրա մայրը աշխատել է գիտության բաժանմունքում[32]։ Ինչպես ասում է Ռոուլինգը՝ «Հարմայոնին [«Հարրի Փոթեր»-ի ամենագետի բնավորությամբ կերպարը] ամբողջությամբ հիմնված է իմ վրա»[33]։ Սթիվ Էդդին, ով Ռոուլինգի անգլերենի ուսուցիչն էր, հիշում էր նրան որպես «ոչ առանձնահատուկ աղջիկ», սակայն հիշում է որպես «աղջիկների մի վառ խումբ, որը բավականին լավ գիտեր անգլերեն»[14]։ Ռոուլինգի վեցերորդ դասարանի (Upper Sixth) ամենալավ ընկերը՝ Շոն Հարրիսը, ուներ փիրուզագույն Ford Anglia, որը հիշատակվում է իր գրքերից մեկում։ «Ռոն Ուիզլին [Հարրի Փոթերի լավագույն ընկերը]՝ Շոնի ոչ կենդանի դիմանկարն է, բայց համենայն դեպս շատ նման է նրան»[34]։ Ինչ վերաբերվում է Ռոուլինգի այդ ժամանակվա երաժշտական ճաշակին, նա ասում է. «Աշխարհում իմ ամենասիրած խումբը The Smiths-ն էր։ Իսկ երբ ես անցա փանք փուլը, դա The Clash խումբն էր»[35]։ Ռոուլինգը դարձել է դպրոցի ավագը[14]։ Մինչ համալսարան ընդունվելը նա սովորել է անգլերեն, ֆրանսերեն և գերմաներեն[36]։ Քննությունները տվել է երկու գերազանց և մեկ լավ գնահատականներով[37]։

1982 թվականին Ռոուլինգը չի անցել Օքսֆորդի համալսարանի ընդունելության քննությունները[14]։ Ապա դիմել է Էքսեթերի համալսարան, որն ավարտել է ֆրանսերենի և դասական բանասիրության բակալավրի կոչումով[38][14]։ Հենց իր խոսքերով, նա «ընդհանրապես ոչ մի աշխատանք չէր անում», իսկ դրա փոխարեն լսում էր The Smiths և Դիքենս ու Թոլքին էր կարդում»[14]։ Փարիզում սովորելուց հետո Ռոուլինգը Էքսեթերն ավարտել է 1986 թվականին[14] և ապա վերադարձել է Լոնդոն, որտեղ որպես քարտուղար աշխատել է «Միջազգային ամնիստիա»-յի հետազոտությունների բաժնում[39]։

Ոգեշնչում և մոր մահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լոնդոնում թողնելով «Միջազգային համաներման» գործը, Ռոուլինգն իր երիտասարդ ընկերոջ հետ որոշեցին տեղափոխվել Մանչեսթեր[21]։ 1990 թվականին, երբ նա Մանչեսթերից գնացքով Լոնդոն էր ժամանում (գնացքը մոտ չորս ժամ դադար էր տվել), նրա մոտ մտահղացում առաջացավ. գրել վեպ տղայի մասին, ով հաճախում էր կախարդությունների դպրոց[40]։ Նա The Boston Globe-ի հարցազրույցի ժամանակ ասել է. «Ես իսկապես չգիտեմ, թե որտեղից եկավ այդ միտքը։ Սկզբում ես մտածեցի Հարրիի մասին, ապա գլուխս լցվեց մյուս բոլոր կերպարներով և իրավիճակներով։»[21][40]։

Ռոուլինգը իր կայքում այսպես է ներկայացնում Հարրի Փոթերի առաջացման կոնցեպցիան[41].

Ես միայնակ Լոնդոն էի վերադառնում լեփ-լեցուն գնացքով, իսկ Հարրի Փոթերի միտքը ուղղակի մտավ իմ գլխի մեջ։ Ես առանց դադարների գրում էի համարյա վեց տարեկանից, բայց նման միտք նախկինում երբեք չէի ունեցել։ Ցավոք սրտի ես չունեի գրիչ, իսկ ես շատ էի ամաչում ինչ-որ մեկից պարտքով գրիչ վերցնել... Իմ մոտ ես չունեի աշխատանքային գրիչ, բայց կարծում եմ, որ, դա շատ լավ էր։ Ես ուղղակի նստել ու չորս ժամ մտածում էի (գնացքի դադարի ժամանակ) և հենց այդ ժամանակ տղայի պատկերը հայտնվեց իմ ուղեղում. այդ սևահեր ակնոցներով տղան, ով չգիտեր, որ ինքը կախարդ է, ավելի ու ավելի էր իրական դառնում ինձ համար։ Միգուցե, եթե ես դանդաղեցնեի մտքերիս հոսքը՝ բոլորը թղթին գրելու համար, ապա ես պետք է ճնշեի դրանցից մի քանիսը (թեև երբեմն ինձ հետաքրքիր է, թե այն ժամանակվա իմ մտածածից ինչքա՞նն եմ մոռացել գրի առնել, երբ իմ մոտ արդեն գրիչ կար։ Ես սկսեցի «Փիլիսոփայական քար»-ը գրել հենց այդ գիշեր, թեև գրքի սկզբի մի քանի էջերը ընդհանրապես կապ չունեն գրքի վերջաբանի հետ։

Տուն հասնելուն պես նա անմիջապես սկսել է գրել[21][42]։ Նույն թվականի դեկտեմբերին ցրված սկլերոզից մահանում է Ռոուլինգի մայրը[21]։ Ջոանը հիշում է. «Ես գրում էի Հարրի Փոթերը, երբ իմ մայրը մահացել էր։ Ես նրան չէի պատմել Հարրի Փոթերի մասին»[11]։ Ռոուլինգի խոսքերով, մոր մահը խիստ ազդել է նրա վեպի վրա, և նա ավելի մանրամասն նկարագրել է Հարրի ծնողների կորուստը, քանի որ գիտեր այդ ծանր զգացողությունը[43]։

Ամուսնություն և ամուսնալուծություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տեսնելով The Guardian[44]-ի հայտարարությունը, Ռոուլինգը մեկնում է Պորտու (Պարտուգալիա)՝ անգլերեն դասավանդելու համար[25][31]։ Նա գիշերը դասավանդում էր, իսկ ցերեկները, լսելով Պյոտր Չայկովսկու ջութակով կատարումները, գրում էր[14]։ Պորտուգալիայում Ռոուլինգը բարում ծանոթանում է հեռուսալրագրող Ժորժ Արանտիշի հետ (պորտ.՝ Jorge Arantes)[37]։ Նրանք ամուսնանում են 1992 թվականի հոկտեմբերի 16-ին։ Նրանց երեխան՝ Ջեսիկա Իզաբել Ռոուլինգ Արանտիշը, ծնվում է 1993 թվականի հուլիսի 27-ին[37]։ Ավելի վաղ Ռոուլինգը վիժել էր[37]։ Զույգը բաժանվել է 1993 թվականի նոյեմբերի 17-ին[37][45], ամուսնությունից տասներեք ամիս ու մեկ օր անց[37]։ Ռոուլինգի կենսագիրներն առաջ են բերում այն վարկածը, որ Ռոուլինգի ամուսնության տարիներին նա ենթարկվել է ընտանեկան բռնության, բայց ամենայն հավանականությամբ դա անհայտ է[37][46]։ The Daily Express-ի հարցազրույցի ժամանակ Արանտիշը պատմում է, որ նրանց վերջին գիշերը նա Ռոոլինգին առավոտը ժամը 5-ին տնից դուրս է հանել ու ուժեղ հարվածնել[14]։ 1993 թվականի դեկտեմբերին Ռոուլինգը իր դստեր և Հարրի Փոթերի երեք գլուխների հետ մեկնում է Էդինբուրգ (Շոտլանդիա)` ապրելու քրոջ մոտ[14][21]։

Համալսարանն ավարտելուց յոթ տարի անց Ռոուլինգն իրեն համարում էր «իր իմացած ամենաանհաջողակ մարդը»։ Նրա ամուսնությունը բաժանումով էր պսակվել, աշխատանք չուներ, իսկ նորածին երեխան՝ գրկին էր[47]։ Սակայն հետագայում նա իր այդ անհաջողությունը որակել է որպես ազատություն.

Aquote1.png Անհաջողությունը նշանակում էր բոլոր ոչ էական բաներից ազատում։ Ես դադարեցի ինքս ինձ ձևացնել, որ ես ուրիշ եմ եղել, և սկսեցի իմ ողջ էներգիան ներդնել մի գործի վրա, որն իմ համար գոնե ինչ֊որ բան էր նշանակում։ Ես ազատվել էի, որովհետև իմ ամենամեծ վախերը դարձել էին իրականություն, բայց ես դեռ ապրում էի, աղջիկ ունեի ում ես պաշտում եմ, և ունեի մի հին գրամեքենա ու մեծ գաղափար։ Եվ այսպես, քարե հատակը դարձավ ամուր հիմք, որի վրա ես կառուցեցի իմ կյանքը[47]։
- Ջ. Ք. Ռոուլինգ, «The fringe benefits of failure», 2008
Aquote2.png


Nicolson’s սրճարանի հուշատախտակը Շոտլանդիայի Էդինբուրգ քաղաքում, Նիկոլսոն սթրիսթում։ Հուշատաղտակին գրված է. Ջ. Ք. Ռոուլինգը Հարրի Փոթեր գրքի որոշ գլուխներ գրել է այս կառույցի առաջին հարկի սենյակում։

Այս ժամանակահատվածում Ռոուլինգը հիվանդանում է կլինիկական դեպրեսիայով, և նրա մտքով նույնիսկ ինքնասպանության փորձ անելու գաղափարն է անցնում[48]։ Հենց դա իր գիտակցության մեջ ստեղծում է երրորդ գրքի դեմենտորներին։ Դեմենտորները արարածներ են, որոնք ծծում են մարդկային հոգիները[49]։ Ռոուլինգը սկսեց սոցիալական նպաստ ստանալ։ Նրա խոսքերով, նա եղել է «աղքատ, որքանով դա հնարավոր էր լինել ժամանակակից Բրիտանիայում»[14][47]։ Ռոուլինգը «հուսահատության» մեջ էր այն բանից հետո, երբ իր ամուսինը եկել էր նրա ու իր դստեր որոնումներով[37]։ Նա ստացել էր պաշտպանության հրամանաթուղթ, և Արանտիշը վերադարձավ Պորտոիգալիա այն ժամանակ, երբ Ռոուլինգը 1994 թվականին ամուսնալուծության հայց ներկայացրեց դատարան[37]։ 1995 թվականին, իր առաջին վեպը վերջացնելուց հետո, նպաստով ապրելով՝ Ռոուլինգը ընդունվել է Էդինբուրգի համալսարանի մանկավարժական դպրոց[50][51]։ Նա գրել է բազմաթիվ սրճարաններում, հատկապես՝ Nicolson’s[52] և The Elephant House[53] (վերջինը ավելի վաղ պատկանել է նրա փեսային՝ Ռոջեր Մուրուին[54]) սրճարաններում։ 2001 թվականին «Բի-բի-սի»-ի հարցազրույցի ժամանակ Ռոուլինգը հերքել է այն շշուկները, որ նա գրել է սրճարաններում այն բանի պատճառով, որ իր բնակարանն ուներ տաքացման խնդիրներ, նշելով. «Ես այդքան էլ հիմար չեմ, որ ձմռանը Էդինբուրգում սառը բնակարան վարձեմ»։ A&E ամերիկյան հեռուստանախագծի ժամանակ Ռոուլինգը նշել է, որ սրճարաններում գրելու պատճառներից մեկն էր նաև իր դուստրը, ով զբոսանքի ժամանակ ամենաշուտն էր քնում[55]։

Հարրի Փոթեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

The Elephant House, սրճարան Էդինբուրգում, որտեղ Ռոուլնիգը գրել է Հարրի Փոթերի մասին պատմող առաջին գիրքը։

1995 թվականին Ռոուլինգը ավարտեց «Հարրի Փոթերը և Փիլիսոփայական քարը» ձեռագիր վեպը, որը տպագրվել է հենց իր կողմից մի հին գրամեքենայով[56]։ Բրիոնի Իվանսի ցնծագին արձագանքից հետո, ընթերցողները, որոնք պետք է գնահատեին գրքի առաջին երեք գլուխները, «Ֆուլհեմ» ընկերության գրական գործակալներ Christopher Little Literary Agents-ը համաձայնվեցին Ռոուլինգին ներկայացնել հրատարկիչների որոնման ժամանակ։ Գիրքը ուղարկվել է տասներկու հրատարակիչների, սակայն բոլորն էլ մերժել են ձեռագիրը[37]։ Մեկ տարի անց Ռոուլինգը լոնդոնյան Bloomsbury Publishing հրատարակչության հրատարակիչ Բարրի Քաննինգեմից ստանում է կանաչ լույս (և 1500 ֆունտ կանխավճար)[37][57]։ Ռոուլինգի գրքի հրատարակման որոշումը, ըստ երևույթին, պատկանում էր Bloomsbury հրատարակչության ներկայացուցչի ութամյա դստերը՝ Ալիսա Նյուտոնին, ում հայրը առաջարկել էր նրան կարդալ առաջին գլուխը։ Առաջին գլուխը կարդալուց հետո նա պահանջել է վեպի շարունակությունը[58]։ Քաննինգեմը Ռոուլինգին ասել է, որ թեև Bloomsbury համաձայնել է հրատարակել գիրքը, բայց, այնուամենայնիվ, ճիշտ կլիներ ցերեկային աշխատանք փնտրել, քանի որ մանկական գրքերով փող վաստակելու շանսերը շատ քիչ են[59]։ Դրանից կարճ ժամանակ անց, 1997 թվականին, Ռոուլինգը Scottish Arts Council-ից 8000 ֆունտի չափով գումար է ստացել՝ վեպը շարունակելու համար[60]։

1997 թվականի հունիսին Bloomsbury հրապարակում է «Հարրի Փոթերը և Փիլիսոփայական քարը» վեպը՝ սկզբնականում 1000 տպաքանակով, որից 500-ը բաժանվել է գրադարաններին։ Ներկայումս այդ առաջին նմուշների գինը կազմում է 16-ից մինչև 25 հազար ֆունտ[61]։ Փետրվարին գիրքը ստանում է British Book Award մրցանակը՝ որպես լավագույն մանկական գիրք, իսկ ավելի ուժ՝ Children’s Book Award մրցանակը։ 1998 թվականի սկզբին ԱՄՆ-ում աճուրդ անցկացվեց գրքի հրատարկան իրավունքը ստանալու համար, որը 105 հազար դոլարով հաղթեց Scholastic Inc. հրատարակչությունը։ Ռոուլինգի խոսքերով, երբ նա իմացավ այդ մասին, «քիչ էր մնում մահանար»[62]։ 1998 թվականի հոկտեմբերին Scholastic-ը «Փիլիսոփայական քարը» ԱՄՆ-ում հրատարակում է «Հարրի Փոթերը և կախարդական քարը» անվանումով, կարծելով, որ երեխաները չեն ցանկա գիրքը կարդալ «փիլիսոփայական» անվանմամբ[63]։ Ավելի ուշ Ռոուլինգը պնդում էր, որ շատ է ափսոսում անվան փոփոխության համար և եթե ավելի լավ վիճակում լիներ՝ երբեք չէր համաձայնվի վերնագիրը փոխել[64]։ Scholastic-ից գումար ստանալուց հետո Ռոուլինգն իր բնակարանից տեղափոխվում է Էդինբուրգի 19 Hazelbank Terrace հասցե[54]։

Առաջին վեպի շարունակությունը «Հարրի Փոթերը և Գաղտնի սենյակն» է, որը հրապարակվել է 1998 թվականի հուլիսին։ Գրքի շնորհից Ռոուլինգը կրկին ստացավ Smarties մրցանակը[65]։ 1999 թվականի դեկտեմբերին լույս է տեսնում նրա երրորդ վեպը՝ «Հարրի Փոթերը և Ազկաբանի բանտարկյալը», որը կրկին հաղթեց Smarties մրցանակը, որից հետո Ռոուլինգը դարձավ առաջին մարդը, ով իրար հետևից երեք անգամ անընդմեջ ստացավ այդ մրցանակը[66]։ Ավելի ուշ նա Հարրի Փոթերի մասին պատմող չորրորդ գրքով դուրս է գալիս մրցակցությունից, հնարավորություն տալով ուրիշ հեղինակների գրքերին։ 2000 թվականի հունվարին «Ազկաբանի բանտարկյալը» հաղթեց Whitbread Awards մրցանակը, որպես «Տարվա մանկական գիրք», թեև պարտվեց «Տարվա գիրք» անվանակարգում (Այդ տարում այս մրցանակը շահեց Շեյմաս Հինիի «Բեովուլֆ» գիրքը)[67]։

Չորրորդ գիրքը՝ «Հարրի Փոթերը և Հրե գավաթը» հրատարակվեցին միաժամանակ և՛ Մեծ Բրիտանիայում, և՛ ԱՄՆ-ում 2000 թվականի հուլիսի 8-ին, և իր վաճառքի քանակով երկու երկրներում էլ աննախադեպ ռեկորդ սահմանեցին։ Առաջին օրը Մեծ Բրիտանիայում վաճառվել է գրքի 372 775 օրինակ, նախորդ վեպի գրեթե նույն քանակի օրինակները վաճառվել են 1 տարվա ընթացքում[68]։ Գրքի հրապարակումից 48 ժամվա ընթացքում ԱՄՆ-ում վաճառվել է երեք միլիոն օրինակ, որը գերազանցել է վաճառքի բոլոր ռեկորդները[68]։ Ռոուլինգը խոստովանում է, որ վեպը գրելիս մեծ ճգնաժամ է ապրել. «Երբ հասա չորրորդ գրքի գրեթե կեսին, պատմության մեջ լուրջ սխալ էի գտել ... Այս գրքի հետ են կապված իմ կյանքի որոշ ամենասև պահերը... Մի գլուխը ես գրել եմ 13 անգամ, չնայած որ կարդացողներից ոչ մեկ չի հասկնա թե հենց որն եմ գրել, և չի էլ կարող հասկանալ, թե որքան ցավ է այն ինձ պատճառել»[69]։ Ռոուլինգը ստացավ British Book Awards-ի տարվա հեղինակ մրցանակը[70]։

«Հրե գավաթի» և հինգերորդ գրքի՝ «Հարրի Փոթերը և Փյունիկի միաբանություն»-ից անցավ երեք տարի։ Այս ընդմիջման ընթացքում մամուլում շշուկներ էին տարածվում, որ Ռոուլինգի մոտ սկսվել է ստեղծագործական ճգնաժամ, որն էլ նա կտրուկ հերքեց[71]։ Հետագայում Ռոուլինգը խոստովանել է, որ այս գիրքը գրելուց նրանից մեծ ջանքեր է պահանջվել[72]։

Վեցերորդ գիրքը՝ «Հարրի Փոթերը և Խառնածին արքայազնը» հրատարակվել է 2005 թվականի հուլիսի 16-ին։ Այս մեկը նույպես գերազանցել է բոլոր ռեկորդները, 24 ժամվա ընթացքում վաճառվելով ինը միլիոն օրինակով[73]։ Վեցերորդ գրքի լույս տեսնելուց առաջ Ռոուլինգն իր երկրպագուներից մեկի նամակին պատասխանում է այսպես. «Վեցերորդ գիրքը նախատեսվում էր գրեր երկար տարիների ընթացքում, բայց, մինչ ես կսկսեի լրջորեն գրել, ես երկու ամիս վերանայում էի պլանը, որպեսզի համոզվեի նրանում, ինչ ես անում էի»[74]։ Նա իր պաշտոնական կայքում նշել է, որ վեցերորդ գրքի առաջին գլուխը, որում նկարագրվում է Մոգության նախարության և Մեծ Բրիտանիայի վարչապետի միջև զրույցը, սկզբում մտածված էր գրել «Փիլիսոփայական քարը» գրքում, հետո՝ «Գեղտնի սենյակը» գրքում, ապա՝ «Ազկաբանի բանտարկյալը»[75]։ 2006 թվականին «Խառնածին արքայազնը» ստանում է British Book Awards մրցանակը՝ «Տարվա գիրք» անվանակարգում[65]։

2006 թվականի դեկտեմբերին հայտնի դարձավ Հարրի Փոթերի մասին պատմող վիպաշարի վերջին գրքի անունը՝ «Հարրի Փոթերը և Մահվան պարգևները»[76]։ 2007 թվականի փետրվարին հայտնի դարձավ, որ Ռոուլինգը Էդինբուրգի The Balmoral հյուրանոցի իր համարում կիսանդրու վրա գրել է, որ վերջացրել է յոթերորդ գիրքը այս սենյակում 2007 թվականի հունվարի 11-ին[77]։ «հարրի Փոթերը և Մահվան պարգևները» վեպը լույս է տեսել 2007 թվականի հուլիսի 21-ին[78] և անցավ նախորդ ռեկորդը որպես ողջ ժամանակներում ամենարագ վաճառաված գիրք[79]։ Գրքի լույս տեսնելու հենց հաջորդ օրը ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայում այն վաճառվել է 11 միլիոն օրինակով[79]։ Գրքի վեջին գլուխը Ռոուլինգը գրել է «մոտ 1990 թվականին»[80]։

Երբ նա դեռ աշխատում էր վերջին գրքի վրա, նա նկարահանվում է «J K Rowling… A Year In The Life» ֆիլմում, որը Մեծ Բրիտանիայում ցուցադրվել է 2007 թվականի դեկտեմբերի 30-ին՝ ITV-ով։ Այնտեղ Ռոուլինգը այցելում է Էդինբուրգում գտնվող իր հին բնակարանը, որտեղ ավարտել էր Հարրի Փոթերի մասին պատմող իր առաջին գիրքը[81]։ Երբ առաջին անգամ վերադարձավ այս բնակարան, նա արտասվում էր, ասելով. «հենց այստեղ ես լիովին փոխեցի իմ կյանքի ընթացքը»[81]։

Օփրա Ուինֆրիին տված հարցազրույցում Ռոուլինգը գրքերի շարքի մեծ հաջողության համար հարգանքի տուրք է մատուցել իր մորը, ասելով. «Գրքերը հենց այն են, ինչ կան, որովհետև նա մահացել է... որովհետև ես սիրում եմ նրան, իսկ նա մահացել է»[82]։ Ներկայումս Հարրի Փոթերը համաշխարհային բրենդ է, գնահատվում է 15 միլիարդ դոլար[83]։ Հարրի Փոթերի մասին պատմող վերջին չորս գրքերն անընդմեջ ռեկորդներ էին սահմանում՝ դառնալով պատմության մեջ ամենավաճառված գիրքը[79][84]։ Վիպաշարի ընդհանուր 4195 էջը[85] թարգմանվել է ամբողջովին կամ մասնակի 65 լեզուներով[86]։ Հայտնի է նաև, որ Հարրի Փոթերի գրքերը հետաքրքրություն են առաջացրել երիտասարդների շրջանում ընթերցանության նկատմամբ, երբ համարվում էր, որ երեխաները դադարել են ընթերցանությամբ զբաղվել՝ իրենց ժամանակը վատնելով համակարգիչների և հեռուստատեսության վրա[87]։

Հերթ «Հարրի Փոթերը» գիրքը գնելու համար

Գրքեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 JK Rowling: From rags to riches (untranslated), 2008.
  2. 2,0 2,1 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #122340469 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  3. 3,0 3,1 SNAC
  4. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb135200136
  5. https://www.rse.org.uk/fellow/joanne-rowling/
  6. [1]
  7. 7,0 7,1 "The Not Especially Fascinating Life So Far of J. K. Rowling" J. K. Rowling. From accio-quote.org. Retrieved 28 April 2008.
  8. Jo Rowling Interview on Oprah, 28 January, 2012
  9. Canadian Broadcasting Corporation. "J.K. Rowling: CBC Interview #1". Accio-Quote. 26 October 2000. Retrieved 24 December 2013.
  10. , 2143434, 00.html Judge rules against JK Rowling in privacy case. Guardian Unlimited. 7 August 2007. Retrieved 21 August 2007.
  11. 11,0 11,1 Greig, Geordie, "There would be so much to tell her..." Daily Telegraph. 10 January 2006. Retrieved 8 August 2010.
  12. «Witness statement of Joanne Kathleen Rowling»։ The Leveson Inquiry։ November 2011։ Վերցված է 2011 թ. նոյեմբերի 25 
  13. Decca Aitkenhead (2012)։ «JK Rowling: 'The worst that can happen is that everyone says, That's shockingly bad'»։ The Guardian։ Վերցված է 2012 թ. սեպտեմբերի 22 
  14. 14,00 14,01 14,02 14,03 14,04 14,05 14,06 14,07 14,08 14,09 14,10 14,11 14,12 Ian Parker (2012)։ «Mugglemarch»։ The New Yorker։ Վերցված է 2012 թ. սեպտեմբերի 23 
  15. Smith, Sean (2003), J.K. Rowling: A Biography (Michael O'Mara, London), p. 55.
  16. JK Rowling Biography. Scholastic.com. Retrieved 20 October 2007.
  17. «Rowling, J.K»։ World Book 2006 
  18. "Biography: J.K. Rowling". Scholastic.com. Retrieved 20 October 2007.
  19. «Rowling, J.K.»։ World Book 2006 
  20. Hutchinson Lynne (սեպտեմբերի 6, 2012)։ «Concerns raised about future of former Chipping Sodbury cottage hospital site»։ Gazette Series (Gloucestershire, UK)։ Վերցված է 2012 թ. հոկտեմբերի 1 
  21. 21,0 21,1 21,2 21,3 21,4 21,5 21,6 21,7 "J. K. Rowling's biography". J.K. Rowling's official website. Retrieved 17 March 2006.
  22. «J.K. Rowling's ancestors on ScotlandsPeople»։ ScotlandsPeople։ Վերցված է 2011 թ. սեպտեմբերի 27 
  23. http://genealogy.about.com/od/famous_family_trees/p/jk_rowling.htm
  24. Keaten Jamey (փետրվարի 3, 2009)։ «France honors Harry Potter author Rowling»։ USA Today։ Associated Press։ Վերցված է նոյեմբերի 7, 2010 
  25. 25,0 25,1 Shapiro, Marc (2000). J.K. Rowling: The Wizard Behind Harry Potter. New York: St. Martin's Press. ISBN 0-312-32586-X. https://books.google.am/?id=7WZSQJ6aAwEC&dq=J.K.+Rowling. (անգլ.)
  26. Colleen A. Sexton (2008). J. K. Rowling. Brookfield, Conn: Twenty-First Century Books. էջ 13. ISBN 0-8225-7949-9. http://books.google.ca/books?id=J_IPN8UMf7IC&pg=PA13. (անգլ.)
  27. Winterbourne Family History Online, St Michael’s School Admission Register 1966—1970(անգլ.) — Rowling listed as admission No.305. Retrieved 14 August 2006.
  28. «Happy birthday J.K. Rowling – here are 10 magical facts about the 'Harry Potter' author»։ Los Angeles Times։ 31 July 2010։ Վերցված է 8 August 2010 (անգլ.)
  29. Kirk, Connie Ann (2003). J. K. Rowling: a biography. Westport, Conn: Greenwood Press. էջ 28. ISBN 0-313-32205-8. http://books.google.ca/books?id=GJgbW9c9mpwC&pg=PA28&lpg=PA28. (անգլ.)
  30. Rowling, JK. The first It Girl(անգլ.). The Daily Telegraph. 26 November 2006. Retrieved 20 October 2007.
  31. 31,0 31,1 Fraser, Lindsey. Harry and me. The Scotsman. 2 November 2002: interview with Rowling, edited excerpt from Conversations with J.K. Rowling. Mirror site(անգլ.)
  32. Sean Smith, J.K. Rowling: A Biography (Michael O’Mara, London, 2003), p. 55.
  33. Feldman, Roxanne. The Truth about Harry(անգլ.), School Library Journal, September 1999.
  34. Fraser, Lindsey. Conversations with J. K. Rowling. — P. 19-20, Scholastic.
  35. Fraser, Lindsey. Conversations with J. K. Rowling. — P. 29, Scholastic.
  36. Rowling J.K.։ «Wyedean Comprehensive» (անգլերեն)։ jkrowling.com։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-07-25-ին։ Վերցված է 2013-07-15 
  37. 37,00 37,01 37,02 37,03 37,04 37,05 37,06 37,07 37,08 37,09 37,10 McGinty, Stephen. The JK Rowling Story (անգլ.). The Scotsman. 16 June 2003. Retrieved 27 May 2009.
  38. Fraser, Lindsey. Conversations with J. K. Rowling. — P. 34, Scholastic.
  39. Norman-Culp, Sheila. British author rides up the charts on a wizard’s tale(անգլ.). Associated Press. 1998. Retrieved 6 December 2007.
  40. 40,0 40,1 Loer, Stephanie. All about Harry Potter from quidditch to the future of the Sorting Hat(անգլ.). The Boston Globe. 18 October 1999. Retrieved 10 October 2007.
  41. «It All Started on Platform 9 3/4» (անգլերեն)։ J.K. Rowling's official website։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-07-25-ին։ Վերցված է 2012-12-26 
  42. «Harry Potter and Me» (անգլ.). BBC Christmas Special. 13 November 2002. Retrieved 25 February 2007.
  43. Transcript of Richard and Judy(անգլ.). Richard & Judy, Channel Four Corporation (UK). 26 June 2006. Retrieved 4 July 2006.
  44. McGinty, Stephen. The JK Rowling Story(անգլ.). The Scotsman. 16 June 2003. Retrieved 27 May 2009.
  45. Weeks, Linton. «Charmed, I’m Sure»(անգլ.). The Washington Post. 20 October 1999. Retrieved 21 March 2006.
  46. Kirk, Connie Ann (2003) (անգլերեն). J.K. Rowling: A Biography. United States: Greenwood Press. էջ 57. ISBN 0-313-32205-8. «Soon, by many eyewitness accounts and even some versions of Jorge's own story, domestic violence became a painful reality in Jo's life.» 
  47. 47,0 47,1 47,2 JK Rowling (June 2008)։ «JK Rowling: The fringe benefits of failure»։ TED (անգլերեն)։ Վերցված է 5 March 2011։ «Failure & imagination» 
  48. «Harry Potter author: I considered suicide»(անգլ.). CNN. 23 March 2008. Retrieved 23 March 2008.
  49. Harry Potter’s magician(անգլ.). BBC News. 18 February 2003. Retrieved 30 December 2007.
  50. «JK Rowling awarded honorary degree»։ Daily Telegraph (անգլերեն)։ 8 July 2004։ Վերցված է 9 August 2012 
  51. Melissa Anelli (2008) (անգլերեն). Harry, A History: The True Story of a Boy Wizard, His Fans, and Life Inside the Harry Potter Phenomenon. New York: Pocket. էջ 44. ISBN 1-4165-5495-5. http://books.google.ca/books?id=E5V4zfHYaw0C&pg=PA44. 
  52. Dunn, Elisabeth (30 June 2007)։ «From the dole to Hollywood»։ Daily Telegraph (անգլերեն) (London)։ Վերցված է 8 August 2010 
  53. «JK Rowling - Biography on Bio.» (անգլերեն)։ Biographies.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-07-25-ին։ Վերցված է 2012-12-26 
  54. 54,0 54,1 Kirk, Connie Ann (2003) (անգլերեն). J. K. Rowling: A Biography. United States of America: Greenwood Press. 
  55. «Harry Potter and Me»(անգլ.). BBC Christmas Special. 28 December 2001. Transcribed by «Marvelous Marvolo» and Jimmi Thøgersen. Quick Quotes Quill.org. Retrieved 17 March 2006.
  56. Riccio, Heather. Interview with JK Rowling, Author of Harry Potter(անգլ.). Hilary Magazine. Retrieved 26 October 2007.
  57. «Meet the Writers: J. K. Rowling»(անգլ.). Barnes and Noble. Retrieved 25 March 2006.
  58. Lawless, John (3 July 2005)։ «Revealed: The eight-year-old girl who saved Harry Potter»։ The New Zealand Herald (անգլերեն)։ Վերցված է 6 October 2011 
  59. Blais, Jacqueline. Harry Potter has been very good to JK Rowling (անգլ.). USA Today 9 July 2005. Retrieved 26 May 2009.
  60. Scottish Arts Council Wants Payback (անգլ.). hpna.com. 30 November 2003. Retrieved 9 April 2006.
  61. Kleffel, Rick. Rare Harry Potter books(անգլ.). metroactive.com. 22 July 2005. Retrieved 9 April 2006.
  62. Reynolds, Nigel. «$100,000 Success Story for Penniless Mother.» (անգլ.). The Daily Telegraph. 7 July 1997. Retrieved 25 October 2007.
  63. «Harry Potter and the Sorcerer's Stone» (անգլերեն)։ The Harry Potter Lexicon։ 2–April-2006։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-07-25-ին։ Վերցված է 2009-01-12 
  64. «Red Nose Day» Online Chat Transcript(անգլ.) BBC Online, 12 March 2001, The Burrow. Retrieved 16 April 2008.
  65. 65,0 65,1 «Harry Potter awards»։ Bloomsbury Publishing House (անգլերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-08-13-ին։ Վերցված է 2013-07-30 
  66. Potter’s award hat-trick (անգլ.). BBC News. 1 December 1999. Retrieved 25 October 2007.
  67. Gibbons, Fiachra. «Beowulf slays the wizard» (անգլ.). Guardian Unlimited. 26 January 2000. Retrieved 19 March 2006.
  68. 68,0 68,1 «Potter sales record» (անգլ.). Reuters/PRNewswire. 11 July 2000. Retrieved 25 October 2007.
  69. Johnstone, Anne. The hype surrounding the fourth Harry Potter book belies the fact that Joanne Rowling had some of her blackest moments writing it — and that the pressure was self-imposed; a kind of magic (անգլ.). The Herald. 8 July 2000. Retrieved 25 October 2007.
  70. «JK Rowling Biography»։ Biography Channel։ Վերցված է 26 August 2013։ «Rowling was named Author of The Year at the British Book Awards in 2000» 
  71. Rowling denies wroter’s block(անգլ.). BBC News. 8 August 2001. Retrieved 25 October 2007.
  72. Grossman, Lev. «J.K. Rowling Hogwarts And All»(անգլ.). Time magazine. 17 July 2005. Retrieved 25 October 2007.
  73. New Potter book topples U.S. sales records(անգլ.). MSNBC. 18 July 2005. Retrieved 25 October 2007.
  74. JK Rowling’s World Book Day Chat (անգլ.). 4 March 2004. BBC. Retrieved 25 October 2007.
  75. The Opening Chapter of Book Six J. K. Rowling’s Official Site. Retrieved 25 October 2007. Archived at Wayback Machine.
  76. Press Release. Harry Potter and the Deathly Hallows (անգլ.). Bloomsbury. 21 December 2006. Retrieved 7 July 2007.
  77. Cornwell, Tim. Finish or bust — JK Rowling’s unlikely message in an Edinburgh hotel room (անգլ.). The Scotsman. 3 February 2007. Retrieved 7 February 2007.
  78. Rowling J. K.։ «J.K.Rowling Official Site» (անգլերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 22 July 2011-ին։ Վերցված է 15 August 2011 
  79. 79,0 79,1 79,2 Harry Potter finale sales hit 11 m (անգլ.). BBC News. 23 July 2007. Retrieved 27 July 2007.
  80. «Rowling to kill two in final book» (անգլերեն)։ London: BBC News։ 27 June 2006։ Վերցված է 24 March 2010 
  81. 81,0 81,1 Hastings, Chris. Tears as JK Rowling returns to where it began (անգլ.). The Daily Telegraph. 24 December 2007. Retrieved 24 December 2007.
  82. «The Brilliant Mind Behind Harry Potter»։ Oprah.com (անգլերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-07-25-ին։ Վերցված է 2012-10-16 
  83. Harry Potter, the $15 billion man (անգլ.). Advertising Age. Retrieved 7 November 2007.
  84. Pauli, Michelle. «June date for Harry Potter 5»(անգլ.). The Guardian; «Potter 'is fastest-selling book ever» (անգլ.). BBC News. Retrieved 4 August 2007.
  85. Sawyer, Jenny. Missing from 'Harry Potter' — a real moral struggle (անգլ.). The Christian Science Monitor. 25 July 2007. Retrieved 27 July 2007.
  86. Associated By (29 June 2007)։ «Final Harry Potter is expected to set record»։ The Boston Globe (անգլերեն)  29 June 2007. Retrieved 29 June 2007.
  87. New Study Finds That the Harry Potter Series Has a Positive Impact on Kids' Reading and Their School Work(անգլ.). Scholastic. 25 July 2006. Retrieved 10 February 2007.