Անանկե (արբանյակ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Անանկե (այլ կիրառումներ)
Logo stars (green).png
Invisible.png
Invisible.png
Invisible.png
Անանկե
(Յուպիտեր XII)
Ananke
Ananké.jpg
Հիմնական տվյալներ
Հայտնաբերվել է28 սեպտեմբեր 1951 թ. (Սեթ Նիկոլսոնի կողմից)
Բացարձակ մեծություն (H)18,9[1]
Հեռավորությունը Յուպիտեր21 276 000 կմ[2]
Ուղեծրային տվյալներ
Պերիհելին12 567 000 կմ
Ապոհելին29 063 500 կմ
Մեծ կիսաառանցք21 276 000 կմ
Էքսցենտրիսիտետ0,24[2]
Սիդերիկ պարբերություն610,5 օր (1,68 երկրային տարի)[2]
Ուղեծրային արագություն2,367 կմ/վ
Թեքվածություն148,89° (խավարածրի հարթության նկատմամբ)
149,9° (Յուպիտերի հասարակածի նկատմամբ)[2]
Ֆիզիկական հատկանիշներ
Շառավիղ14 կմ[3]
Մակերևույթի մակերես~2 500 կմ2
Ծավալ~11 500 կմ3
Զանգված4,0×1016 կգ (ենթադրված)
Միջին խտություն2,6 գ/սմ3 (ենթադրված)
Հասարակածային մակերևութային ձգողություն0,010 մ/վ2 (0,001 g)
2-րդ տիեզերական արագություն~0,017 կմ/վ
Ալբեդո0,04 (ենթադրություն)[3]
Մթնոլորտային տվյալներ

Անանկե (հուն․՝ Ἀνάγκη), Յուպիտերի անկանոն բնական արբանյակներից է, ունի հակադարձ շարժում: Հայտնաբերվել է 1951 թվականին ամերիկացի աստղագետ Սեթ Նիկոլսոնի կողմից Մաունթ Վիլսոնի աստղադիտարանում[4]: Իր անվանումը ստացել է հունական դիցաբանության կերպար, Զևսի սիրուհի Անանկեի անունով, ով հանդիսանում է մոյրաների մայրը։ Արբանյակը իր անունը ստացել է միայն 1975 թվականին[5][6], մինչ այդ, այն պարզապես անվանվում էր Յուպիտեր XII: 1955-ից 1975 թվականները ընկած ժամանակահատվածում այն երբեմն անվանում էին «Ադրաստեա»[7] (Ադրաստեա (արբանյակ)|Ադրաստեա]] անունով այժմ անվանվում է Յուպիտերի մեկ այլ արբանյակ):

Անանկեի անունով է անվանվել Յուպիտերի արբանյակների Անանկեի խումբը, որի արբանյակները ունեն հակադարձ շարժում, հեռավորությունը մոլորակից ընկնում է 19,3 - 22,7 գիգամետր միջակայքում, իսկ ուղեծրի թեքումը մոտ 150° է[3]:

Ուղեծիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Յուպիտերի անկանոն հակադարձ արբանյակները

Անանկեն պտտվում է Յուպիտերի շուրջ մեծ էքսցենտրիսիտետով և ուղեծրի թեքմամբ հակադարձ ուղեծրով, այսինքն պտտվում է Յուպիտերի պտույտի ուղղությանը հակադարձ: Նրա անունով է անվանվել Յուպիտերի արբանյակների Պասիֆեի խումբը[3]: Արբանյակի ուղեծրի էլեմենտները այս պահին գրանցված են 2000 թվականի հունվար ամսվա դրությամբ[2], սակայն դրանք անընդհատ փոփոխվում են կապված Արեգակի և մոլորակների ձգողական դաշտերի ազդեցությունների հետ: Նկարի վրա պատկերված են Անանկեի և Յուպիտերի մյուս անկանոն արբանյակների ուղեծրերի տեղաբաշխումը: Ուղեծրերի էքսցենտրիսիտետը ցույց է տրված դեղին սեգմենտների տեսքով: Ամենահեռու պտտվող կանոնավոր արբանյակ Կալիստոն ցույց է տրված համեմատության համար:

Հայտնի ուղեծրային և ֆիզիակական տվյալների համաձայն Անանկեն հանդիսանում է Անանկեի խմբի համար աղբյուր հանդիսացող մարմնի ամենամեծ մնացորդային մասը[8][9][10]:

Ֆիզիկական հատկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պասիֆեի տրամագիծը գնահատվում է 14 կմ: Տեսանելի սպեկտրում արբանյակը ունի չեզոքից - բաց-կարմիր գույն:

Ինֆրակարմիր սպեկտրում այն նման է P դասի աստերոիդներին[10], սակայն հնարավոր ջրի առկայությամբ[11]:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Scott S. Sheppard's Moons of Jupiter page on Carnegie Science website
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Jacobson R. A. (2000)։ «The Orbits of Outer Jovian Satellites»։ Astronomical Journal 120 (5): 2679–2686։ Bibcode:2000AJ....120.2679J։ doi:10.1086/316817 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Carolyn Porco; Jupiter's Outer Satellites and Trojans Archived 2007-06-14 at the Wayback Machine., in Jupiter: The Planet, Satellites and Magnetosphere, edited by Fran Bagenal, Timothy E. Dowling, William B. McKinnon, Cambridge Planetary Science, Vol. 1, Cambridge, UK: Cambridge University Press, 0-521-81808-7, 2004, pp. 263-280
  4. Nicholson S. B. (1951)։ «An unidentified object near Jupiter, probably a new satellite»։ Publications of the Astronomical Society of the Pacific 63 (375): 297–299։ Bibcode:1951PASP...63..297N։ doi:10.1086/126402 
  5. Nicholson S.B. (April 1939)։ «S. B. Nicholson declines to name the satellites of Jupiter he has discovered»։ Publications of the Astronomical Society of the Pacific 51 (300): 85–94։ Bibcode:1939PASP...51...85N։ doi:10.1086/125010 
  6. Marsden B. G. (7 October 1974)։ «Satellites of Jupiter»։ IAU Circular 2846 
  7. Payne-Gaposchkin Cecilia, Katherine Haramundanis (1970)։ Introduction to Astronomy։ Englewood Cliffs, N.J.: Prentice-Hall։ ISBN 0-13-478107-4 
  8. Sheppard S.S., Jewitt, D.C. (2003)։ «An abundant population of small irregular satellites around Jupiter»։ Nature 423 (6937): 261–263։ Bibcode:2003Natur.423..261S։ PMID 12748634։ doi:10.1038/nature01584։ Արխիվացված է օրիգինալից August 13, 2006-ին 
  9. Nesvorný D., Beaugé, C., Dones, L. (2004)։ «Collisional Origin of Families of Irregular Satellites»։ The Astronomical Journal 127 (3): 1768–1783։ Bibcode:2004AJ....127.1768N։ doi:10.1086/382099 
  10. 10,0 10,1 Grav Tommy, Holman, M. J., Gladman, B. J., Aksnes, K. (2003)։ «Photometric survey of the irregular satellites»։ Icarus 166 (1): 33–45։ Bibcode:2003Icar..166...33G։ arXiv:astro-ph/0301016։ doi:10.1016/j.icarus.2003.07.005 
  11. Grav Tommy, Holman Matthew J. (2004)։ «Near-Infrared Photometry of the Irregular Satellites of Jupiter and Saturn»։ The Astrophysical Journal 605 (2): L141–L144։ Bibcode:2004ApJ...605L.141G։ arXiv:astro-ph/0312571։ doi:10.1086/420881 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]